Full text of "The New Testament In The Original Greek Byzantine Textform [By, Maurice A. Robinson & William G. Pierpont] [© 2005]"

See other formats

ΤΗΕ ΝΕΙ͂Ν ΤΕΒΤΑΜΕΝΤ 
ΠΝ εἰ 0) ΘΙ ΒΕ, 9. 0 (Ὁ 


ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ ΤΕΧΤΕΟΚΛΜ 
2005 


᾽ Ὶ 
ῥα δὴ σμ"τυίαα 

αὐτο (οὴμεροσο 

" ὕ μμοῖσ ἐ μετ ταεσ- 

σταῖσ ἰλ' »ε6 μιὰ σ Ἄαμ σαν δυνε 


ἈΝ Ἀν μα “- 
"Ρ δ᾽ 1 ὅλοο .σὐόμαυ τομπ 


στονμνιρ Ε, σαρν λα πο" (ω γδή 


«»μ»' ἴχιυ γκρ ολε ἌΡ Ρ̓ τοι ὁ τ 
ἐξ τκαμόδυσσρ ἘΞῈ α-ϑς ὡῷ 
χεῖμἀυτίομ δὴ ἘΣ ΡΟΣ 

ὥρωκ “«απμδρ 
πισόρ: τοῦ" με τὰρλ 
ἀλτατιζε τισν κεῖ 
δάρμ πα στοῦ γὰ 
μόμόψον' Φ ἄγζας, 
δὲ αὐτεομὲν 


ρον ταν κς 

χάσμ, εἰ τπασε προσ 

᾿όφεισίκαι σι Γρὸ. οἴ τεοεσν αρρσί λ 

“μμωστεῖσι σε υπτο, φψιογπωτείμοιντο " 
μ»Ὡσ ἰμωστίλ γο ροῖν τ' ἀμπαμστοῦ 
τ Σουθόμ" αἰισόοτρ τι 

δ ρα «ορλαον; κα δὲ 

υλσστωντοις «ρ7ὰωᾳ" Ε1κλ5Ὲ ῬῬοονπίομι 


ΟΟΠΊρΙοα δΔηα Αὐγδηροα ΒΥ 
5.88} 8 ΟῚ Ὁ ΟΝ ἐπ 0. ΝΘ 


δηά 


Δ ΒΒΙ ΝΎ ΟΝΝ 51 8 ΚΘ) ΗΝ" 


ΤΗΕ ΝΕΥΝ ΤΕΒΤΑΜΕΝΤ νας ντιτῖτδη [Π 
Κοίπε ασθοκ ἀυτηρ τΠ6 Πγβῖ σθητατυ ΑΌ. ΕΤΟΠῚ 
τε τἰπΠ16 οἵἉ 115 ΟΥρΊΠ8] γανοἰδτίοη, πη ἀντ τς}6 ἢ 
σΟΡΙ65 σΟΠΠΠΠΔΠΥ νγ ΓΘ ργΘραΓθα ἴῃ ΟΥ̓ ΘΓ το 
τηδιηϊδῖη ΔΠ4 ΡΎΘβοῦνο [Πδΐ ΟΥΙΡΊΠΔ4] τοχῖ ἰηῖο τΠ6 
τηοάσγη εἕᾶ. ΑΙ] σορίθ5 πηΔ46 ρυίοῦ ἴο ἴΠ6 
᾿ηγθητίοη οἵ πηονδῦ]ο-ἴγρα ρυπτηρ νγοσα πηδά6 ΟΥ̓ 
Βιαηά, τοϑα!ηρ [ἢ νϑΓΟι5 5010 4] δἰ τογαϊίοηϑβ, πχοϑῖ 
οὔ 1Π656 Ρείηρ οἵ ἃ πηϊηού ἡδίαγα. ΑἸΠΟΌΡἢ τΠ6 
ΔΌΪΟΡΤΑΡΠ5 ΠΟ ΙΟηΡοΓ οχἰβῖ, ἀηΠα ΠΟ ὕνγο 
ΤΊΔΠΤΙΒΟΓΙΡΊ σΟρΙ65 ἀγα σοΠΊρί οἴοὶν ἀητοί, 

5 ΠΠοΙΘηΐ ον θη 6 οχίϑῖβ ἔσο ΝΏΙΟἢ ΟΠ οΔη 
Ρτγοάποα Δη δοοιγαῖθ Γοργαβϑθηϊταιοη οἱ [Π6 ΟΥΙΡΊ ΠΑ] 
ταχῖ ὈΥ σοπηρατίηρ δηα δναϊπαῖίηρ [Π6 ονογδ}]} 

ΤηΔΠ δουρί σοηβθηϑ8115. ἈΟΡίηβοη Δηα ΡΙογροηῖ 
Πᾶνε ταίζθη [Π6 πἰπηγοϑβῖ σᾶγ6 ἰη ργαραγίηρ τΠδῖ τοχὶ 
ου τῃ15 βἀϊοη. 


Μαγίοιιβ οἵποὺ πηεῖῃοάξς ἔου γεδτογαίοη οἵ 1Π6 
οΥρίηδ] ΝΊ τοχῖ πανο [4||6η 5ῃοσί οἵ 1Πεὶγ ροαὶ, ἴῃ 
Ραγῖ ἀπο ἴο πηθι ΠΟ ο]ορίοδὶ 50] οὔ ν νυ, δη ἃ ἴῃ 
Ραγΐ ἴο ἃ ρΡγδβ ρροϑιτοηδὶ Ὀ145 ἀραϊηϑῖ [Π}6 ο]411Π|5 
οἵ της Βγυζδητίηο Ἰοχιίογμη. 1ΠῸ τοχῖβ ογθαῖθά 
ὉΠῸΘΓ 500ῃ ἃ 45 [6Π4 το θ6 Ραβ56 4 οἤ Ο"Ϊγ ἃ 
Βδηα{π] οἵ [ἀνογθα πηδηιιβοσιρῖβ, Δη4 [41] τὸ 
ΟΠ 5166Γ 41] {ΓΔ 51Π|15510Π4] ἔδοΐοῦβ ἴῃ 1ῃ6 
ΡΓαβούνδιοη οἵ [Π6 οτἱρίηδὶ τοχῦ. Α5 ἃ γθϑα]τ, τῃ 6 
τη άογη δοίδοῦιο τοχῖβ [6 Πα ἴο ρθβοῦνα ΠΊΟΓΘ οἵ ἃ 


οαγιοαῖαγο [ΠΔη [Π6 6556 η06 οἵ [Π6 οΥρΙηδ]5. 


Ιη σοητγαβῖ, Ἀορίηβοη δηα Ριεύροηῖ πᾶνε 
ΔΡΡΙΙΘα πηΔηΥ οὗ [Π6 54Π16 Πηθῖ Ποά8 οἵἉ τοχίμδὶ 
ΟΥΙΓΙΟΙ 51 ἴο ΠΕ61Γ τα5 1, θπΐ νι πουὺῖ τΠ6 δητὶ- 
ΒγυζΖαῃτῖίηθ Ὀῖδ5. ΤΉ ΕΙΓ πηθιΠΟα οἵ "γεαβοηβά 
{ΥΔΏ ΒΓ 5510 Π4115Π}" 15 Ῥα564 Οἡ ἴΠ6 ν] ἀοΓ βοορα οἵ 
ΤΊΔΠΙΙ5ΟΓΙΡΊ [ΓΔ 5Π115510η ΤΠγοθυρῃοαῦ Πἰδῖογυ. ΤΠ6 
ΡΓοΐδοο οἵ τῃϊ5 βαϊτοη Ἵχρί δίῃ [Π6 Ὀαϑβίο πο ῃοά 
Ὀγ ΜΏΙΟἢ τῃ6 ργεβθηῖ δαϊτοῦβ Πᾶνα γι ν α δ [Π61Γ 
Ὀαϑβίς τοχῖ. ΤΠ ἀρρεηαϊχ οσοηϊαίη5 ἈΟὈΙ Π50Π᾿ 5 
6588, “ΤῈ (86 ἴογ ΒυζΖδητίηα Ῥυου τ," ΕΘΗ 
ΡΓΟβΘηῖ5 ἃ γαῖ! οηδ]6 ἴου δηα ἀθἴθηβα οἵ τῃ6 [ΠΟΥ 
Δη 4 πηοτ Ποάοίορυ παῖ Πᾶ5 Ὀ6θη δΔρρ]!64 ἰη τῃ68 
ΡΓοΘραγδίίοη οἵ [15 βαϊποη. 


Ἐτοητῖ δοκοῦ ρμοῖο: ΒυΖδητίπθ πη π 506 Ἰθαῇ 
([μικε 23:70-144), οα. 125 σϑητυτυ, σγερογγ- Αἰαηα 2878 
Οουτῖαβν οἵ [οπα]ά 1.. Βγακα 


ΤῊΕ ΝΕνν ἸΕΘΊΤΑΜΕΝῚΤ 
ΙΝ ΤΗΕ ΟΚΙΟΙΝΑΙ, ΘΚΕΕΚ 


Ο 


ΒΥΖΑΝΊΙΝΕ ΤΕΧΊΕΟΚΜ 
2005 


ΤῊΕ ΝΕνν ἸΕΘΊΤΑΜΕΝῚΤ 
ΙΝ ΤΗΕ ΟΚΙΟΙΝΑΙ, ΘΚΕΕΚ 


Ο 


ΒΥΖΑΝΊΙΝΕ ΤΕΧΊΕΟΚΜ 
2005 


ΟΟΜΡΙΒΕ. ΑΝῸ ΑΚΚΑΝΟΕΘΡ ΒΥ 


ΜΑΌΚΙΓΕ Α. ΚΟΒΙΝΘΟΝ 
ΑΝῸ 
ΜΠΠΙΑΜ 6. ΡΙΕΚΡΟΝΤ 


ἘΞ ΒΤ ΓΟ ΒΟΟΚ 
ΡΌΒΙ ἸΘΏΪΏΩ 


δΟΘΓΠΡΟΓΟΌΡΗ, Μαββδομιβοῖῖβ 


ῬυθΠ5 πε α θγ ΟΠμπτοη ΒοοΚ ΡυΡ]ΠἸ5Πίηρ 
ΡΟ Βοχόοό 
δου Βούούυρῃ, ΜΑ 01772-0606 


γί κἰτ 5 οη 186 γνου!α ὙΝ146 γν8 0: νγνγνν. ΟΠ] τΟΠ ΡῈ 115] η δ. 0 ΠῚ 


ΤΗῖς (ὐοπιρ!]ατίοη ἰ5 
Οοργτίρμι Θ 2005 Ργ Ἀορίπϑβοη δπα Ρίεγροης 


Απγοπθ ἰ5 ρογπη το α ἴο ΘΟΡΥ δηα ἀϊδεγίθατα [15 τοχὶ οὐ ΠΥ ρογίίοη οὗ τΠἰ5 τοχῦ. 10 πᾶν 6 
ἱποογροτγαϊθα [ῃ ἃ ἰδύβει ουκ, ἀπάλου σαοῖβαά ἔτοΠΊ, βτογοά ἴῃ ἃ ἀδίαθαβα γθίγιθναὶ βγ 816 ΠῚ, 
ῬΠοϊοοορίοά, ταργιηῖθαά, ΟΥ̓ οἴπούννίβα ἀπρ!οαῖοα ΌῪ δῆγοηα ΜιΠποιῖ ρῥυίοῦ ποι Ποδιίοη, 
Ρογπηϊϑϑίοη, οοπηροηϑατίοη ἴο ἴῃς ΠΟΙ 6Γ, οὐ ΔηΥ οἵποῦ γοϑιγοιίοηβ. ΑἹ] τίρῃτῖϑ τὸ τΠΪ5 τοχῖ ἀγα 
τοἸθαβθα τὸ δνθίγοηῃβ ἃπΠά πὸ οπϑ οἂῃ τϑάτπιοθ {Π 686 τίρῃϊβ δῖ ΔΠΥ τἰπιθ. (οργτίρης ἰ5 ποῖ 
οἰαἰπηβά ποῖ δβϑειτθα ἔου [Π6 πον δηά γον 564 ἔογπι οἵ τῃ6 ύεεκ ΝῚ τοχὶ οἵ τῃ15 βαϊτίοη, ΠΟΥ 
ἔου τΠ6 οὐ βίη] ἔουπη οἵ 500 85 [Π|{14}}ν γα θαβ θα ἰητο [Π6 ΡΠ. ἀοπηαίη Ὀγ 1Π6 βαϊτοῦβ, Πγϑῖ ἃ5 
ΡΙΠΠτθά τοχῖμα] ποῖβ8 ἴῃ 1979 δηὰ ἴῃ σοπτίπιοιι5-τοχί δἰθοίγοηϊο ἔογμῃ ἰη 1986. ΓΊΚοννίβα, νγα 
ΒΕΓΘΡΥ ταίθαδα ἰπῖο {π6 ρᾳθ]ο ἀοπιαίη τῃ6 ἱπτγοαιπιοῖίοη ἀπ Δρρθπαῖχ ὙΠ Ϊο ἢ Πᾶνα θθθη 
ΘΒΡΘΟΙΔΠΥ ργαραγαα ἴοσ τΠἰς βαϊτίοη. 


ΤΠῸΟ ρογπηττοα τι56 οὐ Ταργοαποτίοη οἵ τῃ6 Ούθεῖς τοχὶ οὐ οἵποσ πηδΐογίαὶ σοπταίπ θα νη τΠ 15 
γοϊαπηα (ν ΠοῖΠου ὈΥ ρῥτίηῖ, οἰθοῖγοηϊς τηθα]α, ΟΥ̓ ΟΠ [ΟΥΠ1) ἀο65 ποῖ ἱπΠΡῚῪ ἀοοίγη] ΟΥ̓ 
τΠδοϊορίοαὶ ἀργθοπηθηῖ ὈΥ ἴΠ6 ῥργεδοηΐῖ βαϊτοῦβ πα ρα] 5Π6Γ ὙΠ νυν παΐθνου νίθνγβ πηὰΥ Ὀ6 
τηδί πταϊ ΠΕ 4 ΟΥ̓ ρΡγοπηυ]σαῖθα ὈΥ ΟΥΠοΓ ρα ]15Π6γ5. ΕοΥ τΠ6 ρυγροβα οἵἉ δϑϑβηϊηρ ΓΟΘΡΟΠΒ1ὈΠΠ|1ν, 
1τ [5 γεααθβιῖθα τΠδῖ [Π6 ργεβαηῖ βαϊτοῦβ᾽ Π4ΠῚ65 ΔΠἃ [Π6 {{Π|6 αβϑοοίαταα νυ] [15 τοχῖ ἃ5 ὙΝῈ6]] ἃ5 
τῇ 15 ἀἸβο]αίπηογ 6 γοταὶ Π6α ἴῃ δην 5 βθαπδηῖΐ γαργοάαποτίοη Οἵ [Π15 πηαῖοσία!. 


15Β8Ν-10: 0-7598-0077-4 
158Ν-13: 978-0-7598-0077-9 


Τργατυ οὗ Οοηρίοβς5 Οδίδοριηρ- Π- ΡΟΒ]]οΔοη Παΐα 


ΒΙΡΙο. Ν.Τ, Οσεακ. 2005. 

ΤΗς Νὸνν Ἰδβιαπιθηῖ ἴῃ τῃς οτί βίη] σσθοκ : ΒυζΖαητίπο τοχιξογπη" σοπηρ 1664 ἀηὰ 

δὐταησοα Ὀγ Μαυτῖοο Α. Ἀοθίηβοη δηα ΝΠ απὶ Ο. ΡΙεγροηῖ. 
οπΊ. 

ποῖα 465 ὈΙΡΠΟσΥΑρΡΠΪΟΔ] γοίθγεποββ. 

Ι5ΒΝ 0-7598-0077-4 (4||ς. ραρετ) 

Ι. Κορίηβοη, Μδυτῖςος Α. Π. Ρίεγροηῖ, ὙΝΠΠδπ 6. Π1. Τιε]6. 
Β51965 2005 
225.4᾽8--(022 

2005053781 


Ῥηπτιααά ἰη τῃ6 ΤΠ] ηϊτεα δταῖαθβ οὗ Απλογίοα 


ΕἸΆΒΤ ΕΠΙΤΙΟΝ 


(ὐοηπίοηῖς 


Ἐπ ρθε δε σε νλ ἐδ ιναβν ἐπ ες δ δνο οι ρον δον Ϊ 
ΕΥ̓ΑΓΓΕΛΙΟΝ 
ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙ͂ΟΝ ........«οννν νιν νννννν νιν νιν ννων 1 
ΚΑΤΑΜΑΡΚΟΝ .........«ννν νιν νιν ννν νιν νιν ννν ων 69 
ΚΑΤᾺ ΑΟΥ̓ΚΆΑΝ' ει εν τ ρον ον ἐρενγυφον ζνς 117 
ΚΑΤΑΙΩΑΝΝΗΝ.. .......«ννν νιν νιν νιν ν ιν νιν εν ων 193 
ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ .........{ὐν νιν νιν νιν νιν νιν ων 249 
ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΑΙ 
ἐδ. 5. εἴ σΎ ΡΉΨΎΨΨΕΕΕὌἘὌ ΤΡ ΡΉΥ 323 
ΠΕΡ αλλ ιοῦο ἀῶ σιον ρθε δ Ὁ νον τος 330 
ἰδ τ λα ΝΠ Π, 337 
ἸΟΑΝΝΟΥΑ ὡς νεςυ τς φως μον νὰν οι ρους 342 
ΤΑΝ ΝΟΥ ΒΕ τρρρυοεν ρὺ ος λορρλοῤνος τ ἐςλήνλεκα ἐόθονα 349 
ΤΑΝ ΝΟΥ ἐἐυιε λιν ον ένοΩΝ δος τ ΤΑΣ 350 
ἸΟΥ ὸ  λοο ον γον δον εν, ἀρλιςς δα τ νι 351 
ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ ΠΑΥΛΟΥ 
ΠΡΟΣΡΟΜΆΙΘΥΣ ον ας: ρςφ ίδοοςς 353 
ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ ..........{τὐ νιν νιν νιν ννων 378 
ΠΡῸΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂Σ ΒΒ ων κὸν νυκινγωνςς ρρνυ, 403 
ΠΡΟΣΤΆΑΛΑΤΑΣ. τς εν ος νιν ριον ιν ἐλ ων, 420 
ΠΡΟΣΕΦΕΣΙΟΥΣ. ον νυ νιν κω ωον ς ἐ εκν φρ εν. 429 
ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΉΗΣΙΟΥ͂Σ᾽ .. οὐ ριον νος 438 
ΠΡΟΣ ΚΟΛΆΑΣΣΛΕΙΣ. ....ϑ.0ὉὉ0ϑϑῳώτρυυ νον νφννος 444 
ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΑ .........0νν νιν νιν ννων 451 
ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΒ ..........ὐν νιν ννων 457 
ΠΡΟΣΈΕΈΒΡΑΙΟΥΣ 00 εν νον νυ ταν νι βου νος 461 
ΠΡΟΣΤΙΜΟΘΕΟΝΑ, τος τς ερτ  ιοι λυ ιυν ον ει 480 
ΠΡΟΣΤΙΜΟΘΕΟΝΒ' -.ὕ.00Ὁ0ν..0Ὁ... ἀρ νιιρένοοου, 487 
ΠΡΟΣΠ ΤΟΝ νυ ὐορρνι εν ρας κως χιεθχν γα 492 
ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ ...........{ὐὐν νιν νιν νιν ννων 495 
ἈΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ. .......0Ὅϑ ρὸν νυν νον νος 497 


Αρρεπαῖϊχ: ΤΠ (δε ἴογ Βυζαηῖίηθ ῬυστΥ .......... 533 


Ιῃ Μοεπλουιαπη 


ὙΠΠ]ΠΙατὰ ύονεῦ ΡΙογροηῖ 
26 Ϊαππατν 1915 - 20 Πορπιαγν 2003 


εὐ [Ὁ πονοῦ 6 ἔογροζτθῃ, {παῖ }ιι5ῖ 85 [ἴ 15 τῃ6 ρίδοο οἵ ἃ (τ βτίδη τὸ 
Μ"π το (οά ἰη ρίαγει ἔου ἢ15 συίάδηος δηα Ὀ]6βϑίηρ ἴῃ ἃ] 5 
ὉΠ ογίακίηρδ, 50 ΠΊΔΥ Π6 Θβρβοῖ Πν 40 15 45 το ἰαθουγβ σοηποοῖθά 
ψ ΙΓ τη τοχῦ οἵ ϑογίρταγο. ΤΠ οὈ] θοῦ 5ουρτϊ ἴῃ 50 0ἢ ΡΥΑΥΟΥ 15 Ποῖ τΠαῖ 
τῆς οτγτῖς πιὰῦ θ6 τεπάδγαα [Π[41Π0]6, οὐ παῖ Πα πιὰν αἰβογι πη παῖα 
ϑαπαΐπα τοαάϊπρς ὈΥ ΠΊγαΟ]6, θὰτ παῖ Π6 πιὰν Ὀ6 βυ!άθα τἰρμ]ν ἀπά 
ὙΊΒΕΙΥ το δοῖ οἱ 1Π6 δνίάδεηοε ψγῃΪοἢ τῃ6 ργονίάθπος οἵ (σοά Πᾶς 
ΡΙΓΕβετνεα, δηα τῃδῖ Π6 ΠΊΑΥ δνεῦ θθαῦ ἰῃ πη πΠα νγῃδῖ ϑουίρῖαγα 15, αν ἢ 
τῃε ταϑτπηοην οἵ τπ6 ΗΙν ΟΠοβῖ ἴο τπ6 ρίδοα οἵ (σοά ἰῃ τΠε6 οἱ οἵ 
ΓΟ τῖβῦ, δηα τῃαῦ τῃπ|5 Π6 πΊΔΥ 6 Καρῖ ἔγοπὶ γᾶβ ἢ Π 685 ΔΠα ΤΕ ΠΊΘΓΙΓΥ ἴῃ 
οἰνίηρ ἔοστῃ ἰτ5 τοχῖ. Α5 (σοά ἰη Πἰβ ργονίάθηοα Πᾶ5 ργδδενεα ΗΟΪν 
ϑοΓΙρΡαΓΕ το τ15, 580 οδῃ ΗῈ νοπομϑβαΐα {Π6 πϑααβά νγβάοπι το [πάθε οὗ 
115 τοχΐ 5] ΠΊΡΙΥ οἡ φιοιπάς οἵ ἐνίάδθησα.. . . Ομ τῃίηρ 1 40 οἸαἰπΊ, το 
Ιαθουγ πη τΠ6 ὑγοσκ οἵ τμδῖ δα βτπιοῖαγα οἡ ὙΠ ]Οἢ αἱοπα τπ6 ὈυΠ]άϊπρ οὗ 
(οὐ ᾿ 5 τΓὙ1Π οδη ταϑῦ ἀπβμάκαοη; ἀπΠα τῃ15 οἰαἰπη, ὈΥ τῃ6 ΠεΙρ οἵ σοὰ,1 
Ὑ}01} νἱπαϊ!σαῖα ἔογ τΠ6 {γα βϑιτίηρ ἔοστῃ οὗ Π15 νγογά 45 Ηδ νγ}1}}5 [τ ἔοσ 
τῇς ᾿πϑτγαοτίοη οἵ Π15 ΟΠΌτΟΗ. 


- ϑαπηπε] Ρυγίάδαιχ Ἴτερ}!!]α5, πηι Αςοομηὶ οὗ ἐρ6 
Ργίπίθα Τὸχὶ οὗ ἐρο (σγεοῖ δῶν Τδειαηιθηῖ; το» 
Κοριαγες ΟἹ 115 Κουϊδῖοη προη ΟΥΤϊοαὶ Ργϊποῖρίος. 
([οηάοη: δαπλμποὶ Βαρβῖοῦ δΔηα 50η5, 1854), 1δ6, 272. 


Ρτγεοίδςθ 


ΤΗΕ τοχί οἵ τῃε Οσεεῖκ ΝΝενν Τεοίαπηχοηΐ ἢας5 θη {ΓΔ Π5ΠΊ 66, 
ΡΓαβοῖνθά, δηα πηαϊηϊταϊηθα ΌΥ τῃ6 [ΑΠΠ|] ἰάθοΥ οἱ 5δοῦθ65 ἔγΓοπΊ ἴῃ 6 
τἰπη6 οὗ [Π6 διυῖτοργαρῃϑβ ἴο [Π6 ργεϑθηῖ αν. ὙΝΏΙ6 τῃ6 ΡΌΙΚ οὗ τΠ6 τοχὶ 
ΓουΠἃ [ἢ 411] πηδηιιϑουρῖβ γα ]θοῖς ἃ ΠΡ ἄσργθα οἵ τοχίμαὶ πΠΙΓΟΥΠΊΥ, 
τΠπαῦ ὉὈΠΙΓΟΓΠΊΪΥ ἰπούθᾶβεῈ8. 5 ΡΠ ΠΟΔΠΓΥ θη ἃ ΟΟΠΒΘΠη5115 ἴαχῖ [5 
Εϑ: 4 Π15Π6 4 ἔΓΟΠῚ ΠηΔΠ ΙϑοΓρῖβ τ[Πδΐ 5ρ8η [16 δηΈΓ6 ρογοα οὗ πηαππαὶ 
{ΓΔ ἢ 5Π|15510η. [Π]5 σοΟη56η5115 ταχί γα Πθοῖς ἃ ΠΠΙΠ6α ἀοπηίηαηοα {Παϊ 
ΡεοΙπηθαῖος 1Π6 ναδῖ ΠΊΔ]ΟΥΥ Οἱ πηδηιδοιρῖθ. 116 βδαϊῖοῦς ἤᾶνα 
ἀεοισηαῖθα τῃϊς ἀοπηϊηδηΐ [ἰπΠ6 οἵ {ΓΔ η5Π)155810η [ἴῃ6 “ΒυζΖδῃῖηθ 
ΤἸεχτιξογηα. ἢ 


ΑΙΠΟΌΡΗ ἃ βεϑηθίαὶ βου] οαῦθ Δη4 σοποθῦῃ [ῸΓ ΔΟΟΌΓΔΟΥ 
ΡΓΘνΑ]6α ἀυτίηρ [Π6 σοργίηρ ρῥίοοθϑδ, Π0 51Π9]6 ΠηΔΠϑορῖ ΟΥ 
Ἰητοι τη ἀἸαῖα ἜΧΘΠΊΡΙΑΓ οδη Ὀδ οἰαἰπη6α ΜΠ οογίαιητΥ τὸ τα ῆθος {Πα 
ΡΓΘοΙδ 6 δυϊτορύαρῃ. δΝαγίοιις Πα πΊδη [Α]]Π]Πρ5 Παύιγα! ν Οσουγγεαά ἀυτηρ 
τῆς εἴὰ οἵ πιᾶηῖϊα] σοργίηρ οἵ ἀοομππηδηῖβ; [Π656 [Δ41Π1ΠΠ5 ἀρρβαΐ ἀηοηρ 
τς πιδηιιϑουρῖβ ἴῃ ναγγίηρ ἄσργαα, τακίηρ οἰ[Π6Γ [Π6 [ΟΥΠῚ οἵ 5004] 
ΟΓΓΟΙ ΟΥ ἰπῖθητοηδὶ αἰτογαϊίοη. 16 πηδηιιδουρί τγδαϊτοη πγιδῖ Ὀ6 
σοηϑι ἀογθα ἴῃ [5 δητγεῖν, σίνίηρ ἀπ γοραγά τὸ [Π6 {ΓΔ 5Π115510Π4] 
[δοῖοῦϑβ [Παΐ ρογπηττ64 [Π6 ΓἸ56 οἵ 5 10ἢ νδγ δίῃ. 


ΠΕ ἀοπηϊηδηΐ τοχῖ οἵ [15 5οῦθαὶ τγϑαιτοη 15 οοη 5: ἀογρα Ὀγ {Π6 
εἀϊτοῖβ ἴο γεθος πηοϑῖ οἰοβαῖν τΠᾶΐ ΟΠ νγὰ5. ΟΥΙ ΘΙ Π4Πν γενεαὶ θά ὈΥ 
(σοά τῃγουρῇ τΠ6 ΠυπΊδη ΔυῖΠοΥ5 οἵ {πΠ6 ΝΝονν Τεοταπηθηῖ. ΤῊΘ ργεβθηΐῖ 
εὐἀϊίοη τΠογεΐογα αἰ ςρίαγϑ τπαΐ ἀοπληδηΐϊ σΟΠ56η5115 ΤαΧχί ἃ5 0 Δρρεϑαῖβ 
τπγοῦρμουῦ τῃ6 τεοκ ΝΝανν Ἰαδβιαπηθηῖ. ΤῊϊ5 ΒυΖαητίηθ ἸΘΧΟΓΟΓΠῚ 
γΟΪ. ΠῚ 15 Οὔ Γογεα 45 δῃ δοουγαῖα γεργαβεηϊδίοη οἵ τῃε ΝΝὲνν 1εβίαπηθηΐῖ 
ΟΔΠΟΏΪΟΔΙ τοχῖ, [Π6 ντςτὲᾺτοη νοτά οἵ (σοά δοοογαίϊηρ ἴο ἴῃ6 οὔρίηδὶ 
Οτοοκ. ΤΗΪς ἰαθοῦ οἵ ἰονε δηά ἀδνοζίοη ἢᾶ5 θθϑη ρευξογπηθα 1 τῃ6 
αἰπηοϑβῖ οαΓ6 ΔηἋ γοβρθοῖ [ογ (σοσ’ 5 Γενθαὶθα ννοσζα οἱ ττυτῃ, δηα 15 ΠΟΥ 
ΡΓαβθηϊθα [Ιῃ ἃ [ογπγαῖ ἀδϑιρηθα ἴο 54{|5[γ [Π6 π66 65 οἵ 56 6ηϊἴ5, ΟοΓρν, 
Δα 50 ΠΟ ΑΓ5 ΑΠ1Κα. 


1 Δεν ρτίπιεα Τοχῖας Βεοορῖας (ογ “Ἀβοείνεα Τοχυἢ) βαἀϊτίοης. οἱ ΙΥ γοβα ΠῚ ]6 τῆς 
ΒγζΖαητίης Ἰδχιΐζογπι θὰϊ οἴζθη αἀΐνεγρα ἔγομη ἰτ ἴῃ βἰρηίοδπὶ γοδάίηρσϑβ. 00}: οαϊ ΟΠ 5 
ΡΥΓΠΊΑΓΠΪΥ ἀογίνα ἔγοπι [Π6 [ΠπἸτ6 4 56] θοῖίοη οἵἩ ἃ 5Π18}} ΠαΠΊΡΟΥ Οἱ ἰαῖθ πιδπιιβουρῖβ, ἃ5 
ὉΠ||26α Ὀγ Εγαβηγ5, ΧΙΠΊΘη 65, ΟΥ̓ ΤΠ61Γ ἱπηπηδαΐαῖα ΠΙδτουοαὶ σσοο5βούβ. ΤῊΘ ΟΥ̓ΘΓΔ]] τοχῖ οἵ 
1Π 656. δαυ]ν ρῥγπῖθα βαϊτίοη5 αἸ οτ5 ἔτοπὶ τπΠ6 ΒγΖαητίης Ἰδχιξουπι ἰη οναῦ 1800 ἰπϑίδηοα8, 
ΒΘΠογΆΠν ἀπε το 1Π6 ἱποϊϑίοῃ οὐ ὑνβαΚΙῪ βυρροτίεα ποη-ΒυΖαητίηα τγοδαΐίηρβ. ϑίπος τῇς 
Ἀδοσρῦαϑ ἔοΥπὶ οὗ τοχῖ 4065 ποῖ ρύονί 46 δῇ δοσιγᾶῖα γθργοάποθίοη οἵ τπ6 σοπηπιοη Ούθοκ 
τηδηπβοτῖρῖ τγδαϊτίοη, [Π6 ργθβθηῖ δα! τ Οἡ 51ὙἼν 65 ἴο ΓΘΟΙΙΥ {Παΐ κἰταδτίοη ὈΥ ργαβοητίηρ [Πα 
τοδαϊηρβ οἵ [6 ΒγυΖαητίπα ἸΟΧυοΥΠῚ ἰῃ ἃ ΠΊΟΓΘ ΡγΘοΙβ6 ΠΊΔΠ ΠΟΥ, 


Ῥτγεΐδοθ 


ἼΠοβα ο Πᾶνα ἰαρογϑά ἴῃ {π6 ργδραγαίίοη οἵ [Π15 νο πΠ16 {Γιιδῖ 
τῃαῖ ἴ Μ}} εποοῦγασα πηὰην ἴο Ὀγοδάδη {ΠεῖγΓ Κπον]βάρε οἵ τῃ6 Νενν 
Ἰδοτατηθηΐ [ΠΓΟῸΡῊ τΠ6 ὄχορϑϑὶς δηα ᾿ητουργοίδτοη οἵ [5 Κοίηθ σσεοκ 
ΔΙΟΠεῖγρε, 81] το [ῃε6 βἱοῖγ οἵ σοά. Οὐυζ ρίαγογ δη6 [ούνϑηῖ Πορε 15 [Πα 
της Τοτγά [6515 ΟΠ γίϑῦ 1} ργόϑροῦ [Πμ6 νουΚ οἵ οὐχ ΒαηαἋ5 Δη4 τι56 ΟἿ 
Ια ού5 ἴοσ τΠ6 θθπθῆτ οἱ Π15 ΚΙηρ ΟΠ. 


ΤΗΕΤΕΧΊ ΟΕΤΗΪΈΕΘΙΤΙΟΝ 


ΤῊΘ πον] βαϊτοα ΒυΖαητίης ύθοκ τοχῦ ργοϑθηϊθα 1η [ἢ15 βαϊτ!ο ἢ 
αἸΓ{οτ5 5ΠΡΉΤΙΥ [τομῇ ργθνίοιι5 νοβίοηβ. Δ] γοδάϊηρϑ ννοα σαγο αΠ1ν 
ΓΟΟΧΑΙΠ 64, ΜΙ σογίδιη δἰ τογαῖίοηβ θαὶηρ πΊΔ46 ἴο [Π6 πγαίη τοχῖ αἰτοῦ 
[γα 8ῃ γϑοναϊπδτίοη. Νάγίοιι5 ὑΥροργαρῇϊοαὶ ουτοῦβ μαναὰ θθθη σοιτθοῖϊαά, 
ΔΠ4 τῃ6 οὐΠοριαρην πᾶὰ5 Ὀδθη 5ἰαπάδγαϊζεα τῃγουρμοσς. Πα 
ἀπ ογγίηρ ΠΘΟΥΥ Πᾶ5 Ὀθθη ταν 56 ἴῃ Πρῃς οἵ πονν Κπον]εάρε θαβεά 
ὍΡΟΙ δχίθηϑβίνε σου] ] τ! θη τοϑεαγοῃ. ΠὈἰδοτί σαὶ ππαγκ5, Ραυποίαπατίοη, ἀπά 
οΔρΡΙτΑ]1ΖΔῖΊΟη ΠΟΥ ΓΘ ἰΠο 466 ἴο Δ55151 [Π6 γθδάθυ. ΟΥτο4] ποῖαϑβ αἰθτῖ 
τῃ6 τϑδάθυ ἴο οἱοϑβεὶν αἰνιἀβα ΒυζΖαητίηθ τϑδαάϊηρα ἂἃ5. 611 ἃ5. ἴο 
αΙΠογθῆσος θϑύνγθθῃ [Π6 ΒυζΖδητίηθ Ἰοχτξογπ) δηα [Π6 ργθἀοηλ ΠΔΠΤΙΥ 
ΑΙοχαπαγίδη τοχῖ ἀἸβρίαγαα τη πηοάδγη δοϊθοῖίο οὐἽΠ104] ΘΠ] Οη5. 


ΤΙΣ εαἀϊθοη ἢ 115. ΠΊΑΓΡΊΠΑΙ Γοδάϊηρα Οἴαυ5. δῇ δοοιγαῖα 
τα Πβοίίοη οἵ τΠ6 {τπ6 ςἴαῖθ οἵ τῃη6 ΒυΖαητίηδ τοχὶ οἵ τῃ6. σύθοκ Νὸν 
ΤἸεοιαπηθηῖ. ὙΝΏΠ6 ΓασΠοΓ ΠλΠΟΥ Δα] δ 6 ηῖ5 γεῖ ΠΊΑΥ ΟσσοαΓ 1η νίονν οὗ 
ΔααΙΓΙΟΠΔ] [ΠΟΥ ΔΙΊ ΟΥ̓ΓΠ6 ΓΘα 556 5516 ηῖ Οἱ οχίϑίηρ ἀδἴα, [Π6 Θά! τΟΥ5 
ΔητοΙραΐῖα ΠΟ Πιῖαγα ΠγΔ]ΟΥ δἰτογδτίοη ἴο {Π6 Ὀᾶϑ5ὶς ταχῖ Πεύα ργαβεηϊαά. 


ΤΕΧΤΤΥΡΕῈΒ ΑΝῸ ΤΕΧΤΕΟΆΚΜ 


ΤΠε ΝΝενν Ἰδϑταπηθηῖ Δα οΟρΊΆρ 5 ννεῖῈ σοηροβθα τη τοὶ ἀσπηρ 
τῆς ἢγϑῖ σδηῖατυ ΑΠΌ. ΟΟΡΙ65 οἵ ἴΠ686 βδογεα σδηοηϊοδὶ ἀοοιηθηῖϑ 
ΓΆΡΙΑΙν οἰγου]αῖθα ἀπηοηρ [Π6 ΟΠ τ ἢ 65 οἵ τΠ6 Ἀοπηδη ἘΠΊΡΙΓΕ δοσογαϊηρ 
ἴο 1ῃ6 δοοϊεβίαδτίοαι πθοάς οἵ τῃ6 ϑβργοδαίηρ δαῦν ΟἸ τ στίδη 
σΟΠΊΠΊ 165. (ΟΠ 5οΙθητίοιι5 500 65 σαγ ΠΥ ργΓΘραγαα οορίθ5 οἵ τῃ6 
ΝΥενν 1δϑιαπηθηΐ ἀοοιπηβηΐδβ, ΘἸΠΠ ΕΓ 45 δαραγαῖθ οδηοηΐϊοαὶ ὈΟΟΚ5 ΟΥ̓ ἰπ 
σΟΙΙοΘοῖοα σγουρίηρθ. 115. δοῦρα] ἰάθοῦ νγὰς ρευοιμηθα ἢ ἃ 
ΓΟΡρθοΐδθ]6 ἄδρίθο οἱ δοοιζδου, ἀπ [ῃ6 πηδηιϑοῦρῖ οορίθ5 ἴπι5 
ΡΓΘΡαΓΘα ννεῦα δ0]6 ἴο βϑῖδθ 15} δηα πγαϊηΐϊαίη [Π6 σθηθγαὶ [ΟΠ οἵ τῃ6 


2 Βορίπβοῃ μᾶ5 σο ]αῖθά τῇς βογίοορο Αἀπμίξεγαθ (Ἰομη 7:53-8:11) ἴῃ 811 ἀνδί!αθ]ς Ούθοκ 
ΤλΔΠ βου ρῖ5 ΔΠα δου Οηδι65 τῃδῖ ἱποῖμαθ τῃ6 παγγατίνο Οἱ τῃϊ5 ἱποίάθης. ὙΝΉ θη {Π656 ἀδία 
8.6 σοΙΠΡΑΓΘα 1 [1] οοΠ]ατίοη τεοογάβ οἵ νδυῖοι5 ἀποία] δα πη! πιο] 6 πηδΠβουρῖβ ἴῃ 81} 
Ρογίίοπβ οἵ τῃ6 ΝΝενν Ἰδβίαπηθηῖ, ἃ ΠΊΟΥΘ σοιηργθμθηδῖίν ππαογβιαπάϊηρ οἱ Πίβτουίοδ] 
ΤΛΔΠ ΙβοΥρ᾽ ὑγδηβ 550 ΓΟ 115. ΤῊΘ Πεγίοορε Ααἀμίίεγαε ἀλῖα βυσροθῖ Δη ἱπογθαβθά 
ΡΓαδαπηρτίοη οὗ γοϊατίνα ἱπάθβρεπάθηος νυἹτ πη τΠ6 νατγίοι5 [ἴπ65 οἵ ΒυζΖαητίηθ πηδπιιδοτρὶ 
ἀεβοθηῖ. ΤῊ Ργονί 65 ἃ νγεῖρῃτΥ ΡγαΠΊϊ56 ὈΥ ΜΒΪΟΙ ἴο ἰπίαγργαϊ ὑγδη51η15510Π4] ΠΙβζοΎν. 
ΤΗς δαϊτοτβ᾽ ργανίοιιβ ἀϑϑαπηρτοη τασαγάϊηρ τ[Π6 οἴξεοϊς οἵ 80γ104] οὐ 55- σοπηραγίδοη δηά 
σοΥΓθούίοη τἰϑίπρ ΠΊΘ]ΤΙΡΙ6. ΘΧΕΠΊΡΙαΓ5 156 ΠΟΥ 566η ἴοὸ 6 ἃ [6556 ἴδοῖου ἴη ἴΠ6 ουὐϑΊα]]} 
ΤΓΔΉ ΒΤ 5510] ΡΓΟΟ688. 


Ῥτγεΐδοθ 


οαποηΪοαὶ ΝΝονν 1δϑιαπηεηΐ τοχῦ. ὑεῖ ἀθνίδί!οη5 ἔΓΟΠῚ [Π6 ΟΥΡΙ ΠΑ] ΓΟΥΠῚ 
οἵ [6 τοχὶ δρρϑαγϑά ψ 1 ἃ [ΑἸΥ]Ὺ 5 Πουτ {{Π|6. 


Μοβῖ ἀδνίδίοηϑβ γοϑυ θα ἔγοΟ ΠῚ 51Π1ρΡ16 σοΟρΡυἹηΡρ ΟΥΓΟΥ5 οδιι564 ὈΥ͂ 
1Π6 εγε, δαί, οὐ παπᾶ. 1Πθβθθ νου] ἱποίπάθ οαθθ5 οἱ [[40]5Π], 
ΠῚ] 55Ρ61Π1ηρ, αἸττορτάρῆν, [ΓΑ 5ρο βοὴ οὐ βυϑυτατ]οη οἵ ννογάβ, δῃά 
ΟΠΊ55]0η οἱ ὠἰ[οδἴζεῖβ, ψογάβ, οΟΓΥἿἠἩΡῆγαδεα ΟΥ̓ Παρὶοργδρῆν, 
Βοπηοϊοτοίθιτοη ΟΥ ΟἿΠΘΙ οᾶιι565. ϑ0ΠΊ6. ψαγδίοη5. ΓΘϑαΪ 6 ἔγο πη 
σογίδίη ἴγγρε5 οἵ ἱπτθητίοηδὶ αἰτογαίίοη. 1656 ἱποίμάθ σοη]θοΐαγαὶ 
αἰτοπλρῖβ ἴο Γαδίοσγα ἀδηηαρθα ΘΧοΠΊρίαγδ; [Π6 δα] πδιπηθηΐ οἱ γοδάϊηρς 
σοηϑιἀογθα ργο]επηαῖῖς ἀπε ἴο ρεογοοινοα αἰ Που]τ165 ἴῃ Τσοηίορηῖ, 
ΒΥ ΠῖΑΧ, ΟΥ̓ 5ἴγ]6; Δηα νδγίοιι5 [Πθο]ορίοαὶ δἰτογαϊ!οηβ πηδ 46 ὈΥ ΟΥ̓ΠΟΘΟΣ, 
Βεῖθγοαοχ, οὐ Πούϑιϊοβ. 


ΘΟΠΊΘ [ΓΔΏ5Πη15510η4] [1Πη65 οὗ {πε ἵΝενν Τοςιαπηεηΐ τοχῖ, [Ππογεΐοσαε, 
ογβαῖβά δηά ρεγρειυδϊβα οεγίαίη γοδάϊηρβ Δηα ραίζεγηβ οἱ τεδάϊηρ {παῖ 
ΑἸ ογβα ἔγοιμη [6 δι τορύαρῇ5: [Π656 ἀδνε] ρα ἰηῖο [Π6 ναγίοιι5 Κποννγῃ 
ΓΑΠΛ1]165 Δηα τοχτῖγραβ [οπηα Δπηοηρ ΟἿἹΓ δχίδηϊ πηδηπϑογρῖδ. ΝΏΙ6 ἃ 
ΓΔΠΊΠΥ ΘΤΟῸΡ τι5114}}Υ οδη 6 [ΓἀΟΕ( ἴο ἃ ΠΊΟΓΕ ΓΕσΘηΐ ΟΟΠΊΠΊΟΠ Δησαδῖου, 
τῃς6 οτίρίη οἵ [Π6 ἰαγρεῖ τοχίγρα πη]ῖ5 ΓΕΠΊα 5 ΡΓΟὈ] πηαῖίο. ΕΟαΓ 
ἀϊνεγρεηῖ τηΔ]ΟΥΓ ταχτῦγραα ργεἀοπηηδῖα ὑγΠ]η τῆς ΪΝανν ᾿δοταπηθηΐ, 
ΔΙ ΠΟΌΡΗ τς οχίϑδίθηοα Δη4 σομούθηοο οἵ τῃ6 γνεδίογη δηα (ὐδοϑαγοδῃ 
Βανθ Ὀθθῃ οδἹ]θαά ἰηἴο ψιεδύίοη. ΤῊ6 ΒυΖαητίηθ δηα ΑἸοχαηάγίδη γαπηδίη 
ΡΙΠΊΑΓΥν, Δη ἃ ῬαβΙ αν 1 15 [Π6 ργαίεγεηοα ἴουγ οπα οἵ [Ππ686 ΝΟ ταχῖβ 
τῃαῖ ομαγδοίθυΖθϑ [Π6 ναγίοιι5 ργϊητθα σγοοκ Νονν Ταεβταπηθηῖ δα] ΟΠ5. 
ΤῊς ΒυΖδητηθ- ΓΙΟΥ͂ ΤΠΘΟΥΎ οοηβίάογβ τῃ6 ΒυΖαητίηθ Ἰδχίςουπ ἴο 
το δου {Π6 τοχῖ τΠαΐ πιοϑβῖ ΟΙΟ5 εἰν το βοῦς [Π6 σδπ ΟΠ ΟΔ] δα τοργάρῇ5, ἀπά 
τῃπ|5 ἴο τοῆθδοι [Π6 ἀγομοῖγρα ἴτοπὶ ΜΝ ΏΙΟἢ 41} Γαπηαϊηϊηρ τοχτγρα5 πᾶν 
ἀεγινεα. 


ΤΡο ϑοεοίογη Τοχί 


ΤΠΏΘ δαη]!θϑῖ ἀδνιδίοης5 [Γοπ] [Π6 δΔατοργαρῃ5 ἀρρϑαῦ ἴῃ [Π6 50- 
ΟΔ1164 γνεβίθγη, οὐ “Ἱπποοηῖγο θα ρορυαγ τοχῖ," οἵ τΠ6 βθεοοηα σθηζαγν. 
ΓΠαῖ τοχῖ ἰ5 ομαγδοϊογιΖοά ὈΥζ ἴγεα βχρδηβίοη, ραγαρῆγαβθ, ΔηἋ δἰ τογατ!ο ἢ 
Οἱ ρΡΓΘν 51. οχι βίην νγογάβ. γνεβίθγη ὑν]}Π65565 ΔΓ ἴον Δη4 φΘΠΘΓΔΠΥ 
ἀἴνογβθ, νν ἢ ἃ τοχίμαὶ “παν: ἀπ} 1τ } τ[Πδΐ Παρ οΥ5 [Π6 γεσοηπϑίγαοτοη οἵ 
ἃ σΟΠΊΠΊΟΠ ΔΙΟΠοῖγρα. ἔνθ 850, ἴῃ6 ὈῈΠΚ οἱἉ [ἴ5 γοδάϊηρβ 5ῆδγεβ ἃ 
ΠΟΙ ΠΊΟΠΔΙΤΥ ΙΓ τΠ6 τοχῖ οἵ [Π6 ργθϑαπηθα δυτοργαρῃ. 


ΤΡο ΑἸοχαπάγχγίαη 1οχὶ 


ΤῊ ΑἸοχαπάγίιδη τοχίυρα ἀρρθᾶῖβ ἴο οτἱρίηαῖθ ἰΏ δὴ ΘΔΓΙΥ 
Ἰοοδ!]Ζοα γθοθηβίοηδὶ διταπιρῖ ἴο ραγρα δηα ρυΓΙΙΥ τΠ6 δἰτογαϊίίοηβ ἀπά 
ΔΟοΟΓΘΌΊΟη5 [οπηα δηηοηρ [6 γνεβίθγῃ πηδηιδοσρῖθ. ΤΠ6 ΡῥΥΙΠΟΙρΙ 65 
ἀπο] γίηρ [Π15 ΓΕΟΘ Π510Π4] ΔΟΓΙΨΙΥ 566 ΠῚ ἴο Πᾶνα 66 γααποιοηϊδῖ ἀπά 


ΠΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


ϑιγΠϑτῖς. ΤῊΘ πιλπυβοτίρι(5) βοἰθοῖθά ἂ5 [ῃ6 γθοθηβίοηδι ΘΧΘΠΊρΡΙΑΓ5 
ΠΚοῖγ ννεγα ἽΔΙΧΘ ἢ [Ιη ταχίιαὶ 1141} 45 ννῈ]] ἃ5 δου 4 }}ν ἀεἴδοτίνα; [Π15 
γνου] ΡΑΓΆ116] ννῃδῖ ἰ5 ουπα ἴῃ πηοϑῖ ϑαυν Εργρθδη οἵ Ῥαὶθϑυηϊδῃ 
ΡῬΑΡΥΙΙ οἵ [6 ββθοοηῃά δηά τῃϊγὰά σθηταγθβ. ΤῊΘ ΑἸοχαπάγίδη γθοθηβίοη 
866Π15 Οἴζξη ἴο Πᾶνε ονογγθδοῖεα Δη4 ονογεχίθηαδά [156], ταπλονίηρ ηοΐ 
ΟὨΪΥ δαῦγν γνεϑογη Ἔχρδηβίοηβ Βαϊ ΤΔΥ ΙΟΠΘΟΓ ΟΥ̓ ΘΙ ΠΔ] Γοδάϊηρς ἰη [Π6 
ΡΙοοΘ55. Υεῖ [6 58Π|6 Γδοθηϑίοη [4164 ἴο οοιγθοῖ τΔηΥ ὑναϑίογη 
5 5 ὉΙΓαΠ]Οἢ 5 ΔΠ4 ΓΔΠ5ρΡΟϑ ΠΟ 5, ἄνθη ὙὙΠ1]6 γοϊδιπ!ηρ ΠΊΔΠΥ 5ΠΟΥΙΕΓ 
96 Π51016 γτοδαϊηρε οδιιδθα ΟΥ̓ δοοιϊθηΐαὶ δ. 04] ΟΠ 55] 0 η ἰῃ {Π6 
ἰπτογπηθάϊατο ἀγομεῖγρε. 


ΤῊΘ ΑΙοχαηάγίδη τοχογρα ἰ5 ΡΥ] ΔΥΠΪῪ γαργαβθηῖϊθα τὨτοῦυρμουῖ 
πηοϑῖ οἱ πε ΝΝενν Ἰδϑιαπηθηῖ ὈΥ ἴΠ6 ἀργθεηθηΐ οἵ Οοάθχ Νδίοδηιϊ5 
(Β.03) ἀμὰ οάεχ διπαίτιοις (Χ 01), τ τῆς σαρροτῖ οὗ οὔμοῦ γεϊαῖθαά 
ΠΊΔΉΠΙΞΟΥΙΡῖ5, 5Ὲ ἢ 45 3.75 δηά 1.Χ019. Οὐὐτσαὶ δα τ οη 5 5Ὲ ἢ 45 τΠ6 ΝΑΖ7 
Δη ἃ {0851 το θεοῖς ἃ ργθάοπη ΠΔΠΕΥ ΑἸοχαπατίδη τοχίραβο," ΙΓ τοδάϊηρϑ 
ΘϑτὈΠ5Π6 4 Οοἡ ἃ ναγίδηϊ-Ὀγ-ναγίαπὶ Ὀα515 ὈΥ̓͂ ΠΠΊ6ΔΠ58 οἱ 51:10] 6 οἴϊν εν 
ΔΡΡΙΙΕα [πἴϑγηδ] οὔτογα σουρΙ ἃ γ 56] θοῦνε!ν ἀδιθγπη 64 Ἔχίεγηδὶ 
ΡῬΙΠΠΟΙΡΙῈ5. (16 “ὝὙβαβοηθα" τηρῖῃοα οἵ πηοάοδγῃ θοϊθοῖοῖβη). ΤῊ 15 
τηοάσγη δοϊθοῖίο ρύοοθβ5 οἵ 580] 6 οτῖνα τοχίμδ] ἀθιθυπ] πδτ]Οη ΟἹ ἃ ροΓ- 
γαγίδηΐ Ῥᾶ515 Γαδ .Π15 [ἴῃ ἃ ταχίθα] ραϊομννοσκ τΠᾶῦ ΙΓ Π]Π ΠΙΙΠΊΘΓΟΙΙ5 
γεοΙβ865 {Ππ45 ΠῸ ϑΈΡΡοΥΙΓ  ΔἃηπΊΟηΡ ΔΠΥ͂ οχίδηϊ ἀοοιπΊοηΐϊ, οὐθη ΟΥΘΓ 
τοϊατίνεϊν 5Ποῦῖ βερπιθηῖβ οὗ βοτίρτατγο." ΤΗΐ5 ργοθ]οπιδιῖς βἰταατίομ 
ἄοα65 ποῖ οσουΓ ΔΠΊΟΠΡ [Π6 Π]ΔΠ5ΟΥΙρΡΊ σΟΠ56η5115 [Παΐ [ΟΥΠῚ5 [Π6 Ὀα515 
οὔ τΠε ΒυΖαητίηθ ἸδχυςΟΓΠ,. 


ΤΡο (χοςαγοαπ 1οχὶ 


ΤῊς (ὐδοβαγθδη τοχῖ Ἀρρθαῦβ ἴο θ6 δῃ δπΊδ] απ Οἵ γθδαϊηρβ [ΓΟΠῚ 
τῃς6 ΑἸΙοχαηάγίδη πα ΒυΖαητῖίηθ τταἀ!τ!οη5. ΑἸΠΟΌΡῊ της (ὐδοβαγθδη 
ΤΠ Ι5οΥΙρῖ5 40 Δρρϑαῦ ἴο ροβ88685 ἃ ἀἸβιποῖῖγα ραϊζογη οἵ γθδαά!ηρϑ, [Π15 
τοχιῖγρα (065 Ποῖ ἃρρϑαγῦ ἴο ἢᾶνε δχίϑῖθα ῥυῖου ἴο δἰτποῦ τΠ6 ΒυΖδητηθ 


51. ΟἾΝΕΙΙ, Ὅς Ἀύ]ο5 ἔο!]ονγοά ὈῪ τῇς Ἑαϊτοῖς οὗ τῃς Τοχὶ ἔουπά ἰη τῇς ΟΟάοχ 
ψατίοδηιβ,; ΝῚ5 35 (1989) 218-228. ΟἾΝΕΙ] σςαρραβῖς παῖ 5ρθοίῆς βαϊτοτῦία! δοτίν!τγ, 
δοοίάθηϊαὶ βύγοῦ, ἀπ αἰτοπηρῖθα γοοοηβιίγαοιοη οΠαγδοτογΖθα τΠ6 τοοθηβίοη {Παᾶΐ ργοάαορά 
τῆς οτἱρίπαὶ ΑἸοχαπάτγίδη δυο μοῖρα το! θοϊϑά ἴῃ 115 ἰδοῦ 9375, Β ἀδβοθηάδηϊβ. 

1 ΤΗΙς Ξαρροβιίοη ἰς ἀονοίορθα ἔατμοῦ ἰη Μδυτίος Α. Ἀοβίμβοη, ἽἼπ ϑθάγοῃ οὗ τῃ6 
ΑἸΙοχαηαάγίαη Ατοπεῖγρο: ΟΡ βεγνδιίίοης ἔγοπὶ ἃ Βυζδητίπο- ΡΙΟΥΥ Ραγβρθοῖίνε," ἰπ 
ΘΒ βτίδη- Β. ΑἸπρποὺχ ἀπὰ [. Κοίτῃ ΕἸΠοτῖ, εἀ5., ΤΡο Νίοιυ Τεδίαηιθηι Ἰόχὶ ἴῃ Εαγὶν 
Οἰνυιδεαηῖγ: Ργοςθθαάϊηρς οὗ 1,6 {1116 ( οἰϊοχμίμηι, [εἰν 2000, Ἡ!]βτοῖτγα ἀπ Ἰδχιθ ΒΙΒ] 6 6 
([δυξαηης: Ἑαϊ τίθης ἀπ Ζὲρτο, 2003), 45-67. 

5 Βαίθαγα Αἰδπά εἴ αἱ., βά5., ΝΝουμη Τοςιαγιογιίμι Ογάθοο, 271ῃ δά. (ϑιατίρατγῦ: Πουΐβομα 
ΒΙΒΕΙρ β ]ςομδῖς, 1993); ἰάθη, Το (σγεοῖς Νϑὼ 1δείαηιθηΐ, 41} τον. δά. (δτατίρατι: ΠὨδυΐθοῃα 
ΒΙΡΕΙρ 56 !Πβομδῖι, 1994). ΤῊΘ θᾶ56 τοχῖ οἵ θοτἢ βαϊτίοη 5 γαπιαίηϑ ἰἀθητίοδὶ. 

6 ἘΧΑΠΊρΙ65 ἀγα ργονί 464 ἰπ τῇς Αρροπαϊχ τὸ τῇῃϊς νοϊιπιθ, ποῖος 16-18; 566 Α50 Μαυτίοθ 
Α. Βορβίηπβοη, “Ἰπνεβιίρατίησ Ἰεχι- ΟὐἸτίοαὶ οποίοσην: Α Οὐτίαθ οἱ Μοάδγηῃ Ἐοϊβοτίς 
Ῥγαχὶς ἔγτοπὴ ἃ ΒυζΖδητπο- ΡΥ ογν Ρογβρθοῖνε,; ἔα) πὰ Μίβείοη 16 (1999), 16-31, 
Ραγυου]αγν 17-19; Ιάθτη, “Ἄπ|6 9, ΙΞο]ατθα Ναγίδηῖϊβ, ἀπ τῃ6 “ἽἼδει- Τα θ᾽ ΝΝδίυγε οἵ τῃ6 ΝΑΖ7 
Ἴεχι, ἴῃ ϑίδηϊου Ε. Ῥογίεγ δῃὰ Μακ Βοάδ, βάβ., 7γαηείαεης τ. ΝΝοιυ Τδείαριθηΐ: Τδχί, 
7γαηείαιοη, ΤΡϑοίοργ ((ὐγαπα Ἀδρία5: Εδγάπηδηϑβ, [ουτΠποοπη! Πρ). 


ἵν 


Ῥτεΐδος 


ΟΥΓ ΑἸΙοχαπηαάχδη τοχῖβ. [Ὁ 15 φθῆθυδα!ν α15Π}15564 [ΓῸΠῚ ΔΠΥ͂ 56Γ10115 
σοηϑιἀθγαίοη γοραγαάϊηρ ΔΙ ΟργΑρΡἢ ΟΥΡΊΠΑΙΠΥ. 


ΤΡο βγΖαπεῖπο ΤΟΧΙ [ΟΥ̓] 


ΤῊΘ ΒγζΖδητίηθ Ἰδχυςουπ ργαδοῦνεβ ὙΠ ἃ σθηθγαὶ σΟ 5, ϑτ ΠΟΥ͂ 
τε ἴγῦρε οἵ Νὸν Ἰδϑιαπηθηῖ τοχῖ τῃαῦ ἀοπηηαῖοα τῃ6 σε κ-ϑρβακίηρ 
γνοτά. ΤῊΙς5 ἀοπηίηαηοα οχίϑτεα ἔγοπ δῇ ἰθαδῖ [Π6 Γουτίῃ σθηταγν ὉΠ] 
τῆς ᾿πνϑητίοη οἵ ργϊητίηρ ἴῃ [Π6 οἰχίθθητῃ σθηταγγ. 7 Π66Γ [Π6 ργεδθηΐῖ 
1ΠΘοσν, [15 τοχῖ 4150 15 ργθϑιηθα ἴῃ σαΠΓΌΓΙ65 ΡΓΙΟΓ το {Π6 Του τὸ 
Βανα ἀοπηϊπηαῖθα [Π6 ρυπηαγν (γε -ϑρϑακίηρ τορίοη οἵ ἴῃς Ἀοπηδη 
Ἐτηρίτα (ΘουτςΠογη [τὰ]ν, ασδεςοο, δηα Αϑία Μίποτ) -- ἃ ἰάῦρα δηά ἀϊνοῦβα 
Ταρίοη ΙΓ ΠΪη ὙνΠ]Οἢ πηδηιιβουρῖ, νογϑ πα], πα ραίγδτίο ον! ἄθησα 15 
Ἰδλοκίηρ ἀυτίηρ [Π6 ργα- [Οὐσῖ σοηταγΥ σὰ, γεῖ [Π6 ΡΥΙΠΊΑΓΥ Γαρίοη οἵ 
ΒγζΖδητίηθ Ἰοχτίογμ ἀοπηίηδησο ἰῃ 5 56] 6 ηϊ σΘηΓΕΓ165. 


ΕΤΟΠῚ ἃ {ΓΔ Π51Πη15510η8] ἰδ Παρο!ηΐ, ἃ 51η916 Ἰδχιίζογπι νου] θα 
Ἐχρβοϊβά ἴο ργεάοπηϊηδία ἀπΊλοηρ [Π6 γαϑβί ΠΊΔ) ΟΥ̓ ΟἵὨ ΠηΔΠιΙΒΟΓΙρῖβ [ἢ 
τῃ6 αὔϑβεποβ οἵ τδάϊοδὶ δηά ννγε]!]- ἀοουπιοηῖθα πρἤδαναὶς ἴῃ τΠ6 
τηδητιβοσρὶ τγδα!τοη. 5 “ΠΟΓΠΊΑ]᾽ βἴαῖϊα οἵ {ΓΔ Π5Π]15510Π. ΡΓΘΒΙ1ΠΊΘ5 
τῃαῦ τΠ6 ἀρργεραῖθ σοῃϑβεητθηΐ [Ε5ΓἸΠΊΟΠΥ ΟἱἩ [Π6 δχίδηϊ πηδηϊιδοσῖρῖ 
Ὀαᾶ56 ἰ5 πΠΊούα ΠΚεὶγ ἴοὸ γί θοῖ [15 δύο μοῖγραὶ βουτοθ ([ἢ [15 οᾶ56 [6 
ΟΔΠΟΏΪΟΔΙ Δι ΓΟΡΥΔΡἢ5) ΤΠΔῃ ΔΩΥ͂ 51Π6]6 ΠΊΔΠΙΙ5ΟΙΙΡῖ, 5Π184}} σγοὰρ οἵ 
ΤηΔη ΙϑΟΥΙρῖδ5, ΟΥ̓ ἰδοϊαϊθα νϑυβί οηΔ] ΟΥ̓ ραίγιδῖίο γοδάϊηρϑ [Πα [α1]64 ἴο 
Δοῆϊονα νος ργαδαά αἰ να β ὉΥ ΟΥ̓ ΓΓΔ5Π1Ί15510η4] σοητΠπ]ῖγ. [ἢ βπρροτῖ 
Οἱ τῃϊ5 ΡΓΕΘΌΠΊρΡΙτΟΩ 15 ἴΠ6 ἴδοϊ ταῦ ἃ σοηβθηϑβι15 τεχΐ -- συνε ΠΏΘη 
ΕϑιΠ5Π6 4 ἴτοπ] πΊΔηΙΙβΟΥΙρῖαΒ Γαργαδθητηρ ποη-ἀοπ)ηδηΐ 
ΤΓΔΏ5115510η4] [1Π65 -- [6645 ἴο πον ἐοτοαγα ταῖῃου ΤΠ Δ ἀννγαῦ τομὴ [Π6 
ΤΟΙ ἀοπλϊηδηΐ {γα το η. 


Τῆς ΒγυΖδητηθ-ῬΓΟΥ Πγροῖμοϑὶς τΠπ|5 ἀρρθαῖβ ἴο Οἴου τῃ6 
πηοϑῖ Ρ]Δ 5106 5οθηαΓΟ [ΟΥΓ απ ΠΪΟα] Δυτοργαρἢ {γα 5Π)155]0η. 115 
Βυρούπμαβϑὶς 15. ἴᾺΓ ΠΊΟΓΘ ΡΥ 0]6 τΠΔη [6 βρεουίατίνε οὐ ρΊ ΠΑ ΠΥ 
οἰαἰ πη6 4 ἴου πηοάθγῃ θοϊθοῖς ραϊομνγογκβ, σοπϑίπιοϊθα ἔγοπΊ βοδίτογοά 
Γγαρτηθηῖβ, ΜΠ σοπτΠπι4}}γ 5Π{{π|πηρ᾿ ἰΙαν εὶς οὐ βπρροτί ἔγοπι Ἵχίϑηρ 
τηδηπβοτίρι5., Απ Πἰβτοτίοαι τΠΘΟΥῪ τΠᾶΐ Δ551Π|65 ἃ ΘΘΠΟΓΆΠΥ ΠΟΙΠΊΔ] 
πηοάς οἵ {ΓΔ 5 ΠΊ15510η ΠΊΟΓΕ Γαδ Πν δοσοιηῖβ ἴου [Π6 δχραηϑδίοη δηά 
ἀοπηηδησα οἵ ἃ 5βίηρ]6 Ἰδχίίζουτῃ [Παΐ οδη Ὀ6 ρΓΘϑ Π]6 4 Ο]Ο5ΕἸγΥ ἴο το ]θοῖ 


7 Τεπην Ἀεαα- Ηεἰπιογαίηρον, ΤΡῈ Βοζαη Τοχὶ οΓ Αςοίς: Α (οπιγίϑιϊονι οΓ [ἱσοομγςο Απαϊγεῖς 
0 Ἰδχίμαὶ ΟΥϊοῖϑηι, ἸΟΙΝ 55. 236 (ΘΠ 6614: Αςδάσπηὶς Ῥίθβ5, 2002), ςἴαῖεβ, “Τῆθ οὐτγοηΐῖ 
βαϊτοης. Οὗ τῇς τρεῖς Νενν Τεβιαπηθηῖ.... [ργα56η1) ἃ Βυροιποίίοδὶ ταχὺ παῖ Πὰ5 Ὀθθη 
τϑοοπδιίγαοτθα ὈΥ 56]βοῖίηρ ναγίαηι γθδαϊηρα ἔγοτη αἰ ογθπὶ Μ55..... ὙΠογ ἰ5 ΠΟ θνίάθηςα 
νυ Παΐβοονου {παῖ [6 ουὐγθηΐ τοχῖ θνεῦ οχὶϑῖθα ἴῃ [Π6 ἔουπῚ ἴῃ ΜῈ [ἴ 15 δαϊτοα" (51); τῃ8, 
ΤΓΟΘΘΑΓΌΠΟΓ5 ΔΠ4 56 ΓΟ ΡΓΟΡΓΑΠῚ5. ΤΕΙΥ οΥ {Πεῖγ τοχῖ οἡ ἃ ργίπιθα βαἀϊτοη ΠΟ56 ταχῖ ἀοαῈ5 
ποῖ οχίϑί ἴῃ ΔΩΥ δχίδηϊ πηδηιβοῦρί ἀπ ΜΠ ]Οἢ ἰ5 γεσοηϑετατοα ὈΥ ταχίμδὶ οτος (647). 


Ῥτγεΐδοθ 


τε. οτρίηδὶ δυϊορίαρῃβ. ΤῈ ΒυΖδητηθ- ΡΥ ΟΥ̓ ΤΠΘΟΓΥ ΡγΓαδθηῖβ [ΑΓ 
ἔοννοσ αἸ Πα τ165 τΠδη ἀγα Γοππα ἴῃ [Π6 δἰτογηδίνα δου 0η5 ργο ογϑά 
ὈΥ πιοάδγῃ βοϊθοῖίο ργοροπθηΐβ. 


ὙΝΏΠ6 δὴν Ὄχρἰδηδίίοη οὐ ΘΑΓΙΎ {ΓΔ Π 51Πη1551 068] ἢ 5 ΌΟΥΎ ΓΟΠΊδΙ ἢ 5 ἃ 
ΠηΔῖτοΓ Οἱ ΤΠΘΟΥΥ, [ζ 15 ἃ ἴδοῖ τῃδΐ δἰ πχοϑβῖ 411 γεδάϊηρβ [ουπα νη τῃ 6 
ΒγζΖδητίηθ ἸδχτογΠῚ οχίϑῦ ἃ5 οοΠροηθηΐ ρΟΓΟΠ8 ΟἵἉ ΘἸΠΠ6Γ ἢ γνεβίθγηῃ 
ΟΥ ΑἸοχαπαγίδη τοχῖβ. εξ τῃε6 γνεβίθγη δηα ΑἸθχαηάτδη τοχίγρεαϑ αἰ 6 Γ 
[ΔΓ ΠΊΟΓΘ δΠοηρ {ΠΕ ΠΊ5 Εἶνε 5 ΠΔη ἀο065 ΘἸΓΠΕΓ θη σοΠΊραΓαά το [Π6 
ΒγζΖδητίηθ Ἰδχίξζογπι. ΤῊΪ5 5 ΓΟΠΘΙΥ δυρροϑῖβ [Π6 βαραγαῖθ ἀουνδίοη οἵ 
Θδοἢ οἵ {Π686 ΓΕρΊΟΠΔ] ταχῖβ ἔγΟ ΠῚ ἃ ΟΟΠΠΠΊΟΠ 50 τ06 [Πδΐ νγο]4 οΟΙ Ο5Εν 
ΓΟΘΘΠΊΡ]6 τῃ6 πλοῦ ἀοπηηδηΐ τΓαἀϊτοη. [ἢ δαάιτοη, [Π6 ᾿πα] νι 114] 
ΒγΖαητίηθ Ἰδχύξούμη γοδάϊηρα ἅγΓ6 οἰθαυν ἀοἔθηβ 0 ]6. οἡ γΓθαδΟΠΔ]6 
1ΠτΟΓΠΔ], ΓΔ 5ΟΥΙΡΙΟΠΔΙ, Δ ἃ {ΓΔ 5Π115510η8] σγοιηά5, Δηα ἀεπηοηϑίγαῖα 
[Αγ ἔδνγοῦ γε Κη 65565 [ῃΔη δχίϑῖ ΜΙ Γγοδα! ηρ5 ΤΥΡΙ0Δ] οἵ πο - ΒΥ ΖαητΠ6 
τΕΧΓΓΥΡΕ5. 


ΤῊΘ 51Ρ]1ΟΥ οὗἩ τῃ6 ΒυΖδητηθ- ΠΟΥ ΠγροῦΠ 6515 βἴδηαβ ἴῃ 
ϑῖαγΚ σοηίγαβῖ ἴο [Π6 {ΓΔ 5Π115510Π4] ΠΙδῖογν ἀδηδη θα ὈΥ [Π6 ποάθγη 
δοθοῖῖς πηοάε]ς (Γρασοηθα οἵ ΓΠογουρηροιϊηρ). ΤΠοβ6 πηοαο]ς5 566 [Π6 
ΟΥΡΊΙΠΔ] ταχὺ βοαττεγεαά ἴο [Π6 ἔουΓ νν]Π45 δῇ ἃ ΕΓ ΘΑΓΎ ΡΕΓΟά, ΜΠ ἃ 
ἰαῖει ἀδνεϊοριηεηΐ οἵ ἀϊξςραγαῖθ τεχιγρεβ, Ποη6 οἵ ΨΏΙΟ οδη οἱΑἰΠΊ το 
Γαργθϑθηῖ [Π6 “ἽἼοβτ᾽ διιϊοργαρῃβ. [7] Π66Γ [ΠΟ056 ϑγϑῖ6π15, [Π6 ΒυΖδητηθ 
ταχῖ 15 οη51:46γθα ἴο ἤᾶνα ΔΓΊ56η ἔγτο πῇ δΔη ΟΠΠΟΙ ΠΥ ργοπγα]ραῖαα [ογΠΊΑ] 
Γοοθηϑβίοη, ΟΥΓ ἴτῸΠ δὴ πηριἀθ6α ῬΓΟσΘ55᾽ {Πα ᾿πνοΪν α ἃ γοἰδυνοὶν 
ὈΠϑγϑιαπΊδίο 56] θοίίοη ἀπά οοη!αίίζοη οἵ τεδάϊηρς τ Κη [τῸΠῚ [ΠῈ 
(ΘρΡοΞβ6αν θαυ ]]6γ) ἀἰσραγαῖθ γνεβίογη δηα Α]θχδηστγίδη τοχιῖγρεβ. [ἢ 
ΕἸΤΠ ΘΓ 456, [15 ὩΠΟΓΙΓΙΟΔΙ 5 οἰ θοῦίοη οἵ τϑδάϊηρϑς [Π6η ννὰ5 σοιυρ θα ἢ 
γαγοι 5. 5ΓὙΠ1511Ὁ0 ἀπΠ4 ΠαγΓΠΊΟΠΙΖίησ ἱΠΠΡΓΟν ΠἼθηῖ5. [Πα ΘΠρΡΡΟΒΕΑΙΪν 
ΤΥΡΙΠΕα τῆς ἰδοῦ δοῦρα] πηϊηά56ῖ. δ ργοΌ]6 πὶ [165 ἴῃ Ἔχρίαἰηῖηρ μον 
ΒΌΟΙ ἃ ΠαρῃαζΖαγά ργοσθάϊτα νοῦ σοι] γαῖ ἴῃ [Π6 δχίθη ιν Υ 
ἀἰδϑεπηηαῖθα Ὀυΐϊ γο]αυνοῖν πη! Πθα ΒυΖαηῖηθ Ἰδχιίούτη. ΤΠ 656 
ΒΌΡΡΟΒΙΠΟη5. (ΠΟ ἰδοκ ΠΙστοῦοαὶ σοπΠιπηδίϊ ΟΠ) ἃΓ6 566 τὸ Ὀ6 
πηνγαγγαηῖϊθα οησα [Π6 [Π]}] Γ[Ποογοίῖοαὶ ἀπά ργδοῖῖοαὶ σοπδροοῖῃϑ οἵ ἴπΠ6 
ΒυΖδῃτηθ- ΓΙΟΥ͂ ροϑιτοη μᾶ5 θθθη ΘΧαηλ ] η66 [η ΠΡΗϊ οἵ τ1Π6 οχίβτίηρσ 
αν! άθηοα. 


ΤΗΕΒΥΖΑΝΤΙΝΕ-ΡΚΙΟΚΙΤῪ ΤΗΕΟΚΥῪ 


ΓΘ Θϑιδ]Π!5ηπΊθηΐ οἱ [Π6 πηοβῖ δοοιγαῖθ [ουπὶ οἱ [Π6 σα ο]ο4] 
Οὐθοκ τοχῦ οἵ {πε Νὸν 1δϑιδπηθηΐ 15 ργθγ 1516 το Οχοροβὶβ ΔΠ6 ἴο ἃ 
ΡΓΟΡΕΓ Πειτηθηθαῖο. ΜδηΥ ΠΘοΥΙ65 Πα δχίγε ΠΊ6 50] το 5 Πᾶνα Ὀεαη 
ΡΓΟΡΟΒ6α γϑραγαϊηρ ἴΠ6 πηοϑῖ ἀρργορσίαϊθ πηϑῖ μοῦ ἴου ἀδιογμηϊηρ [6 
ΟΡΓΙΠΊΔ] ἔογΠὶ οἵ [Π6 ΝΝονν Ἰδϑῖαπηθηΐῖ Δι τοΟρυαρἢ τοχῖ. ΘΟΠΊ6 Γαβθαγ 6 5 
Ἔνθ Πᾶνα ἸοτἸδοηθα τΠ6 σοποερῖ οἵ διιϊορίαρῇ γοοονθγαθ!1ῦγ, νν ἢ 116 


νὶ 


Ῥτγεΐδοθ 


οἴμοῖϑ πᾶνε Δραηἀοηθά βητίγεϊν τῃ6 σοποερῖ οἴ Δη οτίρίηδὶ δυτορτγαρῃ. 
ΓΠ6 ουγγοηΐῖ [ΓΕΠα 566ΠῚ5 ΠΊΘΓΘΙΥ ἴο ἴανου ἃ οὐτ104] ᾿πΠ απ γΥῪ ἰηῖο 1Π6 
ΜΆΓΙΟΙΙ5 [ΟΥΓΠῚ5 (ΟΥ̓ “8ἴαῖ65) οἱ [ῃ6 τοχῖ ργεϑθηῖϊθα ἴῃ ἴῃς οχίϑηρ 
ΠΊΔΠΙΒΟΥΙρΡῖ5, ἃΠ4 τὼ ἰηνεβίίραῖα {ΠῈ]Γ ἱπαϊνι πα] τΠϑο]ορίοδὶ 
θη Ποᾶηο6 Δοσογαϊηρ ἴο {ΠΕῚΓ ροϑιτ ΟΠ ΙΓ ΟΠαγοῇ Πίσογν, 
Ππ||6 οὐ πὸ τϑραγά σίνβη τὸ [ῃ6 οοποερῖ οὗ δΔυτορταρῃ οτἱρί πα τγ.7 [ἢ 
οοηίγαϑβῖ, [Π6 ΡΓαβϑηΐ δα] τΟΥ5 ΒΌΡροτΙΐ ἃ [ΠΘΟΥῪ [ανοσίηρ [Π6 ΡΓΙ ΤΥ δηά 
ΟΔΠΟΏΪΟΔΙ Δ οΟργρἢ Δα ΠΟΘ ητ ον οἵ τ[η6 ΒγυΖδητίηα Ἰδχιίουτη. 


ΒυΖδητηθ- ΡΥ ΟΥΥ Γπποίίοης ΙΠ1η τῃ6 [γαπηθνοσκ οἵ ἃ 
ΡΓΘαΟΠΊΪΠΔΗΤΥ {ΓΔ 51 15510Π8] ΔρΡΡΓΟΔΟΙ, δπα ἴδηαβ ἃ5 ἃ ἰθϑιτπγᾶῖα 
Αἰτογηδῖνα ἴο [Π6 πιο ῃοάβ δηα γϑϑυ]ῖ5 ΟΌΓΓΘΠΓΥ δϑροιιδθα ὈΥ ΠΟ ΘΓ 
βο]δοιοῖθπ). Ἀδμοῦ τΠΔη ογθαϊίηρ ἃ ργείεγγεα τοχῖ οὐ ἃ ναγίδηῖ- Ὁ γ- 
γαγίδηϊ 515, ΒυΖδη 6 - ΓΙΟΥ͂ 566 115 Πἰγϑ [6 Θβιδ 5 πηθηΐ οἵ ἃ 
γίαῦ]Ὲ Πἰϑῖουυ οἵ ταχῖθα! {γα 5ΠΊ15510η. γΓαηϑουρίίοπαὶ δηά 
{ΓΔΠ511551 0 η8] ργΟ Δ ὈΙΠ165 ἀγα ΤΠ6η ΔρΡρΙ]Ιδα το τῃ6 δχίεγηδὶ ἀδία, 
ὙΨΏΘΗ τΠ6η 15 ΒΌρρ] πηβηϊαα ὈΥ ναγῖοι5 ᾿πτογη] ογτογία. ΤὯδ γαϑα]τδηῖ 
τοχί γοίθοῖβ ἃ ἀθπθα ἰονεὶ οἵ δργθεπηθηΐ βϑιρρογίθα ΟΥ̓ ἃ βφϑηθίαὶ 
{ΓΔΠ 5155] 04] σοητ ΠΥ τὨγΓουρῃου 411 ρογτοης οἵ [με σσεοκ Ναὸν 
᾿δοταπηθηΐῖ. 


ΒγυΖδῃτηθ- ΡΥ ΟΥΥ αἰ οτ5. ἔγοπ ΟΥΠΟΙΓ ΤΠ ΘΟΥ65 δηα πηοῖῃοαϑβ 
τ Πη ΝΝὰνν Ἰαϑταπηθηΐ τοχίμαὶ οὐ 1ο]15Π|: [Π6 ΟὈ]θοῖ ἰ5. ποῖ τῃ6 
Τεοοπϑίγποτοη οἵ Δη “ΟΥΙ ρ η41᾽ τοχῖ τ[Πδΐ ἰΔοΚ5 ἀ6 ΠΟ 5 1Γ4 016 ΘΟ ΕἸ ΠΌΪΟΥ 
ΟΥ̓ Μ] ἀΘβργθδά οχἰϑδίθηοα διηοηρ ἴΠ6 οχίδηϊ πη ηιβοῦιρῖ θᾶ56; ΠΟΙ ἰ5 1Π6 
ΟὈ]Θοῖ [Π6 γΓαϑιογδί οη ΟΥ̓ ΓΕΟΟΥΕΓΥ Οἵ δῃ “ὌΓΙΡΙΠ4]᾽" τεχῖ Ιοηρ ργθϑιπηιθά 
ἴο πᾶνε θεεη “Ἰοϑβῖ." Νεί[Πεσ 5ῃου]α τῃ6 οσοποερί οἵ δὴ διομεῖγραὶ 
ΔΌΪΟΡΓΆΡΗ 6 ΔΡαπάοηθα ἂἃ5 ἤορεῖθβϑ. Ἀδίμοι, ΒυΖδηῃτηθ- ΓΟ ΥΓΥ 
ΡΓαΟβθηῖβ ἃ5 σαποηΐοαὶ [ῃ6 ατοοῖκ ΝΝαὰνν Ἰδϑιαπηθηΐ τοχῖ 5 ἰζ μᾶὰ5 Ὀθεῆ 
αἰτεϑῖθα, ρῥγεβεγνεά, δηᾶά πηαϊηϊαίηθα ΌΥ 5ογθθ5 τῃγουρῃουΐ τῃ6 
σσηΐατθ5. ΤῊ {ΓΔη5Π]15510η8] 8515 ομδγδοίεγιζες [Π6 ΒυζΖαητπηο- 
ΡΙοστν τΠβοῦν. 


ΒυΖδητηθ- ΡΥ ΟΣ [Γαποίίοηβ ΜΙ Π1Π δοσορίθα τοχίτ- [108] 
ΘΌ]46]1Π65, α{Π|Ζίηρ 41] ραγτπθηΐ {ΓΑΙ 5ΠΊ5510Π81, {ΓΔ ΒΟΓΙΡΙΟΙΔΙ, 
δχίοθγηδὶ, Δη 4 ᾿πΐογηδ] σοη 5: ἀθγαι! 5 θη δναϊπδίηρ ναγίδηΐ Γεδα]ηΡ5. 
Ἰητογηδὶ δηα οχίογηδὶ οὐτοῦα Πα ποῖοη [ἢ ἃ αἰ ΠΟΘ α ΤΠ] ΔΉΠΟΥ, ΟΠ 5Ισίθηΐ 


ὃ ὅ66, ἔογ Ἐχαπρίο, ΕἸάοη [αν Ερρ, “ἼμἊ Μυϊείναίεπος οἵ τῃ6 Ἰδγπὶ “Οτίρίπαὶ Τοχτι᾽ ἴῃ 
Νενν Ἰεδδιαπηθηῖ Ἰδχίμαὶ Οὐτοἰς πηι," ΗΤᾺ 92 (1999) 245-281. 

2 ϑ00ἢ ἰ5 τῃ6 ἐπηρῃδβὶς οὐ Πανὶ (Ὁ. Ῥαγίκοι, Τ)6 {1υΐγιρ Ἰόχὶ οὗ τϑῈ (οεροῖς ((ὐἀταθτϊάρο: 
τὐπινεγβίτν Ργα55, 1997). Ῥαγκοὺ ξαγῖμοῦ ΠΡ 1Π65. Πἰς ροβίτίοη ἴῃ Πἰ5 “ΤΗΓΟΌΡΗ ἃ ϑούθθῃ 
Ταγκὶγ: Τῖρίταὶ Τοχῖς δηα της Νονν Ταϑιαπηθητῖ." 75.Ν7 25 (2003) 395-411: “Ἰεχμδὶ οὐτο5, 
ὉΠᾺοΓ τΠ6 σιΐ586 οἵ γϑοοηϑίγαποιτπηρ ΟΥΡΊΠΑΙ ταχῖβ, ΔΓ ΓΘΑΠῪ ογθαῖηρ ΠΟΥ ΟΠ65..... Τῃ6 
ὈΙΡΙΠΪΟΑΙ τοχῖ, γαῖμα τΠπ8πη Ὀαὶηρ σογγαρίοα ἀπα παραϊηρ τὸ Ὀ6 ταβῖογαα ...., 15. σοηβ. Δ ΠΕ Υ 
ὉΠπάογ ἀσνεϊορπηθηῖ..... [}ἢ τῃ15 ΠΡΠτ, τΠπ6 ααδϑῖ ἔου Π6 ΟΥρίπ] ταχὺ ΠΊΔΥ 6 566 ἃ8 ἃ 
ΠΟΠΊΡΙΕτΘ τηἰβα Πἀογβιαπαϊηρ οἵ ννηαΐ ΘαΙτΟΥΒ ὑγΈ ΓΘ γθαΠ ν ἀοίηρ᾽ (401); ἽἽ ἀο ποῖ πιθδῃ τΠπᾶῖ 
1Π6 τοχῖβ νγ8 ἅΓ6 ογθδίϊπρ ἃ΄ΓῈ ΠΘΟΘΒΒΑΓΠΥ ΘΌΡΘΙΙΟΥ ἴο ΘΑΥ]ΠΟΥ ΟΥΓΘδΠΟη 8. [Ὁ 15 ΠΊΟΓΘ 5 ση! Πσαπῖ 
τῃαῖ τΠδν ἂΐε τῃ6 τοχίϑβ {παῖ ννε πϑθα ἴο ογθαῖθ" (402, οπῃρῃδϑβὶς Δ4 464). 


ΨΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


ΙΓ σουπηα πηοιποάοϊορυ. Ἰδχτῦγρα γο δ! οη5Π1ρΡ5 ἀπΠα ΡΓΟΟ ΝΠ 165 ἃΓΘ 
ΤΕ ΟΡΠΪΖΕά, δηα ἃ Γβαϑοη θα τπηεῖΠοά οἵἉ τοχίιδὶ αναἰπδίϊοη 15 ργδοτοβά. 
Ἐχιγάηθοι5 ΤΠαο]ορίοαὶ ἰδοΐοῦβ ἀγα ποῖ ἰπνοκαα οἵ ἱπηῃροβεά ΨΏΘη 
ΕϑτδὈΠ5 Πρ [Π6 πιοϑβῖ ρ᾽δ5 1016 οὐρα] Γογπὶ οἵ τΠ6 Νενν 1εϑιαπΊθηῖ 
τεχί. 


ΒυΖδητηθ- ΡΥ ΟΣ ΤΠΘΟΥΥ ἀἄοα5 ποῖ οροίαῖθ οὐ δὴ βοϊθοῖίο 
γαγδηῖ-Ὀγτναγδης Ῥα515. Βαῖμού, [ σοπίηια! Υ ἰηνοϑιραῖθς τΠ6 
Ροβίτοη οἱ 41] ναγίδῃηϊ. τπη1|15 ΙΓ ΠΙη τῃ6 ΠΙ5ΊΟΥΥ ΟΥ̓ {ΓΔΠ5Π11551]0. 
ῬγΟΡΑΌΙΠ 65. ἀγα δναϊπαῖθα ἴῃ Ἰἰρῃῖ οἱ τῃ6 οχίδηϊ πηληπβοτρ Δη6 
ΒΙβτοΥΙοα] ἀαἴα, ἃ5 761] ἃ5 τπ6 Κποννῃ Πα 5 οἵ βοῦθε5. 16 δ ρ 4515 οἵ 
ΒυΖδητηΘ-ῬΥΓΪΟΓΥ 15 Προ ἃ “Ἰξαδοηθά {ΓΔ 5Π)15510Π815Π}],᾿ 
Ραγτου]ΑΥν ἴῃ γεραγά το τΠ6 σοηπροῖθα βθήπθησα οἵ ναγίδηΐ {1Π|05. ἃ5 
1ΠῸΥ ἀρρβαᾶῦ ἰῇ [Π6 ταχῖ δηα 85 1Π6Ὺ γαϊαῖα ἴο [Π6 ὄδχίθγηδὶ βιρροτις 
Ρτον ἀβα Ὀγ τΠ6 πηδηιιβοῦρῖβ [Π ΘΠ 56Ἰν 65. 


Μοάεζγη θοϊθοῖίο ΤΠΘΟΥΥ [4115 ΡΥΘΟ 56 1Υ δ [Π15 ροίηῖ: [ἴ ργοάποαβ ἃ 
564 ΈῈ6η06 Οὗ [ανογθα γοδάϊηρϑ [Πδΐ δ {1Π165 -- ΕΥ̓Θἢ ΟΥ̓́ΕΓ 5Π0ΟΓΐ 56 ρηηθηΐβ 
οἵ τεχῦ -- Βαὰ5 πο ἀεπηοηβίγαϊθα οχίβίθηοθ 1η ΔΠΥ͂ ΚΠΟΥΝΏ ΠΊΔΠΙΙΒΟΙΙΡῦ, 
γειβίοη, οὐ ἔα μου. ἢ Βυζδητίπο- ΡΥ ουΥ σοηβίογβ 5ΌΟΠ ἃ πιοῖμοά ἀπά 
15 Γαϑ]ῖ5 το Ὀ6 Π]ΘρΙ τ Παῖθ, σἰποα [Ὁ Πορ]θοῖς [Π6 ρογτπθηΐ ΠΙδτοσοδὶ 
[λοῖουβ γεραγάϊηρ Πηδη πϑουρῖ {ΓΔ 5Π)1551]0η. Μοάδγῃ βοϊθοῖίο ργαχὶβ 15 
ποῖ ἃ ἰδριτἰπλᾶῖθ δἰτογηδίννα ἴο [Π6 δοσαρίδησε οἵ [Π6 τοχῖ ργεϑογνϑά 
Δοηρ [Π6 σοηδ6η8115 Οἱ ἴΠ6 πηδηϊϑογρῖβ. Α νἱ4016 ργαχὶς οἵ τοχῖμδὶ 
ΟΥΓΟΙ5ΠῚ ΓΘ] ΈΠ1Γ65 ἃ {ΓΔ Π5 ΠΊ15510η8] ΠΙϑΊΤΟΥΥ [Παΐ ἀο65 ποῖ σοητγδαϊοῖ [ἢ 6 
ΘΘΠΘΓᾺ] ΠΑΓΠΊΟΠΥ [ουπηα δπλοηρ [ἴΠ6 οχίδηϊ. ὑ]}1Π65565.. 1[Π6 ταχῖ 
Ρτοάπορά ΡΥ πιοάογῃ βο]θοῦο 5 ἰΔοΚ5 ἃ να] 6 ΓΠΘΟΥΥ οἱ [ΓΔ 5 ΠΊ15510Π; 
τῃ6 τοχῖ ργθδθηῖϊθα ππηᾳ66γ ΒΥΖΑηΓΠ6- ΓΙΟΥ͂ 15 θα56α ἸΡΟη ἃ ΤΠ ΟΥΥ οἵ 
{ΓΔ 5155] 0η [Πδῖ ΟἴοΥ5 σοηϑἰϑῦθηϊ σο πο] 510Π5. [15 [ἢ 1[56]{ Ξιρσραβῖβ 
τῃ6 νδ] τὺ οἵ τμ6 ΒυΖαητηθ- Οὐ Υ ΠΥρουμ 6815. 


ΒγυΖδῃτη6- ΡΥ ΟΥΓΥ ΡΓΟν 465 ἃ σοΠ]ρο]Π]ἢηρ Δη ἃ Ἰορίοαὶ ρογϑρθοῖϊνα 
τῃαῖ 5ἴαηας Οἱ 115 ΟΥΝῺ ΠΊΘΓΙ [5 6 6514 0]15Π1π9 [Π6 ΟΡΓΙΠη4] ΓΟΥΠῚ οὗ 
τῃ6 ΝΥαῪανν Ἰδϑίαπηθηῖ τοχῖ. [ἴ Πᾶ5 ἃ πιο Ποάοϊορίοαδὶ σοῃϑβίδίθηου ποῖ 
ἀεπιοηϑβίγαϊθα ἀπηοηρ [Π6 γαγίοιι5 εοϊθοῖϊο δἰτογηδίνεβ. Μοάδγη βοϊθοτῖς 
οἰαὶπη5 ἴο πᾶν βϑίδ 564 ἃ αιι51-δυτ πογιϊαῖῖνε [οσπὶ οἵ τπΠ6 Νενν 
᾿δϑδταπηθηΐ ταχῖ σοηβ5[  ΠΕῪ [4] 5Ποσῖ, σίποα {Π6 ππηάεγγίηρ ΤΠΘΟΥΥ 
Ιδοβ ἃ {ΓΔ 511551 ΟΠ 8} οὐ θηϊθα Ῥᾶ56. Τὴς ΒυΖδητηθ- ΡΥ ΟΥΥ ΤΠ ΟΥ 
ΠΊΔΥ ἈΡΡΘΑΙΓ 5[Π|ρΡ]16, Ὀὰϊ ἰτ σΕΓΓΑΙΠΪΥ 5 Ποῖ 51Π|ρ]1511Ὁ: [Π6γῈ ἃΓα 
σΟΠΊΡΕΙΠηΡ Γααθοη5 ΙῸΓ ΓασορηϊΖίηρ ἃ τοχῖ [παῖ ἀεπιοηϑβίγαϊαϑβ 


10 Μαυήος Α. Ἀοβίμβοη, “Ἰῃς Ἀβοθηβίομαὶι ΝΝαῖιγο οὗ τπ6 Αἰοχαπάτγίδη Τοχι- Ἴγρο: Α 
Ἀδβροηβα ἴο δε]θοῖθα Οὐτοἰ5πι8 Οὐ τῃ6 ΒυΖαπιπο- ΡΥ οσν ὙΠθοτν," ἔαπ «πα Μηφίοη 11 
(1993) 46-74, εΞρεοία!ν 48, 68: “ΤΠε τοχί Γοπηα ἴῃ τΠ6 ουτγοηϊ οὐἰτίοαὶ δα! τ ΟΠ 5, τακθη 5 ἃ 
ὙΠΟΪΟ, 15 ποῖ οη6 [ουπα ἴῃ ΔΠΥ δχίδηϊ πηδηιιβουρῖ, νεγδίοη, Οὐ ΕδΠοΥ, ΠΟΥ δναῦ ΜΠ] Ὀα.... 
Μοάετζη βοϊδοῖίος μανα ογθαῖθα δῃ δ  ΠΠο14] ΘΠ ΙΓ ὙΠ ΠῸ Δ ΠΟΘβΊΓᾺ] ΠΠΠΘᾶρα ἔγο ΠῚ ΠΥ 51Π9]6 
Βιβτοσιοαὶ Μ5 οὐ βγοὰὺρ οἵ Μ55." ἘΧδιΉρ[65 οἵ 1π6 5ῃογί-ϑθρηηθηΐ 56] 6 η114] γθδάϊηρ ργΟΌ ΘΠ 
οδῃ 6 Γοππα ἴῃ τΠ6 βουτοαϑ οἰταθα 1η [οοϊποῖα 6 ἀρονϑ. 


ΨΠΠΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


{ΓΔΠ511551 0 η8] σΟΠΓΙΠΌΪΥ ἀη4 ἀοπηϊηδηοα ἴοΥ ΠΊοῦα [ΠΔη ἃ [πουϑαηά 
γεξαῖβ ἃ5 [Π6 πγοϑβῖ {Π| οὶγ γεργεϑθηϊαϊοη οἵ [Π6 βδογεα δυϊοργαρῆβ. 116 
ΔΡΡΘΠΟΙΧ ἴο [15 νοϊππη6 ἀἸ5οι15565 “1Π6 (ὑΔ86 ἴογ ΒυΖδητηθ- ΡΥΙΟΥ ἢ 
ἴῃ ΠΊΟΓΘ (6141. 


ΤΗΕΒΥΖΑΝΤΙΝΕ ΟΟΝΘΒΕΝΘ1)5 ΤΕΈΧΤ 


ΤῊς ΒυζΖαητίηθ Ἰοχίςογπι γα !θοῖς ἃ ἀοπηηδηΐ σοηβ6η8115 ραϊζογη 
οἱ γϑδάϊηρϑ {παῖ 15 πηα! πα 64 ΓὨγούρῃοαί πτοβῖ οἵ {πὸ ἵΝονν 1δϑταπηθηῖ. 
Ϊῃ ΠΘΑΙΙ͂Υ 811 ᾿πϑῖδηοθς [Π6 σοηβθηβι115 Γοδάηρ5 ἀΓῸ ΓΟΔΟΙΥ Θϑτδ 1566 
ΔΠα σοηῆγπηθα ΌΥ ἀδῖα ρΕὈ]15Π6 4 ἴῃ νδγίοιι8 ΟΥΙΠο4] ἀρραγαῖΐιι565, 
ΒΡΘΟΙΑΠΖΕα δἴθά165, δηα οο]]ατίοη γεοογάς. 16 ΡΓΠΊΑΓΥ βουγοα [ῸΥ 
Εβτ Δ ὈΠ5Π1ηρ τΠ6 τοδαϊηρε οἵ τῃ6 ΒυζΖαηῖίηθ Ἰδχίζουπη ταπλδίη5. [Π6 
πηᾶϑϑῖνε ἀρραγϑῖτι5 οἵ Ηογπιάπη τοίου γοη ϑοάθη, ἷ ΞαρρΙοπηθητοά ἰπ 
τῃ6 Αροοαδῖγρϑβο Ὀγ 1Π6 γε δτίν εν σοπηρίεῖα σο]]δτίοη ἀαΐα οἵ ΗΠ ογηηδη Ὁ. 
Ἡοκκίον. 5 Αἀαϊτίοπα! σΟΠΗΓπητοΟυΥ πιδίογίαὶ ἀρρθαγῦε ἰπ νδγίοιιβ 
5οῦτγοσϑ, ἱποϊμάϊηρ τ[μ6 11854, ΝΑ27, τῃε ΙΘΩ͂ΝΤΡ νοϊιπηθς,}} τῃ6 Ἑάϊτίο 
Οπτίςα Μαίου, ᾿ δπά βρβοίῆς πιαπιυιβοτίρι σο]]Δτίοη 5 ρα] 15Π6 4 νυ πὶ 
τῆς δ᾽ π6165 Δηα Ἰ)οοσυπΊθηῖ5 56 1165 ΔΠ6 6]ςον Π ΓΟ. 


ΤΗς 7ὸχέ μηαὶ Ἰόχίτοογέ νοὶ απιθ β΄" ἀΓ6 ρδγο]ΑΥΥ τι ἔα! ἴῃ τ Ϊς 


ΓαραΓα: [Π15 56 Γ165 ργθδθηΐῖβ σοπΊρίοῖα οο]]δτίοη ἀδΐα Γεραγάϊηρ 5ϑ]θοῖθά 
γαγιδηῖ τπηἱῖ5 Τῃγούρποιυΐ τῃΠ6 ΝΝονν Ἰδοῖαπηθηῖ. ὙΝΊΠΙη θοῇ ναγίδηϊ 
πη, Τόχὶ μπᾶ Τοχίτϑουί οἰτα5 αἰΐ ἀν} ]4 016 σγθοκ πγαητιβοιρῖβ ἴῃ γοϊδῦοη 
ἴο [ΠΕ] βιρροτί οἵ βρβοιῆς γϑδάϊηρβ. 1686 ἀδΐα ρον ἀθ ΡῥΓΙΠΊΔΓΥ 
οοη γπηαῖίοη ταραγάϊηρ τῃ6. ἴαῖιις οἱ Βυζαητίηθ τοδάϊηρε [Παῖ 
ΡΓΕΝΙΟΌΒΙΥ Πμαα Ὀδαη 651 }15Π6 64 ἔγΟΠῚΊ Θαγ 6. ΡῈ Π15Π6 4 Ξουτοα5. [ἢ 
Ραγτίου!αγ, [Π656 [1] σοΠ]}δτίοη γθϑυ]ῖ5 τη το σοηῆγπ [ῃ6 ΒγυΖαηῖίηα 
Θ͵ΊΟῸΡ ονιάθησθ ργθδθηῖθα ἴῃ νοῃ δοάδθη᾽β θαυ ὑνγεητθι - θη ΤΥ 
Δρραγαῖιι5. [ἢ ἃ 51Π}118Γ τηδηηθί, [ῃ6 (Ἰαγοηηοηῦ Ργο]6 Μοιῃοά Ἂἷ5ςο 
τοηἀς ἴο σοπῆττη νοῃ ϑοάδη᾽β θῆραι γο 1} ἴῃ ταραγά ἴοὸ τΠ6 


11: Ἡργγηαπη Ἐγοίμοῦγ νοη ϑοάρη, [16 δοῤγίβοη ἀος Νομθη Τὸ ηἸοϑεἷς ἔγι ΤΡΥΟΥ ἀϊ οσίογι 
εγγοιορϑαγθη Τοχίσεςίαϊ!, 2 νο]5. ἰπ 4 ρατῖ5 ((ἀσδττίησοπ: ναπάθηῃοθοκ ἀπα Ἀπρτγεομι, 1911). 

12: Ἡρηηδη Ο.β Ηοβκίου, (ὐοηοεγηΐηρ τρ6 Τοχὶ ΟΓ εἶ Αροςαίγρεο, 2 νοὶβ. ([οπάοη: Βουγπαγά 
Ουδγτοῃ, 1929). 

'Ῥς Ὁ. Ἐ. Τορρ, εά., Νομμηὶ Τδσίαηιογίμη) ΟὝΔΘοΟ ςϑομημάμηι Ἰοχίμηι Ῥηδείοοίίο- 
Ηογείαπμηι: Εμαηροίϊμηι φοομπάμηι αγομ (Οχίογά, ΟἸαγοπάοη, 1935); ἰάθη, Νομμηι 
7Τεςιαηιθηίηηι (σγάθοθ σϑομπάμηι Τοχίμηι Δ είςοπο- Πογιίαρηηηι: Επμαγσοίϊμηι ςοομηάμηι 
Μαπραομηι (Οχέογά, ΟἸαγθηάοη, 1940); ΤΠπῈ Απγογίσαη δηα Βυτ5η (ὐοπιπϊτῖθος οὗ τῃ6 
Τπτογπδίίοπαὶ αύθοκ Ναν Ταβῖαπηθηῖ Ργογθοῖ, 736 Νίεὼ Ἰδείαηιθηὶ ἴγι Οσγεοῖ: ΤΡ (σοΞςρεὶ 
αοοογαϊηρ τὸ [πἶο, 2 νοὶς. (Οχίογα: (Ἰαγοηάοη, 1984, 1987); ΝΥ 7. ΕἸΠοτς ἀπὰ Ὁ). Ὁ. Ῥαγκου, 
εἀ5., ΤΡο Νίδεωυ Τδρίαηιθηΐ 1 Ούγθοῖ, ΠΝ: ΤΡῸ (Οσοφροὶ αοοογάϊης ἰοὸ δι. ]οὄϑη. 1. ΤΡο Ραργυῖ 
([μδ! θη: ΒΗ], 1995). 

14. Βάγρθαγα ΑἸαπά εἴ αἹ., εά5., Νουμῆι Τδεϊαητογιίμηι ΟὙαφοηηι: Εαϊῖο Ογίποα Μαΐον, ΓΝ, Πῖὸ 
Καιροϊϊεροη Βγῖθίο: 1, Τ εν 7 Κοθυβθτοῖ; 2, 16 Ῥειγαβοσγίεξο; 3, ΤΠ ογ Ετγϑῖθ Το μδ πο ϑΌτίθῦ 
(δτατίρατι: ΤΠ λουῖδομο ΒΙΡοΙρ β 6 βομδέι, 1997-2003). 

15. Καγι ΑἸαπά εἰ αἱ., εἄς., Τόχὲ μηιαὶ Τοχίεσουί ἀοΥ φυἹθοβίςοροη ΠΗ ηαςοθυ θη ἀθς Νεμθη 
Τδοίαγηθηίο; 1, Ὠ]Ϊ6 Καιμοι δομοη Βυίοίο; Π, 16 Ῥαυπηίθομθη Βηίεῖο; ΠῚ, 16 
Αροβιειρθβομῃίομτο; ΓΝ Π16 ϑυπορτίβομεη Ενδηροίθη: 1, [)45 Μαγκυβονδηροίιιπι; 2, [) 85 
Ματιιμδιιβονδηροίιιπ; 3, [5 [λικαβονδηροίαπη (ΒοηΠη: γναῖτον θεσσαγίου, 1987-1999). 


ΙΧ 


Ῥτγεΐδοθ 


ἰἀοπεοατίοη οὗ σγοιρϑ5.᾽ 5 ΑΙΠοαρΡη νοη ϑοάθη οαπποῖ θὲ το! θά προη 
ΜΉΘ η ἀθα!ηρ ν ἢ βρθοίῆς τεδάϊπρε οὗ ἱπαϊνί πα] πιαπιβοτίριδ,, 7 Ηἰς 
ΟΥ̓́ΘΓΔ]] σα ηθγαὶ γα Δ ὈΠῪ ἴῃ Γαραγά ἴο {Π6 ἰΔΓΡΟΓ ΦΓΟΌΡΙΠΡ5 Οἱ ταχτγρα85 
Δη ἃ 50-γρ685 ΓΕ ΠΊ41Π5 5140 6 [ἢ νίονν οἵ [πΠ6 δνϊἄθησθ ργονι δα Ὀῃ τΠ 656 
Οὔΐϑ146 5ΟΌΓΟΘ5. 


ἘΞΤΑΒΙΙΒΗΙ͂ΝΟ ΤΗΕΤΕΧΊΤ ΟΕ ΤΗΪ5 ΕΡΙΤΙΟΝ 


ΤῊΘ ΡΥ Π]ΔΓῪ τοδάϊηρς οἵ τη6 ΒγΖδητίηθ ἸοΧτΓΟΥΠῚ 1.6 ΘϑτΔ 1564 
ἴῃ ἃ 5[γα σῃτΓουνγαγά πλαηποτ: 580] 6 οἵ το Δα ΠοΠ4] σοη Πγπηδίίοη, 6 η 
ἃ τοδάϊηρ ἴῃ γοῇ ϑοάθη᾽ 8 Δρραγαῖιι5 15 ἰἀθητῖθα ὈΥ ἃ Ρο]ά Κὶ, τῃαῖ 
τοδάϊηρ ὈθοΟΠΊ65 {Π6 πγαίη τοχῦ ἴῃ [Π6 ργϑβεηΐῖ δαϊίοη (Κ Ξ Κοινη Ξ 
τῃς ΒυζΖαηῖίηθ Ἰοχίίζογη). Ὑνῃογα νοῇ ϑδοάβθῃ πηᾶῖκο5 ΠῸ βἴδϊεηηθηΐ 
τοραγάϊηρ Ὀο]α Κα, Π15 πταίη τοχῖ γεργεβθηῖβ [ῃ6 ΒυζΖαητῖτίηθ γοδαϊηρ, δηά 
ἰ5 τεργοάπορα ντμουῦ σμδηρο. ΝΠ ογα Ηἰς ΡοΙα Κὶ ἰς αἰν!464, τῇς Κ᾽ 
5ΌΡΡΤΟΙΡ ἰ5 ΓΟ] οννεά (Κ΄ τεργεβθηῖς [πῃ ἀοπιίπαητς σοπιροπρηῖ ὙΠ 
θοΙ4 Κ). γνβεγε Κ΄ ἰς αἰνιἀθά, τῃὸ γεδάϊπος οἵ [βββεὺῦ Καὶ ΞΡ τΟαρϑ ἅγα 
ἱποίπ 464 ἰπ τῃ6 δγαϊπατίοπμ. ὙΠ θη Κ΄ ἀπά τῆς νατίοιι5 Καὶ ΞΈΡρυουρ5 ἅγὸ 
οἰοβεὶν αἰνιἀ64, αἰτογηαῖα γοδάϊηρβ ἅΓῈ αἸϑρ᾽αγεά [ῃ [6 5146 πηλΥρὶη [ἢ 
ῬΓΟΧΙΠΊΙΪΓΥ ἴο {Π6 ροχίοη οἵ τοχί αἰΐθοῖθά. Αἵ 41]1 τἰπ165, ρεγτπθηΐϊ 
ΤΓΔΏ 5155] η8], ΓΔΠ δουρί οηδὶ, δχίθγηδὶ, δηα ἰηΐογηδὶ ἰδοΐουβ ἃΓῸ 
σΟΠϑΙ ΕΓ 45 σοπηΊροηθηΐ 6] πΊθηῖβ οἵ ὑγεῖρῆς. [ἡ τε τοἰατνεὶν ἔανν 
Ιηδῖδηοθς γε νοη δοάθηῃ᾽ 5 πΠιαίη τοχῖ οἵ ἂρραζαῖιι5 ἢὰ5 Ὀθθη 
σΟΠΠΠΓΠΘα ἴο Ὀ6 [ἴῃ ΘΥΓΟΥ, ΟΠ6ΓΓ ρου πηθηΐ 5ου [065 ἤᾶνα ὈΘΘη τι564 ἴΟΓ 
σοΥΓΘΟΙΙ ΟΊ. 


Ϊῃ ταραγά ἴο τῆς βογίοορο Αὐἀμίϊογαο (Ἰομη 7:53-8:11) δηα τε 
ὈοοΚ οἴ με Ἀδνεϊατίοη ἃ αἰ γεηΐ Ἔναϊπδῦῖνα ργοσθάμγε 15 γααϊγαά. [ἢ 
ἴῃο56 ρογτοηϑ οἵ βογρίυγο, [Π6 σϑῆθγα!ν πη ]Π6α ΒγΖαητίης ἸΘΧΟΓΟΓΠῚ 
αἰνι46ς5 ἰηἴο νδγίοιι5 δα 87 Θαρροτῖθα ΓΔ 5Π1:5510η8] 5ΓΓ68Π15. ὙΝΉΘΓα 
[656 5[Γ64Π15 ὉΠ1ῖ6, [Π6 τοχῖ γοργθϑθηῖς [Π6 ΒυΖδηῖηθ σΟηβΘ 5115; 
ὙΏοΓο {Πα γῪ ἀϊνι46, ΟΥΠΟΙ πηθτ ΠΟάο]ορίοαὶ ἀρρυόδοῆθς ἀῦο το αγοά. 
ἼΠ656 ἃΓ6 ΠΟΥν ἀἸβοιι556 4 5βραγαΐε]γ. 


16 ζ8ς. Ἐγθάθηκ Ὑγῖ556, ΤΡῸ Ργοβίο Μοιροὰ [ογ ΟἸαβείβνίης «πὰ Ευαϊμαϊηρ Μαημξογῖρι 
Ευϊάοηοο, 51) 44 (τη Ἀδρίας: Εογάμηδηϑ, 1982). 

17 Βεγοπᾷ τῇς να οὐ τἰοἰσπὶ ἀθα!πρ ὙΠ εὐγοῦ ἰη τοραγά τὸ ἱπάϊνίπα! πιδπυβοτίρι 
οἰτατίοη (οἴτθη τγροργαρῃῖοα]), νοη ϑοάθη αἷ5δοὸ Πδ5 Ῥθθῃ οὐ ἰοἰΖθα θδοαιιβ6 Πἰ5 ἀρραγαῖιι8 
4065 ποῖ ραγπηϊτ [Π6 δοουγαῖα γοσοηϑβίπιοτίοη οὗ [Π6 σοπΠΊρΙοῖα ταχῖ οἵ ΔΠΥ βίνεη πηδηπϑουῖρί. 
Ὑῖ τΠ15 οὐ οἰ5 πὴ ἀρΡΡ] 65 τὸ Δηγ δαϊτίοη σοπτιαίπίηρ ἃ Πἰπηϊτ64 οΥΙτἰο4] ἀρραγαῖα5. πο οαπποῖ 
τϑοοηϑίπιοῖ ἔγοπὶ ἴῃ6 τοχὶ ἂἀπὰ δρραᾶγᾶῖιι5 οἵ ΝΑΖ27 τῃ6 οοπίίπποιι τοχὶ Οὗ ΔΠῪ 5ἰπρίβ 
τηΔΠιιβοτρῖ, ονθη ἔγοπΊ ἃπηοηρ ἰἴ8 “ΘΟ βἰδίθΠΕ]Υ οἰτοα υν]Π65865. δοΠ ϑοα6η᾽5 ἀδἴα δΓῈ 
ΤΕΟΟΡΠΪΖΕα 45 Πανὶπρ ἃ ραγου!αγ δηα ἀοπηοηϑίγαϊθα να]πα γΠθη ργαβθητίηρσ [Π6 ονίάθησα οἵ 
ΦΥΟΉΡ5ς οἵ τηδηπϑογιρῦϑδ; [Ὁ 15 ΡΓΙΠΊΔΓΙΠΥ ἔγοπη [Π656 ἀαἴα τΠᾶτ τῃ6 τοχῖ οἵ {Π6 ργϑβϑηῖ βαϊτίοη ἰ5 
51 Ὀ]15Π64. 


Ῥτεΐδοθ 


ΤΡ} Ρογίςορο Αἀμίζογαο 


ΤΠ παιγαῖϊνε γεραγάϊηρ [Π6 νγοπΊδη δοοιι564 οΟὗὨἉ ΔἸ Π]ΤΟΓΥ 15 ΟΙΘΑΓΙΥ 
ἃ ΤΔποηΐοαὶ οομηροηθηΐ ΜΙ ΠΙη τῃ6 ΒγΖαητίηθ Ἰοχίίογμ). Ὑεῖ τ ϊς 
Ραιτίσυ]αγ ὑνγαίνετνεθα ρᾶβϑᾶρα τα θοῖθ ἃ ΟΟΠΊΡΙΟΧ {ΓΔΠ5Π)15510Π8] 
Βί δοῦν, ρεύπδρϑβ οδιιδεα ὈΥ 115 ἜΧΟΙ 5] Οη ἔτ ΠῚ δἰδπάαγα ᾿ΘΟΌΟΠΑΓΥ 1568 
νη τΠ6 Ούθοκ σμυγοῇ [η γοἰδτοη το [Π6 ρογίίοη οἱ τοχῖ 5θ]θοῖθα ἴου 
τοδάϊηρ δ [6 ἔβαβί οὗ Ρεητεοοϑβῖ. ὃ νοη ϑοάθη ἰ4θητ 64 βενϑη ἀἰϑτίποι 
1|η65 οἵ {Γδη5 5510 ΙΓ Π]η [5 5Ποτί βθούίοη οἵ τοχῖ. Ἀοθη5οη 5 
σΟΠΊΡΙΕῖα. οοἸἸαῖίοη οἵἨ 41] δνδι]αθ]8 πλαηιιβοῦρῖ5 οοηϊαϊηηρ [ἢ15 
ΡΕΠΟΟρΡα βιρροβδῖβ πᾶ νοη ϑοάδθη ΠΊΔΥ ἤᾶνα ππάογοδιπηαῖθα τῃ6 
ΟΟΙΠΊΡΙΟΧΙΥ οΟἵἁὨ 115 {ΓΔ 5Π|15510η4] [1η65. ΝΝενεγῖῃο]655, νοη δοάθη᾿ 5 
[ῇγεα ΡΓΙΠΊΔΓΥ [1Πη65 ΟἵὨἉ {ΓΔ 5Π115510η ΓΘ ΠΊΔΙη νΑ]14, ΔΠα ΘΠΟΟΠΊρᾶ55 [Π6 
υΚ οἵ τῃ6 πηαπιβοιρί τγαα!τοη. Εδοῇ οἵ [Π 656 [ῆγεα [1Π68 -- [αΓπεα ὈΥ 
γοη ϑοάθη μ'", μό, ἀπά μ - τεταΐπ5 ἃ πϑαύ- 648] [θνε] οὗ βυρροτι. 7 


ΤΠΕ μ΄ φγουρ οχίβῦβ ρΙΠΊΔΓΠΥ ἀπιοηρ ΠιαΠιιβοτρῖς οὗ της 121 δῃά 
ΒΘ απθηΐ σθηΐιγθ5. ΤῊ15 ΘΥΟῸΡ ἰ5 γΓεοορηϊζΖοα ΡΥ νοη δοάβθῃ δηά 
ΟἴΠΘΓ ΓΘΘΘΑΓΟΠ6Γ5 ἃ5 ρΟβ56551η9 ἃ ἰαῖθ γβοθηῃβί οηδὶ [οχῖ [Πδΐ σο Γοϑροηάς5 
το τῃς Κ΄ σγοῦρ ἔοιπά ἴῃ οἵμοῦ ρογοης οἔτῃς Νενν Τεβιαπηθπῖ. Τῆς μϑ 
Δη4 μθ τγαῃβηηἰβϑίοηδὶ Πἰπ65 ἀοπλίπαῖα τΠ6 ταπηαϊηίηρ ρογτίοῃ οὗ τῃ6 
ΒγΖδητίηθ πηδηπιβογίρι τγααϊτοη, δηα γοθοῖ δα] ΥΓ ΓΟΥΠῚ5 παῖ ὙγαΓα 
ἀΐνεγβε δηά νυ] ἀθϑργαδα νη τῃδῖ τγδάϊτοη. 1)θ δυτοργαρῇ [ογπ οὗ 
της Ρβεγίοορο Ααημίϊογαθ ἰ5 τὑχούα ΠΚογ τὸ πᾶνα θθθη οὔθ οἵ [Π686 ὕννγο 
{ΓΔ Π51η5510Π8] [1Π65, 85 Ορροβϑά το [Παῖ ἔοιιπα ἴῃ τΠ6 Γβοθηβίομδὶ μ7 Ξε 
Κ΄ τεδαϊτίοη. 


Ῥτγονίοιϑίν, ἴῃ6 δαϊῖοῖς αἰβρίαγεα τῃ6 τοχὶ οἵ τῃ6 βεγίζορο 
“Ααμίξογαθ 45 ἃ τθταῖῖνε ΠΥΌΤΙ, σομη δἰ ηηρ οἰ θπηθηῖβ οὗ μ5 δηά μό, ὙΠ 
50ΠῚ6 Γοδαϊηρ5 Ὀγδοκεῖθά. [η τῃ15 δα! !Οη, [Π6 ΡΓΙΠΊΔΓΥ τοχῖ 15 μ5, ΙΗ 
15 ΤΠ ΓΡΊΏΔ] ΔΙ τογπδῖδβ ἴῃ [Π61Γ ργορεῦ Ιοοδτίοη. ΤῊ μό τεχῖ ἰ5 αἰςραγϑά 
ΒΘΡΑΓΑΙΟΙΥ ἃ5 δὴ [14]1ο]Ζϑ [οοϊποῖθ, δἰοηρ ὙΠ [5 οὐ δἰτογηδῖα 
Π]ΔΥΡΊΏΔ] Γοδηρβ. ΠΟΙ [15 ροτοορο τΠ6 μ5 Δηα μό τοχῖβ ΠΟ ΙΟηΡοΓ ἃΓ6 
ἀερεηάθηϊ οἡ νοῇ δοάβθη᾽ 5 γβοοῃϑίγποτοηβ, Ὀαϊ Θδοἢ τοχῖ 15 ρα] 15Π 68 
ἃ5 ἃ σγοιρ- θα 6α σοηβθηβι5 ἀογν α ἔγοπῇ [Π6 ΘΟ] ]αϊοα πηδη δ ουρῖδ [Πδῖ 
ἀαῖε τ[ΠΓΟΌΡἢ τΠ6 οἰθνεητῃ σδηταγγ. 


ΑΙΠοΟΌΡΗ ἢπα] ἀδοϊϑίοηβ γα υΐγο [Π6 ἀοἴα] θα δηλ] γ 515 οἵ τῃ6 {]] 
σΟΙ]Ατοη ἀδῖα (ἃ τ45Κ γεῖ ΓυτυΓ6), [Π6 βαϊῖοῖβ σοηϑιίογ [Π6 μ5 φγοιρ 
τΊΟΓΘ {ον το το θοῦ [Π6 δυτορυδρῇ [ουπ οἵ [ῃ15 ρευίοορθ. Τῆς μό τοχὶ 
ἈΡΡΘαῖ5 ἴο ΡῈ βεοοηάδγυν, ροϑβϑϑθϑϑίηρ {ΓΔ Π5ΠΊ15510η841 Πα ἰπθγηδὶ 


δος. Μαδυτος Α. Κορίηβοη, “Ργο!πηίπασν ΟΡ βογναϊίοης Κοραγάϊηρ τπ6 Ρογίςορε 
Αὐπίίεγαθ Ὀαϑθὰ ἀροη Εγο5 ἢ (ὐΟ]]δτοης5 Οὗ ΠΘαΙΥ 411 (ὐοπτίπποιι8- Τοχὶ Μαπιιβοτρῖβ ἀπά 81] 
Του ομαγν Μαδημβογρῖς. οοηϊαίηίηρ τῃ6 Ῥαββαρο." Γηοϊορία ΝΙεοϊοείαηιθηίαγία 13. (2000) 
35-59. 

19 Τῆς μ 5 υϑϑά Β΄ νοη ϑοάδθη ἱπαϊοατθβ τῇς Οὐθοκ ομαρῖοῦ ποδαίηρ τῆς μοιχαλίδος -Ξ- 
“ὍΓ τῆ Δα] τα 55." 


ΧΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


ΟΠαγδούθγ ϑτ05 βαιρσοϑοῦνο οἱ ἰδῖοῦ γθοθηβί οηδ] δοῦνιγ. ὙΝΉ1]6 Γασγί ΠΥ 
ΔΗΔΙγ 515 Οἵ 1Π6 οοΠ]]ατίοη ἀδῖα ΠΊΑΥ ἰδΔα ἴο ΠΊΪΠΟΥ Δ} π|51Π|6ηἴ5 Γεσαγαϊηρ 
τῃ6 ργθοῖβα ἔογπι οὗ τῃε μϑ δπά μό τεχῖβ, ΠῸ ΠηΔ]ΟΥΓ οἤδηραβ ἴο οἰ ΠΥ 
Θ͵ΓΟῈῸΡ ἅΓ6 δητοραῖβά. 


ΤΡο Τόχι οὔ ΡῸ Αροοσαῖγροο 


ΤῊΘ 6βιδ 5 ῃτηθηΐῖ οἵ τῃ6 ΒγζΖαητίηα τοχῖ οἵ [Π6 Αροοδίυρϑε 15 ἃ 
1851 [ΔΓ ΠΊΟΓΕ σΟΙΠΊΡΙοΧ [ΠΔη τΠαΐ νΠ]Οἢ οχ ϑῖβ ἴῃ [6 σγθαῖογ ραγί οἵ 1Π68 
Νεονν Ἰδοιασηθηῖ. Τῆς ἀοπηϊηδηῦ ΑΡΟσΔΙγΡ56 ταχὺ ἈρΡρθαῦϑ ἰῃ ἴνγο γαϊαῖθα 
Ὀυτϊ αἰδτποῖ {ΓΔ 5Π115510η4] [1Π65 νυ ΊΠ1η τῃ6 ΒυΖαητίπο τγδα το. ΤΉ 656 
[ΟΥΤ5 ἃΔ΄6 ΘΘΠΘΓΑΙΥ Κηονγῃ ἃ5 ἂν ἂπα (9, βοῇ βιρρογίθα ὈΥ δὴ 
ΔΡΡΓΟΧΙΠηαῖοΙν 644] ΠυπΠΊΌΕΓ Οἱ πιαπιιβογρί5. 6 Αν τοδάϊηρϑβ 
ΡΓΘαἀοπηϊηδῖα [ἢ Π]ΔΠ ΙϑΟΥΙρῖβ [παῖ σοηΐδ!η ΟΥ ἀογῖνα ἔγοπ [Π6 Γουσἢ- 
ΟΘΠΓΟΓΥ σΟΠΊΠΊΘΗΪΑΓΥ Οἵ Απάγεας οἵ (ὐδεβαῦθα ((δρρδάοοϊδ). ΤῆΘ Ὁ 
Τοδάϊηρ5 ργβἀοπηηδῖα [η ΠΊΔΠΙ5ΟΓΙρΡῖβ γααϊθα ἴο {Π6 πποῖ4] 046. 


ὙΒεῖα Αν δπά Ὁ δρῖϑθβ, τπδῖ γϑδάϊηρ γϑθοῖς τῃ6 ΒυζΖδηῖπθ 
Ἰεχιίομη. ΤἼΘ ππίοη οἵ ἂν δηα Ὁ ρύδνδιὶς τῃγουρῃοῦυϊ πχοβῖ οἵ τΠ6 
Αροοδίγρβϑθ. ΝΝενογίμείθββ, ἂν δῃά Ὁ [τΓθαπθητν αἸ θυ, νυ τΠοἰγ 
ΓΟ5Ρθοῖνα γοδάϊηρβ ροβ56551η9 Πα - 6 6118] ἰανε]ς5 οἵ βιρροσί ἀπιοηρ [Π6 
οχίδηϊ πηδηιδοῦρὶ Ῥᾶ56. Αα)υαϊοαίίοη Ὀαούννγεθη τΠ6856 οοπηραῖίηρ 
ΓΟ ηρ5 ΓΘ] ΌΪΓΟ5 ἃ ΡΥΘΟΙ56 ΔρΡΡΙοδτοη οἱ ΓΔ} 5Π115510Π4] δηα ἰπΐογηδ] 
ΡΙΠΟΙΡΙΕ65. 


Ιῃ ργθνίοιι5 βαϊτοηβ, [Π6 βαυα}ν αἰν 464 Αν δηα Ὁ τοχίμδὶ 
ΑἸ Π} θη θ5 ὑγ γα ραγ αν ᾿παἀἸοαϊοα γ΄ τΠ6 Θποοβιγα οἵ 50Π16 νογάς ἴῃ 
564 ΑΓ6 Ὀγδοϊκοῖδ; [Π656 5Ιρηϊ θα ΟὨΪΥ οᾶ565 Οἱ πο] 5100 ΟΥ ΟΠ] 5510η. 
ΤΗΘ γοηγαϊηηρ ἰηϑῖδηοο5 Οἵ 6481} αἀἰν46α Αν δηα Ὁ αἰνίβίοη -- οἂβ68 
οἵ βυθουτατἊοη ἀηα {ΓαΠΞρΟΒ,ΠΟΩ -- γεῦα ποῖ ᾿παϊοαῖοά, ἀ65ρ1τ6 ΠΕ ΙΓ 
[γεαπθηοῦ οἵ οσοιυζθηοθ. Τα ρύθϑοηΐῖ βαϊτοη αἸ5ρΙαν5 αἰΐ οΙ οβ εν 
αἰν! 464 αἰτογηαῖο ΒυΖαητηθ γοδάϊηρϑ ἴῃ [Π6 ΠΥΡΊ η, ὙΠ ΠΊΟΓΘ Οἵ [Π656 
αἰν!ἀ6α τοδαΐϊηρς ἀρρθαγίηρ ἴῃ τ[ῃ6 Αρόολῖνρβε τη οδἰβοννῆογα ἴῃ τΠ6 
ΝΥονν Ἰεβιπιθητ ἢ 


Ϊῃ τῇς. Αροοδίυγρβα, [ῃ6 πιδίη τοχῖ 15 οοηῃϑίἀογθα τὸ ΡῈ τῃ6 
β[ΓοΟηροϑῖ {ΓΔΏ5ΠΊ5510η4] ΓΟργθδθηϊδίοη οἵ ἴῃ6 ΒυΖαητηθ διομοῖγρε; 
ΘΘΠΘΓΑΠΥ [Π15 15 τΠ6 τοχῦ οἵ τῃ6 Ὁ στοιρ. ΑἸπουρῃ τῃ6 Απαάγϑᾶβ τοχὶ 
Βιᾶ5 δῇ Δποϊθηΐ ΟΥΡΊΏ, [Ὁ ἀρρθαῦϑβ ἴο γεῖθοῖ γθσθη 5! 08) Δα] 5τπλθηῖ, θοῇ 
ῬΙΟΥΙ ἴο τῃ6 τἰπ]6 οἵ Απαάγρϑαβ, δηα ρΟϑϑι]Υ αἷἰδοὸ ἀυτηρ Απαγθαϑ᾽ 
Ρτεραγδτίοη οἱ Πἰ5 φοπιπιθητατγυ. [ἢ σοητγαϑβῖ, τῃ6 Ὁ τοχὶ ἰς θΡαϑθα προη 
ἃ σοηβ6η8115 Οἱ αἀἰδραγαῖθ Πηδηι βου ρῖ5 [Πα ΓΕΡΓαβαηΐ ΠΊΔΠΥ σοργίηρ 


20 Μληὴν βυδοκοῖοά ἂν γϑδάΐηρβ οὗ θαυ οῦ βαϊτίοης ἅτ πον γοϊοοαῖοά τὸ τῃ6 πιαγρίη. ΤΟ 
τηδίη Αροοαίυρϑε τοχῖ οἵ τῃϊς5 βαϊτίοη τΠτι5 Πλονε5 5115 ὴῪ πιοῦο τονναγά Ὁ τΠδη ργθνίουβὶν. 

2᾽ Τοβοῦ ϑομπηά, δεμάϊογι Ζηγ (Ο φοβίοεο ἀος ογίθοίίξοροη Αροξαϊνρεο-ἰοχίος. 1. ΤΟΙ]. [οΥ 
Αροκαίγρεο- Κοριηιθηπίαυ ἀθς Απάγεας ϑοη Καϊδαγεῖα: ΕἸπίοίίμησ, Μὕπομοθη: Καὶ] Ζίηκ, 1955, 
125-129. 


ΧΙ 


Ῥτεΐδοθ 


Ἰοςδτίοῃϑ δπα εγαβ.77 Πϑβρίτε [Πε {τη 5 1155] 008] ἀϊνογϑίον ἔοι Πα ἀπιοηρ 
τς Ὁ πηδπιιβογρῖδ, [Π6 σοηβ6η5115 () τοχῖ σθη ΓΑ ΠΥ ΓΘΠΊΔ 5 514 016. ΤΠΘ 
ὉΠΡΙΔη Πα οσοἰποίάδηϊα! ἀργθοπηθηῖ διηοηρ ἴΠ6 αἀἴνογβα Ὁ πηδ βου ρῖβ 
ΔΙΘ65 5ἸΓΟΏΘΙΥ [ΟΥ̓ [Π6ΙΓ ΓΔ Π5Π|15510η4] ἱπάθροηάδηοα δΔηα δΔυϊορσαρῃ 
ΟΥΙΡΙΠ ΑΙ; τῃ15 σἴδηἀς5 ἴῃ οοηϊγαβδῖ τὸ [Π6 Απαάγθαβ Π]δητιβουρῖβ ΜΠ 
1Π61Γ Δρραθηΐ γϑοθηβίοηδὶ οὔρίη. Νανογίῃθ θϑβ, ἴογ 1Π6 σγϑαῖογ 
Ρογίοη οὔ Π6 Αροολίγυρϑβο, τμ6 Αν δηα Ὁ τοχῖϑβ 5ΠΓ6 ἃ σοι ΠΟ Ὀ856. 


ΤῊ Ὁ πιδηιβοιρῖβ ἅΓ6 ποῖ 514 Υ 15} [ΟἹ] ονγεα, μονγονεῖ. Αἴ 
{{Π|65, ἃ 5: ρῃ! Ποδηῖ Πα οΓ οἵ Ὁ πηαπιβοιρῖς ἀραπάοη ΓΠ6ῚΓ ῬΓΟῸΡ 
σΟη56η5115 ΔΠα αἰΐρῃ ΜΙ τΠ6 Αν τεδάϊηρ. 115 βἰτυδτίοη ἄοας ηοΐ 
ΔΡΡΘϑδῦ ἴο 6 σοϊποιἀθηΐδὶ, ΠΟΥ 15 11 ἀπὸ ἴο ἰηττσῖοη το πὶ [Π6 ΑΠαγθᾶς 
5ΓΓ64Π1, σίνθη [Π6 φεηθίαὶ ἱπἀδροηάσδηςα οἵ {Π6 ΠηδΠ5ουρῖ5 ΜΙ] τΠ6 
Ὁ ττχδαϊοη. Μδηιβοερῖς οἱ τῃ6 Ἂν ττδαϊτ!οη τγαγογ βαρροῦῦ Ὁ 
τρδαϊηρϑ; [Π15 σι ρροϑῖβ [Πδ΄, θη Ο πηδηιβογρῖβ ΟΥΟΥ ΤΠ 6ΙΓ σαρροτῖ ἢ 
ΒΟΙΠΘ 4ΠΙΔΗΓΓΥ το 1Π6 Αν γϑδάϊηρϑβ, ἃ ραγτ οι! αΓ ννεῖρῃς 5Ποι] ἃ θα 
αἰτδοῃοα ἴο [Π6 ρῃεηοπηθηοη. Ὑνῇογε τΠμ6 Αν τοδαϊηρ ἰ5 ΞΘιρροτῖθα Ὀγ ἃ 
ϑἰρηιδίοαπῦ ΠαπΊθοΥ οὐ Ὁ πιδπιβοσίρῖδ, [τ ἰ5 ργθδατηθά τπαῖ τπὸ ΟΡ Ἐ Αν 
τοδάϊηρ ργεβούνεϑ [86 διιτορύαρῇ τοχί (Γϑδα!ηρς σΟΠΊΠΊΟΠ ἴο πηαϊν! 6 
Ὁ ΑΝ αδἰγθδάγν δε σοῃϑβϑί ἀθγϑά οἵ διιορύαρῃ οὐἹρΊη411{}). 


ΓΠΘ ἀρρυόδοῇ γα ΠΊΔ1Π5 ΓΔ Π5Π115510Π81: ΓΟΔ Πρ 5 ἸΟΙΠΕΥ σπρροτῖθά 
Ὀγ Αν δηά Ὁ γερίϑβεηῖ ἴ[Π6 ΒυζΖδητίηθ δγομοῖγρα. ὑνΏθη Ἂν δηά Ὁ δῖε 
αἰν!464, τῃ6 Ὁ τοδαΐϊηρ σθῆθγα !ν 15 ργθ[ογγθα ἀπ το 115 [ΓΔ 5Π115510η8] 
αἸνεγβ τυ δηα τονε ᾿πΠἀθρεηάθησθ. ΟἾ]Υ ΏΘΩ ἃ βἰρηϊ Πποδηΐ ΠΙΠΊΡΘΓ 
οἵ Ὁ πηδηιβοιρῖβ βαρρογῖβ [Π6 Αν τοαάϊηρ Ψ}1}] τῃαΐ γθδαϊηρ ρρθᾶγ ἃ5 
16 πγαίη τοχῖ. ΕσαδΠν αἰν 464 γοδάϊηρς ρρθαγ [ἢ [Π6 ΠΊΑΓΡΊΗ, ἃ5 15 1Π6 
οᾶ56. εἰβδεννῆοῖα ἴ᾿ὶὼ τῃ6 Νενν 1εβίαπηθηῖ. Εχοθρίίοηβ ἴο [Π6856 
{ΓΔΠ 5155] ΟηΔ] ρδγαπηθίος ΟΟΟῸΓ ΏΘΠη ΟΟΙΠΊΡΕΘΙΠηΠρ ΓΓΔηΞΟΓΙΡΙΟΠΔΙ, 
σοηῖοχίμδὶ, Οὐ ἰπΐογηδὶ σοη 5: ἀογδί! ΟΠ 5 5 ΓΟΠΡΙΥ [ΆνΟΥ 8ῃ δἰ Γηδῦϊνα 
τοδάϊηρ. 


ΓΏ15 ποῖ ῃοά ἢδ5 θδθθη δρρ!!]δα 1πά]οϊοιι5]ν ὈΥ τΠ6 βαϊῖοῦβ. 1Π6 
ΔαΪΟΡΎΆΡΗ Δα Πθητοἱτ οὗ τ[Π6 Αροοδίγρϑ6 τοχῖ 15 Βυρροτῖθα ψ ἃ Πίσῃ 
ἄξρτεα οἵ δοουγαου, θαδθα προη {Π6 σοπΊἰπδίίοη οἵ {ΓΔ Π51η15510ΠΔ], 
{ΓΔΠ5ΟΓΙΡ.ΟΠΔΙ, Πα ᾿πτογηα] [δοΐογβ. δ πηδίη ταχύ 5Π 0014 θὲ γεραγα θα 
ἃ5 ΒΌΡΘΓΙΟΥΙ ἴο [Π6 ΠΊΑΓΡΙΠΔ] ΔΙ ΓΘ γηδῦν 65 ἃ5 ὙγῈ]] ἃ5 ἴο {Π6 τοχί ργεβεηῖϊθά 
ἴῃ ποη- ΒυΖδητῖηδ ρυηϊθα δα! ΟΠ. 


22 ΒΗ, Εἰμίοίίμηρ, 126, ςταῖθβ, “εγ Κ-Ίοχε [0] ἰδὲ δυϊθεγογάθητ!οῃ φοβοῃ!οββθη 
ἀρου!οίοσι. [5 τος βθίποι Ε155 νγεϊϑδί Καείπε ἐγεπιάθη ΕἰηἢΠ 556 δαΐ, ἀπα ἀογ Ἰδχὶ 465 
ΑὐοΠοῖυρ5 Καὶ 5618: ἰδὲ μδόσῃβίθηβ ΔΠ οἱῃ ρᾷαγ ϑ16}6η ἔγαϑ!οῃ. Εθὺτ ἀϊς Αν- Προ Ιοξεγαηρς, 
ἄασφορθη ἰϑῖ 16 ργὄβιθ Ζευβριττογαηρ θ6Ζϑίομπθηά. 16 Ἀδκοηβιγακίίοη 465 Αὐο μου Ρ5 ἰδὲ 
ἰῃΓοΙρθάθϑβθη βομννίογιρ ἀπ πΙομῖ ἰη 41||6η ΒΔΠ]Θη πηϊτ δ᾽ σπου ῖς πηδϑ!οἢ.; 


ΧΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


(Οοηπογαὶϊὶ (οηποεϊογαίϊίοης 


Ἐογ πιοβῖ οἵ ἴῃ Νενν Ἰδϑιαηθηῖ τῃ6 ΒυζΖαηῖίηθ Ἰδχυςουπη 15 
ΒΌρΡροτῖοα ὈΥ ΠΘΑΙγ τΠ6 ἡ ΠΟ]6 οἵ 1Π6 πηδπιιβοσιρὺ τγαα!τοη; ἰη αἰπηοϑβῖ 
ΕΥ̓ΘΙΓΥ οᾶ56 ἴΠ6 ΒγυζΖαητίηθ γοδαϊηρ γοθοῖβ [Π6 σοπουττθηοο οἵ δ ἰϑαβῖ 
7020 δηὰ πϑιια}Π}ν πλογα τη 8070 οἵ πε οχίδηϊ πηδηϊβουρῖβ. Υδῦ τΠ6 
ΡΙΠΊΑΓΥ 4515 οἵ ταχίπα] ἀδιογπη πδί!οη γα Πα η5 ΠΟη-4υδητταῖίνα: [6 
{ΓΔΠ5111551 ΟΠ] Δη ἃ {ΓΔ 5ΟΓΙρΡΙΟΠΔΙ [δοΐουβ [π΄ Πᾶνα σΠαγδοϊογιΖεα τῃ6 
ΤΠΔΠΠΙϑΟΥΙρΡῖ5. ΟΥ̓ΕΓ ἴΠ6 σθηζιγ65 ἃΓ6 οἱ φυθαῖου βἰρηϊ!}!οδησα τΠΔη [Π6 
ΤΊΘΓΘ συΔΠΤΥ οἵ ον ἄθηοθ. Α5 [Π656 Ποῃ- ΠΟΠΊΘΓΙΟδὶ [δοῖοῦβ ἅΓῸ ΔρΡρΙ θα 
ἴο [Π6 δναϊπδίίοη οἱ ᾿ἱπαϊνι τι] γαγίαηΐ 115, [Π6 5θαμθητῖαὶ γοϑα]τδηΐ 
τοχί Ὀεοοπηθ5 ΠΊΟΓΘ 560 ΓΟΪΥ οί Π5Πη6 4 ἀη4 τοῆθοῖς ἃ Ὀδϑὶο 
{ΓΔ 5155] 0 η8] ΘΟ 56 5115. 


ΑΙΓΠΟῸΡΏ τῃε [Ὧ΄ φύθαϊοσ πρηηθγιοαί υδητν οἱ ΒυζΖδηῖίηθ 
ΤηΔη ϑουρῦ5 (ἀρργοδοῃϊηρ 8020) οχίϑῖβ ἀπηοηρ [Π6 ἀοομπηθηῖβ οἵ [Π6 
Ὁ ΘΙ δηα Ιαἴοῦ σθηταγίθ5, [Π6 γοδαϊηρβ οἵ τῃ6 ΒυζΖαητίηθ ἸδΧΟΓΟΓΠῚ 
δἰτηοϑῦ ἰνναγ8 ἃΓ6 ΠΙΠῪ Θϑ5ῖδὈ}15Π664 ἔγοτη [Π6 δα ]ΠοΓ ΒΥ Ζαητίη [1Π65 οὗ 
[ΓΔΒ] 5510η παῖ οχίθηα τὨγοσρῃ τΠ6 οἰθνθηῖῃ σδηΐυγγυ. [ΠῸ6 
ἀοουμηθηῖβ οἵ {Π6 τυνε! [ἢ δηα [δου σθηταγ65 σοΠ ΓΑ ΠΥ ΑΓῸ ᾿γγοθνδηΐ το 
[6 εϑιδ 5 ηπηθηΐ οὗ ρυπηαγν ΒυΖδητίηθ τοδάϊηρβ, Δηα αἵ θεβῖ 56 Γνγα 
ΟΠΪΥ ἃ σοῃ ἢ ΓΠΊΔΙΟΙΥ ρυΓΡΟΒ6. 


ἼΠΏ6 σιυδητν οἱ νυ 65565 ἀο65 ρΙαῪ ἃ ΤῸ] 6 θη δναϊπδτηρ 
{ΓΔΏ 5155] 0η4] δΔη ἃ ΓΓΔΠΒΟΓΙΡΌΟΠΔΙ ργοΟΔΌΙΠ165, θὰ ΠππΊ6Γ ὈΥ [1561 
οαηηοῖ ὈΘΟΟΠΊΘ [Π6 5016 ΟΥ̓ δβυβῇ [Π6 ΡΓΙΠΊΔΙΥ [δοῖου [ἢ [Π6 δνδ δῖ! οη 
ΡΙοοΘ55. ΟἸΔΏΠΓΥ δἰοπθ οαηηοῖ 6 ἀδιογπηηηδίνε θη δναϊπαϊίηρ 
γαγίδηΐ πη1ἴ5: αἰ ρογτηθηῖ σοηϑ ἀθγαῖοηϑβ Γοραγαάϊηρ βχίθγηδὶ, ἰητογηδὶ, 
{ΓΔΠ5ΟΥΙΡ.ΟΠΔΙ, Πα τΓΔΠ 5 ΠΊ15510η4] ον! ἄθηοα πγιδῖ θ6 Ἐχαπηηθα δηά 
ανδ θεά Ὀεΐογε [πὰ] ἀδοϊδίοης Ἰροη γεδάϊηρβ οἂη Ὀ6 πιαάθ. [Πα 
“ΠΌΠΊΌΟΓ᾽ ἴδοῖου ραγΓΟΌΪΑΓΙΥ ΡΙαγ5 ἃ ρᾶβ55ῖν 6 γοὶα ἤθη [Π6 ΠηΔΠΙΙ5ΟΓΙΡῖ5 
οοπηρτϑίηρ ἴΠ6 ΒυΖαητίηθ ἸΘΧΟΓΟΥΠῚ ΔΓΘ 5651. αἰν! 464. ὙΝΏ γα τῃ6 
ΤΊΔΓΡΊΏΔ] ἀρραταῖμ5 οἵ [15 δαϊτΊοη ἀΙ5ρ|αγ5 αἰν 464 ΒγΖαηῖηθ γοδαϊηρβ, 
1ῃ6 πηδίη ταχί ΠΘΟΘϑϑΑΓΠΥ Πᾶ5 Ὀθθη αβῖα] 1564 Οἡ ΠΟΠ-ΠΕΠΊΘΓΙΟΑΙ 
στουπάβ. 


ΤΉΙΪς πλεῖ μοά οὗἉ “Ὑδβαβοηθα [γδη5Π115510 4151 15 θα56 4 ΡΓΙΠΊΔΙΠΥ 
ΡΟ οχίθγηαὶ ἂη4 Ἂἀἀοσιμπηθηΐαι αν άθηοο; γαῖ αἱΐ ρογιπθηΐ 
{ΓΔΠ 5155] ΟΠ] Δη ἃ ΓΓΔΏ5ΟΓΡΊΌΟΠΔΙ δοΐοῦβ ΟΠ ϑ Δ ΠΟΥ ἀγα δναϊπαϊθα [ἢ 
ΤτοΙδτίοη ἴο [Π6 νδγίοιι5 δϑδρϑοῖβ οἵ βχΐδθγηδὶ δηα ἰπίογηδ] οὐ τοσία Ὀθίοσα 
ΔΗΥ͂ [Ππ4] ἀθοϊϑ! ἢ 5 ἃΓ6 πηδά6 Γασαγαάϊηρ [Π6 τοχῖ ἴο Ὀ6 ΘϑιδὈ] 1566. 


Εἴηδὶ ᾿πάρπηθηΐ οἡ τΓεδάϊηρϑ ΓΘ Π1Γ65 [Π6 ΔρΡρ]οατοη οὗὨ ᾿πτογηδ] 
ΡΙΠΟΙρΙ65 Το] οννίηρ [Π6 [π1{14] ον! πδτοη οἵ τῃ6 δχίθγηδὶ ἀαῖα. Νὸ 
τεδάϊηρ σα θ6 6514 15Π64 [ἴῃ ΙΒΟ]δ.ΙΟΠ ἔγο πη 115 ΠεΙρῃογίηρ ναγίδηΐϊ 
ὉΠΙῖ5; ΠΟΙ οδη [Π6 {ΓΔ 5 1551 04] Δηα ΓΔ 5ΟΥ ρΙΟΠ Δ] ΠαὈ115 Οἱἁ 5οΥἹΌ 65 


ΧΙΥ 


Ῥτεΐδοθ 


6 Ἰρῃοῖθά θη δχαμηϊηϊηρ ἴΠ6 ἀδθνοϊορηηθηΐ δηα «556 πη πηδίϊοη οἵ 
σοπηρετίηρ τοδαϊηρϑβ.2) [π φοποΊαὶ, 5ουθες τοπ 464 τὸ ρύεβοῦνε [ἢ τοχὶ 
τπαῖ ἰᾶὰῪ Ὀεδίογε {Π6ΠῈῚ ἴῃ ὙΠΕ6]Γ ΘΧΕΠΊρΙαΓο; [15 ἀδβρίτα [Π6 ναγίοιιβ 
ΔοοΙάθηϊα! σΟΥΓΙΡΊΟΠ5 ΟΥ̓ ᾿Π ΓΘ ΠΓΙΟΠΔ] δἰτογατοη5 [Πδΐ οσουγγαα ἀπτηρ 
τῃ 6 {ΓΔ 5Π115510η4] ρίόοσθβ5. Εχίθηϑίνα δἰτογαίίοη νγὰβ Ποῖ [ΓΘ ΠΙΘηΐ ΟΥ 
ΙΔ οβργοδα: τῃ6 νᾶϑδῖ θῈΪΚ οἵ τῆς ταχὺ ἰουπηα ἴῃ 411] πηδηϊιβουρίβ -- 
ΓΟρΆΓα [655 οἱ τοχίυρα -- ΓΟ ΠΊΔΙΠη5 ἃ σΟΠΙΠΊΟΩ ροϑβϑϑαβϑϑίοη. Εχίδτηρ 
ΓΔ ΠΊΠΥ δηα ταχτῖρα σου ρΙηΡ5 ἀγα ἀἸ ΓΘΟΙΥ το] αταα το [Π6 ΓΓΔΠ5Π115510 4] 
ἀενεὶορπηθηΐῖ οἵ [Π6 τοχί [ἢ νάγῖοιι5 ογὰ5 Δη 4 ἰΟΟΔ[658. 


Μδπηιιβουρῖβ δπηα τοδάϊηρβ πλιϑῖ Ὀ6 δγαϊπαϊθα ἴῃ γοραγά ἴο {ΠΕΙΓ 
ΔΓΖ ν, αἰνογϑιῖν, Δηα σΟΠ ΓΙ ΠΥ Ὁ] Π]η {ΓΔΠ51Π15510Π 4] ΠΙβτΟΥΥ. 
Τπαϊνιάτι8] σου 65 πγιιδῖ θ6 σΠαγδοῖογΖθά ἴῃ γαραγαά ἴο {ΠΕ6ῚΓ ἄδρίαα οἵ 
οδΓ6 ΏΘη σοργίηρ [ΤῸΠῚ [Π 61 ΘΧΘΠΊρίαγβ. Α ΡΓΟροΥ ᾿Π]ρΡ]οπηθηϊατίοη οὗ 
Θδοἢ οἵ [Π686 [δοΐοῦϑβ γεϑ 5 ἴῃ ἃ νν 611-65 τ 0 }15Π66 Γαρταϑθηϊατίοη οἵ [Π6 
{ΓΔ Π]ΟΉΔ ΠΥ ἀἸ5βαπηηαῖθα ΒυΖαηῖτίηθ Ἰδχιίοιτη. Τηϊ5 ἸΟΧΟΓΟΓΠῚ 
ἀοπηϊηαῖοα τοχίμαὶ {Γδη 5 Π 5581 00 ἰῃ [ῃ6 ΡΓΠΊΔΓΥ (ὐτοα-ϑρβακίηρ 
ΓΕΟΡΊΟΙ5 ἴΟΓ ΠΊΟΓΘ [ΠδΔη ἃ 1ποιιδαηα γϑαῦβ, Δα [ἴ 15 [115 ἸδχτςοΥΠῚ {παῖ 
ΒοΙ5 τῃ6 ς᾽γοηραϑδῖ ὑΓΔΠ5Π|15510Π8] Ο]41ΠῚ ἴο Γαργαϑδθηΐ [Π6 σδποηΐοαὶ 
Δυτορταρ 5. 


ΤΕ ΒγΖαητίηθ Ἰδχυςουτη 5 νν611- 6514 0115} 66 ὙΥΙΓΠ]η [6 σαηΟὨΪΟΔ] 
Ῥοοῖκβ οἵ τῃε Οὔἴβεῖκ ΝΝενν Τεβίαπηθηῖ. ΤὴῸ πηαχίπγ ἄσσθα οἵ 
βρη! Ποδηῖ ΒυΖδητίηθ τοχῖια] νυδτ! ἢ 15 ἀἸ5ρ] Αγ α [η [6 το δεν εν ἔονν 
τοδάϊηρβ οἵ {Π6 πηαύριηδὶ ἀρραγαῖι5. Ἀθδαίηρς παῖ ἰδοὸκ ἃ ΒυΖδηῖίηθ 
ΟΠ ΒΘΗ5115 ΟΥ̓́ΔΓΘ ΠΟῖ ρατΐ Οὗ [Π6 οΟΙοβεἰν αἰνι 64 ΒγυΖαητιηθ τγδαϊτ!ῖοη 40 
Ποῖ ΔρΡΡΘαΓ ἴῃ εἰπεῖ τ[Π6 πιαΐη ταχί Οὐ ΠΠΔΓΡΊΠ4] Γαδάϊησβ. ἈΘβΘαγῸ ἢ 
οοποογηίηρ [Π6 αἰν 4664 ΒγυΖαηίίηθ γθδαάϊηρϑ πγλι5ῦ ΟΟΠΤΠ116, ρΑΓΓ ΟΠ] ΑΓΙΥ 
ἴῃ ταραγά ἴο τῃ6 βρύϊζορο Αὐἀμίζογαθ δημὰ τῃ6 ῬοΟΚ οἵ τῃς6 Ἀδνεϊδτοη. 
δΙρηποδηῖΐῖ ργόρίοϑ5 Πᾶς Ὀδθη πΊΔ46 [ἴῃ [Π656 αθᾶαβ, ΔΠ4 Ὄχρίογδιοη 
οοητΠτ165 Γοραγαϊηρ ΟΙΟ5ΕΙΥ αἰν! 466 ΒΥΖαητηθ γοδα!ηρ5 Δ ἃ [Π6 ναγίοι!β 
ΤΙΠΟΙΥ [1η65 ΟἱἨ {ΓΔηϑη) 5ϑίοη [Πᾶΐ Οσοι ὙΙΓΠ1η τῃ6 ΒυΖαητῖηθ 
οχιίοιη. 116 πιαίῃ τοχὶ δηὰ πηδύριηδ] ἀρραγαῖτιι5 Γαργοϑθηΐ [Π6 
ΡΓΓΙΠΊΔΓΥ ἰοοιι5 ΥΠ1η ΏΪΟΠ ΒΥΖδητΠΘ- ΡΥ ΟΓΙΤΥ ΤΠΘΟΥῪ [ιποιίοηβ. 
Ἐγοπὴ [Πἰ5 θᾶ56 ἔΓπῖαγο ΒυΖαητίηθ ἸΧΟΓΟΥΠῚ ΓΘ ΘΆΥΟἢ πγαϑῦ ργοσθαϑά. 


25 86 Εγποδῦ Ο. ΟοΙννε!!, “Μειβοά ἴῃ Ἐναϊπδτίηρ, ϑοτῖρα! Ηδθίτο: Α ϑτυαγ οὗ Ὁ, 966, 
75, ἴῃ ἢἰ5 δέμαάϊος ἴπ Μοι)οάοίορν ἴῃ Ἰδχίμαὶ ΟΥὙΤΙοῖςηι Οὗ ἐρο ΝΝοιυ Τδείαηιοπί, ΝΤΊΘ 9 
(Οταπά Ἀδρίά5: Ἐεγάπηδης, 1968), 106-124: Μαυτίος Α. Ἀοδίπβοη, “ϑοῦῖθαὶ Η τς ἀπηοηρ 
Μαπαυβογρῖβ οἵ τπ6 Αροοδίνρβε" (ΡΒ) Π155., ϑουτηνγεδογη Βαρτίϑι ΤΠΘοΙορίοδὶ δα πΊ ΠΑΓν, 
1982); [4π|65 Ἀ. ογϑβε, “ϑοῦθαὶ Ηδθϊτς ἴῃ τῆς Ἰγδηβπγϑϑίοη ΟἹ Νονν Τεβιαπηθηΐ Ἰδχῖβ," ἴῃ 
νεπαν Ὁ. Ο᾽ ἘΪαμογῖγ, εα., ΤΡῦε ΟΥπῖοαὶ διμαγ οῇ ϑαογεὰ Τδχίς (Βούκοίεγ: Οτδάπαῖα 
ὙΠοοΙορίοδὶ []πίοη, 1979), 139-161; ἰΙά6πη, “δουρὶ Ηδθὶϊς ἴῃ δεν στε ΝΝονν ΤἸδϑταπηθηῖ 
Ῥαργτῖ, ΤῊ [0155., γδάπαῖς ὙΠπθοϊορίοαὶ [ὐηίοη, Βούκείουν, 1981: ἰάθη, “ϑουθαὶ 
ΤἸεδπάδηοί 5 ἰη τΠ6 Ἴδη 5ΠΊ155] 0 Οἵ τῃ6 Τοχὶ οὔ τῃ6 Νενν 1δδιαπηθηῖ, ἰη Βαγῖ Π). ἘΠυπιδη ἀπά 
ΜΙομδοὶ νχ Ηοίπλε5, εά5., 136 Τόχὶ οὔ ἐρὸ ΝΝοῶυ Τϑείαριθηὶ ἴῃ (πη θη ροΥαΥγ Κοσθαγο: 5545 
ΟἩ ἔ)6 δίαίης μος 15, 51) 46 (Ογαηα Καρίάς5: Εογάπηδης, 1995), 239-252. 


Χν 


Ῥτεΐδοθ 


ΤΗΕΕΟΚΛΜΑΊΤ ΟΕΤΗΕΡΆΕΞΕΝΤΈΒΠΙΤΙΟΝ 
ΤΡ0ο 7116 ΟΓ εὶς γΟΪμηι6 


ὙΠ σοοά τϑαβοη, [Π6 ργαβϑηῖ {{0|6 46] Θγαῖοὶν ρᾶγα}16]ς τῃμαΐ οὗ 
γγεβίοοῖι δαηὰ Ηοτχῖ (ΤῈ ΝΝϑτυ Τδείαηιθηί γι ερ6 Ογιριηαὶ (σγθοι). ΤΩ 
ΒγζΖδητίηθ Ἰδχτίουπ, 5ῖδη 45 ἃ5 [Π6 ορροϑβίηρ ροϊηΐϊ οῇ ἃ οοητπιπιπ [Πδῖ 
Ἔχίθης ἔτοπΊ [Π6 νγ611- 6β τα Ὀ}Π15Π 64. Δη4 ἰπΠπϑητ14] Α]οχαηάτγίδη τοχὶ 
Ρταβθηῖϊοα ὈΥ γνεβίοοις δηά Ηουΐ ἴῃ 1881. Α5 γνεβῖοοῖῖ δῃηά Ηοτῖ Πδά 
οἰαἰ πηθα ἴο γεαργοάιποςθ ψΊ πδαι- σογίδ ητν [Π6 ΟΥΡΙ 4] ΓογΠΊ οἵ τη6 Νανν 
Ἰεοιαηθηῖ ἀοομππηθηῖβ ἽἼΠ [Π6 ΟΥΡΊΠη4] Οσοοῖ," τῃ6 ργεβθηῖ δα!!! οη 
ΠΚοννῖβ6 5εῖ5 Γουτῃ ἃ τοχί {παῖ -- ΜΙ ΓΠ]1η {Π6 ΓΓΑ θυνοσΚ οὗ [15 ἀπο ]γηρ 
ΤΠΘΟΓΥ -- ἰ5 σοηϑ ἀ6Γθα ἴο γαῆθοῦ [Π6 σαποηῖϊοδὶ Δα Ορτάρἢ 5 ἴῃ ἃ ΠΙΡΗΪΥ 
δοσαγαῖα πηδηηοί. ΔΠ] ομοῦ σθοκ Νον ΤἸεϑιαπηθηῖ δα! 0η5 [4}] 1 
τῇς οοητίηπαπι ομπηα δα δ. τΠ6 ΒγΖαητίηθ δηα ΑἸοχαπατγίδη {γα ΠΟ η8. 


ΤΠ6 βαϊτοῦθ᾽ ΠαΠΊ65 ἃρρϑαῦ οἡ [Π6 {{{|6 ρᾶᾷρε ἴῃ ογάδγ ἴο ᾿παϊοαῖα 
τὰ 5 Κ- θα 564 γεβροῃβι 1 1γ. ΤῊΘ Οσύθοκ ΝΝονν Ἰεϑταπηθηΐ τοχῖ Γοπγδ 5 [6 
νυγτῖθη νγογα οἵ σοά, ργοαπορά Ὀγζ ΠΟΙΥ πηθη οἵ οἱά νγῇο νζοῖθ πη ογ 
(σοάξ ἱπηπηεαϊαῖα ἰηϑρίγαῖίοη Δη4 σπρογητοηάθηοθ. ΤῊΘ ργθϑθητδίοῃ 
οὗ τῃαῖ ννογά οἵ (σοὰ δοοοζαϊηρ ἴο [[5 οἰθαγδϑῦ {ΓΔ 5155] 04] ἱΠ ΡΤ 
ΓΕΟΌΓῈ5. ΟἼ]ΥῪ ἃ ΠΊΙΠΟΓ ἰανεὶ οἵ βαἀϊτογίαὶ ᾿ηνοϊνεπηθηῖ δηα ἰαθου. Τα 
ΘαἸτο 5 ΠΊΘΓΘΙΥ ΓΘΟΟΡΏΙ]ΖΘ Δηἀ ργοβϑϑηῖ Π6 τοχῖ [Πα Πα5 Ὀ66η πιαϊηταϊ θά 
Ὀγ τῃ6 5ογθ65 οἵ ραᾳϑῖ βεπδγδίίοηβ, σοηϑίγΓποῖηρ ἃ τοχίιδ! ΟΠ 56 Π5115 
τομὴ [6 πιαΐθγιαὶ ἀν] 0] 6 ἴῃ ΡΥΘν οι 5 170. ρα ]Π15Πη6 4 οοἸατίοη δηά 
Δρραγαῖιι5 γθδοισοθα. ΟὐἿἵ ἀΌΥ νγὰβ τὸ Ὀ6 [ΑΙ 0ΠΠ|] το [15 ἴαϑ1κ, δηα [{ ἰϑ5 
το [Παῖ 6Θηα τΠαΐ νγε μανε ἰδθογαεά. 


Ἰπαϊοϊάμαϊ Βοοῖ ΤΊ 16 ς 


ΤΏς Νενν Ἰδοῖαηθηῖ ὈΟΟΚ {{Π|65 ἀγα ποῖ ραγΐ οἵ [Π6 ἱπϑριγοά 
σΔΠΟΠΪΟΔΙ τοχῦ. ΠΕ, νοσγαϊηρ ναγ! 65 ἀγα πγαῦ ΠΥ ἀπηοηρ ἴΠ6 αἸΠἀγθηϊ 
ΤηΔη βου ρῖ5 Δη4 δαϊτοης5 οἵ τῃ6 σεοκ ΝΝονν Ἰοϑταπηθηῖ. ΤῊ6 ΡοοΚ 
{{π|ὲ5 ταῦ Ἀρρβαγῦ ἴῃ 115 βαϊ!]οη γαρύθϑθηῦ ἃ ΠΉΪΠ]ΠΊΔ] σΟΠ56Π5115 ἃ5 
Γουπα ΜΙ Π1η τΠ6 σαΠΟΠΪΟΔ] {γδα τ οη. 


ΤΡο Ογάου οὔ ρο ( αποπῖοσαϊ Βοος 


Τηαιϊνί τι] πηαηιιβογρῖ5. ργαδθηΐῖ [Π6 ΝΝενν 1εϑταπηιθηΐ ὈΟΟΚ5 ἴῃ 
γΆΓΙΟΙΙ5 ΔΙΓΔηΡΟΠΘηΐδ; ΠΟΥΘΙΓΠ6Ι655, ἃ ραγίου[4Γ Οὐαοῖς “ὉδΠΟΠΙΟΔὶ 
ΟΓΔΕΓἢ 8566 Πη5 ἴο πᾶνε Ὀθθη ρορῖαγ ἀπγίηρ ΘΑΥ͂Ύ ΓΓΔΠ 5 Π115510η4] ΠΙ5ΤΟΥΥ. 
ΓΠΙ5 ΟΥ̓ΘΓ 5 ρδγί δ! ον ἀθηοθά ὙΠ] νάγίοιιβ ΘΑΓΎ ΡΑρΡΥΤΙ δηά 
τηδηϑοτίρι5,7}} ἀπ4 Οσουτ5 ἰπ τῃ6 ξουτγιῃ-σοηταγΥ Ἐρβῖαὶ [οττεσ οὗ 
Ατβδηδβῖις (ΑΠΌ 367) δηα τῇε [151 οἵ οδημοηΐοαὶ ῬοΟΚ5 διτρυϊοα το [Π6 


᾿ς βς Τλανί4 ἽτοΡίβοῃ, ΤΡ Εἴγεὶ Εαϊεοη ΟΓ ἸΡ6 ΝΝευ Τδείαγιοπὶ (Οχίογά: {Ππἰ νου βίον 
Ῥγεββ, 2000), 21-38. Οπ ρᾶᾷρε 28, Ἵγοδίβοῃ ργαδθηῖς δνίάθποθ ἴγοπὶ 86 θα! ΘΑΥΚ 
ΤηΔΠ ΠϑοΥΙρΡῖς [παῖ ἀοπηοηδῖγαϊα [Π6 56] 6 ηο6 οὗ [Π6 “σαποηίοαὶ δα! τ οη.ἢ 


ΧΥΪ 


Ῥγεΐδοθ 


Τδοάϊοοθαη (ουποὶ! (ΑὉ 360,363).2 Τῆς ρτγϑβεηῖ βαἀϊτίοη τεργοάποες 
τῃαῖ ΘαΥν “σοαποηΐοαδὶ ογάογ᾽ ἴοσ τΠ6 ασθοκ Νον Τεβταμηθηῦ θοΟΚβ. 


Ασοογαϊηρ ἴο [Π6 “οδποηίοδὶ ογάθυ,᾿ τῇς Νονν ΤἸδοῖδπηθηΐῖ θοΟΚβ5 
ΔΙῸ φγοΟΙρΘα 85 [Ο]ονγϑ: (σοβρεῖς, Αοῖς δηα (σθῆθσαὶ Ερί51165, ΡΑα]Ππ6 
Ἐριβ1|65, δηά Ἀδνεϊδτίοη. ΤῸ πανί] θΟΟΚΚ5 ὙΠ] Θδο ἢ σαϊοσοῦν 
ΓΟΠ]ονν τ[Π6 [Δ ΠΠ1ΑΓ ογάογ, σχοθρῖ τῃαῖ ἰῃ τΠ6 Ραμ] η6 ΕΡ 51165, ΗΠ οΌγονν5 
βῖδη5 Βεύννεθη ϑεοοηα ΤΠ αβϑαὶοηΐδης δηα ΕἸγϑῦ ΤΙ] οἵμν, ᾿πΠτΘη ΓΙ ΟΠΔΠΥ 
ϑοραγαϊίηρ Ρδι}} 5 Ιοοδὶ ομυτοῃ δρίϑι165 ἔγοπὶ τΠο8586. ΨΥΠΓθη ἴο 
ἰπαϊνι4πα]5.76 


Αοοοηΐς, Βγοαίρίηρς, (αρ]αϊΖαίϊίοη, απ Ρμποίμαϊοη 


ΕΔΙΙΥ πηΔηι δοῦρα γα γα ννγιτᾺῸ6 1 οΔρίτΑ] [οτῖοῦ Γογπηαῖ (τ γπηθα 
“ἋΠΟΙ4] ΟΥ̓ “Τηδ] 5016). ΤΟΥ ἰδοΚοα νγογὰ αν ϑβίοη, δηα ροϑϑεβϑθά 
ἴενν (1 δῃγ) αἰδογίτοα! τηᾶγκ5, ρδιαθγαρῃ ὈΥΘαΚκβ, ΟΥἨ ΠΊΑΓΚ5. οἵ 
Ραυποῖπδίίοη. 1656 αἰ 5Ό] Ποῦ] Οἢ 5 Ἀρρϑαι βυϑίθη δ Δ} ΟἾΪῪ αἰτοῦ τη 6 
σοΠΠ]ΘΠοοπΊθηΐ Οὗ [Π6 πη Ππ501116 ογὰ ἀπτηρ [Π6 πἰητῃ σσηταγν. ὙΝΉ1]6 
ΒΡΘΟΙΔΠ15ἴ5 ΓΘ [ΔΠΎΠΑΓ ΙΓ τΠ6 Ρ]αΙΠοΓ Γουπ οὗ τῃ6 Οσγθοῖ τοχῖ, τΠ6 
τη ἄστη γοδάογ Ἔχρθοῖβ γοδδὈ}Πτν Γδαΐιγεϑ ἃ5 ἃ Πηδίτεγ οἵ σοιΓ86. 


ἘοΓ ἃ γεδάογ᾽ 5 βαϊτίοη, οἰ ΓΙ 15 [Π6 Ὀαϑβίο δἰπΊ. δ1΄η06 [15 βάϊπτίοη 
15 ἀ6ϑιρηβα ἴου [Π6 πΠοη-βρβοίδ δῖ, νγογά βαραγαίίοῃ, ραγαργαρῇῃ αἰνΊβοη, 
Ρυποταδίίοη, δηα ἀἰδοτίτἰοα! πηαγκίηρε πᾶνε θεθη δά δά τῃτουρβουτ.2 
ἼΠ686. βαϊζοῦία! ᾿ΠϑουτΠ]0η5 α΄ ποῖ οσοηϑδίἀογεα ἀθἤηϊτίνε [ογ τῃ6 
Ἰητογργοίατίοη οἵ τῃ6 ἴοχύ. ΑἸΠουΡῃ δἰτογηαῖίνε δοσθητιδίοη, 
ΔΒΡΙΓΑτΙΟη, ΟΥ Ραποίπδίίοη σου] Δ]16Γ τΠ6 ἱπτεγργείδτίοη οἵ ΠΊΔΠΥ͂ 
Ραβϑᾶρεβ ἂηά αἰΐδεοῖ ὄἼχαρϑίϊοαὶ σοπηργαῃαηβίοη, ἴΠ6 βαϊῖοῦβ Πᾶνα 
ΓΟ] οννεά τῃ6 φβηθίαὶ παρα [ουπα ἰη βἰαηάαγά ρῥγϊητεα βαϊτοη5. ΝῸὸ 


25 Ῥδηΐοὶ 1. Τμβογοη, Ευϊάοηοο ὁ6 Τγααϊποη (Οταπα Βαρίά5: Βαϊκοι, 1958), 118-119 
(Αἰμδπαβίυ5), 124-125 (1 δοαϊοθα). 566 αἷδο 116-117 (τπ6 βεπογαὶ σγουρίηρ οἵ ΝΤ θοοΚ5 ὈῪ 
ΟΥ̓ΠΙ οἵ Τεγαβα!θπι). (ὐοπηραγα Βοοκα Εοβ5 ννεβίοοτῖι, 4 (σοπογαὶ ϑηγυεγ οὗ ερ6 ΠΊσίοΥν οὗ 
ἐρο άποη οὗ ἐϑρὸ Νδῶυ Τδείαηηθηί, 61 εἀ. ((αια τἄρα δπα Γοπάοη: Μδοηλ]]δη ἀπά Οο., 
1889), Αρρεπαάϊχ 10, 539-579; ἴῃ ραγτίουϊαι, 540-541 (ἸΔοαϊςοα), 545-546 (]οῆη οἵ 
Τθαπηδβοιι5), 549-550 (Οὐ οὗ Τογπι5α] θη), 552-553 (1Π6 ἱπάοχ οἵ Οοαοθχ ΑἸδθχδηατπι5), 
554-555 (ΛΔΙμδηδϑβῖι5), 559-560 (Ἰ,δοητ5);: ουϊ 566 431-439 ἴῃ τεραγά τὸ τῃ6 ροϑββιῦ 16 
᾿πδυτΠοητοἰτγ οἵ τΠ6 1 δοαίσοδη [151. 

26 γ ΠΠἴαπὶ Η. Ρ Ηδτοῃ, “ὍΤΗο Ῥοβίτοη οὗ Ηθθγεννς ἴῃ τῃ6 σδποη οὗ τῃς ΝΝὸνν Τεβιαπιθηῖ, 
ΗΤᾺΚ 29 (1936) 133-151. Τῃθ οαηοηΐοα! οτγάθγ. ϑεοοηά Τῇ Ἂββαϊοηίδης- ΗΘ γονν5- ΕἸγϑῖ 
Τιπλοῖην ἰ5 ἀϊβουββθα οἡ 136-143. Ηδῖοῇ 5Ποννγβ {παῖ τΠ15 οὐδ ἰ5 ἔοιιπα δηοπρ ΘΑΥΎ ἀπά 
Βαοργαρ ἢ σα Πν ἀΐνογβθα Ούθεῖς πηδπιβογρῖδ, [αῖπογβ, ἀπ νογβίοηβ, ΔΠ4 νγὰβ γε πο ἀπιοηρ 
ΒΟΠΊ6 ΠΠΔΠΙΙΒΟΥρῖ5 ΟΥΟΥΓ ΤΊΔΩΥ σαητατ165. Ηδῖοῃ τογπηθα της ογάογ “ΑἸοχαηατγίδη," ἀπο το Πἰς 
γίοννς γαραγαϊηρ τοχίμα] ἀθνοϊορπιθηῖ. ΤῆῈ βεοοηάδλεν “Ὑνοβίογη" (οὐ δαῦν [411η} οτγάθγ 
(νοι ἰ5 πλοῦ [ἈΠ ]1ὰγ τὸ τΠ6 πιοάθγη γοαάθυ) νγὰβ τεγπιθα “ΒυζΖαητίηθ Ὀγ Ηδῖοῃ (143, 
149-150), ἀπε το [15 ρύδβθῆσα ἰη ἰαῖοῦ ΒυζΖδητίπα πηδηιιβογρῖβ {παῖ Παα δἀορταοα τΠ6 γνεβίθγη 
ἀδᾶσο. ΤΠῸ βαϊτοῦβ βιρροδῖ, Οἡ τΠ6 σοπίγαγγ, τ[πᾶῖ ΗΟ’ 5 ἀαἴα βιρροτί τῇς βαυν τθοκ 
οαποηΐοαὶ ογάθυ ἃ5 Οὐ βίη] πα δυιποητίοα !ν “ΒγζΖαητίπα." ΟἸθαυν, τπ6 δαυ]!θϑὺ σθοκ 
οδποηΐοδὶ ογάογ αἰ γα ἔτοπὶ της ϑαγὶν ννθβίθγη τγδαϊτίοη; ΟὨΪΚ πηι ἢ ἰαῖοῦ α14 ΒγυΖαητίης 
Οὐκ πηδπαβογρῖα δάορῖ [Π6 γνεβίογηῃ ογάου. 

27 Τῆς δάάεβά πιᾶκβ οἵ δοσοπιπατίοη, δορί γατίοη, ραποταδτίοη, ἀπ οδρί τα]! Ζατίοη Πᾶνα 
Ῥ6θη δχιθηβίνο!υ ργοοίγοδα [ου 1ῃ15 βαϊτίοη, Βαϊ ρογίθουοη ἰ5 ποῖ οἰαϊπηβά. Τῇ γϑδάογ 15 
δποουγαραά το ΟΥ̓οΓ ρεγτπθηΐ σΟΥΓΘΟΙΟΠ ὙνΠΟΓΘ ΠΘΟΘ55ΆΓΥ. 


ΧΥΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


αἸδογιτ104] ᾿Π5 6 ΓΟ 5 5Πο0ι16 ἴδοι [Π6 τγδα!οη4] πη ἀογϑτδη!ηρ οἵ [Π6 
ΒγΖαητίηθ αύεοκ ΝΝενν Ἰεδβίαηθηΐῖ τοχῖ. Ἀδδαδθητν, τΠογοίοσθ, 15 
ἱπηρτονβά ψιτπουῦ τ[Π6 ᾿ππροϑιτοη οὗἩ πηνγαγγαηῖϊθα ᾿πτογργειζδίίοη. 116 
ταχὺ δἰνγανϑ Πγιιδῖ θ6 γεοαεϊνθα δοσοσάϊηρ ἴο [5 ΟΥΙΡΊΠ4] [Π5ρΡ|ΓΕα Ιητεηΐ, 
νου ππνναγγαηῖϊθα δα] το 4] αἰτογατίοη. 


ΠΕ τοχῦ Ἀρρεαῖβ ἴῃ ραγαθύαρῇ [ογηγαῖ, ΜΠ Ὀγθαῖκ5 ἰηβογίεα δἵ 
ΔΡΡΙορτγίαῖε ροϊηῖβ. (ὐδρι τα]! Ζαίίοη ἀρρϑαΐβ δα ἴῃε Ῥερίπηίηρ οἵ 
ϑϑηΐθηραβ, ΔΠ4 δ ἴπΠ6 σοπηπη ηοαπΊθηϊ Οἱ αἰγεοῖ φαοϊαςτίοη ὙνΓΠ1η ἃ 
βϑηΐθηοα (π]οάσίῃ αποϊδιοη ΠηΔΓΚ5 ἅΓ6 Ποῖ τ1564). ῬΓΟΡΟΙ ΠΑΠΊΘ5 ΔΓΘ 
οΔΡΙτΑΠΖο 4 τῆγουρῆους, θὰ ποῖ ἀεβοτίρτίινε τ{{|65.25 ΤῊΣ νατίους 
ΠΟ Ιη4 ςαογά Δ γον αἴ! οη 5 [ΠΔ΄ σΟΠΊΠΊΟΠΙΥ Δρρθαῦ ἴῃ Πηδη ϑοΓρῖβ [ΟΓ 
το 6Γ5 οἵ τη6 (σοάΠοδά, 5:ρη1}Π| οδηΐ ροΥβ ΟΠ 5, ΟΥ̓ ραΓΓΟσ]αΓ Ἰοσδτ! 5 
ΓΘ ποῖ δρυγονιδῖθα [ἢ [Π15 δαϊτοη, Ὀὰτ ἀΓ6 ννγτᾺῸ6η 1η 1] ΓΟΥΠΊ, ανθη 
τπουΡ τῆς δορτανιαϊθα [ΟγΠΊ5 ΠΟΓΠΊΔΙΥ ἀοπληαῖα τῃς6 τηδηπιδοσίρὶ 
τγδαϊτίοη. 7) 


ΤΡο Μαγρῖπαὶ Αρραγαίηῃς 


ΤῊ πλαίη τοχῖ ἀΙβρίαγς ἴῃΠ6 ΒγυΖαητῖίηθ Ἰδχτςογπι, Δοοογαϊηρ ἴο 115 
βίγοηροδῖ {ΓΔ 5] 1551] 0 η8], {ΓΔΠΒΟΓΙΡΙ ΟΊ, οχίθγηδὶ, δηα ἰπΐθγηδὶ 
ταϑδτηοηγ. ὙΝΉοΥα τΠηΠ6 ΒυΖδητηθ ΠηΔΠ ΠϑοΥρῖ5 ΓΘ 51ΓΟΠΡΙΥ πηϊτ66, τῃ6 
πηδίῃ τοχῦ βῖδη5 ΠΟ ΠΊΔΓΡΊΠ4] σοπηπηθηῖ. ὙΝΏογα [Π6 πηδηιιβουρῖϑ 
σοΙΠΊρ βίην [Π6 ΒυΖαηῖηθ ἸδχΟΓΟΥΠῚ ἃΓΘ 5ΙΡΉΙ ΠΟΔΏΤΥ αν! 464, ΞΌΡΟΙΓΙΟΥ 
ΔΏΡ]6 Ὀγδοκοῖβ Γ᾿ τηαγκ [Π6 δἰξδοϊθα ὑγογά οὐ νγογάϑβ ἴῃ [Π6 πηαίῃ τοχῖ. 
ΤΏΘ αἰτογηαῖθ ΒυζΖαητίηθ γθδαϊηρβ ἃΓ6 ἀρ] αγεα ἴῃ [Π6 5146 πηαγρίῃ, ἰἢ 
ῬΓΟΧΙΠΉΪΓΥ τὸ τῃ6 πηᾶγκεα ροιτίοη οὗ τῇς πιαίη τοχι. Ὁ Μίποιτν 
ϑ  ναγδηῖς νη τῃ6 ΒγυΖδητίηθ τγαά!τοη ἀγα ποῦ οἰΤ6 4 1η [Πϊ5 δα!τπίοη. 


ΝΟ ΠΊΘΓΑ 5 ἀΓῸ νΥΠΓΊΘΏ 45 σοΠρΙοῖα νγογάς τΠγουρῆοις [Π6 ΠηΔ]η 
ταχῖ. ϑοΠΊ6 ΠΠΔΥΡΊΠ4] γαγίδηῖβ -- ραγ ΓΟ] Ὺ ἴῃ τπΠ6 Δροοδῖίνρβε -- 
᾿η6ΔἸοαῖο Ούεαοκ ΠυιπΊογίοαὶ [οὐπη5 (αἱρῃαροῖ ἰϑτῖοῦς πηαγκοα Ὀν τῃε 
ΠΌΠΊΘΓΙΟΔΙ Βα ρουβουιρῖ Ὀαγ, 6. δ... [Β, ΡΜΔ, ΑΧ). [ἢ 1Π656 ΓΆΓ6 Ἰηϑῖδηοαϑ, 
τε για)οΥἹγ οἵ (σγβαῖς πηδηβοσρῖβ ἀἸ5ρΊαν [Π6 πηᾶύρΊηΑ] ΠΙΠΊΘΓΙΟ ΓΟΓΠῚ; 
Βονγονοῖ, [50 45 ΙΓ [Π6 ΟἸΠοΥνΊ56 ππποῖτ66 707)21714 Ξάογά Δ ΓΟν! Δ] Ο ἢ 5 
(νΒΙοἢ αἰσο τη ἴο ἄρρϑᾶῦ ἴῃ [6 ΠηΔ) ΟΥ̓ οἱ 411 πηδηιϑοΥρῖ5), [Π 656 


28 Ῥυοςογίρεῖνα τἰ0165 ραγτου]αΥῪ ἀρρΡ] θα τὸ τηθπηροῖβ οὐ τη ΘΟαΠοδά ἱποίθάο τῃ6 νατίουις 
ἱπΕ δοτοβα ἔοτπις οἵ θεός, πατήρ, υἱός, χριστός, κύριος, ἅγιος, ἀπ πνεῦμα. 

29 ἽΤοΡΒίβοἢ, δῖγει Εαϊιίονι, 66-68, 104-105, ΟΟΥΓΘΟΙΙΚ βρραδῖβ [Παΐ ἃ “σαποηίοαὶ δα οηἢ 
5Που 14 δἵ ἰθαϑῖ Ὁ{Π|Ζ6 της πογηῖηα 5άογά ΔὈὈγθν τ οἢ5 γοργοβθητίηρ τῃ6 ἀθβογρεινε {{πΠ|65 
κύριος, θεός, ἀπά χριστός, 45 Ὑ}Ὲ11 25 τῃ6 ἀρογονίατίοη γοργαδθητίηρ [ῃ6 ργορϑι ΠΔΠῚΘ 
Ἰησοῦς. δίποε τπ6 πιοάθγη ὙοδοΥ ΘΘΠΘΓΆΙΥ ἰ5 ὉΠΙΔΠΊΠ ΑΓ ὙΠ τπ6 πογηηά ςαογά 
Δ τον ατίοηβ, ΓΟ 5 ΟΠ 5 σα ρσοβτοη Πᾶ5 ποῖ Ὀ66η ἱπηρ] πηθηταά ἴῃ τς δα! θη. 

50 Ἐχορρείοης τὸ τῇϊβ ρο ον ἰηνοῖνα τῃ6 μό τοχὶ οὗ τῃ6 βογίοορε Αἀμίΐογαο (ἀϊξουβ5θα 
ΔΡον6) δπά τπ6 ἰβηρῖῃυ ΒυζΖαητίηα αἰτογπαῖο τεδάϊηρ ἐποοπηραβδίηρ Δοῖβ 24:60-84 (566 ἰπ 
οοηϊοχῖ). [ἢ τΠ656 ὕνο ἰηβίδηοαβ, ἴῃ6 ΒυζΖαητίηθ αἰτογηδῖίνο γοδαϊηρ δηα ἰζ5. πηλγρί δ] 
γαιδηῖβ ἀρρϑαΐ βεραγαῖοὶν, θοΐνγεθη τΠ6 πιαίη τοχί ἀπά τῃ6 ΝΑΖ27 ἀρραγαῖι. 


ΧΥΠῚ 


Ῥτγεΐδοθ 


ΠΊΔΓΘΙΠ4] ΠΕΠΊΘΙΓΙΟ [ΟΓΠῚ5 ΔΓ6 Ποῖ ριηϊθα ἃς 1ῃ6 πγαίη ταχῖ οἱ 1τῃ!15 
βαϊτίοη. 


ΘΟΠΊΘ ΠΊΔΙΓΡΙΠΔΙ ΘΗ ΓΙ65. ΓΟΙΘοῦ πο [Π8Δ0ὴ Οἠδ δ᾽ ογηδνα 
ΒγζΖδητίηθ βαρναγίδηῖ. ὙνΏθη ννογά βαρ ϑυτὰ}Π]Οἢ ΟΥ Ά {ΓαηϑροϑιτΟη 15 
᾿ηνοϊνϑα δπλοηρ [Π6 συ ναγδηΐβ, {Π6 δἰτογηδῖα γοδαϊηρς ἃΓ6 αἰ ραν, 
βοραγαῖθα ὈΥ δὴ 64{4]5 βίρῃ (35). ὑνΏβη τῃ6 βιναγδηῖβ σοηοοΓ ἃ ΙοηΡρ 
ΔΠ ἃ 5Ποτῖ γοδάϊηρ, οπαγδοϊογΖοα 5016 ]Υ Ὀγ τΠ6 Δα! ΟΠ ΟΥ̓ ΟΠΊ551 0 οἵ ἃ 
ὙΟΓΑ ΟΥ ρῆγαβθ, [Π6 γεπηοναῦὶθ νγογάβ ἃΓ6 βυγγοιη θα ΟΥ̓ 54πᾶΓα 
Ὀτγδοκοῖς [1]. Τὴ6 πηδίη τοχὶ τοδαϊηρ 15 ποῖ δϊεοϊθα ὈΥ τῃ6 νᾶγίοιιβ 
αἰϊν!ἀ6α ΠπηλΓρΊηΔ] δἰ ταγηδίνεϑ. 


ΤΡο 7, οτὐογ Αρραγαΐῃς 


ψαγίδηῖϑβ ἔγοιη [Π6 τπηδίη ΒυΖδηῖίηθ ταχύ [Πα σου ἴῃ [Π6 θᾶ56 τοχὶ 
ΟΥ τῇς. ΝΑΖ7 δηά {1851 τπηοάθγῃ οὐτοαὶ δα! τ] Οἢ5 ἌρΡΡΘαγ ἴῃ ἴῃε6 ἰοννεῦ 
ἀρραΐαῖιι5. ΤΠ656 νδγιδηΐβ ἃγ6 701 τηλυΚοα τ Π]η τΠ6 πηαΐη ΒγυΖαητηθ 
τοχῖ. [ἡ τΠ6 Ιονγεῖῦ ἀρραγαῖιι5, [ῃ6 γϑδάϊηρ οἵ τ[η6 ΒυζΖδητίηθ πηαίη τοχὶ 
ΔΡΡΘαῦβ οἡ ἴΠ6 ἰϑξϊ, δῃά 15 βαραγαῖθά ἔγοπι [Π6 τϑαάϊηρ οἵ ΝΑΖ7, 851 ΡΥ 
ἃ ἀϊατηοπά (φΦ). Τῆς ΝΑΖ7ἼΟΒ51 ναγίδηΐ ἀρρβαΐβ ἴο [Π6 τίρῃϊ οἵ τῃ68 
ἀϊαπηοη. δοηηθ ΝΑΖ7,54 γοδάϊηρα γιά} σοϊηοίάθ ὙΠ πηᾶύρίηδὶ 
ΒγζΖδητίηθ γοδαΐϊηρς, θα ποῦ γ [Π6 πηδίη ΒυΖδητῖίηο τοχῖ. ΝΘ ποτ τῃ 6 
ὉΒ51 ΠΟΙ [Π6 τοῦθ Ὄχίθηβίνα ΝΑ27 δρραγαῖιι5. οἱΐθβ αἱΐ ἀἸ ογθησθς 
Ὀαούνγεθη {Π 6] σοπη ΟΠ ταχὺ Δηα [Π6 ΒυΖδητίηα Ἰδχτίογπι; πδηγ ποη- 
οἰτεα αἰ γοποα5 ἀΓ6 ταχύ- Ο ΟΔ}}Κ ἀΠα {ΓΔ 5]Δ1]Ο ΠΑ Π]}Υ 5 ρη Ποδηΐῖ, δηα 
ΔΓ6 ἤοΓα Οἰθαγν αἰ] ραν δα ἴῃ {Π61γ τοῖδ!τΥ [οΥ τΠ6 Πγδ1 {1Π|6. 


ὙΝΒετα τῃ6 ΝΑΖ7 ΟΒΘΊΈ πηδίηῃ τοχί ἱποῖπμθ5 Ὀγδοκοῖθα νου 8. οὐ 
Ρογίίοηβ οἵ ννογάβ, [ῃ6 Ὀγδοϊκοῖβ αἰδὸ ἄρρϑαῦ ἴο τῃ6 τίρῃϊ οἵ τῆς 
ἀϊαπηοηά. ϑοπηθ νογάβ πᾶ οσοιγ ΜΠ Πη ΝΑΖ7ΛΌΒΘΊ Ὀγαοκοῖς γ1αγ 
Δϑτθα της ΒυΖδητίηθ πηαίη τοχῦ (ν ΙΟἢ ἢᾶ5 ΠοῸ Ὀγδοῖκοῖ8) οὐ ἢ τΠ6 
ΒγζΖδῃτίηθ πηᾶύρη] τοχῖ. ΤῊΘ Ὀτδοκοῖς ἴῃ πηοάθγη οὐ 04] δα! ΟΠ 5 ΔΓΘ 
1.564 ἴο ᾿πα]σαῖα ναγοι5 ἄθραθαβ οἱ τοχίπδὶ ΠΠοου δ ΠΥ 45 ρογοοῖνεα ὈΥ 
τῃοβε εἀϊῖοτβ. ᾿οσθ]6 Ὀγδοκεῖς ᾿η ΝΑΖ7 ΟΒ5Ί1 ἱπαϊοαῖθ ννμδῖ ὑπο 56 
βαἀΐτοτς σοπβίάογ τὸ ΡῈ ἰαῖεύ ἃπα ποη-ουίρί πα! ἱπτεγροϊατίοηϑ.}} ΤΠῈ 
δἴδίιι5 οἵ [ῃ6 ΒγΖαητίηθ πηδίη ΟΥ̓ ΠηΔΥΓρΊηΔ] Γαδ !ηρ5 15 ποἱ αἰ θοῖοα ὈΥ 
ΔΗΥ͂ ΠΊΟάδγη οὐ 04] ταχί γεδάϊηρ5 ΟΥ̓ Ὀγδοκοῖβ [πα΄ ἀρρϑαῦ ἴῃ 1Π6 ἰονγεῦ 
Δρραζαῖι. 


δ ῬΟΌΡΙο Ὀγδοκοῖς ἰη ΝΑΖ27 ΟΒ54 τῃδῖ τοϊαῖ τὸ τῇς ΒγΖαητίης πηδίη τοχὶ ἄρρϑᾶῦ δ Μαγκ 
16:9-20; [π|κε 22:43-44: Τλικο 23:34: Δηὰ Τομη 7:53-8:11. ΤῊΘ οηἱγ ΝΑΖ7 ἀουθ]6- Ὀγδοϊκοιθα 
Ροττίοη ποῖ γοἰαϊθα τὸ ἴπ6 Βυζδητίπα ἸδχυουπΊ 15 [Π6 50- 0 4|1664. “5ΠοΟΥΓΟΓ ΘΠ! ηρ᾽ οἵ Μαγᾷκ, 
ΠΟ ΝΑΖ7 ἰηβοιῖβ Ῥεῦνεοη Μαῖκς 16:8 ἀπά 9, ργβοβαϊηρ [5 ἀοιθ]6-Ὀγδοκοῖθα “Ἵοπροῦ 
ἐπαϊηρ᾽ (Μαης 16:9-20). Τῆς ΝΑΖ7 “5Βουίοσγ δηδίηρ᾽ γοαάς ἂἃ5 ἔο ον: [Πάντα δὲ τὰ 
παρηγγελμένα τοῖς περὶ τὸν Πέτρον συντόμως ἐξήγγειλαν. Μετὰ δὲ ταῦτα καὶ αὐτὸς ὁ 
Ἰησοῦς ἀπὸ ἀνατολῆς καὶ ἄχρι δύσεως ἐξαπέστειλεν δι᾽ αὐτῶν τὸ ἱερὸν καὶ ἄφθαρτον 
κήρυγμα τῆς αἰωνίου σωτηρίας. ᾿Αμήν.]] 


ΧΙΧ 


Ῥτγεΐδοθ 


ΤΡο Αρραγαίηδος ἴπ σοπογαϊὶ 


Ιῃ τῃ6 πηαῦρίηδὶ δηα ἰοννοῦ ἀρραγαῖιι565, ἰη5ἴδηοα5 οἱ 5 50 ςτπτ]Οοη, 
ττδηϑροϑίτίοη, οὐ Δα ἀ!}!Οἢ ἀγα οἰτοα ἴῃ [{]1. ὙΝΏΘΩ ἃ ὑνογά οὐ ρῇγαβϑ ἰϑ5 
ΟΠΊΙΓΘα 1 γαϊδτίοη ἴο [Π6 πηαίη τοχῖ, ἃ 445} (---Ὁ πα] οαῖθ5 [Π6 ομηϊβ5ίοη. 
ὙΝΏοΓα ἃ ὑνογά δἰδοοῖϊθα Ὀγ ναγδῖίοη ἃρρθαῦβ ΠΊΟΓΘ [ΠΔη ΟἤοΘ [ἢ ἃ βίνϑη 
γοΊ56, [Π6 δρραγαΐι 565 ργονί4θβ ςυῇηοίθηΐ σοηίεχί ἴου οἰαγγ. ΜΙΠπΟΥ 
ΟΥΓΠοΟρτΆρῆΪο ναγίδηῖβ σποοπγραϑϑίηρ πιονῦ]6 {ΠΠΔ] [δττετβ, δἰτογηδῖνα 
Ραποίιδίίοη, δοσθητιδίίοη, δηα οΔρΙτΑ]]Ζαῖίοη ἂἀῇο ποῖ γοοοσγαάθα [ἢ 
ΕἰΤΠ ΕΓ ἀρραγαῖμϑ. 


ΟὐΡορΥαρΡγ 


ἼΠῈ. οὐΠοραρην πὰ5 Ὀβδθὴ ϑἰαπάδλγαϊζεά τῃγομιρπουῦί. 
Μαπιιβοῦρ ᾿ΓΓΕΡΊ Π]ΑΓΙ 65, ἱπΠοΟΟη 5, 5ἴθηοθ5, ΔΠ4 ἰταοισῦϊο ΡΘΟΙΠΑΓΙΓ165 
ΔΓ6 ποῖ τοριοάμποθά. Μόνε Νὰ (-ν) ἰ5. αἰνναγβ ργθδθηῖ; πηονδῦ]θ 
δίρπηα (-ς) ἰ5 γοταίπϑα ἔοσ οὕτως θατϊ ἰ5 οπηίττεα ἔτοπὶ μέχρι ἀπά ἄχρι. 
ΕἸΙ5ίοη οὗ ἢπα] γοννεὶς (δι᾽, ἀπ᾿, ἀφ᾽, οτος.) ἔΟΠΠ}οννβ τΠ6 γαραϊαγ ρατίογη; 
80 ἴοο σοῃϑοηδηῖα] δἰ τογατ]οἢ5 ργεοθαϊηρ ΓΟΌΡ ΟΥ̓ 5ΠΊΟΟτἢ ὈτδατΠηρ5 
(ἐξ, οὐκ, οὐχ, εἴς.). (ὐοπηροιπά ἔογπης γθῆθοϊ ρῃοποιίς δϑϑἰ πη] ατίοη 
(ἐν- θεσοπηθβ ἐγ-; συν- Ὀεοοπηεβ σσυμ-, συγ-, οΥ συλ; -λημπ- ἀδηά 
-λημψ- θεοοιηδ -ληπ- δῃα -ληψ-)ὴ. ΤῊΘ ρϑηθγα!ν Δ γονιαῖθα πδπ16 οὗ 
Πανὶ (ΔΑΔῚ ἰ5 νυυίττθη ἴῃ π]] ἂς Δαυίδ, ἀνοϊάϊπρ τῃε ἰταοϊβτίς ἔου τὴ 
Δαυεῖδ ἔουηα ἴῃ 1ῃ6 οαγὶν Ἐρυρίίδῃ πιδηιβοτρῖβ. ΟΥΠΕΓ ναγίδηΐϊ 
ΒΡ6ΠΠΠηρα Οἵ ΡΙΌΡΟΓ πᾶπηθ5 δία τεῖϊαίηθά (Μωσῆς) Μωῦσῆς, 
Ἱεροσόλυμα ϊερουσαλὴμ, εἴο.), 45. Ὑγ611 ἂ5. [6 5ρ6]]!]}ηρ οὐ βΞρβοιῆς 
ννογάς τῃδΐ πηανὺ γα θοῦ δυῖΠο 4] ργοίογθησθ. [οἵα ϑ ϑουρῖ ἀρρθαῦβ 85 
50 ἢ, αν θῇ [ἢ 1Π1114] σαρ τ4] ἰοττοο; οἵα Δἀβουρῖ 15 Ποῖ τι564. 


ΟΡαρίογ απα γε ΝμηιροΥς 


Α φροηούα!ν ταοορη!Ζοα οΠαρῖοῦ δηα νοῦβ6 ΠΌΠΟΓηΡρ 5 561 15 
[ο]οννεά, δου ρΡἢ τῃς ροϑιτοηϊηρ οἵ νεῖβε ΠυΠΠ6Γ5 ἀο65 ποῖ αἰνγαγϑ8 
σΟΓΓΟΘΡΟΠα το τΠαῖ ΓοπΠα ἴῃ οἴμογ σθοκ ΝΝὸνν Ἰδδζαιηθηΐ θα! ΟΠ 5 ΟΥ̓ 
{ΓΔ 5] Δ] ΟΠ 5. νεῦδ6 γοίθγεηοαϑ ἴῃ [Π6 ἰοννοῦ ἀρραγαῖιι5 ἀγα Καγβά ἴο τΠ6 
ΡΓοβθηΐῖ βαϊτοη; οἡ ἃ ἔθνν οσοαβίοηβ, [Π6 ΝΑΖ7 δηάᾶ [1857 ναγίδηΐϊ τοχί 
ΠΊΔΥ ἌΡΡΘΑΓ τππᾶ6Γ ἃ αἰ Πογθηῦ νεῦβα ΠαΠΊΌεΓ, ἀἸΓΓοτηρ ΌΥ ἃ 51Π6]6 αἸρΙ. 
ΘΟΠΊΘ ΘΑΙΎ ργηῖοα δαἀϊτοη5. (5804 Ἰδχῖις Ἀδοθρῖμ5) ἀπ ἘΠΡΙ5ἢ 
{ΓΔ 5]Δ1]10η5 ἱποίμάθ ὑνογάς ΟΥΓ ρῇγαβθβ [Πᾶΐ αἵ ποῖ ραγΐ οἵ τῇε 
ΒγζΖδητίηθ Τοχιουτη (6. 6.. ροιτοηϑ οἵ Αοῖς 9:5-6, 1 ΄ομη 2:23, 1 ]ομη 
5:7). ΤΏΘ νεύβε Πα οΓηρ 15 ποῖ αἰθοϊοα Ὀγ {Π61Ὁ Όβθησα. 


Ϊῃ ὕνο ραβϑᾶρθβ [Π6 γείβϑε ΠυπΊθογίηρ ἢᾶ5 θααθη δαϊιιδῖεα ἴογ 
οἰαγίτν. [ἢ 50Π16 ρχητεα δα! οη5 δΔηα {Γαηϑ]δτοη5, Μαίτηον 23:13-14 
ΔΡΡΘδίβ ἰῇ δῇ οΥ̓δὺ ὀρροϑβίῖα τῃδῖ οἵ τῃ6 ΒυζΖαητίηθ Ἰδχιξζογτη; [Π6 
ΡΓαβθηΐ βαϊτοη πιαϊηΐαϊη5. ἃ σΟΠΒΘΟΙΓΙΝΘ ΠΙΙΠΊΘΓΙΟΔΙ σθαπθθηοα ΊΠΙΠ 
115. ΟΥ̓ ΟΥΘΓ οἵ πηᾶῖογίαὶ. ΑἸσο, [ῃ6 ἀοχοίορυ βφϑῆθγα!ν ραΠ5Π6α 


ΧΧ 


Ῥτγεΐδοθ 


ἃ5 Ἀοπηδης 16:25-27 Δρρθαΐβ ἰῇ 1ῃ6 ΒγζΖαηῖίηθ Ἰδχιίογπι ΓΟ] οννηρ 
Ἀοπηδης 14:23: ἴῃ [815 ἸΙοοσδίίοη, [Π6 ἀοΧχοίορυ ἰ5 Γθηα ΠΡ οΓΘα ἃ5 
ἈοπΊδης 14:24-26 (1ῃ6 ορίβτία σοποιάθ5 αἵ ἈοπΊδης 16:24 ἰῃ τΠ6 
ΒυγζΖδητίηθ Ἰδχιυςουη)). 


Ιη ἴουγ ηϑἴδηοοβ ([π|Κ6 17:36, Αοῖς 8:37, Δοῖς 15:34, Αοῖς 24:7) ἃ 
γΕΥ56 ΠΌΠΊΡ ΕΓ ἈρΡΡΘαΓ5 ΔΙοης ἴῃ {Π6 πηδίη τεχῖῦ, ᾿πηΠΊ θα Ἰδία]ν ΓΟ] ονγεά ὈΥ 
τῆς ποχῖ 56 4πθη114] νεῦβα Πα 6ῃ. 656 ᾿πα]οαῖα ἰσηρῖῃν ρουτοηβ οἵ 
τοχῦ [Πδῦ ννεῦα ᾿ἱπο 66 ἴῃ ΞοΠ16 βαυ]ν Ἰδχῖις5 δορί ρυητϊθα δα! ΠΟ ἢ 85 
υῖ ΠΟ πᾶνε πονοῦ Ὀθθη ραγΐ οὗ τ[Π6 ρῥγίπηαγν ΒυΖαητῖτίηθ ἸοΧτςΟΓΠ,. 
ΠΏ νϑῦβ6 ΠΌΠΊΒΘΓ 15 Γαῖα! Π6 αὶ 5016]Υ [ΟΥ̓ Γαίθγθησθ, ἰΠ ΟΥΘΥ ἴο ΡΓΘδ να 
τῆς ττδαϊτοη4] Πα Π] ατῖηρ Οὗ 1Π6 Γεπηδί ηἰηρ νεῦβα 5 ΜΙ ΠΙη {Π6 αἰθοῖρα 
σΠαρῖογβ. ΕἸςονΏογα, [Π6 νεγβ6 ΠΡ ΘΓΙηρ 15 ποῖ αἰ θοϊβά. 


ΟΟΝΟΙΆΛΠΌΟΙΝΟ ΟΒΒΕΚΝΑΤΙΟΝ5 


ΤΕ Νενν Ἰεδοιαπηθηῖ ἰ5 (σοά᾽ 5 γϑνεϊατοη ἴο ῃ15 σῃοβθη ρθορίε 
ὙΠΟ σομηρτῖ56 (ἢ τ στ᾿ 5 ομυτοῃ. ΤῊ ΟΠ τϑτίδη Ὀ6Πονοῦ γθοοῖνεβ ἴΠ 6568 
ΒΟΓρΡίΓΕ5 ἃ5 οΔΠΟΠΪΟΑ] δηα ΠογπΊδίίνα: [Π6 ἰΠ5ρΡ|Γεα δηα δυῖπογιταῖίνα 
υυγτῖτθη νγογά οἵ (σοα τΠδῖ 56ῦγεβ ἃ5 [Π6 1η[41Π1016 τὰ]6 οἵ [41 δηά 
Ρίδοῖίοα ἴοσ (σοά᾽5 ρεορίθ. Τῆς οοηΐθηϊ οἵ {Π686 βουρίσγοϑ 15 {ΓΤ 
ψΠουῖ πηϊχίαγα οἵ ουγοσ ἰη 41} τπαῦ ΤΠ ον δ γπ). Α σού  γν ἴο τΠ 656 
ἀοοίγηΔ] Ὀ6]1εἴς 15 [Π6 σοη 551 ηδ] ἀδβοϊαγαίίοη δῇ [Π]5 γεν εἰδτίοη ἢᾶ5 
Ὀαβη Κερῦ ρυτα ἰῃ 81] αρεϑβ Ὀγ ἴΠ6 5 πρΌΪΑΓ οαΓο δηα ργονίάθησε οἵ σοά. 


ΤῊς Οτεεκ τοχῖ οἵ τὴς Νενν Ἰεβιαπηθηῖ {πογοίογθ πηιδῦ Ὀ6 
Θϑ: 4 Π15Π6 4 Δη 4 σεγΠ6 4 ἴῃ ἃ ΠΊΔΠ ΠΟΙ ΔΡΡΙΟρΡΓαΐα ἴο [ἴ5 ΠΙβτο οΔ] δηά 
τ δο]ορίοδὶ οἰρηϊοδηοθ. ΤῊΘ ἴαϑῖκ δεῖ Ὀεΐίογε (σοά᾽ 5 ρβορίβ ἰ5. ἴο 
ΙΔθητν δηα γθοαεῖνο [Π6 Ὀεβι-αἰτεσῖθα [ογπ οἵ τῃδῖ σγθοῖς ὈΙΌ]1οΑ] τοχὶ 
ἃ5 ΡΓοδοίνεα δπηίοηρ [Π6 οχίδηϊ ον άθηοθ ΑἸΠΟΌυΡῃ πὸ αἰνίπθ 
ἸΠ5Γ ΓΙΟΤΊΟΠ αχίβῖβ γαραγαϊηρ [Π6 δϑιδ 5 πηθηῖ οὐ τῃ6 πηοϑβῖ ρύβοὶβε 
[οΥΠῚ οἵ τῃ6 οτἹρίηδὶ διτοργαρῇ5, ϑ00ἢ ᾿πϑιγαοιοη 156 ποῖ γα αα γα: 
ΔαΪΟΡΤΑΡΗ ταχίμαὶ ργαϑγνδίοη οδη θ6 ΓεοορηϊΖαά Δη6 6514015Π 64 ὈΥῪ ἃ 
ολΥ Ια] δηα Ἰπαϊοίοιι5 Ἔχαπηϊηδίίοη οἵ 1Π6 οχί βίην ον ἄθηςθ. δοῦρα] 
ΠΑ ΘΠ ἴῃ ΠΊΔΠΙ5ΟΥΙρὶ ΓΔ 5ΠΊ5510η ΟΥ̓ΕΓ [Π6 σδητιΓ165 Γαδ 5 [Π6 
ΡῬΓΠΊΔΓΥ Ἰοσι5 οἵ δι τορτάρῇ ργοβογνδίοη. 


(οὰ αἰά ποῖ ἄδοΐδο [Πδῖ ἰΙἀθητίοαὶ σορίθ5 οἵ [ῃ6 δῃτοργαρῃβ νου]ά 
θα πηαϊηϊταϊη θα ἀπυτηρ [Π6 ογὰ οἱ πλδηι18] {ΓΔ 5Π115510η; ᾿Π 4664, Π0 ἴννο 
Π]ΔΏΙ5ΟΥΡῖ5. ἄρύθα ργθοίβεὶγ. δῦ τῃ6 οὐἱρίηδὶ σύθοκ ΝΝαὰνν Τεβιαπηθηῖ 
ταχὺ Πᾶ5 Ὀθβη ργϑβεινεα ΟΥ̓ ΟγΙΠΑΥΓῪ ΠηΊθδη5 ΙΓ ἃ ΓΟ ΠΊΑΓΚΑΌΪῈ ἄδρῦθα οὗ 
ΔΟΟΌΓΔΟΥ ἴῃ Δἰπιοδῖ 411] πηδηιιβοῦρῖθ, ΓὨγΟῸΡ τπ6 πητγορσα]αῖοα 
ἀἸ55 6 πλ πδῖίοη ἃΠη4 {ΓΔ 5ΠΊ15510η οἵ [ῃ6 ΪΝΝενν Ἰδεῖαπηθηΐ ἀοοιπηθηΐδ. 
ΤΠς Ὀαϑβίο ἱπτορυΥ οὗὨἉ 1Π15 ΟΥΡΊΠ4] ταχῦ 15 ΟΠ ΠΓΠΊΘα ὈΥ [Π6 ἀρρδγθηθν 
τη ἄδηθ ἰαῦοῦ οδΥΓΙΘα ουΐδ ΟΥ̓ φαπογδίοη5 Οἱ ΓδΑΘΟΠΔΌΪΥ δοοιγαῖα 
5010 65; [{Π6 56ΟΌΓΙΓΥ ἀπ α ΔΓ ΠΟΥΙΓΥ ΟὗἩ ΤΠ6 δι τοργαρῇ τεχῖ [Ππι5 Πὰ5 θΈθη 


ΧΧΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


ΡΓΘβοΥν α ΔΠ164 [Π6 σοπηρ[ 6πτθηῖ οἵ {πε τοῖα] ον άθησθ ργοϑθηῖϊθα γἹΠ1η 
{ΓΔ 5ΠΊ15510η4] Πἰδῖοῦγ. (σοα Βᾶ5 ρογπητῖοα τῃ6 ργοϑογναίίοη οἱ ἢἰξ 
᾿Π5Ρ|Γ6« ννοχά [1ἢ 115 θεϑι-αἴταϑῖθα Γουτη ὈΥ ΠΊθ64Π5 ΟἵὨἉ [Π6 {ΓΔ Π5Π115510Π4] 
ΡΙΓΟΟΘ55: [Π6 οχίδηϊ ύθοκ νυ]ῖΠ65565 γα θοῦ ἃ πηπῖι8] σΟη56 5115 Τοχΐ 
1Πᾶῖ Θϑδ]15Π 65 δηα πγαϊηϊαϊη5 [Π6 ἰπίθου ἀπ ΔΟΙΠΟΥΙΥ οἵ τῇς8 
ΟΥΡΊΠΔΙ τανοϊατίοη. 115 σοηβθηϑδιι5 τοχῖ 15 ἴπΠ6 ἴοοδλὶ ροϊηΐῖ οἵ 
{ΓΔΠ 5155] η8] Ὠδῖοτν. ΓΠ6 αἸνΊΠΕΙΥ ργαϑαγνεα δυτοργαρῇ ταχί οχίϑῖβ 
Δη4 Γπποῖοηβ ΜΙ ΠΙη τΠ6 ΓΓαπλθνγοῦκ οἱ αἰἱΐ οχιϑτίηρ σύθοκ βουτοσ 
ἀοοσιυπηθηῖβ (Πηδητ5οτρῖδ, ἰδοῦ ΟΠ ΑΓ65, ραϊγ στο σαοιδι!οη5). ΤῊΪΚ ταχὺ 
ΑἸ50 15 5110 514Π1{14}}Υ το Πθοῖθα ἴῃ [Π6 ναγίοιιβ δηοίθηΐ νουβ] 9 η5 δηα πΠοη- 
Ούδοκ ρδίγιβῦο σαοϊδιοη8. 


51Π06 1Π6 αἰνίηθ πηθιΠοα οἵ δυϊοργαρῇ ργεβογνδίίοη γο5 1465 ἰη [Π6 
τού! ΠΥ οἵἩ τῇς οχίδηϊ σύθοκ ονίάθηςθ, [Π6 δἰγοηροϑῖ οἰαϊπηδηῖ [οΥ 
ΔΌΪΟΡΤΑΡΉ ΟΥΙΡΊ ΠΑ] ΓΟΠΊΔΙη5 [Π6 σαηθγαὶ] σοηβθη8115 ταχῖ ργαβεγνϑά 
ΔΠΊΟηρ [Πδΐ πγαΐογίαὶ. ες ΝΝὸνν Ἰδϑιαπηθηΐ τοχῖ {Ππ|5 οδη Ὀ6 δια }15η64 
ΒΘΟΌΓΟΙΥ Δηἀ ργοβθηϊθα δοοιγαῖοὶ]ν ὈΥ ἃ ΡΓΟΡΟΓ τι156 οἵ [Π6 οχίϑιηρ ἀδΐα. 
Τὴς ΟΠ βιίδη περ ΟἿ ΔΡΡΙΥ βδοιμηά ρῥυΠΟΙρ 65 οἵ δνιάθηοα -- 
{ΓΔΏ 51 1551 ΟηΔ], ΓΓΔη δουρί οηδὶ, οχίθγηδὶ, ἀπ ἰπΐογηδὶ -- Δηα [γαΠ16 
1656 ΙΓ] ἃ ρΓΟρΟΙ͂Ύ ππδηορά ΤΠΘΟΥΙΥ ΔΠη4 ρΓαχίβ οἱ τοχίμδ] ΟἹ 1015ΠῚ 
τῃαῖ ἀνοϊἀς τΠ6 μαζαγάξ οἵ 5] θοῖνα ςρθου]ατοη. Βγ {Π656 πηθδηβ [Π6 
ΔΌΓΟΡΥΆΡΗ τοχῖ ργαδοινοα δπηοηρ [Π6 οχίδηϊ νυ }Π65565 γον σαη 6 
ΓΕΟΟΡΏΙΖΘΩΑ δηα ΘϑταὈ}Π5Π6 64. ὙΝΉΙ6 Πρ ϑητῖ ἸΔΟΥ͂, σαγο 1] γοβθαγοῃ, δηά 
ἃ ϑυϑίομηδίίο τῃθΊΠΟάοΙορυ ἰ5 γοααϊγοα ΙῸΓ Ορί πη] Γαϑι15, [Π6 
Θϑ δ Π5ΠΠπηθηΐ οἵ [6 Ῥαϑῖς σοηβθηϑι115 [αχΐ ΓΕ ΠΊΔΙ 5 ἃ οἰθαῦ ΔΠ4 5]Π1ρ]6 
τ45Κ. Α σοῃϑβθηϑ51:15- 4566 τοχῖ -- ἀοτνϑα ἔγοπὴ [Π6 Θητ γα ΒΟΥ οἵ δχίδηϊ 
Οὐθοκ νυ} 65565 -- ἰ5 [1Π]}Υ σοτηρδῦ 016 1 τῃ6 οοποορῖ οἵ ἃ Ῥθπανοίθηϊ 
ΟΥ̓ΘΓΔΓΟΠηρ ργονιάθηοα [παῖ Πᾶ5 πηδηϊαϊ πη 64 [Π6 δι τορυαρῇβ ἴῃ ΠΕΙΓ 
Ὀαδβῖο ᾿πτοσυν ὈΥ ΠΊΘΔΠ5 Οἱ ΠΟΓΠΊΔΙ [ΓΔΠ5 155] 0. 


Νο δάαιτοηδὶ ν 5 1016 πηθαηβ οἱ ργοραρδίίοῃ νγὰβ ΠΘΟΘΘΒΑΓῪ ἴο 
σαδγδηῖθα [Π6 ᾿ΠΊΘρ ΤΥ οἱ [Π6 βδογθα οτὔἱρίηα]5. 1Πὸ τοϑυτηοην οἵ [6 
ΔΌΓΟΡΓΆΡἢ5 Πᾶ5 θθθη ργθδοινοα ὈΥ πηθδηβ οἱ ἱπάθρεηάθηῖϊ [ΓΔ 5 Π115510η, 
βοδίτοΓοα ΟΥ̓ΟΓ ἃ ΨΙἋ46 σβορσαρῇϊ!οδὶ ἀγθα, ΔΠ114 ἃ πηα]ττπ46 οΟἵἉ νυν] Π65565 
τῃδῖ 5ρδῃ ΠΊΔΠΥ͂ σθηταγ65. ΤΏΘ σοηδθηϑι5 ΒΥΖαητηθ ἸδΧΙςΟΥΠῚ {Ππ|5 [5 
Θϑ: 4 ὈΠ15Π64 Ὀγ σοορεγαῖίοη ννιτΠοι ΠΟΙ 5] Οη, ΓΕ ΌΙΓΙηΡ ΠΟ ἱΠΊρΟ 5:00 
Οἱ δβχΐθγηδὶ βοο 65] 51104] Δα ΠΟΥ ῦγ. 5ΡΘΟΙ4] ρΙθδαηρ ᾽ς ποῦ ἀθπηδη 64 [ἢ 
ΟΓΟΓ ἴο πηαϊηΐαίη [15 ρούβρθοῖίνο: ονουυτῃὶηρ σοΟΙΓΟΘρΡΟη 5 ἴο [Π6 
Εχίδηϊ ργεβεγνεα ον άθηςα. 


Πα τεοορηϊτ!ῖοη οἵ δΔαϊοργαρῃ ΟΥΡΊ ΠΑ] πη τῃ6 ργαβεῖνεά 
Οὐαοκ {Γδη 5 Π}15510η8] σοηβθηβι15 Γοπηα ἴῃ ἴΠη6 ΒγΖαηῖιηθ ἸδχτογΠῚ ἰ5 
[ΔΓ ΤΟΙ Γραβοηδῦϊα τΠΔη ἃ πιατςτπ46 οἱ σοηΠίοτίησ ϑρθου] δος 
ἀεγινεα [τοπὴ νδιοι5 [οΓΠη5 οἵ βοϊθοῖῖο πηθιποάοϊορσυ. 1Π6 σοηῃβθηϑβι5- 
ὈῬαββθά ἀρρύοδοῇ 4οδϑ5 ποῖ ἅἃρρϑαὶ ἴο [ἀνογϑά ἱπαάϊνιπι4] πηδηιβουρῖβ, 
ἸΙοοδὶ τοχῖβ, Οὐ ΠΗ ΠΟΥ͂ ΓΕΡΊΟΠΔ4] τΟΧτρ65, ΠΟΥΓ ἴο 5] 6 οῖῖνα ᾿πτογηδὶ] 


ΧΧΙΙ 


Ῥτγεΐδοθ 


οΥτογία τΠαῖ δάορι δὴ δπγαὶραπὶ οἱ ἱπαϊνιάπι4] τεδάϊηρς ὙΠ ἀνεῖ- 
οΠδηρίηρ ἄδρίθαβ οἵ ΠΗ ΠΟΙ δαρροτγί. ΠΕ ἈΡΡΘΔΙ 15 ἴο {π6 σοπηθ!ηθα 
Ἔνι άθησο [Πα Πᾶ5 6 θη ργθβοῦνϑα δηηοηρ [Π6 οχίδηΐϊ Ούθοκ ὑγ][Π65565. 


ΤῊς ΟΠ τβδη βοῃοίαγ πθρα ποῖ βρϑουαῖα ΙΕ] ν γοραγάϊηρ [ῃ6 
ΟΥΡΊΠ4] [ογπὶ οἵ τῃ6 Οτεοκ ΝΝανν Ἰδϑιαπγηθηΐ τοχῖ. ΤΠαῖ ταχὺ σᾶ Ὀ6 
ΤΕΟΟΡΪΖΕα Δηα 6ϑἴδὈ 15 ΠΕ 4 [ἴῃ 115. Ὀά510 [πα ουν ὈΥ [Π6 Δρρ]Ἰσατίοη οὗ 
ΡῬΓΟΡΟΓ δΔπΠα βοιπηα οΥΟ4] ρυΠΟΙρΙ65 τΠαΐ τα Κα ἰπἴο σοηϑβιἀογαίοη [Π6 
σΟηβθηβι5. Οἵ 1ῃ6 ργθβούνεα ονιάθηοθ. Τῃθ Βυζαηῖίηθ ἸδΧ.ΟΓΠῚ 
ΡΓαβθηϊοϑα ἰη τηϊς δαϊποη ΠΠΠ]Π]1ς τῃαΐ σοδὶ: τ[ῃ6 ΒυΖαητηθ ἸδχτςογΠΊ 15 
τῃαῦ ΜΟΙ ννᾶ5 [Γδη 5Πη1{τ64 Δη4 Πγαϊηταϊ 64 ἃ5 [Π6 ἀοπληδηΐ 5{Γ64Π| ΟὗὨ 
τηλη8] εκ {τα η 5 Πη5ϑίοη Π]η ΟἸ ΓΙ ϑτίδη Ὠἰδῖογυ. 'Νονν, αἵ {6 
Ου]πηϊηδίίοη Οἵ νγεηΐγτδαενθη γααῖθ Οἱ ἁἌ ἰηΐθη86 οο]]αογδίοη 
(1976-2003), τῃ6 εαϊζοῖβ Πούθ ρύθδθηῖ [ῃ6 πον]ν βαϊτοα ΒυΖαηῖηα 
Ἰδχιίςουτη ἃ5 ἴΠ6 βιγοηροϑβῖ γργεδθηΐϊαῖνα οἵ [Π6 σαποηΐοδὶ δ τοργαρἢ 5 
οἵ τῃῆε Οτδοῖ Νὸνν Ἰεβιαπηθηῖ τοχῖ. [{ Πᾶ5 θθθη τονγαγά τπ6 Πα] ΠΠΠ]πηθηῖ 
οἱ 115 πηοδῖ ΠΟΌΪ6 δηα 5δογϑά σοαδὶ {παῖ [Π6 βάϊῖοῦς πᾶνα ἰαθογθα δηά 
ΠΟΥ͂Ν ργοϑϑηΐῖ [Π6 σομηρ δ οη οἱ [ΠΕ ΙΓ ἴα5Κ. 


ΟἹ ΘΒ] οἵ τποβϑε ῃο ργοάμπορα τἢϊς5 βάτο, νγα νου] {κὸ τὸ 
ΕΧΡΓΕ55 ΟἿ Πααγίίε!τ ἀρργθοίδίίοη ἴο [Π6 ναγίοιιβ νοϊπηΐθεῦβ -- ἴοῸ 
ΠΟΠΊΘΓΟΙΙ5. ἴο ΠΑΠΊΘ ἱπαϊν ἀπ} -- ΠΟ φᾶνε οἵ τ{ΠΕ61}Γ {ἰπ|6 ἰῃ 
ΡΓοοίγοδαϊηρ ἀηα ΠΊΑΚΙηΡ ΟΟΥΓΓΘΟΙΟΠ5 Γαραγάϊηρ [Π6 τοχί δηα Γογπηαΐ οἵ 
τῃ6 ργεβθηΐῖ δάϊπίοη. ΤΠΘΙΓ οοὐῦς [ου [Π6 βφ]οῦν οἵ (σοά Δη6 τε [οτγὰ 
1655 ΟΠ γίϑῦ πᾶνε φυθδῦ!ν δ551516α [86 σοπΊρΙ θτοη οἵ [15 ρτο)θοῖ. 


Μίαν Οοα Ρεοργαϊδθα [ΟΥ ᾿ς γιαρηιῇοοηί τοογα! 
ΑΙ ῬοηοΥ μα φίουγ ἰο 1})6 [,ογὰ 7655 ΟΡγῖσι! 


ΨΥΠΙΠΙΑΜ 6. ΡΙΕΚΡΟΝΤ 
ΜΑΌΆΙΟΕ Α. ΚΟΒΙΝΘΟΝ 


ΧΧΙΠ 


Ῥτεΐδοθ 


ΧΧΙΝ 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ίβλος γενέσεως Ἰησοῦ χριστοῦ, υἱοῦ Δαυίδ, υἱοῦ Ἀβραάμ. 
2" ν ἅς. ἢ με Ἶ ἣ ᾿ Ἴ ΝΥ δὲ ΕΥΡΡΕ᾿ 
Ἀβραὰμ ἐγέννησεν τὸν Ἰσαάκ: Ἰσαὰκ δὲ ἐγέννησεν 
Ν 3 ᾿ ΕΣ Ν Ν 5 , Ν ᾽ ΄΄ Ν Ν 
τὸν Ἰακώβ: Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰούδαν καὶ τοὺς 
Ε εἾ 3, σι 3 φ' ,ὔ Ν 3 , ἵ Ἂς Ν Ν 
ἀδελφοὺς αὐτοῦ: “ Ἰούδας δὲ ἐγέννησεν τὸν Φαρὲς καὶ τὸν 
Ζαρὰ ἐκ τῆς Θάμαρ: Φαρὲς δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἑσρώμ-: Ἑσρὼμ 
δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀράμ- 4 Ἀρὰμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀμιναδάβ: 
᾿Αμιναδὰβ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ναασσών: Ναασσὼν δὲ ἐγέννησεν 
τὸν Σαλμών: “Σαλμὼν δὲ ἐγέννησεν τὸν Βοὸζ ἐκ τῆς Ῥαχάβ: 
Βοὸζ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ὠβὴδ ἐκ τῆς Ῥούθ- Ὠβὴδ δὲ ἐγέννησεν 
Ν 3 , 69 ν ΣΎ ΜΕΝ ἐγὰ Ν Ν Ν , 
τὸν Ἰεσσαί: ὃ Ἰεσσαὶ δὲ ἐγέννησεν τὸν Δαυὶδ τὸν βασιλέα. 
Δαυὶδ δὲ ὁ βασιλεὺς ἐγέννησεν τὸν Σολομῶνα ἐκ τῆς τοῦ 
Οὐρίου: Σολομὼν δὲ ἐγέννησεν τὸν Ῥοβοάμ-: Ῥοβοὰμ δὲ 
ἐγέννησεν τὸν Ἀβιά: Ἀβιὰ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ασά: ὃ ᾿Ασὰ δὲ 
ἐγέννησεν τὸν Ἰωσαφάτ: Ἰωσαφὰτ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰωράμ- 
Ἰωρὰμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ὀζίαν “5 Ὀζίας δὲ ἐγέννησεν τὸν 
Ἰωάθαμ- Ἰωάθαμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἄχαζ: "Αχαζ δὲ ἐγέννησεν 
τὸν Ἑζεκίαν: [0 ἙΕζεκίας δὲ ἐγέννησεν τὸν Μανασσῆ: 
Μανασσῆς δὲ ἐγέννησεν τὸν ᾿Αμών: ᾿Αμὼν δὲ ἐγέννησεν τὸν 
Ἰωσίαν- 1 Ἰωσίας δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰεχονίαν καὶ τοὺς 
ἀδελφοὺς αὐτοῦ, ἐπὶ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος. 


ἸΣΜετὰ δὲ τὴν μετοικεσίαν Βαβυλῶνος, Ἰεχονίας 
ἐγέννησεν τὸν Σαλαθιήλ: Σαλαθιὴλ δὲ ἐγέννησεν τὸν 
Ζοροβάβελ: 15 Ζοροβάβελ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀβιούδ: ᾿Αβιοὺδ 
δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἐλιακείμ-: Ἐλιακεὶμ δὲ ἐγέννησεν τὸν 
Ἀζώρ: 15 Ἀζὼρ δὲ ἐγέννησεν τὸν Σαδώκ: Σαδὼκ δὲ ἐγέννησεν 
τὸν ᾿Ἀἀχχείμ: Ἀχεὶμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἐλιούδ- 15 Ἐλιοὺδ δὲ 
ἐγέννησεν τὸν Ἐλεάζαρ: Ἐλεάζαρ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ματθάν- 
Ματθὰν δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰακώβ: 15 Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησεν τὸν 


1.5 Βοὸζ ἐκ «Βόες ἐκ 18 Ἀσὰ Ἀσὰφ 

1.5 Βοὸΐζ δὲ ς Βόες δὲ 1.10 Ἀμών Ἀμὼν ς Ἀμώς Ἀμὼς 

1.5 ὈὨὨβὴδ ἐκ ς Ἰωβὴδ ἐκ 1.13 Ἐλιακείμ Ἐλιακεὶμ ς Ἐλιακίμ. 
1.5 ὈὨὨβὴδ δὲ ς Ἰωβὴδ δὲ Ἐλιακὶμ 

1.6 ὁβασιλεὺς ε--- 1.14 Ἀχείμ Ἀχεὶμ ς Ἀχίμ Ἀχὶμ 

1.7 


Ἀσά ς Ἀσάφ 


1.17 - 2.4 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


Ἰωσὴφ τὸν ἄνδρα Μαρίας, ἐξ ἧς ἐγεννήθη Ἰησοῦς, ὁ λεγόμενος 
χριστός. 


"Πᾶσαι οὖν αἱ γενεαὶ ἀπὸ ᾿Αβραὰμ ἕως Δαυὶδ γενεαὶ 
δεκατέσσαρες: καὶ ἀπὸ Δαυὶδ ἕως τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος, 
γενεαὶ δεκατέσσαρες: καὶ ἀπὸ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος ἕως 
τοῦ χριστοῦ, γενεαὶ δεκατέσσαρες. 


18 - Ν 5 - - Ω , . τίν 
Τοῦ δὲ Ἰησοῦ χριστοῦ ἣ γέννησις οὕτως ἦν. 
Μνηστευθείσης γὰρ τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, πρὶν 
ἢ συνελθεῖν αὐτούς, εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ πνεύματος 
ε ,ὔ 19 Ν ἂν 3 Ν » “- Ῥ ᾽, Ἂν ν᾿ , 
ἁγίου. 15 Ἰωσὴφ δὲ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, δίκαιος ὥν, καὶ μὴ θέλων 
ΕΣ Ν ᾿ ἢ ', ’, ἊΨ »᾿ ΕΣ , 
αὐτὴν παραδειγματίσαι, ἐβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν. 
20 Ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἐνθυμηθέντος, ἰδού, ἄγγελος κυρίου κατ᾽ 
"»᾽ ΕΣ ’, ψ' σι ᾿ Ε , τ , ᾿Ὶ ΄. 
ὄναρ ἐφάνη αὐτῷ, λέγων, Ἰωσήφ, υἱὸς Δαυίδ, μὴ φοβηθῇς 
παραλαβεῖν Μαριὰμ τὴν γυναῖκά σου- τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ 
γεννηθὲν ἐκ πνεύματός ἐστιν ἁγίου. 2: Τέξεται δὲ υἱόν, καὶ 
καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν 
αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. 22 Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν, ἵνα 
πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου, λέγοντος, 
23» , ς , 2 νι Ὁ, Ν Ἷ ες Ν 
Ιδού, ἣ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, καὶ 
καλέσουσιν τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστιν 
μεθερμηνευόμενον, Μεθ’ ἡμῶν ὁ θεός. 2’ Διεγερθεὶς δὲ ὁ Ἰωσὴφ 
ἀπὸ τοῦ ὕπνου, ἐποίησεν ὡς προσέταξεν αὐτῷ ὁ ἄγγελος 
κυρίου: καὶ παρέλαβεν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, 2 καὶ οὐκ 
ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκεν τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν 
πρωτότοκον. καὶ ἐκάλεσεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. 


2 Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας, ἐν 
ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδού, μάγοι ἀπὸ 
ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱεροσόλυμα, 2 λέγοντες, Ποῦ ἐστιν 
ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; Εἴδομεν γὰρ αὐτοῦ τὸν 
ἀστέρα ἐν τῇ ἀνατολῇ, καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ. 
3 ᾿Ακούσας δὲ Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς ἐταράχθη, καὶ πᾶσα 
Ἱεροσόλυμα μετ᾽ αὐτοῦ: ᾿καὶ συναγαγὼν πάντας τοὺς 
ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς τοῦ λαοῦ, ἐπυνθάνετο παρ᾽ αὐτῶν 


1.18 γέννησις Φγένεσις 1.24 Διεγερθεὶς ς Ἐγερθεὶς 

1.18 γὰρ ς-- 1.25 τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον « 
1.19 παραδειγματίσαι ς δειγματίσαι υἱόν 

1.20 Μαριὰμ «Μαρίαν 2.3. Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς ο ὁ βασιλεὺς 
1.22 τοῦ κυρίου « κυρίου Ἡρῴδης 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ποῦ ὁ χριστὸς γεννᾶται. "Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ, Ἐν Βηθλεὲμ τῆς 
Ἰουδαίας: οὕτως γὰρ γέγραπται διὰ τοῦ προφήτου, “ Καὶ σὺ 
Βηθλεέμ, γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἰ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν 
Ἰούδα: ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν 
λαόν μου τὸν Ἰσραήλ. 7 Τότε Ἡρῴδης, λάθρα καλέσας τοὺς 
μάγους, ἠκρίβωσεν παρ᾽ αὐτῶν τὸν χρόνον τοῦ φαινομένου 
᾿ : 8 Ν , ᾽ Ν 3 ᾿ς 53 ᾿ 
ἀστέρος. ὃ Καὶ πέμψας αὐτοὺς εἰς Βηθλεὲμ εἶπεν, Πορευθέντες 
ἀκριβῶς ἐξετάσατε περὶ τοῦ παιδίου: ἐπὰν δὲ εὕρητε, 
δ , .« Ε Ἂν ἰλϑι ν , - ΄ι 9 - Ἂς 
ἀπαγγείλατέ μοι, ὅπως κἀγὼ ἐλθὼν προσκυνήσω αὐτῷ. "Οἱ δὲ 
ἀκούσαντες τοῦ βασιλέως ἐπορεύθησαν καὶ ἰδού, ὁ ἀστήρ, ὃν 
εἶδον ἐν τῇ ἀνατολῇ, προῆγεν αὐτούς, ἕως ἐλθὼν ἔστη ἐπάνω 
οὗ ἦν τὸ παιδίον. 10 Ἰδόντες δὲ τὸν ἀστέρα, ἐχάρησαν χαρὰν 
μεγάλην σφόδρα. 1 
παιδίον μετὰ Μαρίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ, καὶ πεσόντες 
προσεκύνησαν αὐτῷ, καὶ ἀνοίξαντες τοὺς θησαυροὺς αὐτῶν 
προσήνεγκαν αὐτῷ δῶρα, χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σμύρναν. 
1}  Ἶ Υ “Ὁ ν 2 , ᾿Ξ ἕ , 

Καὶ χρηματισθέντες κατ᾽ ὄναρ μὴ ἀνακάμψαι πρὸς Ἡρῴδην, 
δι᾿ ἄλλης ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χώραν αὐτῶν. 


1 ΘΕᾺ , 2 ε δι 3 οἴ 
καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν οἰκίαν, εἶδον τὸ 


1. ᾿Αναχωρησάντων δὲ αὐτῶν, ἰδού, ἄγγελος κυρίου 
, “ς. ΑΝ τα ᾿ , 5 Ν ’, Ἂ, 
φαίνεται κατ᾽ ὄναρ τῷ Ἰωσήφ, λέγων, Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ 
παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ, καὶ φεῦγε εἰς Αἴγυπτον, καὶ ἴσθι 
Ἅ ςι.ῳὕ᾿, Ν "᾿, , , ἢ ᾿ς ’ "5. Ν ,ὔ 
ἐκεῖ ἕως ἂν εἴπω σοί: μέλλει γὰρ Ἡρῴδης ζητεῖν τὸ παιδίον, 
τοῦ ἀπολέσαι αὐτό. [3 Ὁ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβεν τὸ παιδίον καὶ 
τὴν μητέρα αὐτοῦ νυκτός, καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον, 1" καὶ 
Ιο 2 “ωῳὕ᾿ - - ε ,ὕ -“ - δὰ Ἔ ᾿ ε ᾿ 
ἦν ἐκεῖ ἕως τῆς τελευτῆς Ἡρῴδου ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ 
κι Τὰ Ν ἴων ΓΑ , Ω 5 ,ὔ 3 Ἄ 
τοῦ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου, λέγοντος, Ἐξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα 
Ν ΗΝ ὦ 16 ὦ ε ’, 3 Ν -« 3 Γ ς , σ᾿ 
τὸν υἱόν μου. [Τότε Ἡρῴδης, ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν 
μάγων, ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλεν πάντας τοὺς 
παῖδας τοὺς ἐν Βηθλεὲμ καὶ ἐν πᾶσιν τοῖς ὁρίοις αὐτῆς, ἀπὸ 
διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσεν παρὰ 
π᾿ Ψ ἘΤ , 2 ’, Ν ε ᾿ς: ε μ 9 ’ - 
τῶν μάγων. '΄ Τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν ὑπὸ Ἰερεμίου τοῦ 
᾿ 2 18 Ἄς ΙΝ ε Ύν Ἂ , - ΩΥ̓ 
προφήτου, λέγοντος, Φωνὴ ἐν Ῥαμᾶ ἠκούσθη, θρῆνος καὶ 
Ν Ν 5 Ν , - » ᾿ Ν , 
κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολύς, Ῥαχὴλ κλαίουσα τὰ τέκνα 
αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελεν παρακληθῆναι, ὅτι οὐκ εἰσίν. 


2.5 εἶπον « εἶπαν 2.15 τοῦ κυρίου « κυρίου 
2.8 ἀκριβῶς ἐξετάσατε ς ἐξετάσατε 2.17 ὑπὸ «διὰ 

ἀκριβῶς 2.18 θρῆνος καὶ «--- 
2.9 ἔστη « ἐστάθη 


2.5 - 2.18 


2.19 - 3.11 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


19 Τελευτήσαντος δὲ τοῦ Ἡρῴδου, ἰδού, ἄγγελος κυρίου κατ᾽ 
ὄναρ φαίνεται τῷ Ἰωσὴφ ἐν Αἰγύπτῳ, “᾿᾽ λέγων, Ἐγερθεὶς 
παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ, καὶ πορεύου εἰς 
γῆν Ἰσραήλ: τεθνήκασιν γὰρ οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχὴν τοῦ 
παιδίου. 2: .ὋὋ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβεν τὸ παιδίον καὶ τὴν 
μητέρα αὐτοῦ, καὶ ἦλθεν εἰς γῆν Ἰσραήλ. 22 Ἀκούσας δὲ ὅτι 
᾿Αρχέλαος βασιλεύει ἐπὶ τῆς Ἰουδαίας ἀντὶ Ἡρῴδου τοῦ 
πατρὸς αὐτοῦ, ἐφοβήθη ἐκεῖ ἀπελθεῖν: χρηματισθεὶς δὲ κατ᾽ 
ὄναρ, ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη τῆς Γαλιλαίας, 2 καὶ ἐλθὼν 
κατῴκησεν εἰς πόλιν λεγομένην Ναζαρέτ: ὅπως πληρωθῇ τὸ 
ῥηθὲν διὰ τῶν προφητῶν, ὅτι Ναζωραῖος κληθήσεται. 


Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις ἐκείναις παραγίνεται Ἰωάννης ὁ 

βαπτιστής, κηρύσσων ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας, 2 καὶ 
λέγων, Μετανοεῖτε: ἤγγικεν γὰρ ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. 
βρὗτος γάρ ἐστιν ὁ ῥηθεὶς ὑπὸ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου, 
λέγοντος, Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. ᾿Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν 
κυρίου εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ. ΤΑὐτὸς δὲ ὁ 
Ἰωάννης εἶχεν τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ ἀπὸ τριχῶν καμήλου, καὶ 
ζώνην δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ. ἣ δὲ τροφὴ αὐτοῦ ἦν 
ἀκρίδες καὶ μέλι ἄγριον. “Τότε ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν 
Ἱεροσόλυμα καὶ πᾶσα ἣ Ἰουδαία καὶ πᾶσα ἣ περίχωρος τοῦ 
Ἰορδάνου: “καὶ ἐβαπτίζοντο ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ὑπ᾽ αὐτοῦ, 
ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. 7 Ἰδὼν δὲ πολλοὺς τῶν 
Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων ἐρχομένους ἐπὶ τὸ βάπτισμα 
αὐτοῦ, εἶπεν αὐτοῖς, Γεννήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν 
φυγεῖν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς; ὃ Ποιήσατε οὖν καρπὸν ἄξιον 
τῆς μετανοίας: “ καὶ μὴ δόξητε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, Πατέρα 
ἔχομεν τὸν ᾿Αβραάμ- λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι δύναται ὁ θεὸς ἐκ τῶν 
λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Αβραάμ. 1 Ἤδη δὲ καὶ ἣ 
ἀξίνη πρὸς τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται: πᾶν οὖν δένδρον μὴ 
ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται. 
Π Ἐγὼ μὲν βαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν : ὁ δὲ ὀπίσω 
μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μοῦ ἐστίν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ 


2.19 κατ᾽ ὄναρ φαίνεται ὁ φαίνεται 3.2 καὶ φ[καὶ] 
κατ᾽ ὄναρ 3.3 ὑπὸ «διὰ 
2.21 ἦλθεν « εἰσῆλθεν 3.4 αὐτοῦ ἦν «ἦν αὐτοῦ 
2.22 ἐπὶ ς-- 3.6 ὑπ᾽ «ποταμῷ ὑπ᾽ 
2.22 Ἡρῴδου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ 9 τοῦ 3.10 καὶ ἣ «ἣ 
πατρὸς αὐτοῦ Ἡρώδου 3.11 βαπτίζω ὑμᾶς ς ὑμᾶς βαπτίζω 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἥ 


ὑποδήματα βαστάσαι: αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ. 
12 Οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ διακαθαριεῖ τὴν ἅλωνα 
αὐτοῦ, καὶ συνάξει τὸν σῖτον αὐτοῦ εἰς τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ 


ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. 


13 7ότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν 
Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ. 
14 Ὁ δὲ Ἰωάννης διεκώλυεν αὐτόν, λέγων, Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ 
σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; ͵" ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ 
Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτόν, Ἄφες ἄρτι: οὕτως γὰρ πρέπον ἐστὶν 
ἡμῖν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Τότε ἀφίησιν αὐτόν. 
16 Καὶ βαπτισθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἀνέβη εὐθὺς ἀπὸ τοῦ ὕδατος: καὶ 
ἰδού, ἀνεῴχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί, καὶ εἶδεν τὸ πνεῦμα τοῦ 
θεοῦ καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν καὶ ἐρχόμενον ἐπ᾿ αὐτόν. 
Ι Καὶ ἰδού, φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν, λέγουσα, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός 
μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. 


Τότε ὁ Ἰησοῦς ἀνήχθη εἰς τὴν ἔρημον ὑπὸ τοῦ πνεύματος, 
κι Ὄ Ν ΄- ᾿ 2 3 , Ἐ: , 

πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβόλου. 2 Καὶ νηστεύσας ἡμέρας 
τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα, ὕστερον ἐπείνασεν. 
31Κ, ᾿ς χθὰ ΓΡῪ ΈΡ. , μὰ Εἰ τ ἃ τ᾿ ΄- θ - 
αἱ προσελθὼν αὐτῷ ὁ πειράζων εἶπεν, Εἰ υἱὸς εἰ τοῦ θεοῦ, 

5. Δ ἢ ε ,ὔ μὰ ᾿, , 4: ἊΝ Ν 
εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται. 7 Ὃ δὲ ἀποκριθεὶς 
Ξ , 3 ΠΣ ἜΡΕκα , , " 9 2 
εἶπεν, Γέγραπται, Οὐκ ἐπ᾽ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ 
ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος θεοῦ. " Τότε 
», 3 Ν 4 ’, . Ἂ᾿ 4 ά , Ἂ. 
παραλαμβάνει αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ 
ἵστησιν αὐτὸν ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, “ καὶ λέγει αὐτῷ, Εἰ 
υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, βάλε σεαυτὸν κάτω- γέγραπται γὰρ ὅτι Τοῖς 
ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ, καὶ ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσίν 
σε, μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σοῦ. 7 Ἔφη αὐτῷ ὁ 
Ἰησοῦς, Πάλιν γέγραπται, Οὐκ ἐκπειράσεις κύριον τὸν θεόν 
σου. Πάλιν παραλαμβάνει αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς ὄρος ὑψηλὸν 
λίαν, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ πάσας τὰς βασιλείας τοῦ κόσμου καὶ 


9 


Ν Ψ 3 ΄ ᾿ ,’ Ψ ΄- σι ’ 
τὴν δόξαν αὐτῶν, ΄“ καὶ λέγει αὐτῷ, Ταῦτα πάντα σοι δώσω, 


3.11 ἁγίῳ ο ἁγίῳ καὶ πυρί τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
3.16 Καὶ βαπτισθεὶς ς Βαπτισθεὶς δὲ καὶ νύκτας τεσσεράκοντα 
3.16 ἀνέβη εὐθὺς « εὐθὺς ἀνέβη 4.3 αὐτῷ ὁ πειράζων εἶπεν « ὁ 
3.16 ἀνεῴχθησαν αὐτῷ « ἠνεῴχθησαν πειράζων εἰπεν αὐτῷ 
[αὐτῷ] 4.4 ἄνθρωπος «ὁ ἄνθρωπος 
3.16 τὸ πνεῦμα τοῦ « [τὸ] πνεῦμα [τοῦ] 4.5 ἵὕἵστησιν ς ἔστησεν 
3.16 καὶ ἐρχόμενον « [καὶ] ἐρχόμενον 4.9 λέγει « εἶπεν 
4.2 τεσσαράκοντα καὶ νύκτας 4.9. πάντασοι «σοι πάντα 


3.12 - 4.9 


4.10 - 4.24 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς μοι. [ Τότε λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, 
Ὕπογε ὀπίσω μου, Σατανᾶ: γέγραπται γάρ, Κύριον τὸν θεόν 
σοῦ προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. 1 Τότε ἀφίησιν 
αὐτὸν ὁ διάβολος: καὶ ἰδού, ἄγγελοι προσῆλθον καὶ διηκόνουν 
αὐτῷ. 

ἸΣΑκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι Ἰωάννης παρεδόθη, 
ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν: ὁ καὶ καταλιπὼν τὴν 
Ναζαρέτ, ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς Καπερναοὺμ τὴν 
παραθαλασσίαν, ἐν ὁρίοις Ζαβουλὼν καὶ Νεφθαλείμ- [ἵνα 
πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου, λέγοντος, ᾽" Γῆ 
Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλείμ, ὁδὸν θαλάσσης, πέραν τοῦ 
Ἰορδάνου, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν, ᾿ὁὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν 
σκότει εἶδεν φῶς μέγα, καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ 
θανάτου, φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς. 


ΤΣ ,: ᾿ " ε ᾽ - , Ν , 
Απὸ τότε ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς κηρύσσειν καὶ λέγειν, 
Μετανοεῖτε. ἤγγικεν γὰρ ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. 


1 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδεν 
δύο ἀδελφούς, Σίμωνα τὸν λεγόμενον Πέτρον, καὶ Ἀνδρέαν τὸν 
ἀδελφὸν αὐτοῦ, βάλλοντας ἀμφίβληστρον εἰς τὴν θάλασσαν - 
ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς. 1 Καὶ λέγει αὐτοῖς, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ 

,)» ς ΄“- Ξε “ Ψ , 20 4, Ν ἢ ᾿ ἡ "5: , Ν 
ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων. 2) 0ἱ δὲ εὐθέως ἀφέντες τὰ 
δίκτυα ἠκολούθησαν αὐτῷ. 2: Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν, εἶδεν 
ἄλλους δύο ἀδελφούς, Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ 
Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῷ πλοίῳ μετὰ Ζεβεδαίου τοῦ 
πατρὸς αὐτῶν, καταρτίζοντας τὰ δίκτυα αὐτῶν - καὶ ἐκάλεσεν 

᾽ , 2 κ Ἂν ᾽ , 3 , Ν “ Ν Ν , 
αὐτούς. “Οἱ δὲ εὐθέως ἀφέντες τὸ πλοῖον καὶ τὸν πατέρα 
αὐτῶν ἠκολούθησαν αὐτῷ. 

23 Καὶ περιῆγεν ὅλην τὴν Γαλιλαίαν ὁ Ἰησοῦς, διδάσκων ἐν 
ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν, καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς 
βασιλείας, καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν 
ἐν τῷ λαῷ. 2 Καὶ ἀπῆλθεν ἣ ἀκοὴ αὐτοῦ εἰς ὅλην τὴν Συρίαν - 
καὶ προσήνεγκαν αὐτῷ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας, ποικίλαις 


4.10 ὀπίσω μου «--- 4.15 Νεφθαλείμ « Νεφθαλίμ 

4.12 ὃ Ἰησοῦς «--- 4.16 εἰδεν φῶς ὁ φῶς εἰδεν 

4.13 Ναζαρέτ φ Ναζαρὰ 4.23 ὅλην τὴν Γαλιλαίαν ὁ Ἰησοῦς ὁ 
4.13 Καπερναοὺμ ὁ Καφαρναοὺμ ἐν ὅλῃ τῇ Γαλιλαίᾳ 


4.13 Νεφθαλείμ ς Νεφθαλίμ 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


νόσοις καὶ βασάνοις συνεχομένους, καὶ δαιμονιζομένους, καὶ 
σεληνιαζομένους, καὶ παραλυτικούς: καὶ ἐθεράπευσεν 
αὐτούς. 25 Καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ ὄχλοι πολλοὶ ἀπὸ τῆς 
Γαλιλαίας καὶ Δεκαπόλεως καὶ Ἱεροσολύμων καὶ Ἰουδαίας 
καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. 


5 Ἰδὼν δὲ τοὺς ὄχλους, ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος: καὶ καθίσαντος 
αὐτοῦ, προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ- 2 καὶ ἀνοίξας 
τὸ στόμα αὐτοῦ, ἐδίδασκεν αὐτούς, λέγων, 


ΞΜακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι: ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἣ 


βασιλεία τῶν οὐρανῶν. 


4 ᾿ ε ΄“- - 3 Ν , 
Μακάριοι οἱ πενθοῦντες. ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται. 


"Μακάριοι οἱ πρᾳεῖς ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσιν τὴν γῆν. 


ὁ Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην - ὅτι 


αὐτοὶ χορτασθήσονται. 


ΤΜακάριοι οἱ ἐλεήμονες: ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται. 


ὃ Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ: ὅτι αὐτοὶ τὸν θεὸν 


ὄψονται. 
9 


Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί: ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ θεοῦ 
κληθήσονται. 


10 , - , .- μὰ .«“ ϑ᾽Σ, -τῶς 
Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης: ὅτι αὐτῶν 
ἐστιν ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. 


Π Μακάριοί ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσιν, καὶ 
εἴπωσιν πᾶν πονηρὸν ῥῆμα καθ᾽ ὑμῶν ψευδόμενοι, ἕνεκεν 
ἐμοῦ. 'ΖΧαίρετε καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν 
τοῖς οὐρανοῖς: οὕτως γὰρ ἐδίωξαν τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ 
ὑμῶν. 

15 μεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς: ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν 
τίνι ἁλισθήσεται; Εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι, εἰ μὴ βληθῆναι ἔξω καὶ 
καταπατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων. [7 Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ 
κόσμου: οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη: 
15 οὐδὲ καίουσιν λύχνον καὶ τιθέασιν αὐτὸν ὑπὸ τὸν μόδιον, 
ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν λυχνίαν, καὶ λάμπει πᾶσιν τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ. 


4.24 καὶ δαιμονιζομένους « [καὶ] 5.11 ῥῆμα «-- 
δαιμονιζομένους 5.11 ψευδόμενοι « [ψευδόμενοι] 
5.1 προσῆλθον «προσῆλθαν 5.13. βληθῆναι ἔξω καὶ ς βληθὲν ἔξω 


4.25 - 5.15 


5.16 - 5.30 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


16 .- , Ν ΄- ῳ κι "» σι ᾿ , 

Οὕτως λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, 
ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα, καὶ δοξάσωσιν τὸν πατέρα 
ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 

Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς 
προφήτας: οὐκ ἦλθον καταλῦσαι ἀλλὰ πληρῶσαι. δ Ἀμὴν γὰρ 
λέγω ὑμῖν, ἕως ἂν παρέλθῃ ὁ οὐρανὸς καὶ ἣ γῆ, ἰῶτα ἕν ἢ μία 
κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ νόμου, ἕως ἂν πάντα γένηται. 
' Ὃς ἐὰν οὖν λύσῃ μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων, 

Ἂς ΄ :ὔ Ἂς Ε 4 κὰ Ἔ: ᾿ ΕΣ 
καὶ διδάξῃ οὕτως τοὺς ἀνθρώπους, ἐλάχιστος κληθήσεται ἐν 
τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν - ὃς δ᾽ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος 

, , 2 - , σι τ ΄- 20 , ν 
μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. ““ Λέγω γὰρ 
ὑμῖν ὅτι ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἣ δικαιοσύνη ὑμῶν πλεῖον τῶν 
γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν 
βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. 


21 Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις, Οὐ φονεύσεις: ὃς δ᾽ 
ἂν φονεύσῃ, ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει: 22 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν ὅτι πᾶς 
ὃ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ εἰκῆ ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει: ὃς 
δ᾽ ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, Ῥακά, ἔνοχος ἔσται τῷ συνεδρίῳ: 
ὃς δ᾽ ἂν εἴπῃ, Μωρέ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός. 
23 Ἐὰν οὖν προσφέρῃς τὸ δῶρόν σου ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ 
ἐκεῖ μνησθῇς ὅτι ὁ ἀδελφός σοῦ ἔχει τι κατὰ σοῦ, 2) ἄφες ἐκεῖ 
τὸ δῶρόν σου ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ὕπαγε, πρῶτον 
διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τότε ἐλθὼν πρόσφερε τὸ δῶρόν 
σου. 25 Ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου ταχύ, ἕως ὅτου εἶ ἐν τῇ 
ὁδῷ μετ᾽ αὐτοῦ, μήποτέ σε παραδῷ ὁ ἀντίδικος τῷ κριτῇ, καὶ ὁ 
κριτής σε παραδῷ τῷ ὑπηρέτῃ. καὶ εἰς φυλακὴν βληθήσῃ. 
26 Αμὴν λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν, ἕως ἂν ἀποδῷς τὸν 
ἔσχατον κοδράντην. 


2] Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη, Οὐ μοιχεύσεις: 28 ἐγὼ δὲ λέγω 
ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη 
ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. 2 Εἰ δὲ ὁ ὀφθαλμός σου 
ὁ δεξιὸς σκανδαλίζει σε, ἔξελε αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ: 
συμφέρει γάρ σοι ἵνα ἀπόληται ἕν τῶν μελῶν σου, καὶ μὴ ὅλον 
τὸ σῶμά σου βληθῇ εἰς γέενναν. ἢ Καὶ εἰ ἣ δεξιά σου χεὶρ 


5.20 ἡἣ δικαιοσύνη ὑμῶν ς ὑμῶν ἣ 5.25 ἐν τῇ ὁδῷ μετ᾽ αὐτοῦ « μετ᾽ αὐτοῦ 
δικαιοσύνη ἐν τῇ ὁδῷ 
5.22 εἰκῆ ς-- 5.25 σεπαραδῷ τῷ Φ τῷ 


5.23 καὶ ἐκεῖ ς κἀκεῖ 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον αὐτὴν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ: συμφέρει 
γάρ σοι ἵνα ἀπόληται ἕν τῶν μελῶν σου, καὶ μὴ ὅλον τὸ σῶμά 
σου βληθῇ εἰς γέενναν. 5: Ἐρρέθη δὲ ὅτι Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν 
γυναῖκα αὐτοῦ, δότω αὐτῇ ἀποστάσιον- 52 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, 
ὅτι ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, παρεκτὸς λόγου 
πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχᾶσθαι- καὶ ὃς ἐὰν ἀπολελυμένην 
γαμήσῃ μοιχᾶται. 

33 Πάλιν ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις, Οὐκ 
ἐπιορκήσεις, ἀποδώσεις δὲ τῷ κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου. "ἐγὼ δὲ 
λέγω ὑμῖν μὴ ὀμόσαι ὅλως: μήτε ἐν τῷ οὐρανῷ, ὅτι θρόνος 
ἐστὶν τοῦ θεοῦ- "μήτε ἐν τῇ γῇ, ὅτι ὑποπόδιόν ἐστιν τῶν ποδῶν 
αὐτοῦ: μήτε εἰς Ἱεροσόλυμα, ὅτι πόλις ἐστὶν τοῦ μεγάλου 
βασιλέως. μήτε ἐν τῇ κεφαλῇ σου ὀμόσῃς, ὅτι οὐ δύνασαι 
μίαν τρίχα λευκὴν ἢ μέλαιναν ποιῆσαι. 57 Ἔστω δὲ ὁ λόγος 
ὑμῶν, ναὶ ναΐ, οὔ οὔ: τὸ δὲ περισσὸν τούτων ἐκ τοῦ πονηροῦ 
ἐστιν. 


38 Ἠκρύσατε ὅτι ἐρρέθη, Ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ, καὶ 
3 , 3 ἀν δα, , 39 »,,.Ὰ χ , ξ “ ΙΝ 3 - κι 
ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος. ““ ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ἀντιστῆναι τῷ 
σι Ν, “ς ἡ ξ ’, ᾿ ΜΕ ὦ ε Α; ΠῚ , Ἴ 
πονηρῷ: ἀλλ᾽ ὅστις σε ῥαπίσει ἐπί τὴν δεξιὰν ᾿σιαγόνα, 
, 5: τοῦδιν ΝΥ Ν᾿ ᾿, 40 ν ΄ι , , κι 
στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην “καὶ τῷ θέλοντί σοι κριθῆναι 
καὶ τὸν χιτῶνά σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον. 1 καὶ 
ὅστις σε ἀγγαρεύσει μίλιον ἕν, ὕπαγε μετ᾽ αὐτοῦ δύο. Τῷ 
5 ΓΟ ,ὔ ἊΨ Ν εἴ , ᾿ς Ν ΄- ᾿ Ν 
αἰτοῦντί σε δίδου καὶ τὸν θέλοντα ἀπὸ σοῦ δανείσασθαι μὴ 
ἀποστραφῇς. 


43 Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου, καὶ 

, ᾿ ε , Δ. ΟΝ χ , ( “ 3 “- Ν 
μισήσεις τὸν ἐχθρόν σου: “ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ᾿Αγαπᾶτε τοὺς 
ἐχθροὺς ὑμῶν, εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς, καλῶς 
ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς, καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν 
ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς, καὶ διωκόντων ὑμᾶς. Τ᾽ ὅπως γένησθε υἱοὶ 
τοῦ πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν ᾿τοῖς᾽ οὐρανοῖς, ὅτι τὸν ἥλιον αὐτοῦ 
ἣν , ΕΣ Ν εἾ Ἂ; εν , ἢ , ᾿ Ἂν ᾿ 
ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς, καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους 


5.30 βληθῇ εἰς γέενναν « εἰς γέενναν 5.39 στρέψον « [σου] στρέψον 

ἀπέλθῃ 5.42 δίδου « δός 
5.31 ὅτι ς-- 5.42 δανείσασθαι « δανίσασθαι 
5.32 ὃς ἂν ἀπολύσῃ « πᾶς ὁ ἀπολύων 5.44 εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους 
5.32 μοιχᾶσθαι « μοιχευθῆναι ὑμᾶς καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν 
5.36 ἢ μέλαιναν ποιῆσαι « ποιῆσαι ἢ ὑμᾶς «ς-- 

μέλαιναν 5.44 ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ «ς --- 
5.39 ῥαπίσει ἐπί ς ῥαπίζει εἰς 5.45 τοῖς «-- 


5.31 - 5.45 


σου σιαγόνα 


5.46 - 6.12 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


καὶ ἀδίκους. “5 Ἐὰν γὰρ ἀγαπήσητε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, 
τίνα μισθὸν ἔχετε; Οὐχὶ καὶ οἱ τελῶναι τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν; 
ΤΙ Καὶ ἐὰν ἀσπάσησθε τοὺς φίλους ὑμῶν μόνον, τί περισσὸν 
ποιεῖτε; Οὐχὶ καὶ οἱ τελῶναι οὕτως ποιοῦσιν; 18 Ἔσεσθε οὖν 
ὑμεῖς τέλειοι, ὥσπερ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς τέλειός 
ἐστιν. 


6 Προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν 
τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς: εἰ δὲ μήγε, 
μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 


2 “Ὅταν οὖν ποιῇς ἐλεημοσύνην, μὴ σαλπίσῃς ἔμπροσθέν 
σοῦ, ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ ποιοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν 
ταῖς ῥύμαις, ὅπως δοξασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων - ἀμὴν λέγω 
ὑμῖν, ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν. ᾿Σοῦ δὲ ποιοῦντος 
ἐλεημοσύνην, μὴ γνώτω ἣ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἣ δεξιά σου, 
ὅπως ἢ σου ἣ ἐλεημοσύνη ἐν τῷ κρυπτῷ. καὶ ὁ πατήρ σου ὁ 
βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ αὑτὸς ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ. 

"Καὶ ὅταν προσεύχῃ, οὐκ ἔσῃ ὥσπερ οἱ ὑποκριταί, ὅτι 
φιλοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς γωνίαις τῶν πλατειῶν 
ἑστῶτες προσεύχεσθαι, ὅπως ἂν φανῶσιν τοῖς ἀνθρώποις: 
ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν. “ Σὺ δέ, ὅταν 
προσεύχῃ, εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου, καὶ κλείσας τὴν θύραν 
σου, πρόσευξαι τῷ πατρί σοῦ τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ. καὶ ὁ πατήρ σου 
ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ. 
ΤΠροσευχόμενοι δὲ μὴ βαττολογήσητε, ὥσπερ οἱ ἐθνικοί: 
δοκοῦσιν γὰρ ὅτι ἐν τῇ πολυλογίᾳ αὐτῶν εἰσακουσθήσονται. 
ὃ Μὴ οὖν ὁμοιωθῆτε αὐτοῖς: οἶδεν γὰρ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὧν χρείαν 
ἔχετε, πρὸ τοῦ ὑμᾶς αἰτῆσαι αὐτόν. " Οὕτως οὖν προσεύχεσθε 
ὑμεῖς: Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά 
σου: 9 ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου: γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν 
οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς: 1 τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς 


ἡμῖν σήμερον: 'Ζκαὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ 


5.47 φίλους « ἀδελφοὺς 6.5 προσεύχῃ οὐκ ἔσῃ ὥσπερ ὁ 
5.47 τελῶναι οὕτως « ἐθνικοὶ τὸ αὐτὸ προσεύχησθε οὐκ ἔσεσθε ὡς 
5.48 ὥσπερ « ὡς 6.5 ἄἂν-ς-- 
5.48 ἐν τοῖς οὐρανοῖς « οὐράνιος 6.5 ὅτι ἀπέχουσιν ς ἀπέχουσιν 
6.1 τὴν ἐλεημοσύνην « [δὲ] τὴν 6.6 ταμιεῖόν « ταμεῖόν 
δικαιοσύνην 6.6 ἐντῷ φανερῷ «-- 
61 μήγε «μήγε 6.7 βαττολογήσητε ὁ βατταλογήσητε 
6.4 αὗτὸς ς-- 6.10 τῆς ς--- 


6.4 ἐντῷ φανερῷ ς-- 


10 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 

ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν - 15 καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς 
εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Ὅτι σοῦ 
ἐστιν ἣ βασιλεία καὶ ἣ δύναμις καὶ ἣ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. 
μήν. [5 Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα 
αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος: ᾽" ἐὰν δὲ μὴ 
ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ πατὴρ 
ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν. 


Ἰόσοταν δὲ νηστεύητε, μὴ γίνεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ 
σκυθρωποί: ἀφανίζουσιν γὰρ τὰ πρόσωπα αὐτῶν, ὅπως 
φανῶσιν τοῖς ἀνθρώποις νηστεύοντες: ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι 
ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν. 7 Σὺ δὲ νηστεύων ἄλειψαί σου 
τὴν κεφαλήν, καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι, δ ὅπως μὴ φανῇς 
τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων, ἀλλὰ τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ 
καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι. 

19 Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου σὴς 
καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσιν καὶ 
κλέπτουσιν: ΖΦ) θησαυρίζετε δὲ ὑμῖν θησαυροὺς ἐν οὐρανῷ, 
ὅπου οὔτε σὴς οὔτε βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ 
διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν. 2: Ὅπου γάρ ἐστιν ὁ 
θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἣ καρδία ὑμῶν. 22 Ὁ λύχνος 
τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός: ἐὰν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου 
ἁπλοῦς ἧ, ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται: 25 ἐὰν δὲ ὁ 
ὀφθαλμός σου πονηρὸς ἧ, ὅλον τὸ σῶμά σου σκοτεινὸν ἔσται. 
Εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστίν, τὸ σκότος πόσον; 
2: Οὐδεὶς δύναται δυσὶν κυρίοις δουλεύειν : ἢ γὰρ τὸν ἕνα 
μισήσει, καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει: ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ τοῦ 
ἑτέρου καταφρονήσει. Οὐ δύνασθε θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ. 
25 Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε 
καὶ τί πίητε: μηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν, τί ἐνδύσησθε. Οὐχὶ ἣ ψυχὴ 
πλεῖόν ἐστιν τῆς τροφῆς, καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος; 
26 Ἐμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν, 
οὐδὲ θερίζουσιν, οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ πατὴρ 


6.12 ἀφίεμεν ὁ ἀφήκαμεν 6.18 κρυπτῷ ἀποδώσει Φ κρυφαίῳ 
6.13 Ὅτι σοῦ ἐστιν ἣ βασιλεία καὶ ἣ ἀποδώσει 

δύναμις καὶ ἣ δόξα εἰς τοῦς 6.21 ὑμῶν ἐκεῖ Φ σοὺ ἐκεῖ 

αἰῶνας Ἀμήν «--- 6.21 καρδία ὑμῶν « καρδία σου 
6.15 τὰ παραπτώματα αὐτῶν «--- 6.22 οὐνὸ «οὖν ἡ ὁ 
6.16 ὥσπερ ὁ ὡς 6.22 ἡ-ς-- 
6.16 ὅτι ς--- 6.25 καὶ τί πίητε ς [ἢ τί πίητε] 


6.18 κρυπτῷ καὶ « κρυφαίῳ καὶ 


11 


6.13 - 6.26 


6.27 - 7.9 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά- οὐχ ὑμεῖς μᾶλλον διαφέρετε 
ΓΗ͂Ν ον 27 , Ἂς ΟΝ ἣ σι σι , “ Ἀγ: τῆς Ἁ, 
αὐτῶν; “Τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν 
ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν ἕνα; 2 Καὶ περὶ ἐνδύματος τί μεριμνᾶτε; 
Καταμάθετε τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ, πῶς αὐξάνει: οὐ κοπιᾷ, οὐδὲ 
νήθει- 2 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ 
περιεβάλετο ὡς ἕν τούτων. “Εἰ δὲ τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ, 
, "᾽ Ν ες Ψ ᾿ς ὰ μ Ν 
σήμερον ὄντα, καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ὁ θεὸς 
οὕτως ἀμφιέννυσιν, οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι; 
31 εἾ 5 ΓᾺ , , ἐ ΕΣ , , ", , 
Μὴ οὖν μεριμνήσητε, λέγοντες, Τί φάγωμεν, ἤ τί πίωμεν, ἤ τί 
περιβαλώμεθα; ᾽Ζ Πάντα γὰρ ταῦτα τὰ ἔθνη ἐπιζητεῖ: οἶδεν 
γὰρ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος ὅτι χρήζετε τούτων ἁπάντων. 
33 “ Ν σι Ν᾿ , - - Α; Ν 
Ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν 
δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. 
Ξ.: Μὴ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον: ἣ γὰρ αὔριον 
μεριμνήσει τὰ ἑαυτῆς. Ἀρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἣ κακία αὐτῆς. 


Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε: 2ἐν ᾧ γὰρ κρίματι κρίνετε, 
7 κριθήσεσθε- καὶ ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε, μετρηθήσεται ὑμῖν. 
57Τί δὲ βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, 
τὴν δὲ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκὸν οὐ κατανοεῖς; 7 Ἢ πῶς ἐρεῖς 
τῷ ἀδελφῷ σου, Ἄφες ἐκβάλω τὸ κάρφος ἀπὸ τοῦ ὀφθαλμοῦ 
σου- καὶ ἰδού, ἣ δοκὸς ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου; " Ὑποκριτά, 
ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σοῦ, καὶ τότε 
διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ ἀδελφοῦ 
σου. 


ὁ Μὴ δῶτε τὸ ἅγιον τοῖς κυσίν: μηδὲ βάλητε τοὺς 
μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, μήποτε 
καταπατήσωσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῶν, καὶ στραφέντες 
ῥήξωσιν ὑμᾶς. 

Τ Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν: ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε: 
κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν. ὃ Πᾶς γὰρ ὁ αἰτῶν λαμβάνει, 
καὶ ὁ ζητῶν εὑρίσκει, καὶ τῷ κρούοντι ἀνοιγήσεται. 5 Ἢ τίς 
ἐστιν ἐξ ὑμῶν ἄνθρωπος, ὃν ἐὰν αἰτήσῃ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἄρτον, μὴ 


6.28 αὐξάνει οὐ κοπιζι οὐδὲ νήθει 9 7.4. ἀπὸ «ςἐκ 
αὐξάνουσιν οὐ κοπιῶσιν οὐδὲ 7.5 τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου « 
νήθουσιν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου τὴν δοκόν 
6.32 ἐπιζητεῖ « ἐπιζητοῦσιν 7.6 καταπατήσωσιν 
6.33 τοῦ θεοῦ «[τοῦ θεοῦ] καταπατήσουσιν 
6.34 τὰ «ς-- 7.9 ἐὰν αἰτήσῃ « αἰτήσει 


12 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


λίθον ἐπιδώσει αὐτῷ; "Καὶ ἐὰν ἰχθὺν αἰτήσῃ, μὴ ὄφιν 
ἐπιδώσει αὐτῷ; 1 Εἰ οὖν ὑμεῖς, πονηροὶ ὄντες, οἴδατε δόματα 
ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ 
ἐν τοῖς οὐρανοῖς δώσει ἀγαθὰ τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν; 2 Πάντα 
οὖν ὅσα ἂν θέλητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, οὕτως καὶ 
ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς: οὗτος γάρ ἐστιν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται. 
13 Εἰσέλθετε διὰ τῆς στενῆς πύλης: ὅτι πλατεῖα ἣ πύλη, καὶ 
εὐρύχωρος ἣ ὁδὸς ἣ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν, καὶ πολλοί 
εἰσιν οἱ εἰσερχόμενοι δι᾽ αὐτῆς: “τί στενὴ ἣ πύλη, καὶ 
τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἣ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ 
εὑρίσκοντες αὐτήν. 
15 , Ν ε 4 ΄ ΄“ - "᾽ 
Προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ψευδοπροφητῶν, οἵτινες ἔρχονται 
πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασιν προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσιν λύκοι 
ἅρπαγες. 6 ᾿Απὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς: μήτι 
,ὔ τ Ν 3 ΄- » ΒᾺΥ 3 Ν ΄ ξ΄ 
συλλέγουσιν ἀπὸ ἀκανθῶν σταφυλήν, ἢ ἀπὸ τριβόλων σῦκα; 
"Οὕτως πᾶν δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖ: τὸ δὲ 
σαπρὸν δένδρον καρποὺς πονηροὺς ποιεῖ. Οὐ δύναται 
δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον 
σαπρὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖν. ᾿" Πᾶν δένδρον μὴ ποιοῦν 
Ν Ν ᾽ ν» ν 2 “- γ; 20» ϑ Ν 
καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται. ““ Ἄρα γε ἀπὸ 
τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς. 2) Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, 
Κύριε, κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν - 
ἀλλ᾽ ὃ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. 
ΔΕ 3 ΄- ᾿ς ε 3 » ὅδ; ἢ , , 4. ζκν 
Πολλοὶ ἐροῦσίν μοι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, Κύριε, κύριε, οὐ τῷ 
σῷ ὀνόματι προεφητεύσαμεν, καὶ τῷ σῷ ὀνόματι δαιμόνια 
ἐξεβάλομεν, καὶ τῷ σῷ ὀνόματι δυνάμεις πολλὰς ἐποιήσαμεν; 
23 ΝΝ , ε , Ε “ -« ᾽ » "᾿ [ “- 
Καὶ τότε ὁμολογήσω αὐτοῖς ὅτι Οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς: 
ἀποχωρεῖτε ἀπ᾿ ἐμοῦ οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν. 2 Πᾶς οὖν 
ὅστις ἀκούει μου τοὺς λόγους τούτους καὶ ποιεῖ αὐτούς, 
ὁμοιώσω αὐτὸν ἀνδρὶ φρονίμῳ, ὅστις φκοδόμησεν τὴν οἰκίαν 
᾽ γῆν. χ᾿ὅ. ὦ , , 25 Ν ᾽ ς οἷ Ἂς ΟΝ ω 
αὐτοῦ ἐπὶ τὴν πέτραν. “ καὶ κατέβη ἣ βροχὴ καὶ ἦλθον οἱ 
ποταμοὶ καὶ ἔπνευσαν οἱ ἄνεμοι, καὶ προσέπεσον τῇ οἰκίᾳ 


7.10 Καὶ ἐὰν ἰχθὺν αἰτήσῃ . Ἢ καὶ 7.22 προεφητεύσαμεν « 

ἰχθὺν αἰτήσει ἐπροφητεύσαμεν 
7.12 ἂν «ἐὰν 7.24 ὁμοιώσω αὐτὸν « ὁμοιωθήσεται 
7.13 Εἰσέλθετε ς Εἰσέλθατε 7.24 τὴν οἰκίαν αὐτοῦ « αὐτοῦ τὴν 
7.15 δὲ ἀπὸ ς ἀπὸ οἰκίαν 
7.16 σταφυλήν « σταφυλὰς 7.25 προσέπεσον « προσέπεσαν 


7.21 οὐρανοῖς « τοῖς οὐρανοῖς 


13 


7.10 - 7.25 


7.26 - 8.11 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἔπεσεν τεθεμελίωτο γὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν. 2 Καὶ 
πᾶς ὁ ἀκούων μου τοὺς λόγους τούτους καὶ μὴ ποιῶν αὐτούς, 
ὁμοιωθήσεται ἀνδρὶ μωρῷ, ὅστις φκοδόμησεν τὴν οἰκίαν 
27 καὶ κατέβη ἣ βροχὴ καὶ ἦλθον οἱ 
ποταμοὶ καὶ ἔπνευσαν οἱ ἄνεμοι, καὶ προσέκοψαν τῇ οἰκίᾳ 


αὐτοῦ ἐπὶ τὴν ἄμμον: 


ἐκείνῃ, καὶ ἔπεσεν - καὶ ἦν ἣ πτῶσις αὐτῆς μεγάλη. 


28 Καὶ ἐγένετο ὅτε συνετέλεσεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς λόγους 
,ὕ 2 ΓΑ ἘΣ 8» ἃ ϑς εν, - ᾽ “- 293 Ν 
τούτους, ἐξεπλήσσοντο οἱ ὄχλοι ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ ““ἦν γὰρ 
διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων, καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς. 


Καταβάντι δὲ αὐτῷ ἀπὸ τοῦ ὄρους, ἠκολούθησαν αὐτῷ 
ὃ ὄχλοι πολλοί: 2 καὶ ἰδού, λεπρὸς ἐλθὼν προσεκύνει αὐτῷ, 
λέγων, Κύριε, ἐὰν θέλῃς, δύνασαί με καθαρίσαι. Καὶ 
ἐκτείνας τὴν χεῖρα, ἥψατο αὐτοῦ ὁ Ἰησοῦς, λέγων, Θέλω, 
καθαρίσθητι. Καὶ εὐθέως ἐκαθαρίσθη αὐτοῦ ἣ λέπρα. 1 Καὶ 
λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὅρα μηδενὶ εἴπῃς: ἀλλὰ ὕπαγε, σεαυτὸν 
δεῖξον τῷ ἱερεῖ, καὶ προσένεγκε τὸ δῶρον ὃ προσέταξεν Μωσῆς, 
εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 


"Εἰσελθόντι δὲ αὐτῷ εἰς Καπερναούμ, προσῆλθεν αὐτῷ 
ἑκατόνταρχος παρακαλῶν αὐτόν, “ καὶ λέγων, Κύριε, ὁ παῖς 
, 5 “ 9 ,ὔ , ΄“ , 
μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος. 
Τ Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἐγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν. 
ὃ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἑκατόνταρχος ἔφη, Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς 
φ' Φ Ἧς ἣν ,ὔ 5 , 5 Ἄ. , 3 Ν Ψ Ἂν 
ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς: ἀλλὰ μόνον εἰπὲ λόγῳ, καὶ 
ἰαθήσεται ὁ παῖς μου. “ Καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ 
ἐξουσίαν, ἔχων ὑπ᾽ ἐμαυτὸν στρατιώτας: καὶ λέγω τούτῳ, 
Πορεύθητι, καὶ πορεύεται. καὶ ἄλλῳ, Ἔρχου, καὶ ἔρχεται. καὶ 
τῷ δούλῳ μου, Ποίησον τοῦτο, καὶ ποιεῖ. 15 ᾿Ακούσας δὲ ὁ 
Ἰησοῦς ἐθαύμασεν, καὶ εἶπεν τοῖς ἀκολουθοῦσιν, Ἀμὴν λέγω 
ὑμῖν, οὐδὲ ἐν τῷ Ἰσραὴλ τοσαύτην πίστιν εὗρον. ᾿ΐ Λέγω δὲ 
ὑμῖν, ὅτι πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν ἥξουσιν, καὶ 
ἀνακλιθήσονται μετὰ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ἐν τῇ 


7.26 τὴν οἰκίαν αὐτοῦ « αὐτοῦ τὴν 84 Μωσῆς ςΜωῦσῆς 

οἰκίαν 8.5 Εἰσελθόντι δὲ αὐτῷ « 
7.28 συνετέλεσεν ς ἐτέλεσεν Εἰσελθόντος δὲ αὐτοῦ 
7.29 γραμματεῖς « γραμματεῖς αὐτῶν 8.5 Καπερναούμ ς Καφαρναοὺμ 
8.1 Καταβάντι δὲ αὐτῷ ὁ 8.7. ὁ Ἰησοῦς «-- 

Καταβάντος δὲ αὐτοῦ 8.10 οὐδὲ ἐν τῷ Ἰσραὴλ τοσαύτην 
8.2 ἐλθὼν «προσελθὼν πίστιν « παρ᾽ οὐδενὶ τοσαύτην 
8.3 ὁ Ἰησοῦς ς--- πίστιν ἐν τῷ Ἰσραὴλ 


8.4 προσένεγκε ὁ προσένεγκον 


14 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν: ἰΖοὶ δὲ υἱοὶ τῆς βασιλείας 
ἐκβληθήσονται εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον. ἐκεῖ ἔσται ὁ 
κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων. 1 Καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς τῷ 
ἑκατοντάρχῃ, Ὕπαγε, καὶ ὡς ἐπίστευσας γενηθήτω σοι. Καὶ 
ἰάθη ὁ παῖς αὐτοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ. 

"' Καὶ ἐλθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὴν οἰκίαν Πέτρου, εἶδεν τὴν 
15 καὶ ἥψατο 
τῆς χειρὸς αὐτῆς, καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ πυρετός: καὶ ἠγέρθη, καὶ 
διηκόνει αὐτῷ. 16 Ὀψίας δὲ γενομένης προσήνεγκαν αὐτῷ 


πενθερὰν αὐτοῦ βεβλημένην καὶ πυρέσσουσαν, 


δαιμονιζομένους πολλούς: καὶ ἐξέβαλεν τὰ πνεύματα λόγῳ, 
καὶ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας ἐθεράπευσεν - ὅπως πληρωθῇ 
τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου, λέγοντος, Αὐτὸς τὰς 
ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβεν, καὶ τὰς νόσους ἐβάστασεν. 


18 Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς πολλοὺς ὄχλους περὶ αὐτόν, ἐκέλευσεν 
3 “ 3 Ν , 19 . ν χω Ν ω 
ἀπελθεῖν εἰς τὸ πέραν. ᾿ Καὶ προσελθὼν εἷς γραμματεὺς εἶπεν 
αὐτῷ, Διδάσκαλε, ἀκολουθήσω σοι ὅπου ἐὰν ἀπέρχῃ. “᾽' Καὶ 
λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσιν, καὶ τὰ 
πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις: ὁ δὲ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου 

᾽ "᾽ “- . Ν , 21 «“ Ν π᾿ π 

οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ. “ Ἕτερος δὲ τῶν μαθητῶν 
αὐτοῦ εἶπεν αὐτῷ, Κύριε, ἐπίτρεψόν μοι πρῶτον ἀπελθεῖν καὶ 
θάψαι τὸν πατέρα μου. 22 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἀκολούθει 
μοι, καὶ ἄφες τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. 


23 Καὶ ἐμβάντι αὐτῷ εἰς τὸ πλοῖον, ἠκολούθησαν αὐτῷ οἱ 
μαθηταὶ αὐτοῦ. 2' Καὶ ἰδού, σεισμὸς μέγας ἐγένετο ἐν τῇ 
θαλάσσῃ, ὥστε τὸ πλοῖον καλύπτεσθαι ὑπὸ τῶν κυμάτων: 
αὐτὸς δὲ ἐκάθευδεν. 25 Καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ ἤγειραν 
αὐτόν, λέγοντες, Κύριε, σῶσον ἡμᾶς, ἀπολλύμεθα. 2 Καὶ λέγει 
αὐτοῖς, Τί δειλοί ἐστε, ὀλιγόπιστοι; Τότε ἐγερθεὶς ἐπετίμησεν 
τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ, καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. 
27ὲ δὲ ἄνθρωποι ἐθαύμασαν, λέγοντες, Ποταπός ἐστιν οὗτος, 
ὅτι καὶ οἱ ἄνεμοι καὶ ἡ θάλασσα ὑπακούουσιν αὐτῷ; 


8.13 καὶ ὡς ὁ ὡς 8.25 οἱ μαθηταὶ «--- 

8.13 αὐτοῦ «[αὐτοῦ] 8.25 ἡμᾶς ς-- 

8.18 πολλοὺς ὄχλους ς ὄχλον 8.27 ὑπακούουσιν αὐτῷ ὁ αὐτῷ 
8.21] αὐτοῦ « [αὐτοῦ] ὑπακούουσιν 


8.22 εἶπεν ο« λέγει 


15 


8.12 - 8.27 


8.28 - 9.8 


εἰδὼς 


σοι 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


25 Καὶ ἐλθόντι αὐτῷ εἰς τὸ πέραν εἰς τὴν χώραν τῶν 
Γεργεσηνῶν, ὑπήντησαν αὐτῷ δύο δαιμονιζόμενοι ἐκ τῶν 
μνημείων ἐξερχόμενοι, χαλεποὶ λίαν, ὥστε μὴ ἰσχύειν τινὰ 
παρελθεῖν διὰ τῆς ὁδοῦ ἐκείνης 2 καὶ ἰδού, ἔκραξαν λέγοντες, 
Τί ἡμῖν καὶ σοί, Ἰησοῦ υἱὲ τοῦ θεοῦ; Ἦλθες ὧδε πρὸ καιροῦ 
βασανίσαι ἡμᾶς; Ὁ Ἦν δὲ μακρὰν ἀπ᾿ αὐτῶν ἀγέλη χοίρων 
πολλῶν βοσκομένη. 5: Οἱ δὲ δαίμονες παρεκάλουν αὐτόν, 
λέγοντες, Εἰ ἐκβάλλεις ἡμᾶς, ἐπίτρεψον ἡμῖν ἀπελθεῖν εἰς τὴν 
ἀγέλην τῶν χοίρων. 5 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὑπάγετε. Οἱ δὲ 
ἐξελθόντες ἀπῆλθον εἰς τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων καὶ ἰδού, 
ὥρμησεν πᾶσα ἣ ἀγέλη τῶν χοίρων κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν 
θάλασσαν, καὶ ἀπέθανον ἐν τοῖς ὕδασιν. 25 Οἱ δὲ βόσκοντες 
ἔφυγον, καὶ ἀπελθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν πάντα, καὶ 
τὰ τῶν δαιμονιζομένων. Καὶ ἰδού, πᾶσα ἡ πόλις ἐξῆλθεν εἰς 
συνάντησιν τῷ Ἰησοῦ. καὶ ἰδόντες αὐτόν, παρεκάλεσαν ὅπως 
μεταβῇ ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν. 

Καὶ ἐμβὰς εἰς τὸ πλοῖον διεπέρασεν καὶ ἦλθεν εἰς τὴν 
0 ἰδίαν πόλιν. 2 Καὶ ἰδού, προσέφερον αὐτῷ παραλυτικὸν 
ἐπὶ κλίνης βεβλημένον καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν 
εἶπεν τῷ παραλυτικῷ, Θάρσει, τέκνον: ἀφέωνταί σοι αἱ 
ἁμαρτίαι σου. Καὶ ἰδού, τινὲς τῶν γραμματέων εἶπον ἐν 
ἑαυτοῖς, Οὗτος βλασφημεῖ. “Καὶ ἰδὼν" ὁ Ἰησοῦς τὰς 
ἐνθυμήσεις αὐτῶν εἶπεν, Ἵνα τί ὑμεῖς ἐνθυμεῖσθε πονηρὰ ἐν 
ταῖς καρδίαις ὑμῶν; "Τί γάρ ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν, 
᾿ἈΑἀφέωνταί 'σου᾽ αἱ ἁμαρτίαι: ἢ εἰπεῖν, Ἔγειραι καὶ περιπάτει; 
6 “Ἶνα δὲ εἰδῆτε, ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς 
γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας --- τότε λέγει τῷ παραλυτικῷ -- 
Ἐγερθεὶς ἀρόν σου τὴν κλίνην, καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. 
Τ Καὶ ἐγερθεὶς ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. ὃ Ἰδόντες δὲ οἱ 
ὄχλοι ἐθαύμασαν, καὶ ἐδόξασαν τὸν θεόν, τὸν δόντα ἐξουσίαν 
τοιαύτην τοῖς ἀνθρώποις. 


8.28 ἐλθόντι αὐτῷ « ἐλθόντος αὐτοῦ 9.1 τὸ-ς-- 
8.28 Γεργεσηνῶν Φ Γαδαρηνῶν 9.2 ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου « 
8.29 Ἰησοῦ «-- ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι 
8.31 ἐπίτρεψον ἡμῖν ἀπελθεῖν 9.3 εἰπον « εἶπαν 
ἀπόστειλον ἡμᾶς 9.4 ἽΝνα τί «ἱνατί 
8.32 τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων « τοὺς 9.4 ὑμεῖς «ς-- 
χοίρους 9.5 Ἀφέωνταί ς Ἀφίενταί 
8.32 τῶν χοίρων κατὰ Φ κατὰ 9.5 Ἔνγειραι ς Ἔγειρε 
8.34 συνάντησιν ς ὑπάντησιν 9.8 ἐθαύμασαν « ἐφοβήθησαν 


16 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


"Καὶ παράγων ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖθεν εἶδεν ἄνθρωπον 

καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, Ματθαῖον λεγόμενον, καὶ λέγει 
3 “ 9 , Ν Ε Ν Ἂ , ἢ ΄σ' 
αὐτῷ, Ἀκολούθει μοι. Καὶ ἀναστὰς ἠκολούθησεν αὐτῷ. 


10 Καὶ ἐγένετο αὐτοῦ ἀνακειμένου ἐν τῇ οἰκίᾳ, καὶ ἰδού, 
πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ ἐλθόντες συνανέκειντο τῷ 
Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ. [1 Καὶ ἰδόντες οἱ Φαρισαῖοι 
εἶπον τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Διὰ τί μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ 
ἁμαρτωλῶν ἐσθίει ὁ διδάσκαλος ὑμῶν; 12. Ὁ δὲ Ἰησοῦς 
ἀκούσας εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, 
ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες. 15 Πορευθέντες δὲ μάθετε τί ἐστιν, 
Ἔλεον θέλω, καὶ οὐ θυσίαν οὐ γὰρ ἦλθον καλέσαι δικαίους, 
ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν. 


14 , , ΕΣ ΄“΄ ε Ν 9 ’, , 
Τότε προσέρχονται αὐτῷ οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου, λέγοντες, 
Διὰ τί ἡμεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι νηστεύομεν πολλά, οἱ δὲ μαθηταί 
σοῦ οὐ νηστεύουσιν; “Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Μὴ 
δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυμφῶνος πενθεῖν, ἐφ᾽ ὅσον μετ᾽ αὐτῶν 
ἐστιν ὁ νυμφίος; Ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ 
αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν. “Οὐδεὶς δὲ 
Ἄ. Ὅ) “- ,ὔ ἄν ὧν Ε τὰ 3 νε » Ὑρᾷ; Ε 
ἐπιβάλλει ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ αἴρει 
γὰρ τὸ πλήρωμα αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ἱματίου, καὶ χεῖρον σχίσμα 
᾿ ἽΖ 5 Φν , δοὰ , ἂ Ἂ; Ν ,ὕ ᾿' 
γίνεται. ᾿΄ Οὐδὲ βάλλουσιν οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς: εἰ 
δὲ μήγε, ῥήγνυνται οἱ ἀσκοί, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται, καὶ οἱ ἀσκοὶ 
ἀπολοῦνται: ἀλλὰ βάλλουσιν οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς, 
καὶ ἀμφότεροι συντηροῦνται. 


18 Ταῦτα αὐτοῦ λαλοῦντος αὐτοῖς, ἰδού, ἄρχων εἷς ἐλθὼν 
προσεκύνει αὐτῷ, λέγων ὅτι Ἢ θυγάτηρ μου ἄρτι ἐτελεύτησεν " 
Ἡ Ἁ. ε Ἂς ΕΣ ,ὔ Ν “-“ ’, Ἂς ΟῚ ΕΣ Ῥ»» ἊΝ, ᾿ 
ἀλλὰ ἐλθὼν ἐπίθες τὴν χεῖρά σου ἐπ᾽ αὐτήν, καὶ ζήσεται. 
ΙοΚ λον θ Ν ε Ἶ “- 3 λ, 6θ ἄν δὰ . τ θ Ν 

αἱ ἐγερθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἠκολούθησεν αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταὶ 

ε - 20 Α; ἣν , Α Ξ - , "» 
αὐτοῦ. “Καὶ ἰδού, γυνὴ αἱμορροοῦσα δώδεκα ἔτη, 
προσελθοῦσα ὄπισθεν, ἥψατο τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου 
αὐτοῦ. 2: Ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ, Ἐὰν μόνον ἅψωμαι τοῦ 
ἱματίου αὐτοῦ, σωθήσομαι. 22 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐπιστραφεὶς καὶ 
ἰδὼν αὐτὴν εἶπεν, Θάρσει, θύγατερ. ἣ πίστις σου σέσωκέν σε. 


9.9 Ματθαῖον ς Μαθθαῖον 9.13 εἰς μετάνοιαν «--- 

9.11 εἶπον ς ἔλεγον 9.14 πολλά «ς[πολλά] 

9.12 Ἰησοῦς «--- 9.17 μήγε «μήγε 

9.12 αὐτοῖς ὁ 9.17 ἀπολοῦνται « ἀπόλλυνται 
9.13 Ἔλεον ς Ἔλεος 9.22 ἐπιστραφεὶς « στραφεὶς 


17 


9.9 - 9.22 


9.23 - ο.38ὃ 


ΝᾺ 
υἱὸς 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


Καὶ ἐσώθη ἣ γυνὴ ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης. 25 Καὶ ἐλθὼν ὁ Ἰησοῦς 
εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἄρχοντος, καὶ ἰδὼν τοὺς αὐλητὰς καὶ τὸν 
ὄχλον θορυβούμενον, 2' λέγει αὐτοῖς, Ἀναχωρεῖτε: οὐ γὰρ 
ἀπέθανεν τὸ κοράσιον, ἀλλὰ καθεύδει. Καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. 
25 Ὅτε δὲ ἐξεβλήθη ὁ ὄχλος, εἰσελθὼν ἐκράτησεν τῆς χειρὸς 
αὐτῆς, καὶ ἠγέρθη τὸ κοράσιον. 26 Καὶ ἐξῆλθεν ἡ φήμη αὕτη εἰς 
ὅλην τὴν γῆν ἐκείνην. 


2] Καὶ παράγοντι ἐκεῖθεν τῷ Ἰησοῦ, ἠκολούθησαν αὐτῷ δύο 
τυφλοί, κράζοντες καὶ λέγοντες, Ἐλέησον ἡμᾶς, υἱὲ Δαυίδ. 
28 Ἐλθόντι δὲ εἰς τὴν οἰκίαν, προσῆλθον αὐτῷ οἱ τυφλοί, καὶ 
λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πιστεύετε ὅτι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι; 
Λέγουσιν αὐτῷ, Ναί, κύριε. 2 Τότε ἥψατο τῶν ὀφθαλμῶν 
αὐτῶν, λέγων, Κατὰ τὴν πίστιν ὑμῶν γενηθήτω ὑμῖν. “Ὁ Καὶ 
ἀνεῴχθησαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί: καὶ ἐνεβριμήσατο αὐτοῖς ὁ 
Ἰησοῦς, λέγων, Ὁρᾶτε μηδεὶς γινωσκέτω. 7} Οἱ δὲ ἐξελθόντες 
διεφήμισαν αὐτὸν ἐν ὅλῃ τῇ γῇ ἐκείνῃ. 


32 αὐτῶν δὲ ἐξερχομένων, ἰδού, προσήνεγκαν αὐτῷ 
ἄνθρωπον κωφὸν δαιμονιζόμενον. ἢ Καὶ ἐκβληθέντος τοῦ 
δαιμονίου, ἐλάλησεν ὁ κωφός: καὶ ἐθαύμασαν οἱ ὄχλοι, 
λέγοντες, Οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως ἐν τῷ Ἰσραήλ. 5Οἱ δὲ 
Φαρισαῖοι ἔλεγον, Ἔν τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ 
δαιμόνια. 


35 ΝΝ - εν [ο Ἂς , 3, Ν ν , 

Καὶ περιῆγεν ὁ Ἰησοῦς τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας, 
διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν, καὶ κηρύσσων τὸ 
εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας, καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ 
πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ. 6 Ἰδὼν δὲ τοὺς ὄχλους, 
ἐσπλαγχνίσθη περὶ αὐτῶν, ὅτι ἦσαν ἐσκυλμένοι καὶ 
ἐρριμμένοι ὡσεὶ πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα. ὅ7 Τότε λέγει τοῖς 

Ν ᾿ “ε χ ᾿ , . Χ , »ὴ 7 
μαθηταῖς αὐτοῦ, Ὁ μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι: 
38 δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ, ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας 
εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ. 


9.24 λέγει αὐτοῖς « ἔλεγεν 9.30 ἀνεῴχθησαν « ἠνεῴχθησαν 
9.27 αὐτῷ «[αὐτῷ] 9.30 ἐνεβριμήσατο « ἐνεβριμήθη 
9.27 υἱὲ ο υἱὸς 9.35 ἐντῷ λαῷ «ς-- 


18 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


Ι Καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς δώδεκα μαθητὰς αὐτοῦ, 
0 ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν πνευμάτων ἀκαθάρτων, ὥστε 
ἐκβάλλειν αὐτά, καὶ θεραπεύειν πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν 
μαλακίαν. 


ΣΤῶν δὲ δώδεκα ἀποστόλων τὰ ὀνόματά ἐστιν ταῦτα: 
πρῶτος Σίμων ὁ λεγόμενος Πέτρος, καὶ Ἀνδρέας ὁ ἀδελφὸς 
αὐτοῦ: Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰωάννης ὁ ἀδελφὸς 
αὐτοῦ. Φίλιππος, καὶ Βαρθολομαῖος: Θωμᾶς, καὶ Ματθαῖος ὁ 
τελώνης: Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ἀλφαίου, καὶ Λεββαῖος ὁ ἐπικληθεὶς 
Θαδδαῖος. “Σίμων ὁ Κανανίτης, καὶ Ἰούδας Ἰσκαριώτης ὁ καὶ 
παραδοὺς αὐτόν. 


Τούτους τοὺς δώδεκα ἀπέστειλεν ὁ Ἰησοῦς, παραγγείλας 
αὐτοῖς, λέγων, Εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπέλθητε, καὶ εἰς πόλιν 
Σαμαρειτῶν μὴ εἰσέλθητε- “πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τὰ 
πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ. ΄Πορευόμενοι δὲ 
κηρύσσετε, λέγοντες ὅτι ἼἬγγικεν ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. 
ὃ ᾿Ασθενοῦντας θεραπεύετε, λεπροὺς καθαρίζετε, δαιμόνια 
ἐκβάλλετε-: δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε. "Μὴ κτήσησθε 
χρυσόν, μηδὲ ἄργυρον, μηδὲ χαλκὸν εἰς τὰς ζώνας ὑμῶν, '" μὴ 

Ἄ δ ς , Ἁ , ΨΝ. "ἶ - ν᾽ Ν 
πήραν εἰς ὁδόν, μηδὲ δύο χιτῶνας, μηδὲ ὑποδήματα, μηδὲ 
ῥάβδους: ἄξιος γὰρ ὁ ἐργάτης τῆς τροφῆς αὐτοῦ ἐστιν. 1᾿ Εἰς ἣν 
δ᾽ ἂν πόλιν ἢ κώμην εἰσέλθητε, ἐξετάσατε τίς ἐν αὐτῇ ἄξιός 
᾽ ϑ, “ Γι .«“ ὉΝ 3 , 12 Υ , Ν ᾽ 
ἐστιν: κἀκεῖ μείνατε, ἕως ἂν ἐξέλθητε. [2 Εἰσερχόμενοι δὲ εἰς 
τὴν οἰκίαν, ἀσπάσασθε αὐτήν. 15 Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἡ οἰκία ἀξία, 
ἐλθέτω ἣ εἰρήνη ὑμῶν ἐπ᾿ αὐτήν ἐὰν δὲ μὴ ἡ ἀξία, ἣ εἰρήνη 
ὑμῶν πρὸς ὑμᾶς ἐπιστραφήτω. ᾿ Καὶ ὃς ἐὰν μὴ δέξηται ὑμᾶς 
μηδὲ ἀκούσῃ τοὺς λόγους ὑμῶν, ἐξερχόμενοι τῆς οἰκίας ἢ τῆς 
πόλεως ἐκείνης, ἐκτινάξατε τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν ὑμῶν. 
18.» ν ,ὕ 4 Ἃ ᾽ , » - , Ν 

Αμὴν λέγω ὑμῖν, ἀνεκτότερον ἔσται γῇ Σοδόμων καὶ 
Γομόρρων ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. 

16 Ἰδού, ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων- 
γίνεσθε οὖν φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις, καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ 


10.2 Ἰάκωβος « καὶ Ἰάκωβος λεπροὺς 

10.3. Ματθαῖος « Μαθθαῖος 10.10 ῥάβδους « ῥάβδον 

10.3 Λεββαῖος ὁ ἐπικληθεὶς «--- 10.10 ἐστιν «--- 

10.4 Κανανίτης « Καναναῖος 10.13 ἐλθέτω ς ἐλθάτω 

10.4 Ἰούδας ς Ἰούδας ὁ 10.14 ἐὰν . ἂν 

10.5 Σαμαρειτῶν ὁ Σαμαριτῶν 10.14 ἐξερχόμενοι « ἐξερχόμενοι ἔξω 


10.8 λεπροὺς « νεκροὺς ἐγείρετε 


19 


10.1 - 10.16 


10.17 - 10.33 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ψυχὴν | καὶ 


περιστεραί. ΠΠροσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων: 
παραδώσουσιν γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια, καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς 
αὐτῶν μαστιγώσουσιν ὑμᾶς: δ᾽ καὶ ἐπὶ ἡγεμόνας δὲ καὶ 
βασιλεῖς ἀχθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς καὶ 
τοῖς ἔθνεσιν. 15 Ὅταν δὲ παραδιδῶσιν ὑμᾶς, μὴ μεριμνήσητε 
πῶς ἢ τί λαλήσητε- δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τί 
λαλήσετε: 2) οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστὲ οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ πνεῦμα 
τοῦ πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. 2) Παραδώσει δὲ ἀδελφὸς 
ἀδελφὸν εἰς θάνατον, καὶ πατὴρ τέκνον καὶ ἐπαναστήσονται 
τέκνα ἐπὶ γονεῖς, καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. 2 Καὶ ἔσεσθε 
μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου. ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς 
τέλος, οὗτος σωθήσεται. 25 Ὅταν δὲ διώκωσιν ὑμᾶς ἐν τῇ πόλει 
ταύτῃ, φεύγετε εἰς τὴν ἄλλην. ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ 
τελέσητε τὰς πόλεις τοῦ Ἰσραήλ, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου. 

Ζρὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον, οὐδὲ δοῦλος 
ὑπὲρ τὸν κύριον αὐτοῦ. 2 Αρκετὸν τῷ μαθητῇ ἵνα γένηται ὡς ὁ 
διδάσκαλος αὐτοῦ, καὶ ὁ δοῦλος ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ. Εἰ τὸν 
οἰκοδεσπότην Βεελζεβοὺλ ἐκάλεσαν, πόσῳ μᾶλλον τοὺς 
οἰκειακοὺς αὐτοῦ; 25 Μὴ οὖν φοβηθῆτε αὐτούς: οὐδὲν γάρ 
ἐστιν κεκαλυμμένον ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται: καὶ κρυπτὸν ὃ 
οὐ γνωσθήσεται. 27 Ὃ λέγω ὑμῖν ἐν τῇ σκοτίᾳ, εἴπατε ἐν τῷ 
φωτί: καὶ ὃ εἰς τὸ οὖς ἀκούετε, κηρύξατε ἐπὶ τῶν δωμάτων. 
28 Καὶ μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ 
ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι: φοβήθητε δὲ μᾶλλον τὸν 
δυνάμενον καὶ ᾿τὴν ψυχὴν ᾿καὶ τὸ΄ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ. 
29 Οὐχὶ δύο στρουθία ἀσσαρίου πωλεῖται; Καὶ ἕν ἐξ αὐτῶν οὐ 
πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ τοῦ πατρὸς ὑμῶν Ὁ ὑμῶν δὲ καὶ αἱ 
τρίχες τῆς κεφαλῆς πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσίν. ᾿᾽ Μὴ οὖν 
φοβηθῆτε: πολλῶν στρουθίων διαφέρετε ὑμεῖς. “2 Πᾶς οὖν 
ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, 
ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μοῦ τοῦ ἐν 
οὐρανοῖς. ὅ Ὅστις δ᾽ ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν 


10.19 παραδιδῶσιν ς παραδῶσιν 10.28 ἀποκτενόντων Φ ἀποκτεννόντων 
10.19 λαλήσετε ὁ λαλήσητε 10.28 φοβήθητε « φοβεῖσθε 

10.232 ἄλλην « ἑτέραν 10.28 τὴν ψυχὴν καὶ τὸ « ψυχὴν καὶ 
10.25 ἐκάλεσαν « ἐπεκάλεσαν 10.31 φοβηθῆτε « φοβεῖσθε 

10.25 οἰκειακοὺς Φ οἰκιακοὺς 10.32 οὐρανοῖς « [τοῖς] οὐρανοῖς 


20 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου 
τοῦ ἐν οὐρανοῖς. 

34 Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἐπὶ τὴν γῆν οὐκ 
ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην, ἀλλὰ μάχαιραν. 55 Ἦλθον γὰρ διχάσαι 
ἄνθρωπον κατὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ θυγατέρα κατὰ τῆς 
μητρὸς αὐτῆς, καὶ νύμφην κατὰ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς: “καὶ 
ἐχθροὶ τοῦ ἀνθρώπου οἱ οἰκειακοὶ αὐτοῦ. 7 Ὃ φιλῶν πατέρα ἢ 
μητέρα ὑπὲρ ἐμέ οὐκ ἔστιν μου ἄξιος: καὶ ὁ φιλῶν υἱὸν ἢ 
θυγατέρα ὑπὲρ ἐμέ, οὐκ ἔστιν μου ἄξιος: ὃ καὶ ὃς οὐ λαμβάνει 
τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθεῖ ὀπίσω μου, οὐκ ἔστιν μου 
ἄξιος. " Ὃ εὑρὼν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπολέσει αὐτήν καὶ ὁ 
ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ εὑρήσει αὐτήν. 

40Ὃ δεχόμενος ὑμᾶς ἐμὲ δέχεται: καὶ ὁ ἐμὲ δεχόμενος 
δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με. 1 Ὃ δεχόμενος προφήτην εἰς 
ὄνομα προφήτου μισθὸν προφήτου λήψεται: καὶ ὁ δεχόμενος 
δίκαιον εἰς ὄνομα δικαίου μισθὸν δικαίου λήψεται. “2 Καὶ ὃς 
ἐὰν ποτίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων ποτήριον ψυχροῦ μόνον εἰς 
ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν 
αὐτοῦ. 

Ι Ι Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς διατάσσων τοῖς 
δώδεκα μαθηταῖς αὐτοῦ, μετέβη ἐκεῖθεν τοῦ διδάσκειν 
καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν. 


2 Ὁ δὲ Ἰωάννης ἀκούσας ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τὰ ἔργα τοῦ 
χριστοῦ, πέμψας δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ᾽ εἶπεν αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ 
ἐρχόμενος, ἢ ἕτερον προσδοκῶμεν; “ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς 
εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ ἃ ἀκούετε καὶ 
βλέπετε: “τυφλοὶ ἀναβλέπουσιν, καὶ χωλοὶ περιπατοῦσιν, 
λεπροὶ καθαρίζονται, καὶ κωφοὶ ἀκούουσιν, νεκροὶ 
ἐγείρονται, καὶ πτωχοὶ εὐαγγελίζονται- ὅ καὶ μακάριός ἐστιν, 
ὃς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν ἐμοί. ἡ Τούτων δὲ πορευομένων, 
ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς λέγειν τοῖς ὄχλοις περὶ Ἰωάννου, Τί ἐξήλθετε 
εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; Κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου 


10.33 αὐτὸν κἀγὼ « κἀγὼ αὐτὸν λήμψεται 

10.33 οὐρανοῖς « [τοῖς] οὐρανοῖς 10.42 ἐὰν « ἂν 

10.36 οἰκειακοὶ ς οἰκιακοὶ 11.2 δύο «διὰ 

10.41 λήψεται καὶ « λήμψεται καὶ 11.5 νεκροὶ « καὶ νεκροὶ 
10.41 δικαίου λήψεται ς δικαίου 11.7 ἐξήλθετε « ἐξήλθατε 


21 


10.34 - 11.7 


11.8ὃ - 11.23 


βασιλέων 


ἀγορᾷ 


ἑτέροις 


βηθσαϊδάν 


ὑψωθῇς 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


σαλευόμενον; ὃ ᾿Αλλὰ τί ἐξήλθετε ἰδεῖν; Ἄνθρωπον ἐν 
μαλακοῖς ἱματίοις ἠμφιεσμένον; ᾿Ιδού, οἱ τὰ μαλακὰ 

- 3 “ "», σι Γ ΄, Ἴ χ- τ 9» ν , 
φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλείων εἰσίν. “᾿Αλλὰ τί 
ἐξήλθετε ἰδεῖν; Προφήτην; Ναΐ, λέγω ὑμῖν, καὶ περισσότερον 
προφήτου: ' οὗτος γάρ ἐστιν περὶ οὗ γέγραπται, Ἰδού, ἐγὼ 
ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σοῦ, ὃς 

Ῥ ν᾿ ε ,ὕ Ὁ, , 11 Ν , 

κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου. [ἰ ᾿Αμὴν λέγω 
ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου 
τοῦ βαπτιστοῦ. Ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν 
μείζων αὐτοῦ ἐστιν. 2 ᾿Απὸ δὲ τῶν ἡμερῶν Ἰωάννου τοῦ 
βαπτιστοῦ ἕως ἄρτι ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν βιάζεται, καὶ 
βιασταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν. 5 Πάντες γὰρ οἱ προφῆται καὶ ὁ 


1 καὶ εἰ θέλετε δέξασθαι, 


νόμος ἕως Ἰωάννου προεφήτευσαν- 
αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι. 15 Ὃ ἔχων ὦτα ἀκούειν 
ἀκουέτω. ὃ Τίνι δὲ ὁμοιώσω τὴν γενεὰν ταύτην; Ὁμοία ἐστὶν 
παιδίοις ἐν ᾿ἀγοραῖς᾽ καθημένοις, καὶ προσφωνοῦσιν τοῖς 
“ἑταίροις αὐτῶν, ᾿ 
ὠρχήσασθε- ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκόψασθε. 8 Ἦλθεν 


7 καὶ λέγουσιν, Ηὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ 


γὰρ Ἰωάννης μήτε ἐσθίων μήτε πίνων, καὶ λέγουσιν, Δαιμόνιον 
"»᾽ 19 ω ς Ἐ ἢ ΄“- ες , 9 , Ν , Ν. 
ἔχει. ᾿ Ἦλθεν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐσθίων καὶ πίνων, καὶ 
λέγουσιν, Ἰδού, ἄνθρωπος φάγος καὶ οἰνοπότης, τελωνῶν 

Ψ' Ἀπ Α ΡΝ; ᾿ς , ς ᾿ὰ 5 Ν Ψ'Ι , 
φίλος καὶ ἁμαρτωλῶν. Καὶ ἐδικαιώθη ἣ σοφία ἀπὸ τῶν τέκνων 
αὐτῆς. 

20 Τότε ἤρξατο ὀνειδίζειν τὰς πόλεις ἐν αἷς ἐγένοντο αἱ 
πλεῖσται δυνάμεις αὐτοῦ, ὅτι οὐ μετενόησαν. 2) Οὐαί σοι, 
Χοραζίν, οὐαί σοι, ᾿βηθσαϊδά,᾽ ὅτι εἰ ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι 
ἐγένοντο αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν ἐν σάκκῳ 
καὶ σποδῷ μετενόησαν. 2 Πλὴν λέγω ὑμῖν, Τύρῳ καὶ Σιδῶνι 
ἀνεκτότερον ἔσται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἢ ὑμῖν. 2" Καὶ σύ, 
Καπερναούμ, ἣ ἕως τοῦ οὐρανοῦ ᾿ὑψωθεῖσα,᾽ ἕως “Δδου 


11.8 ἐξήλθετε « ἐξήλθατε ἀγοραῖς ἃ προσφωνοῦντα τοῖς 
11.8 ἱματίοις « --- ἑτέροις 
11.8 βασιλείων Φ βασιλέων 11.17 καὶ λέγουσιν « λέγουσιν 
11.9 ἐξήλθετε « ἐξήλθατε 11.17 ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν Φ 
11.10 γάρ «---- ἐθρηνήσαμεν 
11.13 προεφήτευσαν φ ἐπροφήτευσαν 11.19 τέκνων 4Φ ἔργων 
11.15 ἀκούειν «--- 11.232 Καπερναούμ ἣ « Καφαρναούμ μὴ 
11.16 ἐν ἀγοραῖς καθημένοις καὶ 11.23 τοῦ «--- 
προσφωνοῦσιν τοῖς ἑταίροις 11.23 ὑψωθεῖσα . ὑψωθήσῃ 


αὐτῶν ς« καθημένοις ἐν ταῖς 


22 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 11.24 - 12.10 


, - δνοτς , ψ , ἽΝ ἂν ς 
καταβιβασθήσῃ: ὅτι εἰ ἐν Σοδόμοις ἐγένοντο αἱ δυνάμεις αἱ 
, ε ,»Μ Ν , - , 24 Ν , 
γενόμεναι ἐν σοί, ἔμειναν ἂν μέχρι τῆς σήμερον. “Πλὴν λέγω 
ὑμῖν, ὅτι γῇ Σοδόμων ἀνεκτότερον ἔσται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἢ 

σοί. 

25 Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, 
ἘἘΞξομολογοῦμαί σοι, πάτερ, κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι 
ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας 
αὐτὰ νηπίοις. 2 Ναί, ὁ πατήρ, ὅτι οὕτως ἐγένετο εὐδοκία 
" , 7 Ἕ , ς ἧς “- , 
ἔμπροσθέν σου. “7 Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ πατρός μου 
καὶ οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν υἱόν, εἰ μὴ ὁ πατήρ: οὐδὲ τὸν 
πατέρα τις ἐπιγινώσκει, εἰ μὴ ὁ υἱός, καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ υἱὸς 
ἀποκαλύψαι. 25 Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ 
πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. 229 Ἄρατε τὸν ζυγόν μου 
ἐφ᾽ ὑμᾶς καὶ μάθετε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ 
καρδίᾳ καὶ εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν. 39 Ὃ γὰρ 
ζυγός μου χρηστός, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ἐστιν. 


Ι 2 Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἐπορεύθη ὁ Ἰησοῦς τοῖς σάββασιν 

διὰ τῶν σπορίμων - οἱ δὲ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπείνασαν, καὶ 
ἤρξαντο τίλλειν στάχυας καὶ ἐσθίειν. 2Οἱὶ δὲ Φαρισαῖοι 
ἰδόντες εἶπον αὐτῷ, Ἰδού, οἱ μαθηταί σου ποιοῦσιν ὃ οὐκ 
ἔξεστιν ποιεῖν ἐν σαββάτῳ. ᾽ Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Οὐκ ἀνέγνωτε 
τί ἐποίησεν Δαυίδ, ὅτε ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ- 
ἐπὸς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ, καὶ τοὺς ἄρτους τῆς 
προθέσεως ἔφαγεν, οὺς οὐκ ἐξὸν ἦν αὐτῷ φαγεῖν, οὐδὲ τοῖς μετ᾽ 
αὐτοῦ, εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσιν μόνοις; " Ἢ οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῷ 
νόμῳ, ὅτι τοῖς σάββασιν οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ τὸ σάββατον 
βεβηλοῦσιν, καὶ ἀναίτιοί εἰσιν; 5 Λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι τοῦ ἱεροῦ 
μεῖζόν ἐστιν ὧδε. 7 Εἰ δὲ ἐγνώκειτε τί ἐστιν, Ἔλεον θέλω καὶ 
οὐ θυσίαν, οὐκ ἂν κατεδικάσατε τοὺς ἀναιτίους. ὃ κύριος γάρ 
ἐστιν τοῦ σαββάτου ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. 


“Καὶ μεταβὰς ἐκεῖθεν ἦλθεν εἰς τὴν συναγωγὴν αὐτῶν. 
10 Καὶ ἰδού, ἄνθρωπος ἦν τὴν χεῖρα ἔχων ξηράν. καὶ 


11.23 καταβιβασθήσῃ ς καταβήσῃ 11.29 πρᾷός «πραὔς 

11.23 ἐγένοντο « ἐγενήθησαν 12.2 εἶπον « εἶπαν 

11.23 ἔμειναν Φ ἔμεινεν 12.3. αὐτὸς ς--- 

11.25 ἀπέκρυψας « ἔκρυψας 12.4 ἔφαγεν οὺς « ἔφαγον ὃ 

11.26 ἐγένετο εὐδοκία « εὐδοκία 12.7 ἜΝλεον ς Ἔλεος 
ἐγένετο 12.10 ἦν τὴν «-- 


23 


12.11 - 12.28 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἐ , 3 , ,ὔ 5 "᾽ τα ’, 
ἐπηρώτησαν αὐτόν, λέγοντες, Εἰ ἔξεστιν τοῖς σάββασιν 
θεραπεύειν; Ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. 1 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, 
Τίς ἔσται ἐξ ὑμῶν ἄνθρωπος, ὃς ἕξει πρόβατον ἕν, καὶ ἐὰν 
ἐμπέσῃ τοῦτο τοῖς σάββασιν εἰς βόθυνον, οὐχὶ κρατήσει αὐτὸ 
"ἃ Ὁ 12 ,ὕ ΙΩ , ᾿, ᾿ .«, 
καὶ ἐγερεῖ; ᾿" Πόσῳ οὖν διαφέρει ἄνθρωπος προβάτου. ὍὭστε 
ἔξεστιν τοῖς σάββασιν καλῶς ποιεῖν. 15Τότε λέγει τῷ 
ἀνθρώπῳ, ἜἜκτεινον τὴν χεῖρά σου. Καὶ ἐξέτεινεν, καὶ 
ἀποκατεστάθη ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. "Οἱ δὲ Φαρισαῖοι 
συμβούλιον ἔλαβον κατ᾽ αὐτοῦ ἐξελθόντες, ὅπως αὐτὸν 
ἀπολέσωσιν. ᾿5 Ὃ δὲ Ἰησοῦς γνοὺς ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν - καὶ 
3 , ϑ' Ψν. "᾽ ,ὔ ᾿ “- ᾽ ΕΣ Ν, 
ἠκολούθησαν αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτοὺς 
16 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν 
, ᾿ 17 “’ λ θῇ Ν ἢ θὲ ὃ ν Ἠ κἢ - 
ποιήσωσιν: ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ 


πάντας, 


προφήτου, λέγοντος, ὃ Ἰδού, ὁ παῖς μου ὃν ἣρέτισα: ὁ 
ἀγαπητός μοῦ εἰς ὃν εὐδόκησεν ἣ ψυχή μου: θήσω τὸ πνεῦμά 
μου ἐπ᾽ αὐτόν, καὶ κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἀπαγγελεῖ. ' Οὐκ 
ἐρίσει, οὐδὲ κραυγάσει- οὐδὲ ἀκούσει τις ἐν ταῖς πλατείαις τὴν 
φωνὴν αὐτοῦ. 2 Κάλαμον συντετριμμένον οὐ κατεάξει, καὶ 
λῖνον τυφόμενον οὐ σβέσει: ἕως ἂν ἐκβάλῃ εἰς νῖκος τὴν 
κρίσιν. 2: Καὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν. 


22Τότε προσηνέχθη αὐτῷ δαιμονιζόμενος, τυφλὸς καὶ 
κωφός: καὶ ἐθεράπευσεν αὐτόν, ὥστε τὸν τυφλὸν καὶ κωφὸν 
καὶ λαλεῖν καὶ βλέπειν. 2) Καὶ ἐξίσταντο πάντες οἱ ὄχλοι καὶ 
ἔλεγον, Μήτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς Δαυίδ; 2) Οἱ δὲ Φαρισαῖοι 
ἀκούσαντες εἶπον, Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν 
τῷ Βεελζεβοὺλ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων. 25 Εἰδὼς δὲ ὁ Ἰησοῦς 
τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν εἶπεν αὐτοῖς, Πᾶσα βασιλεία 
μερισθεῖσα καθ᾽ ἑαυτῆς ἐρημοῦται-: καὶ πᾶσα πόλις ἢ οἰκία 
μερισθεῖσα καθ᾽ ἑαυτῆς οὐ σταθήσεται. 2 Καὶ εἰ ὁ Σατανᾶς 
τὸν Σατανᾶν ἐκβάλλει, ἐφ᾽ ἑαυτὸν ἐμερίσθη: πῶς οὖν 
σταθήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ; 72) Καὶ εἰ ἐγὼ ἐν Βεελζεβοὺλ 
ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσιν; Διὰ 
τοῦτο αὐτοὶ ὑμῶν ἔσονται κριταί. 25 Εἰ δὲ ἐν πνεύματι θεοῦ ἐγὼ 


12.10 θεραπεύειν Φ θεραπεῦσαι 12.17 ὅπως «ἵνα 

12.13 τὴν χεῖρά σου « σοῦ τὴν χεῖρα 12.22 τυφλὸν καὶ κωφὸν καὶ ὁ κωφὸν 
12.13 ἀποκατεστάθη « ἀπεκατεστάθη 12.25 ὁ Ἰησοῦς «--- 

12.14 Οἱ δὲς Ἐξελθόντες δὲ οἱ 12.27 ὑμῶν ἔσονται κριταί « κριταὶ 
12.14 ἐξελθόντες «--- ἔσονται ὑμῶν 


12.15 ὄχλοι ς [ὄχλοι] 


24 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12.29 - 12.42 


ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἣ βασιλεία τοῦ 
θεοῦ. 2 Ἢ πῶς δύναταί τις εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ 
ἰσχυροῦ καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσαι, ἐὰν μὴ πρῶτον δήσῃ 
τὸν ἰσχυρόν; Καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. ᾽ Ὁ μὴ ὼν 
μετ᾽ ἐμοῦ, κατ᾽ ἐμοῦ ἐστιν, καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾽ ἐμοῦ, 
σκορπίζει. ὁ᾿ Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, Πᾶσα ἁμαρτία καὶ 
βλασφημία ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις: ἣ δὲ τοῦ πνεύματος 
βλασφημία οὐκ ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις. 52 Καὶ ὃς ἐὰν εἴπῃ 
λόγον κατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ ὃς δ᾽ ἂν 
εἴπῃ κατὰ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται αὐτῷ, 


33 ποιήσατε τὸ 


οὔτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι. 
δένδρον καλόν, καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ καλόν, ἢ ποιήσατε τὸ 
δένδρον σαπρόν, καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ σαπρόν. ἐκ γὰρ τοῦ 
καρποῦ τὸ δένδρον γινώσκεται. ᾿Γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς 
δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν, πονηροὶ ὄντες; Ἔκ γὰρ τοῦ 
, - ἣ Ν , “ 35: [} Ν 
περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ. ὁ Ὁ ἀγαθὸς 
"᾽ Ψ ΄- 5 ψ- ΄- δ » 5 ’ Ν ς 
ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει ἀγαθά- καὶ ὁ 
πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει 
πονηρά. 76 Λέγω δὲ ὑμῖν, ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργόν, ὃ ἐὰν λαλήσωσιν 
οἱ ἄνθρωποι, ἀποδώσουσιν περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν ἡμέρᾳ 
κρίσεως. 57 Ἔκ γὰρ τῶν λόγων σου δικαιωθήσῃ, καὶ ἐκ τῶν 
λόγων σου καταδικασθήσῃ. 


58 7ότε ἀπεκρίθησάν τινες τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων, 
λέγοντες, Διδάσκαλε, θέλομεν ἀπὸ σοῦ σημεῖον ἰδεῖν. 59 Ὃ δὲ 
ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον 
ἐπιζητεῖ: καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ, εἰ μὴ τὸ σημεῖον 
Ἰωνᾷ τοῦ προφήτου. “5 Ὥσπερ γὰρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ 
κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας, οὕτως ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας. 
Ἄνδρες Νινευῖται ἀναστήσονται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῆς 
γενεᾶς ταύτης καὶ κατακρινοῦσιν αὐτήν - ὅτι μετενόησαν εἰς τὸ 
κήρυγμα Ἰωνᾶ: καὶ ἰδού, πλεῖον Ἰωνᾶ ὧδε. “ΖΒασίλισσα 
νότου ἐγερθήσεται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ 
κατακρινεῖ αὐτήν. ὅτι ἦλθεν ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς ἀκοῦσαι 


12.29 διαρπάσαι φΦ ἁρπάσαι 12.32 τῷ νῦν « τούτῳ τῷ 
12.31 οὐκ ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις « 12.36 ἐὰν λαλήσωσιν ς λαλήσουσιν 
οὐκ ἀφεθήσεται 12.38 τινες « αὐτῷ τινες 


25 


12.43 - 13.8 


σπεῖραι 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


τὴν σοφίαν Σολομῶνος: καὶ ἰδού, πλεῖον Σολομῶνος ὧδε. 
ἄβνροταν δὲ τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα ἐξέλθῃ ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, 
διέρχεται δι᾽ ἀνύδρων τόπων, ζητοῦν ἀνάπαυσιν, καὶ οὐχ 
Ω , 44 , Ξ 5 ἔὴ ᾿ Ν ἀν .«“ 
εὑρίσκει. “Τότε λέγει, Ἐπιστρέψω εἰς τὸν οἶκόν μου ὅθεν 
Ἅ “ Ν ἐ Ν ψι ,ὔ ’, , Ἅ 
ἐξῆλθον - καὶ ἐλθὸν εὑρίσκει σχολάζοντα, σεσαρωμένον, καὶ 
κεκοσμημένον. ᾿᾿' Τότε πορεύεται καὶ παραλαμβάνει μεθ᾽ 
ἑαυτοῦ ἑπτὰ ἕτερα πνεύματα πονηρότερα ἑαυτοῦ, καὶ 
εἰσελθόντα κατοικεῖ ἐκεῖ: καὶ γίνεται τὰ ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου 
ἐκείνου χείρονα τῶν πρώτων. Οὕτως ἔσται καὶ τῇ γενεᾷ ταύτῃ 
τῇ πονηρᾷ. 


16 Ἔτι δὲ αὐτοῦ λαλοῦντος τοῖς ὄχλοις, ἰδού, ἣ μήτηρ καὶ οἱ 
ἀδελφοὶ αὐτοῦ εἱστήκεισαν ἔξω, ζητοῦντες αὐτῷ λαλῆσαι. 
ΤΙ Εἶπεν δέ τις αὐτῷ, Ἰδού, ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω 
Ω , - , - 48 « Ἀξιδὸν Ν 3 
ἑστήκασιν, ζητοῦντές σοι λαλῆσαι. ὃ Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν 
τῷ εἰπόντι αὐτῷ, Τίς ἐστιν ἣ μήτηρ μου; Καὶ τίνες εἰσὶν οἱ 
ἀδελφοί μου; 2 Καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς 
μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν, Ἰδού, ἣ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου. 
θνρστις γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ πατρός μοῦ τοῦ ἐν 
οὐρανοῖς, αὐτός μου ἀδελφὸς καὶ ἀδελφὴ καὶ μήτηρ ἐστίν. 


Ι 3 Ἐν δὲ τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς 
οἰκίας ἐκάθητο παρὰ τὴν θάλασσαν. Καὶ 
συνήχθησαν πρὸς αὐτὸν ὄχλοι πολλοί, ὥστε αὐτὸν εἰς τὸ 
πλοῖον ἐμβάντα καθῆσθαι- καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν 
εἱστήκει. ἡ Καὶ ἐλάλησεν αὐτοῖς πολλὰ ἐν παραβολαῖς, λέγων, 
Ἰδού, ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ ᾿σπείρειν.᾽ Ἵ Καὶ ἐν τῷ σπείρειν 
αὐτόν, ἃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν- καὶ ἦλθεν τὰ πετεινὰ καὶ 
, Ἄ, ’, Ἂς "᾽ ἐδο ς 3 Ν. ΝΥ , Ἐξ ᾿ 
κατέφαγεν αὐτά. " Ἄλλα δὲ ἔπεσεν ἐπὶ τὰ πετρώδη, ὅπου οὐκ 
3 - 2 Ν »Ω 7 3 , ν ν . "» 
εἶχεν γῆν πολλήν. καὶ εὐθέως ἐξανέτειλεν, διὰ τὸ μὴ ἔχειν 
. “ 6 ς ,ὔ Ν “ν Ψ'. 3 Ἂ ἃς Ά, Ν 
βάθος γῆς: “ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος ἐκαυματίσθη, καὶ διὰ τὸ 
μὴ ἔχειν ῥίζαν, ἐξηράνθη. 7 Ἄλλα δὲ ἔπεσεν ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, 
καὶ ἀνέβησαν αἱ ἄκανθαι καὶ ἀπέπνιξαν αὐτά. ὃ Ἄλλα δὲ 


12.44 Ἐπιστρέψω εἰς « Εἰς 13.1 δὲ ς-- 

12.44 ὅθεν ς« ἐπιστρέψω ὅθεν 13.1 ἀπὸ «-- 

12.46 δὲ.--- 13.2 τὸ «ς-- 

12.47 Εἶπεν ς [Εἶπεν 13.4 ἦλθεν τὰ πετεινὰ καὶ « ἐλθόντα 
12.47 λαλῆσαι ς λαλῆσαι] τὰ πετεινὰ 

12.48 εἰπόντι « λέγοντι 13.7 ἀπέπνιξαν ς ἔπνιξαν 


26 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἔπεσεν ἐπὶ τὴν γῆν τὴν καλήν, καὶ ἐδίδου καρπόν, ὃ μὲν ἑκατόν, 
ὃ δὲ ἑξήκοντα, ὃ δὲ τριάκοντα. 5 Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 


0 Καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ εἶπον αὐτῷ, Διὰ τί ἐν 
παραβολαῖς λαλεῖς αὐτοῖς; ᾿[ Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς 
ὅτι Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τῶν 
οὐρανῶν, ἐκείνοις δὲ οὐ δέδοται. 12 Ὅστις γὰρ ἔχει, δοθήσεται 
αὐτῷ καὶ περισσευθήσεται: ὅστις δὲ οὐκ ἔχει, καὶ ὃ ἔχει, 
ἀρθήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ. "Διὰ τοῦτο ἐν παραβολαῖς αὐτοῖς 
λαλῶ, ὅτι βλέποντες οὐ βλέπουσιν, καὶ ἀκούοντες οὐκ 
ἀκούουσιν, οὐδὲ συνιοῦσιν. "Καὶ ἀναπληροῦται αὐτοῖς ἣ 
προφητεία Ἠσαΐου, ἡ λέγουσα, Ἀκοῇ ἀκούσετε, καὶ οὐ μὴ 
συνῆτε: καὶ βλέποντες βλέψετε, καὶ οὐ μὴ ἴδητε. 15 Ἐπαχύνθη 
γὰρ ἣ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶν βαρέως ἤκουσαν, 
καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν - μήποτε ἴδωσιν τοῖς 
ὀφθαλμοῖς, καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσιν, καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσιν, 
καὶ ἐπιστρέψωσιν, καὶ ᾿ἰάσομαι' αὐτούς. 16 Ὑμῶν δὲ μακάριοι 
οἱ ὀφθαλμοί, ὅτι βλέπουσιν καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν, ὅτι ἀκούει. 
ἸΤ᾿Αμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι πολλοὶ προφῆται καὶ δίκαιοι 
ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον: καὶ ἀκοῦσαι ἃ 
ἀκούετε, καὶ οὐκ ἤκουσαν. [ὃ Ὑμεῖς οὖν ἀκούσατε τὴν 
παραβολὴν τοῦ σπείροντος. ᾽" Παντὸς ἀκούοντος τὸν λόγον τῆς 
βασιλείας καὶ μὴ συνιέντος, ἔρχεται ὁ πονηρός, καὶ ἁρπάζει τὸ 
ἐσπαρμένον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. οὗτός ἐστιν ὁ παρὰ τὴν ὁδὸν 
σπαρείς. 29 Ὃ δὲ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπαρείς, οὗτός ἐστιν ὁ τὸν 
λόγον ἀκούων, καὶ εὐθὺς μετὰ χαρᾶς λαμβάνων αὐτόν 2) οὐκ 
ἔχει δὲ ῥίζαν ἐν ἑαυτῷ, ἀλλὰ πρόσκαιρός ἐστιν: γενομένης δὲ 
θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον, εὐθὺς σκανδαλίζεται. 2 Ὃ 
δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας σπαρείς, οὗτός ἐστιν ὁ τὸν λόγον ἀκούων, 
καὶ ἣ μέριμνα τοῦ αἰῶνος τούτου καὶ ἣ ἀπάτη τοῦ πλούτου 
συμπνίγει τὸν λόγον, καὶ ἄκαρπος γίνεται. 25 Ὁ δὲ ἐπὶ τὴν γῆν 
τὴν καλὴν σπαρείς, οὗτός ἐστιν ὁ τὸν λόγον ἀκούων καὶ 
συνιών: ὃς δὴ καρποφορεῖ, καὶ ποιεῖ ὁ μὲν ἑκατόν, ὁ δὲ 
ἑξήκοντα, ὁ δὲ τριάκοντα. 


13.9 ἀκούειν ς-- 13.18 σπείροντος « σπείραντος 
13.10 εἶπον ὁ εἶπαν 13.22 τούτου «--- 

13.16 ἀκούει ὁ ἀκούουσιν 13.23 γῆν τὴν καλὴν ςΦ καλὴν γῆν 
13.17 εἶδον « εἶδαν 13.23 συνιών « συνιείς 


27 


13.9 - 13.23 


ἰάσωμαι 


13.24 - 13.36 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


συλλέξωμεν 


ἐνέκρυψεν 


2 Ἄλλην παραβολὴν παρέθηκεν αὐτοῖς, λέγων, 'Ωμοιώθη ἣ 
βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ σπείροντι καλὸν σπέρμα ἐν 
τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ: 2 ἐν δὲ τῷ καθεύδειν τοὺς ἀνθρώπους, ἦλθεν 
αὐτοῦ ὁ ἐχθρὸς καὶ ἔσπειρεν ζιζάνια ἀνὰ μέσον τοῦ σίτου, καὶ 
ἀπῆλθεν. 26 Ὅτε δὲ ἐβλάστησεν ὁ χόρτος καὶ καρπὸν ἐποίησεν, 
τότε ἐφάνη καὶ τὰ ζιζάνια. 2) Προσελθόντες δὲ οἱ δοῦλοι τοῦ 
οἰκοδεσπότου εἶπον αὐτῷ, Κύριε, οὐχὶ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας 
ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; Πόθεν οὖν ἔχει ζιζάνια; 23 Ὃ δὲ ἔφη αὐτοῖς, 
Ἐχθρὸς ἄνθρωπος τοῦτο ἐποίησεν. Οἱ δὲ δοῦλοι εἶπον αὐτῷ, 
Θέλεις οὖν ἀπελθόντες ᾿συλλέξομεν᾽ αὐτά; 2 Ὁ δὲ ἔφη, Οὔ: 
μήποτε, συλλέγοντες τὰ ζιζάνια, ἐκριζώσητε ἅμα αὐτοῖς τὸν 
σῖτον. Ὁ Ἄφετε συναυξάνεσθαι ἀμφότερα μέχρι τοῦ θερισμοῦ - 
καὶ ἐν καιρῷ τοῦ θερισμοῦ ἐρῶ τοῖς θερισταῖς, Συλλέξατε 
πρῶτον τὰ ζιζάνια, καὶ δήσατε αὐτὰ εἰς δέσμας πρὸς τὸ 
κατακαῦσαι αὐτά τὸν δὲ σῖτον συναγάγετε εἰς τὴν ἀποθήκην 
μου. 


ΒΞ Ἄλλην παραβολὴν παρέθηκεν αὐτοῖς, λέγων, Ὁμοία 
ἐστὶν ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν κόκκῳ σινάπεως, ὃν λαβὼν 
ἄνθρωπος ἔσπειρεν ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ: "2ὃ μικρότερον μέν 
ἐστιν πάντων τῶν σπερμάτων. ὅταν δὲ αὐξηθῇ, μεῖζον τῶν 
λαχάνων ἐστίν, καὶ γίνεται δένδρον, ὥστε ἐλθεῖν τὰ πετεινὰ 
τοῦ οὐρανοῦ καὶ κατασκηνοῦν ἐν τοῖς κλάδοις αὐτοῦ. 


3. Ἄλλην παραβολὴν ἐλάλησεν αὐτοῖς, Ὁμοία ἐστὶν ἣ 
βασιλεία τῶν οὐρανῶν ζύμῃ, ἣν λαβοῦσα γυνὴ ᾿ἔκρυψεν᾽ εἰς 
ἀλεύρου σάτα τρία, ἕως οὗ ἐζυμώθη ὅλον. 


Ξ' Ταῦτα πάντα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς ἐν παραβολαῖς τοῖς 
ὄχλοις, καὶ χωρὶς παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς: ᾽ ὅπως 
πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου, λέγοντος, ᾿Ανοίξω ἐν 
παραβολαῖς τὸ στόμα μου, ἐρεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ 
καταβολῆς κόσμου. 


36 Τότε ἀφεὶς τοὺς ὄχλους ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν ὁ Ἰησοῦς: 
καὶ προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, λέγοντες, Φράσον ἡμῖν 


13.24 σπείροντι ς« σπείραντι 13.33 ἔκρυψεν « ἐνέκρυψεν 
13.25 ἔσπειρεν « ἐπέσπειρεν 13.34 οὐκ « οὐδὲν 

13.28 εἶπον ς λέγουσιν 13.35 κόσμου [κόσμου] 
13.28 συλλέξομεν ς συλλέξωμεν 13.36 ὁ Ἰησοῦς «--- 

13.29 ἔφη «φησιν 13.36 Φράσον ς Διασάφησον 


13.30 μέχρι « ἕως 


28 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13.37 - 13.50 


τὴν παραβολὴν τῶν ζιζανίων τοῦ ἀγροῦ. 7 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς 
εἶπεν αὐτοῖς, Ὁ σπείρων τὸ καλὸν σπέρμα ἐστὶν ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου: “ὃ ὁ δὲ ἀγρός ἐστιν ὁ κόσμος: τὸ δὲ καλὸν σπέρμα, 
οὗτοί εἰσιν οἱ υἱοὶ τῆς βασιλείας: τὰ δὲ ζιζάνιά εἰσιν οἱ υἱοὶ 
“- - 39 ε ΕΣ Ν ς ,ὔ Ἔ:  Ὰπ ε ’ ε 
τοῦ πονηροῦ “ὁ δὲ ἐχθρὸς ὁ σπείρας αὐτά ἐστιν ὁ διάβολος: ὁ 
δὲ θερισμὸς συντέλεια τοῦ αἰῶνός ἐστιν. οἱ δὲ θερισταὶ 
ἄγγελοί εἰσιν. 2 “Ὥσπερ οὖν συλλέγεται τὰ ζιζάνια καὶ πυρὶ 
καίεται, οὕτως ἔσται ἐν τῇ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος τούτου. 
1 ᾿Αποστελεῖ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ 
, ἐὰ “ , ΕΣ ΄“- ’, ΑἹ ’, Ν 
συλλέξουσιν ἐκ τῆς βασιλείας αὐτοῦ πάντα τὰ σκάνδαλα καὶ 
22 καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν 
κάμινον τοῦ πυρός: ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν 


τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν, 


ὀδόντων. “5 Τότε οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ 
βασιλείᾳ τοῦ πατρὸς αὐτῶν. Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 


Πάλιν ὁμοία ἐστὶν ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν θησαυρῷ 
κεκρυμμένῳ ἐν τῷ ἀγρῷ, ὃν εὑρὼν ἄνθρωπος ἔκρυψεν - καὶ ἀπὸ 
τῆς χαρᾶς αὐτοῦ ὑπάγει, καὶ πάντα ὅσα ἔχει πωλεῖ, καὶ 
ἀγοράζει τὸν ἀγρὸν ἐκεῖνον. 

Ὁ Πάλιν ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ 
ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλοὺς μαργαρίτας: “ὃς εὑρὼν ἕνα 
πολύτιμον μαργαρίτην, ἀπελθὼν πέπρακεν πάντα ὅσα εἶχεν, 
καὶ ἠγόρασεν αὐτόν. 


Τ Πάλιν ὁμοία ἐστὶν ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν σαγήνῃ 
βληθείσῃ εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ἐκ παντὸς γένους 
συναγαγούσῃ: “δἥν, ὅτε ἐπληρώθη, ἀναβιβάσαντες ἐπὶ τὸν 
αἰγιαλόν, καὶ καθίσαντες, συνέλεξαν τὰ καλὰ εἰς ἀγγεῖα, τὰ δὲ 
σαπρὰ ἔξω ἔβαλον. “᾿ Οὕτως ἔσται ἐν τῇ συντελείᾳ τοῦ 
αἰῶνος: ἐξελεύσονται οἱ ἄγγελοι, καὶ ἀφοριοῦσιν τοὺς 
Ὃ καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς 
τὴν κάμινον τοῦ πυρός: ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς 
τῶν ὀδόντων. 


πονηροὺς ἐκ μέσου τῶν δικαίων, 


13.37 αὐτοῖς «--- 13.44 Πάλιν «-- 

13.39 τοῦ «--- 13.44 πάντα ὅσα ἔχει πωλεῖ ὁ πωλεῖ 
13.40 καίεται Φ [κατα]καίεται πάντα ὅσα ἔχει 

13.40 τούτου «--- 13.46 ὃς εὑρὼν ςΦ εὑρὼν δὲ 

13.43 ἀκούειν «-- 13.48 ἀγγεῖα « ἄγγη 


29 


13.51 - 14.9 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ὙἿ Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Συνήκατε ταῦτα πάντα; Λέγουσιν 
αὐτῷ, Ναί, κύριε. “2 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Διὰ τοῦτο πᾶς 
γραμματεὺς μαθητευθεὶς εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν 
ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ, ὅστις ἐκβάλλει ἐκ τοῦ 
θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά. 


55 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς τὰς παραβολὰς 
ταύτας, μετῆρεν ἐκεῖθεν - “καὶ ἐλθὼν εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ 
ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν, ὥστε ἐκπλήττεσθαι 
αὐτοὺς καὶ λέγειν, Πόθεν τούτῳ ἣ σοφία αὕτη καὶ αἱ δυνάμεις; 
"5 Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ τέκτονος υἱός; Οὐχί ἣ μήτηρ αὐτοῦ 
λέγεται Μαριάμ, καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ Ἰάκωβος καὶ Ἰωσῆς 
καὶ Σίμων καὶ Ἰούδας; “ὅ Καὶ αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ οὐχὶ πᾶσαι 

Ν ς - ΒΕ ΜΝ , ΩΝ , [ο τὰ ον ΒΕ χ 
πρὸς ἡμᾶς εἰσίν; Πόθεν οὖν τούτῳ ταῦτα πάντα; “" Καὶ 
ἐσκανδαλίζοντο ἐν αὐτῷ. Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἰπεν αὐτοῖς, Οὐκ 
ἔστιν προφήτης ἄτιμος, εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ 

5 ,ὔ ς ΄“- 58 Ν ΕΣ Ἄ ,ὔ ΕΣ “-“ ’, ’ Α, 
οἰκίᾳ αὑτοῦ. “ὃ Καὶ οὐκ ἐποίησεν ἐκεῖ δυνάμεις πολλάς, διὰ 
τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. 


Ι 4 Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἤκουσεν Ἧ ρῴδης ὁ τετράρχης τὴν 

ἀκοὴν Ἰησοῦ, 2καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν αὐτοῦ, Οὗτός 
ἐστιν Ἰωάννης ὁ βαπτιστής: αὐτὸς ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ 
διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ. ὁ Ὃ γὰρ Ἡρῴδης 
κρατήσας τὸν Ἰωάννην ἔδησεν αὐτὸν καὶ ἔθετο ἐν φυλακῇ, διὰ 
Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ. 
4 Ἔλεγεν γὰρ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης, Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν αὐτήν. 
"Καὶ θέλων αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβήθη τὸν ὄχλον, ὅτι ὡς 
προφήτην αὐτὸν εἶχον. “Γενεσίων δὲ ἀγομένων τοῦ Ἡρῴδου, 
ὠρχήσατο ἣ θυγάτηρ τῆς Ἡρῳδιάδος ἐν τῷ μέσῳ, καὶ ἤρεσεν 
τῷ Ἡρῴδῃ: 7ὅθεν μεθ᾽ ὅρκου ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι ὃ ἐὰν 
αἰτήσηται. ὃ Ἢ δέ, προβιβασθεῖσα ὑπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς, Δός 
μοι, φησίν, ὧδε ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ 
βαπτιστοῦ. " Καὶ ἐλυπήθη ὁ βασιλεύς, διὰ δὲ τοὺς ὅρκους καὶ 


13.51 Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς «--- 14.3 αὐτὸν καὶ ἔθετο ἐν φυλακῇ 
13.51 κύριε «--- [αὐτὸν] καὶ ἐν φυλακῇ ἀπέθετο 
13.52 εἰς τὴν βασιλείαν «ς τῇ βασιλείᾳ 14.4 αὐτῷ ὁ Ἰωάννης « ὁ Ἰωάννης 
13.54 ἐκπλήττεσθαι « ἐκπλήσσεσθαι αὐτῷ 

13.55 Οὐχί «Οὐχ 14.6 Γενεσίων δὲ ἀγομένων « 

13.55 Ἰωσῆς ς Ἰωσὴφ Γενεσίοις δὲ γενομένοις 

13.57 αὐτοῦ καὶ « καὶ 14.909 ἐλυπήθη « λυπηθεὶς 

14.1 τετράρχης « τετραάρχης 14.9 δὲ ς-- 


30 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14.10 - 14.25 


10 Ἂ: , 
καὶ πέμψας 


τοὺς συνανακειμένους ἐκέλευσεν δοθῆναι: 
3 , Ν Ω ’ ᾿ - - 11 το Γὰ ς 
ἀπεκεφάλισεν τὸν Ἰωάννην ἐν τῇ φυλακῇ. ᾿᾿ Καὶ ἠνέχθη ἣ 
κεφαλὴ αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ- καὶ ἤνεγκεν 
τῇ μητρὶ αὐτῆς. '2 Καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦραν τὸ 
σῶμα, καὶ ἔθαψαν αὐτό- καὶ ἐλθόντες ἀπήγγειλαν τῷ Ἰησοῦ. 
13 4ὺν ,ὔ δ τῷ - 3 ,ὔ 2 “ 5 ’, ᾽ 
Καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν ἐν πλοίῳ εἰς 
ἔρημον τόπον κατ᾽ ἰδίαν: καὶ ἀκούσαντες οἱ ὄχλοι 
ἠκολούθησαν αὐτῷ πεζῇ ἀπὸ τῶν πόλεων. “Καὶ ἐξελθὼν ὁ 
Ἰησοῦς εἶδεν πολὺν ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾿ αὐτοῖς, καὶ 
ἐθεράπευσεν τοὺς ἀρρώστους αὐτῶν. 5 Ὀψίας δὲ γενομένης, 
προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, λέγοντες, Ἔρημός ἐστιν ὁ 
ἣν Ἂν: ἢ δὴ 7 “- 3 Γ Ν "᾽ τ 
τόπος, καὶ ἣ ὥρα ἤδη παρῆλθεν ἀπόλυσον τοὺς ὄχλους, ἵνα 
ἀπελθόντες εἰς τὰς κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς βρώματα. 5 Ὃ 
δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ χρείαν ἔχουσιν ἀπελθεῖν - δότε 
᾽ “ ὁ “ “ 17 : μὲ , ΓΝ οἱ ΕΣ "Ὁ, κὰ 4 
αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. ᾿7 Οἱ δὲ λέγουσιν αὐτῷ, Οὐκ ἔχομεν ὧδε εἰ 
Ν , ᾿, Ν ,ὕ 3 , 18 - Ἂ, Ω ᾿ , 
μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ἰχθύας. ὃ Ὃ δὲ εἶπεν, Φέρετέ μοι 
αὐτοὺς ὧδε. 19 Καὶ κελεύσας τοὺς ὄχλους ἀνακλιθῆναι ἐπὶ 
τοὺς χόρτους, λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, 
ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανόν, εὐλόγησεν, καὶ κλάσας ἔδωκεν 
ΩΝ “ Ἂς "» Ὁ Ν ᾿ “ "»᾿ 20 Ν 
τοῖς μαθηταῖς τοὺς ἄρτους, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ὄχλοις. “Καὶ 
ἔφαγον πάντες, καὶ ἐχορτάσθησαν καὶ ἦραν τὸ περισσεῦον 
τῶν κλασμάτων, δώδεκα κοφίνους πλήρεις. 2) Οἱ δὲ ἐσθίοντες 
ἦσαν ἄνδρες ὡσεὶ πεντακισχίλιοι, χωρὶς γυναικῶν καὶ 
παιδίων. 


2 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς ἐμβῆναι 

εἰς τὸ πλοῖον, καὶ προάγειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν, ἕως οὐ ἀπολύσῃ 
εἾ "᾿, βάν Ἂς. εἶα ,ὔἹ εἶ ν᾿, 5 , 2 Ἄς «Ἂλ 

τοὺς ὄχλους. “" Καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους, ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος 
κατ᾽ ἰδίαν προσεύξασθαι: ὀψίας δὲ γενομένης, μόνος ἦν ἐκεῖ. 
2: Τὸ δὲ πλοῖον ἤδη μέσον τῆς θαλάσσης ἦν, βασανιζόμενον 
ὑπὸ τῶν κυμάτων ἦν γὰρ ἐναντίος ὁ ἄνεμος. 25 Τετάρτῃ δὲ 
φυλακῇ τῆς νυκτὸς ἀπῆλθεν πρὸς αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς, περιπατῶν 


14.10 τὸν « [τὸν] 14.19 τοὺς χόρτους « τοῦ χόρτου 
14.12 σῶμα «πτῶμα 14.22 ὃ Ἰησοῦς «--- ᾿ 

14.12 αὐτό ς« αὐτό[ν] 14.24 μέσον τῆς θαλάσσης ἦν ὁ 
14.13 Καὶ ἀκούσας ς Ἀκούσας δὲ σταδίους πολλοὺς ἀπὸ τῆς γῆς 
14.14 ὃ Ἰησοῦς «--- ἀπεῖχεν 

14.15 αὐτοῦ «--- 14.25 ἀπῆλθεν « ἦλθεν 

14.16 Ἰησοῦς ς [Ἰησοῦς] 14.25 ὁ Ἰησοῦς «--- 


14.18 αὐτοὺς ὧδε ς ὧδε αὐτούς 


31 


14.26 - 15.5 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἐπὶ τῆς θαλάσσης. 2 Καὶ ἰδόντες αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἐπὶ τὴν 
θάλασσαν περιπατοῦντα ἐταράχθησαν, λέγοντες ὅτι 
Φάντασμά ἐστιν: καὶ ἀπὸ τοῦ φόβου ἔκραξαν. 2) Εὐθέως δὲ 
ἐλάλησεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, λέγων, Θαρσεῖτε: ἐγώ εἰμι: μὴ 
φοβεῖσθε. 28 Ἀποκριθεὶς δὲ αὐτῷ ὁ Πέτρος εἶπεν, Κύριε, εἰ σὺ 
εἶ, κέλευσόν με πρός σε ἐλθεῖν ἐπὶ τὰ ὕδατα. 2 Ὁ δὲ εἶπεν, 
Ἐλθέ. Καὶ καταβὰς ἀπὸ τοῦ πλοίου ὁ Πέτρος περιεπάτησεν ἐπὶ 
τὰ ὕδατα, ἐλθεῖν πρὸς τὸν Ἰησοῦν. “9 Βλέπων δὲ τὸν ἄνεμον 
ἰσχυρὸν ἐφοβήθη: καὶ ἀρξάμενος καταποντίζεσθαι ἔκραξεν, 
λέγων, Κύριε, σῶσόν με. ᾽} Εὐθέως δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐκτείνας τὴν 
χεῖρα ἐπελάβετο αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτῷ, ᾿Ολιγόπιστε, εἰς τί 
ἐδίστασας; 2 Καὶ ἐμβάντων αὐτῶν εἰς τὸ πλοῖον, ἐκόπασεν ὁ 
ἄνεμος: 5 οἱ δὲ ἐν τῷ πλοίῳ ἐλθόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, 
λέγοντες, Ἀληθῶς θεοῦ υἱὸς εἶ. 

34. Καὶ διαπεράσαντες ἦλθον εἰς τὴν γῆν Γεννησαρέτ. Ὁ Καὶ 
ἐπιγνόντες αὐτὸν οἱ ἄνδρες τοῦ τόπου ἐκείνου ἀπέστειλαν εἰς 
ὅλην τὴν περίχωρον ἐκείνην, καὶ προσήνεγκαν αὐτῷ πάντας 
τοὺς κακῶς ἔχοντας: “ὁκαὶ παρεκάλουν αὐτόν, ἵνα μόνον 
ἅψωνται τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ καὶ ὅσοι ἥψαντο 
διεσώθησαν. 


Ι 5 Τότε προσέρχονται τῷ Ἰησοῦ οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων 
γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, λέγοντες, Διὰ τί οἱ 
μαθηταί σου παραβαίνουσιν τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων; 
Οὐ γὰρ νίπτονται τὰς χεῖρας αὐτῶν, ὅταν ἄρτον ἐσθίωσιν. ὁ Ὁ 
δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Διὰ τί καὶ ὑμεῖς παραβαίνετε τὴν 
Ψ Ν ΄“- ΄- Ν Ν ’ ἐς ΄. ᾿ 4 - Ν Ν 
ἐντολὴν τοῦ θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν; 54 Ὁ γὰρ θεὸς 
3 ,ὔ , , Α. ,ὔ Α. Ν , ὁ Ἑ 
ἐνετείλατο, λέγων, Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα: καί, Ὃ 
κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω: " ὑμεῖς δὲ 
λέγετε, Ὃς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί, Δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ 
ὠφεληθῇς, καὶ οὐ μὴ τιμήσῃ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἢ τὴν μητέρα 


14.25 τῆς θαλάσσης « τὴν θάλασσαν 14.32 ἐμβάντων ὁς ἀναβάντων 
14.26 Καὶ ἰδόντες αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ς 14.33 ἐλθόντες «--- 

Οἱ δὲ μαθηταὶ ἰδόντες αὐτὸν 14.34 εἰς τὴν γῆν « ἐπὶ τὴν γῆν εἰς 
14.26 τὴν θάλασσαν « τῆς θαλάσσης 15.1 οἱ «ς-- 

14.27 Εὐθέως ς Εὐθὺς 15.1 γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι Φ 
14.27 αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς « [ὃ Ἰησοῦς] Φαρισαῖοι καὶ γραμματεῖς 
αὐτοῖς 15.2 αὐτῶν «[αὐτῶν͵ ὁ ὃ 
14.28 πρός σε ἐλθεῖν ς ἐλθεῖν πρός σε 15.4 ἐνετείλατο λέγων « εἶπεν 

14.29 ὁ Πέτρος « [Ὁ] Πέτρος 15.5 καὶ ς--- 
14.29 ἐλθεῖν ς καὶ ἦλθεν 15.5 τιμήσῃ «τιμήσει 
14.30 ἰσχυρὸν « [ἰσχυρὸν] 15.5 αὐτοῦ ἢ τὴν μητέρα «--- 


32 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


αὐτοῦ: “καὶ ἠκυρώσατε τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ διὰ τὴν 
παράδοσιν ὑμῶν - 7 ὑποκριταί, καλῶς προεφήτευσεν περὶ ὑμῶν 
Ἠσαΐας, λέγων, ὃ Ἐγγίζει μοι ὁ λαὸς οὗτος τῷ στόματι αὐτῶν, 
καὶ τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ- ἣ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ 
ἐμοῦ. “Μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας 
ϑ: ’, Ψ , 10 Α ’, Ν ᾽᾽ 
ἐντάλματα ἀνθρώπων. 1" Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον, 
εἶπεν αὐτοῖς, Ἀκούετε καὶ συνίετε. [[ Οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς 
τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον : ἀλλὰ τὸ ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ 
στόματος, τοῦτο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. ᾿2 Τότε προσελθόντες οἱ 
μαθηταὶ αὐτοῦ εἶπον αὐτῷ, Οἶδας ὅτι οἱ Φαρισαῖοι 
ἀκούσαντες τὸν λόγον ἐσκανδαλίσθησαν; 7 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς 
εἰπεν, Πᾶσα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ πατήρ μου ὁ οὐράνιος, 
ἐκριζωθήσεται. 1 Ἄφετε αὐτούς: ὁδηγοί εἰσιν τυφλοὶ τυφλῶν: 
Ν Ν Ἂς Ψ ΑΔ ξ ΄“ Ψ , Ἄ , 
τυφλὸς δὲ τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον 
“- 15. Ἂν ὅλ ἐν , 3 ἄς οῪς , ΟΝ 

πεσοῦνται. " Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ, Φράσον ἡμῖν 
τὴν παραβολὴν ταύτην. 5 Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἀκμὴν καὶ 
ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; Οὔπω νοεῖτε, ὅτι πᾶν τὸ 
εἰσπορευόμενον εἰς τὸ στόμα εἰς τὴν κοιλίαν χωρεῖ, καὶ εἰς 
Ε ΄ δέ ’, ν 18 Ν ἃ. ἐν »" ε ἴον , 
ἀφεδρῶνα ἐκβάλλεται; ὃ Τὰ δὲ ἐκπορευόμενα ἐκ τοῦ στόματος 
ἐκ τῆς καρδίας ἐξέρχεται, κἀκεῖνα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. 15 Ἐκ 
γὰρ τῆς καρδίας ἐξέρχονται διαλογισμοὶ πονηροί, φόνοι, 
μοιχεῖαι, πορνεῖαι, κλοπαΐ, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι: 
20 ταῦτά ἐστιν τὰ κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον. τὸ δὲ ἀνίπτοις 
χερσὶν φαγεῖν οὐ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. 


21 Καὶ ἐξελθὼν ἐκεῖθεν ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη 
Τύρου καὶ Σιδῶνος. 2 Καὶ ἰδού, γυνὴ Χαναναία ἀπὸ τῶν ὁρίων 
᾿ : εἰ ΄“- μ , 3 ων , 9 Ψ΄'. , 
ἐκείνων ἐξελθοῦσα ἐκραύγασεν αὐτῷ, λέγουσα, Ἐλέησόν με, 
κύριε, υἱὲ Δαυίδ: ἡ θυγάτηρ μου κακῶς δαιμονίζεται. 25 Ὃ δὲ 
οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῇ λόγον. Καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ 
ἠρώτων αὐτόν, λέγοντες, Ἀπόλυσον αὐτήν, ὅτι κράζει ὄπισθεν 
- - 24 ε ἵ, τ Ν 3 “' ἂ Ψ 2 Ἄς { ἿΝ 
ἡμῶν. 2, Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ 
πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ. 2 Ἡ δὲ ἐλθοῦσα 


15.6 τὴν ἐντολὴν « τὸν λόγον 15.15 ταύτην « [ταύτην] 

15.7 προεφήτευσεν ς ἐπροφήτευσεν 15.16 Ἰησοῦς «--- 

15.8 Ἐγγίζει μοι «-- 15.17 Οὔπω «Οὐ 

15.8 τῷ στόματι αὐτῶν καὶ «--- 15.22 ἐκραύγασεν αὐτῷ « ἔκραζεν 
15.12 αὐτοῦ εἶπον ς λέγουσιν 15.22 υἱὲ «υἱὸς 

15.14 ὁδηγοί εἰσιν τυφλοὶ τυφλῶν 15.223 ἠρώτων « ἠρώτουν 


τυφλοί εἰσιν ὁδηγοί [τυφλῶν] 


23 


15.6 - 15.25 


15.26 - 15.39 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἀνέβη 


προσεκύνησεν αὐτῷ λέγουσα, Κύριε, βοήθει μοι. 26 Ὃ δὲ 
ἀποκριθεὶς εἶπεν, Οὐκ ἔστιν καλὸν λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν 
τέκνων, καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις. 27 Ἢ δὲ εἶπεν, Ναί, κύριε- 
καὶ γὰρ τὰ κυνάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ 
τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν. 28 Τότε ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς 
εἶπεν αὐτῇ, Ὦ γύναι, μεγάλη σου ἣ πίστις: γενηθήτω σοι ὡς 
θέλεις. Καὶ ἰάθη ἡ θυγάτηρ αὐτῆς ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης. 

29 Καὶ μεταβὰς ἐκεῖθεν ὁ Ἰησοῦς ἦλθεν παρὰ τὴν 
θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας: καὶ ἀναβὰς εἰς τὸ ὄρος ἐκάθητο 
ἐκεῖ. Ὁ Καὶ προσῆλθον αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, ἔχοντες μεθ᾽ 
ἑαυτῶν χωλούς, τυφλούς, κωφούς, κυλλούς, καὶ ἑτέρους 
πολλούς, καὶ ἔρριψαν αὐτοὺς παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ καὶ 
ἐθεράπευσεν αὐτούς: ὅ] ὥστε τοὺς ὄχλους θαυμάσαι, 
βλέποντας κωφοὺς λαλοῦντας, κυλλοὺς ὑγιεῖς, χωλοὺς 
περιπατοῦντας, καὶ τυφλοὺς βλέποντας: καὶ ἐδόξασαν τὸν 
θεὸν Ἰσραήλ. 


32:0 δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ 
3 , Ἀρκὰς Ἁ, "» -“ » - , “ 
εἶπεν, Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον, ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς 
προσμένουσίν μοι, καὶ οὐκ ἔχουσιν τί φάγωσιν καὶ ἀπολῦσαι 
αὐτοὺς νήστεις οὐ θέλω, μήποτε ἐκλυθῶσιν ἐν τῇ ὁδῷ. 53 Καὶ 
λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι 
τοσοῦτοι, ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον; Καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ 
Ἰησοῦς, Πόσους ἄρτους ἔχετε; Οἱ δὲ εἰπον, Ἕπτά, καὶ ὀλίγα 
εν ’, 35 ἃ ἃ ᾿» ΨΆΑ: μὲ ν “- ἃ, Ν᾿. ΙΝ ΄- 
ἰχθύδια. ᾽᾽ Καὶ ἐκέλευσεν τοῖς ὄχλοις ἀναπεσεῖν ἐπὶ τὴν γῆν 
36 καὶ λαβὼν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους καὶ τοὺς ἰχθύας, εὐχαριστήσας 
ἔκλασεν, καὶ ἔδωκεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, οἱ δὲ μαθηταὶ τῷ 
ὄχλῷ. 57 Καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν - καὶ ἦραν τὸ 
“- ΄- , τ Ν , ΠΣ 38 : ἈΝ 
περισσεῦον τῶν κλασμάτων, ἑπτὰ σπυρίδας πλήρεις. “Οἱ δὲ 
ἐσθίοντες ἦσαν τετρακισχίλιοι ἄνδρες, χωρὶς γυναικῶν καὶ 
παιδίων. 2" Καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ᾿ἐνέβη εἰς τὸ πλοῖον, 
καὶ ἦλθεν εἰς τὰ ὅρια Μαγδαλά. 


15.25 προσεκύνησεν ὁ προσεκύνει 15.36 καὶ λαβὼν « ἔλαβεν 

15.30 κωφούς κυλλούς « κυλλούς 15.36 εὐχαριστήσας « καὶ 
κωφούς εὐχαριστήσας 

15.30 τοῦ Ἰησοῦ « αὐτοῦ 15.36 ἔδωκεν ς ἐδίδου 

15.31 τοὺς ὄχλους « τὸν ὄχλον 15.36 αὐτοῦ «-- 

15.31 χωλοὺς « καὶ χωλοὺς 15.36 τῷ ὄχλῷ « τοῖς ὄχλοις 

15.33 αὐτοῦ «-- 15.37 ἦραν τὸ «τὸ 

15.34 εἶπον « εἶπαν 15.37 ἑπτὰ « ἦραν ἑπτὰ 

15.35 ἐκέλευσεν τοῖς ὄχλοις Φ 15.39 Μαγδαλά ὁ. Μαγαδάν 


παραγγείλας τῷ ὄχλῳ 


34 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


Ι Καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι καὶ Σαδδουκαῖοι 
6 πειράζοντες ἐπηρώτησαν αὐτὸν σημεῖον ἐκ τοῦ 
οὐρανοῦ ἐπιδεῖξαι αὐτοῖς. 2 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, 
᾿Οψίας γενομένης λέγετε, Εὐδία- πυρράζει γὰρ ὁ οὐρανός. 
3Καὶ πρωΐ, Σήμερον χειμών: πυρράζει γὰρ στυγνάζων ὁ 
οὐρανός. Ὑποκριταί, τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε 
διακρίνειν, τὰ δὲ σημεῖα τῶν καιρῶν οὐ δύνασθε; “Γενεὰ 
πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιζητεῖ: καὶ σημεῖον οὐ 
δοθήσεται αὐτῇ, εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου. Καὶ 
καταλιπὼν αὐτούς, ἀπῆλθεν. 


" Καὶ ἐλθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὸ πέραν ἐπελάθοντο 
ἄρτους λαβεῖν. ὁ Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, 'Ορᾶτε καὶ 
προσέχετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων. 
Τοὶ δὲ διελογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς, λέγοντες ὅτι Ἄρτους οὐκ 
ἐλάβομεν. ὃ Γνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Τί διαλογίζεσθε 
ἐν ἑαυτοῖς, ὀλιγόπιστοι, ὅτι ἄρτους οὐκ ἐλάβετε; “Οὔπω 
νοεῖτε, οὐδὲ μνημονεύετε τοὺς πέντε ἄρτους τῶν 

, ΝΝ , , Ε ἢ 10 - Ε Ν 
πεντακισχιλίων, καὶ πόσους κοφίνους ἐλάβετε; “Οὐδὲ τοὺς 
ἑπτὰ ἄρτους τῶν τετρακισχιλίων, καὶ πόσας σπυρίδας 
ἐλάβετε; 1 Πῶς οὐ νοεῖτε, ὅτι οὐ περὶ ἄρτου εἶπον ὑμῖν 
προσέχειν ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων; 
12 ότε συνῆκαν ὅτι οὐκ εἶπεν προσέχειν ἀπὸ τῆς ζύμης τοῦ 
" 3 ἣ 3 ΕἾ - δὰ δὰ , «, 
ἄρτου, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς διδαχῆς τῶν Φαρισαίων καὶ 
Σαδδουκαίων. 


13 Ἐλθὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς εἰς τὰ μέρη Καισαρείας τῆς Φιλίππου 
ἠρώτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, λέγων, Τίνα με λέγουσιν οἱ 
᾿, 3 Ν ἘρᾺς 8 ᾿ 14 γκ: .ν 5 ἣν Ν 
ἄνθρωποι εἶναι, τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; [“ Οἱ δὲ εἶπον, Οἱ μὲν 
Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν- ἄλλοι δὲ Ἠλίαν - ἕτεροι δὲ Ἰερεμίαν, 
δ ῳῃ, σι σι 15 , ᾿ - ε - « γ , 

ἢ ἕνα τῶν προφητῶν. ᾿" Λέγει αὐτοῖς, Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε 
εἶναι; 15 Ἀποκριθεὶς δὲ Σίμων Πέτρος εἶπεν, Σὺ εἶ ὁ χριστός, ὁ 
υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος. [7 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν 
αὐτῷ, Μακάριος εἰ, Σίμων Βαριωνᾷᾶ,, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ 


16.2 Ὀψίας ς[ Ὀψίας 16.11 ἄρτου « ἄρτων 

16.3 Ὑποκριταί «--- 16.11 προσέχειν Φ προσέχετε δὲ 

16.3. δύνασθε ς δύνασθε] 16.12 τοῦ ἄρτου « τῶν ἄρτων 

16.4 τοῦ προφήτου «-- 16.13 με.- 

16.5 αὐτοῦ «-- 16.14 εἶπον « εἶπαν 

16.8 αὐτοῖς «--- 16.17 Καὶ ἀποκριθεὶς ς Ἀποκριθεὶς δὲ 


16.8 ἐλάβετε « ἔχετε 


325 


16.1 - 16.17 


16.18 - 16.28 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


3 " , ἣν ΠῚ [ἢ Ὁ ὁ “ 5 “ 18 3 ν 
ἀπεκάλυψέν σοι, ἀλλ᾽ ὁ πατήρ μοῦ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. ᾿" Κἀγὼ 
δέ σοι λέγω, ὅτι σὺ εἰ Πέτρος, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ 
3 , ᾿ 3 , ν , .“ ᾽ 
οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ἍΔδου οὐ 
κατισχύσουσιν αὐτῆς. “Καὶ δώσω σοὶ τὰς κλεῖς τῆς 
βασιλείας τῶν οὐρανῶν: καὶ ὃ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς γῆς. ἔσται 
δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς: καὶ ὃ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται 
λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 2) Τότε διεστείλατο τοῖς μαθηταῖς 
αὐτοῦ ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν ὅτι αὐτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ χριστός. 


21 ᾿Απὸ τότε ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς δεικνύειν τοῖς μαθηταῖς 
αὐτοῦ ὅτι δεῖ αὐτὸν ἀπελθεῖν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ πολλὰ 
παθεῖν ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων καὶ ἀρχιερέων καὶ γραμματέων, 
καὶ ἀποκτανθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθῆναι. 2 Καὶ 
προσλαβόμενος αὐτὸν ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾷν αὐτῷ λέγων, 
Ἵλεώς σοι, κύριε: οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο. 2) Ὃ δὲ στραφεὶς 
εἶπεν τῷ Πέτρῳ, Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, σκάνδαλον μοῦ εἰ: 
- ΕΣ “-“ Ἂς ΄- ΄- 5 Ν ΕΣ ΄“ 5 , "4. , Φ 
ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. 2, Τότε ὁ 
Ἰησοῦς εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου 
ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, 

. 3 , 25 «" ν ἽΝ , ἿΝ ς ᾽ - 
καὶ ἀκολουθείτω μοι. “ Ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ 
σῶσαι ἀπολέσει αὐτήν ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ 
ἕνεκεν ἐμοῦ εὑρήσει αὐτήν: 2 τί γὰρ ὠφελεῖται ἄνθρωπος ἐὰν 

Ν , - Ῥ Ἂ, Ά ΄ς Ψ. ΄σι “ Ν ,ὔ 
τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ; Ἢ τί 
δώσει ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; 2) Μέλλει γὰρ 
ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ 
μετὰ τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ, καὶ τότε ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὴν 
πρᾶξιν αὐτοῦ. 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἰσίν τινες ὧδε ἑστῶτες, 
οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσιν τὸν υἱὸν τοῦ 
ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ. 


16.19 Καὶ δώσω « Δώσω 16.23 μοὺ εἶ « εἶ ἐμοῦ 

16.19 κλεῖς ὁ κλεῖδας 16.25 ἂν θέλῃ ο ἐὰν θέλῃ 

16.20 αὐτοῦ «--- 16.26 ὠφελεῖται ς ὠφεληθήσεται 

16.20 Ἰησοῦς «--- 16.28 εἰσίν « ὅτι εἰσίν 

16.21 ἀπελθεῖν εἰς Ἱεροσόλυμα « εἰς 16.28 ὧδε φ τῶν ὧδε 
Ἱεροσόλυμα ἀπελθεῖν 16.28 ἑστῶτες ὁ ἑστώτων 


36 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


Ι Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἕξ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν 
7 Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, 
καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ᾽ ἰδίαν. 2 Καὶ 
μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν, καὶ ἔλαμψεν τὸ πρόσωπον 
αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ᾿ἐγένοντο' λευκὰ ὡς τὸ 
φῶς. ᾿Καὶ ἰδού, ὥφθησαν αὐτοῖς Μωσῆς καὶ Ἠλίας, μετ᾽ 
αὐτοῦ συλλαλοῦντες. Ἴ ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν τῷ 
Ἰησοῦ, κύριε, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι: εἰ θέλεις, 
ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν, καὶ Μωσῇ μίαν, καὶ 
μίαν Ἠλίᾳ. " Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος, ἰδού, νεφέλη φωτεινὴ 
ἐπεσκίασεν αὐτούς: καὶ ἰδού, φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης, λέγουσα, 
Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα: αὐτοῦ 
ἀκούετε. “ Καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον 
αὐτῶν, καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα. 7 Καὶ προσελθὼν ὁ Ἰησοῦς 
ἥψατο αὐτῶν καὶ εἶπεν, ᾿Εγέρθητε καὶ μὴ φοβεῖσθε. 
ὃ Ἐπάραντες δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν, οὐδένα εἶδον, εἰ μὴ τὸν 
Ἰησοῦν μόνον. 


“Καὶ καταβαινόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ ὄρους, ἐνετείλατο 
αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, λέγων, Μηδενὶ εἴπητε τὸ ὅραμα, ἕως οὗ ὁ υἱὸς 
τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. ἡ Καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν οἱ 
μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες, Τί οὖν οἱ γραμματεῖς λέγουσιν ὅτι 
Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον; 1 Ὃ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν 
αὐτοῖς, Ἠλίας μὲν ἔρχεται πρῶτον, καὶ ἀποκαταστήσει πάντα: 
ἸΣλέγω δὲ ὑμῖν ὅτι Ἠλίας ἤδη ἦλθεν, καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν 
αὐτόν, ἀλλὰ ἐποίησαν ἐν αὐτῷ ὅσα ἠθέλησαν - οὕτως καὶ ὁ 
υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου μέλλει πάσχειν ὑπ᾽ αὐτῶν. 15 Τότε συνῆκαν 
οἱ μαθηταὶ ὅτι περὶ Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ εἶπεν αὐτοῖς. 


Τὶ Καὶ ἐλθόντων αὐτῶν πρὸς τὸν ὄχλον, προσῆλθεν αὐτῷ 
ἄνθρωπος γονυπετῶν αὐτὸν ᾿" καὶ λέγων, Κύριε, ἐλέησόν μου 


Α. ΤΟ - ἢ: Ν ἊᾳἝ . ’, Ἂ 
τὸν υἱόν, ὅτι σεληνιάζεται καὶ κακῶς πάσχει: πολλάκις γὰρ 


17.2 ἐγένοντο « ἐγένετο 17.7 προσελθὼν « προσῆλθεν 
17.3 ὥφθησαν « ὥφθη 17.7 ἥψατο αὐτῶν καὶ ς καὶ ἁψάμενος 
17.3 Μωσῆς . Μωῦσῆς αὐτῶν 
17.3 μετ᾽ αὐτοῦ συλλαλοῦντες «ς 17.8 τὸν « αὐτὸν 
συλλαλοῦντες μετ᾽ αὐτοῦ 17.9 ἀναστῇ « ἐγερθῇ 
17.4 ποιήσωμεν «ποιήσω 17.10 αὐτοῦ «-- 
17.4 Μωσῇ « Μωῦσεῖ 17.11 Ἰησοῦς «--- 
17.4 μίαν Ἠλίᾳ ς Ἠλίᾳ μίαν 17.11 αὐτοῖς «--- 
17.5 αὐτοῦ ἀκούετε « ἀκούετε αὐτοῦ 17.11 πρῶτον «--- 
17.6 ἔπεσον 9 ἔπεσαν 17.14 αὐτῶν «-- 


327 


17.1 - 17.15 


ἐγένετο 


17.16 - 17.27 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἀναβάντα 


πίπτει εἰς τὸ πῦρ, καὶ πολλάκις εἰς τὸ ὕδωρ. 15 Καὶ προσήνεγκα 
αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς σου, καὶ οὐκ ἠδυνήθησαν αὐτὸν 
θεραπεῦσαι. 17 ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ὦ γενεὰ 
ἄπιστος καὶ διεστραμμένη, ἕως πότε ἔσομαι μεθ᾽ ὑμῶν; Ἕως 
πότε ἀνέξομαι ὑμῶν; Φέρετέ μοι αὐτὸν ὧδε. ὃ Καὶ ἐπετίμησεν 
αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐξῆλθεν ἀπ᾿ αὐτοῦ τὸ δαιμόνιον, καὶ 
ἐθεραπεύθη ὁ παῖς ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης. ᾽ Τότε προσελθόντες 
οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ κατ᾽ ἰδίαν εἶπον, Διὰ τί ἡμεῖς οὐκ 
ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό; 20 Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Διὰ 
τὴν ἀπιστίαν ὑμῶν. ᾿Αμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς 
κόκκον σινάπεως, ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ, Μετάβηθι ἔντεῦθεν 
ἐκεῖ, καὶ μεταβήσεται-: καὶ οὐδὲν ἀδυνατήσει ὑμῖν. 2: Τοῦτο δὲ 
τὸ γένος οὐκ ἐκπορεύεται εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. 


22 ᾿Αναστρεφομένων δὲ αὐτῶν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, εἶπεν αὐτοῖς 
ὁ Ἰησοῦς, Μέλλει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς 
χεῖρας ἀνθρώπων, 2 
ἡμέρᾳ ἐγερθήσεται. Καὶ ἐλυπήθησαν σφόδρα. 


5 καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καὶ τῇ τρίτῃ 


24 Ἐλθόντων δὲ αὐτῶν εἰς Καπερναούμ, προσῆλθον οἱ τὰ 


δίδραχμα λαμβάνοντες τῷ Πέτρῳ καὶ εἶπον, Ὁ διδάσκαλος 
ὑμῶν οὐ τελεῖ τὰ δίδραχμα; 2 Λέγει, Ναί. Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς 
τὴν οἰκίαν, προέφθασεν αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, λέγων, Τί σοι δοκεῖ, 
Σίμων; Οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἀπὸ τίνων λαμβάνουσιν τέλη ἢ 
κῆνσον; ᾿Απὸ τῶν υἱῶν αὐτῶν, ἢ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων; 25 Λέγει 
αὐτῷ ὁ Πέτρος, Ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων. Ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, 
Ἄρα γε ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ υἱοί. 27 Ἵνα δὲ μὴ σκανδαλίσωμεν 
αὐτούς, πορευθεὶς εἰς τὴν θάλασσαν βάλε ἄγκιστρον, καὶ τὸν 
᾿ἀναβαίνοντα᾽ πρῶτον ἰχθὺν ἄρον: καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα 
αὐτοῦ, εὑρήσεις στατῆρα- ἐκεῖνον λαβὼν δὸς αὐτοῖς ἀντὶ ἐμοῦ 


καὶ σου. 

17.17 ἔσομαι μεθ᾽ ὑμῶν « μεθ᾽ ὑμῶν 17.24 Καπερναούμ « Καφαρναοὺμ 
ἔσομαι 17.24 εἶπον « εἶπαν 

17.20 Ἰησοῦς εἰπεν « λέγει 17.24 τελεῖ τὰ « τελεῖ [τὰ] 

17.20 ἀπιστίαν «ς ὀλιγοπιστίαν 17.25 ὅτε εἰσῆλθεν « ἐλθόντα 

17.20 Μετάβηθι ἔντεῦθεν ς Μετάβα 17.26 Λέγει αὐτῷ ὁ Πέτρος ς Εἰπόντος 
ἔνθεν δέ 

17.21 -- 17.27 τὴν «--- 

17.22 Ἀναστρεφομένων ὁ 17.27 ἀναβαίνοντα « ἀναβάντα 
Συστρεφομένων 


328 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


Ι ῷ Ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ, 
λέγοντες, Τίς ἄρα μείζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν 
οὐρανῶν; 2 Καὶ προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς παιδίον ἔστησεν 
αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν, ὁ καὶ εἶπεν, ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ 
στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ παιδία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν 
βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. 1 Ὅστις οὖν ταπεινώσει ἑαυτὸν ὡς τὸ 
παιδίον τοῦτο, οὑτός ἐστιν ὁ μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν 
οὐρανῶν. " Καὶ ὃς ἐὰν δέξηται παιδίον τοιοῦτον ἕν ἐπὶ τῷ 
᾿ , ᾿ 2 Ν , 6. ᾧ ἂκ δ 6 ΄- 
ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται: “Ὃς δ᾽ ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν 
μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς ἐμέ, συμφέρει αὐτῷ ἵνα 
κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς εἰς τὸν τράχηλον αὐτοῦ, καὶ 
καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης. 7 Οὐαὶ τῷ κόσμῳ 
3 Ν Ἂν: ’ 5 ’ ᾽ ΕΣ 3 “-“ Ἂν ’, 
ἀπὸ τῶν σκανδάλων - ἀνάγκη γάρ ἐστιν ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα: 
ν᾿ ᾽ Ν ἄξει ,ὕ 2 ,ὔ Ω κω Ν , “Ὁ, 
πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, δι᾽ οὗ τὸ σκάνδαλον ἔρχεται. 
δ Εἰ δὲ ἡ χείρ σου ἢ ὁ πούς σου σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον αὐτὰ 
Α, ’, ε ΕἾ ΄“- , Ἂ ΝῊ ἣν “-“ ἐν Ἂς Ν 
καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ- καλόν σοι ἐστὶν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν 
χωλὸν ἢ κυλλόν, ἢ δύο χεῖρας ἢ δύο πόδας ἔχοντα βληθῆναι εἰς 
ν ἴω ν 3. 9 Ν 3. Ὁ ᾽ , Ψ 
τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον. “ Καὶ εἰ ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζει σε, 
"»᾽ Ἤ.: Ν Ἁ. Ψ' Ε ᾿ ΄- ὦ Ὧ Ν , 
ἔξελε αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ- καλόν σοι ἐστὶν μονόφθαλμον 
εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν, ἢ δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς 
τὴν γέενναν τοῦ πυρός. [5 Ὅρᾶτε μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τῶν 
μικρῶν τούτων, λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οἱ ἄγγελοι αὐτῶν ἐν 
οὐρανοῖς διὰ παντὸς βλέπουσιν τὸ πρόσωπον τοῦ πατρός μου 
τοῦ ἐν οὐρανοῖς. [1 Ἦλθεν γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου σῶσαι τὸ 
ἀπολωλός. 2 Τί ὑμῖν δοκεῖ; Ἐὰν γένηταί τινι ἀνθρώπῳ ἑκατὸν 
πρόβατα, καὶ πλανηθῇ ἕν ἐξ αὐτῶν - οὐχὶ ἀφεὶς τὰ ἐνενήκοντα 
ἐννέα, ἐπὶ τὰ ὄρη πορευθεὶς ζητεῖ τὸ πλανώμενον; "ἡ Καὶ ἐὰν 
γένηται εὑρεῖν αὐτό, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι χαίρει ἐπ᾿ αὐτῷ 
μᾶλλον, ἢ ἐπὶ τοῖς ἐνενήκοντα ἐννέα τοῖς μὴ πεπλανημένοις. 
᾿Ξ Οὕτως οὐκ ἔστιν θέλημα ἔμπροσθεν τοῦ πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν 
οὐρανοῖς, ἵνα ἀπόληται εἷς τῶν μικρῶν τούτων. 


18.2 ὁ Ἰησοῦς «--- 18.8 χωλὸν ἢ κυλλόν ς κυλλὸν ἢ 
18.5 παιδίον τοιοῦτον ἕν ὁ ἕν παιδίον χωλὸν 

τοιοῦτο 18.11 -- 
18.6 εἰς τὸν « περὶ τὸν 18.12 ἀφεὶς ς ἀφήσει 
18.7 ἐστιν «--- 18.12 πορευθεὶς « καὶ πορευθεὶς 
18.7 ἐκείνῳ «-- 18.14 εἷς « ἕν 


18.8 αὐτὰ « αὐτὸν 


329 


18.1 - 18.14 


18.15 - 18.30 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


15 Ἐὸ δὲ ε , 3 ν ε δ λ Ἑ - ν 
ὰν δὲ ἁμαρτήσῃ εἰς σὲ ὁ ἀδελφός σου, ὕπαγε καὶ 

ἔλεγξον αὐτὸν μεταξὺ σοῦ καὶ αὐτοῦ μόνου. Ἐάν σου ἀκούσῃ. 
2 , Ν 3 , 162 Ὰ ἃ ᾿ν,-Ἃ , τὰ 
ἐκέρδησας τὸν ἀδελφόν σου- ᾿" ἐὰν δὲ μὴ ἀκούσῃ, παράλαβε 
μετὰ σοῦ ἔτι ἕνα ἢ δύο, ἵνα ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων ἢ τριῶν 
σταθῇ πᾶν ῥῆμα: ἐὰν δὲ παρακούσῃ αὐτῶν, εἰπὲ τῇ 
ἐκκλησίᾳ. ἐὰν δὲ καὶ τῆς ἐκκλησίας παρακούσῃ, ἔστω σοι 
.« Βιἃ Ν Ἄν ΣῈ ’, 18" ν ᾿ ε “ .« ΙΝ 
ὥσπερ ὁ ἐθνικὸς καὶ ὁ τελώνης. δ Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅσα ἐὰν 
δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ: καὶ ὅσα ἐὰν 
λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ. 1" Πάλιν 
ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἐὰν δύο ὑμῶν συμφωνήσωσιν ἐπὶ τῆς γῆς 
περὶ παντὸς πράγματος οὗ ἐὰν αἰτήσωνται, γενήσεται αὐτοῖς 
παρὰ τοῦ πατρός μοῦ τοῦ ἐν οὐρανοῖς. 2) Οὗ γάρ εἰσιν δύο ἢ 
τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμὶ ἐν μέσῳ αὐτῶν. 

21 Τότε προσελθὼν αὐτῷ ὁ Πέτρος εἶπεν, Κύριε, ποσάκις 
ἁμαρτήσει εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου, καὶ ἀφήσω αὐτῷ; Ἕως 
ς ’ ΡΖ , 3 “ες Ω [9 ᾿ , .« ξ ᾿ 
ἑπτάκις; 2 Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Οὐ λέγω σοι ἕως ἑπτάκις, 
ἀλλ᾽ ἕως ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. 2 Διὰ τοῦτο ὡμοιώθη ἣ 

, ρῃ 3 ρας Ε Ἂ ΤΑ [ᾺῚ 3 , 
βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ, ὃς ἠθέλησεν 
συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ. 2) Ἀρξαμένου δὲ 
αὐτοῦ συναίρειν, προσηνέχθη αὐτῷ εἷς ὀφειλέτης μυρίων 

᾿ ψνἤ Ἂς “, ἐξ ᾽ [ο 3 - ᾿ ; 
ταλάντων. ““ Μὴ ἔχοντος δὲ αὐτοῦ ἀποδοῦναι ἐκέλευσεν 
αὐτὸν ὁ κύριος αὐτοῦ πραθῆναι, καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὰ 
τέκνα, καὶ πάντα ὅσα εἶχεν, καὶ ἀποδοθῆναι. 25 Πεσὼν οὖν ὁ 
δοῦλος προσεκύνει αὐτῷ, λέγων, Κύριε, Μακροθύμησον ἐπ᾽ 
3. , ΝΝ , 3 Ἂ 7 Ἂ Ἂν , - 
ἐμοί, καὶ πάντα σοι ἀποδώσω. “΄Σπλαγχνισθεὶς δὲ ὁ κύριος τοῦ 
δούλου ἐκείνου ἀπέλυσεν αὐτόν, καὶ τὸ δάνειον ἀφῆκεν αὐτῷ. 
28 Ἐξελθὼν δὲ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος εὑρεν ἕνα τῶν συνδούλων 
αὐτοῦ, ὃς ὥφειλεν αὐτῷ ἑκατὸν δηνάρια, καὶ κρατήσας αὐτὸν 
ἔπνιγεν, λέγων, ᾿Απόδος μοι εἴ τι ὀφείλεις. 2 Πεσὼν οὖν ὁ 
σύνδουλος αὐτοῦ εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ παρεκάλει αὐτόν, 
λέγων, Μακροθύμησον ἐπ᾽ ἐμοί, καὶ ἀποδώσω σοι. ἢ Ὁ δὲ οὐκ 


18.15 εἰς σὲ « [εἰς σὲ] 18.22 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 

18.15 καὶ ἔλεγξον ς ἔλεγξον 18.25 αὐτοῦ πραθῆναι « πραθῆναι 

18.18 δεδεμένα ἐν τῷ ὁ δεδεμένα ἐν 18.25 αὐτοῦ καὶ « καὶ 

18.18 λελυμένα ἐν τῷ « λελυμένα ἐν 18.25 εἶχεν 9 ἔχει 

18.19 ἀμὴν « [ἀμὴν] 18.26 Κύριε «--- 

18.19 ὑμῶν συμφωνήσωσιν ὁ 18.26 σοι ἀποδώσω ς ἀποδώσω σοι 
συμφωνήσωσιν ἐξ ὑμῶν 18.28 μοι «--- 

18.21 αὐτῷ ὁ Πέτρος εἶπεν « ὁ Πέτρος 18.29 εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ «--- 


εἶπεν αὐτῷ 


40 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἤθελεν, ἀλλὰ ἀπελθὼν ἔβαλεν αὐτὸν εἰς φυλακήν, ἕως οὗ 
ἀποδῷ τὸ ὀφειλόμενον. ὅ' Ἰδόντες δὲ οἱ σύνδουλοι αὐτοῦ τὰ 
γενόμενα ἐλυπήθησαν σφόδρα- καὶ ἐλθόντες διεσάφησαν τῷ 
κυρίῳ ἑαυτῶν πάντα τὰ γενόμενα. 72 Τότε προσκαλεσάμενος 
αὐτὸν ὁ κύριος αὐτοῦ λέγει αὐτῷ, Δοῦλε πονηρέ, πᾶσαν τὴν 


33 οὐκ ἔδει 


ὀφειλὴν ἐκείνην ἀφῆκά σοι, ἐπεὶ παρεκάλεσάς με- 
καὶ σὲ ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου, ὡς καὶ ἐγώ σε ἠλέησα; 
3. Καὶ ὀργισθεὶς ὁ κύριος αὐτοῦ παρέδωκεν αὐτὸν τοῖς 
βασανισταῖς, ἕως οὗ ἀποδῷ πᾶν τὸ ὀφειλόμενον αὐτῷ. 
35 Οὕτως καὶ ὁ πατήρ μου ὁ ἐπουράνιος ποιήσει ὑμῖν, ἐὰν μὴ 
ἀφῆτε ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν τὰ 
παραπτώματα αὐτῶν. 


19 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς λόγους 
τούτους, μετῆρεν ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἦλθεν εἰς τὰ 
.«“ - . , ἢ “ιν Ψ. ρ ἃ ἐν . 
ὅρια τῆς Ἰουδαίας πέραν τοῦ Ἰορδάνου. “Καὶ ἠκολούθησαν 
5. τας, Ἂν, ,ὔ ἀν ὁ ᾿ Ἄ " 2 “ 3 Ν 
αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτοὺς ἐκεῖ. “Καὶ 
προσῆλθον αὐτῷ οἱ Φαρισαῖοι πειράζοντες αὐτόν, καὶ 
λέγοντες αὐτῷ, Εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα 
αὐτοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν; 2 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, 
Οὐκ ἀνέγνωτε ὅτι ὁ ποιήσας ἀπ᾿ ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ 
ἐποίησεν αὐτούς, "καὶ εἶπεν, Ἕνεκεν τούτου καταλείψει 
ἄνθρωπος τὸν 'πατέρα᾽ καὶ τὴν μητέρα, καὶ 
'προσκολληθήσεται᾽ τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς 
, , 6. 9 , ΞΕ Ν 3 Ἂν ΝΥ , ΓῸ “ ᾿ 
σάρκα μίαν; 5 “Ὥστε οὐκέτι εἰσὶν δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία- ὃ οὖν ὁ 
θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω. 7 Λέγουσιν αὐτῷ, Τί 
εὴ - 2 ,ὔ - , 3 , . 
οὖν Μωσῆς ἐνετείλατο δοῦναι βιβλίον ἀποστασίου, καὶ 
ἀπολῦσαι αὐτήν; δ Λέγει αὐτοῖς ὅτι Μωσῆς πρὸς τὴν 
σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν ὑμῖν ἀπολῦσαι τὰς γυναῖκας 
ὑμῶν ἀπ᾽ ἀρχῆς δὲ οὐ γέγονεν οὕτως. “ Λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν 
ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, μὴ ἐπὶ πορνείᾳ, καὶ γαμήσῃ 
ἄλλην, μοιχᾶται: καὶ ὁ ἀπολελυμένην γαμήσας μοιχᾶται. 


18.30 οὗ «-- 19. ποιήσας « κτίσας 

18.31 δὲ «οὖν 19.5 ἝἭΝνεκεν ς Ἕνεκα 

18.33 καὶ ἐγώ « κἀγὼ 19.5 προσκολληθήσεται Ὁ 

18.34 αὐτῷ «-- κολληθήσεται 

18.35 ἐπουράνιος Φ οὐράνιος 19.070 Μωσῆς « Μωῦσῆς 

18.35 τὰ παραπτώματα αὐτῶν «--- 19.7 αὐτήν « [αὐτήν] 

19.3 οἱ ς-- 19.383 Μωσῆς « Μωῦσῆς 

19.3. αὐτῷ Εἰ « Εἰ 19.9 καὶ ὁ ἀπολελυμένην γαμήσας 
19.4 αὐτοῖς «--- μοιχᾶται «--- 


41 


18.31 - 19.9 


πατέρα αὐτοῦ 


κολληθήσεται 


19.10 - 19.24 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 

10 λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Εἰ οὕτως ἐστὶν ἣ αἰτία τοῦ 
ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός, οὐ συμφέρει γαμῆσαι. 1: Ὃ δὲ 
εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ πάντες χωροῦσιν τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλ᾽ οἷς 
δέδοται. 12 Εἰσὶν γὰρ εὐνοῦχοι, οἵτινες ἐκ κοιλίας μητρὸς 
ἐγεννήθησαν οὕτως: 
εὐνουχίσθησαν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων - καί εἰσιν εὐνοῦχοι, οἵτινες 
εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Ὁ 
δυνάμενος χωρεῖν χωρείτω. 


καί εἰσιν εὐνοῦχοι, οἵτινες 


13 7ότε προσηνέχθη αὐτῷ παιδία, ἵνα τὰς χεῖρας ἐπιθῇ 
αὐτοῖς, καὶ προσεύξηται- οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς. 
14 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἄφετε τὰ παιδία, καὶ μὴ κωλύετε αὐτὰ 
ἐλθεῖν πρός με: τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἣ βασιλεία τῶν 
οὐρανῶν. 1" Καὶ ἐπιθεὶς αὐτοῖς τὰς χεῖρας, ἐπορεύθη ἐκεῖθεν. 
Ιὸ Καὶ ἰδού, εἷς προσελθὼν εἶπεν αὐτῷ, Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί 
ἀγαθὸν ποιήσω, ἵνα ἔχω ζωὴν αἰώνιον; [7 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Τί 
με λέγεις ἀγαθόν; Οὐδεὶς ἀγαθός, εἰ μὴ εἷς, ὁ θεός. Εἰ δὲ θέλεις 
εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωήν, τήρησον τὰς ἐντολάς. ὃ Λέγει αὐτῷ, 
Ποίας; Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Τὸ Οὐ φονεύσεις: οὐ μοιχεύσεις: οὐ 
κλέψεις: οὐ ψευδομαρτυρήσεις: “τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν 
μητέρα: καί, ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. 2 Λέγει 
αὐτῷ ὁ νεανίσκος, Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου- 
τί ἔτι ὑστερῶ; 2) Ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, 
ὕπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις 
θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ" καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι. 22 Ἀκούσας 
δὲ ὁ νεανίσκος τὸν λόγον ἀπῆλθεν λυπούμενος: ἦν γὰρ ἔχων 
κτήματα πολλά. 


25 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν 
τῇ , , φ' , 3 Ν ,ὔ ΄- 
ὅτι δυσκόλως πλούσιος εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν 
οὐρανῶν. Ζ'᾿ Πάλιν δὲ λέγω ὑμῖν, εὐκοπώτερόν ἐστιν κάμηλον 

Ν , - ,ὔ ὙἿΗ͂Ν. ΕᾺΥ ,ὔ ᾿ Ἂ, 
διὰ τρυπήματος ῥαφίδος διελθεῖν, ἢ πλούσιον εἰς τὴν 


19.10 αὐτοῦ « [αὐτοῦ] Εἷς ἐστιν ὁ ἀγαθός 
19.11 τοῦτον « [τοῦτον] 19.17 εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωήν « εἰς τὴν 
19.13 προσηνέχθη « προσηνέχθησαν ζωὴν εἰσελθεῖν 
19.15 αὐτοῖς τὰς χεῖρας « τὰς χεῖρας 19.20 ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου ὁ 
αὐτοῖς Ἀ ἐφύλαξα 
19.16 εἶπεν αὐτῷ « αὐτῷ εἶπεν 19.21 πτωχοῖς « [τοῖς] πτωχοῖς 
19.16 ἀγαθέ «ε--- 19.21 οὐρανῷ « οὐρανοῖς 
19.16 ἔχω « σχῶ 19.23 δυσκόλως πλούσιος « πλούσιος 
19.17 λέγεις ἀγαθόν « ἐρωτᾷς περὶ τοῦ δυσκόλως 
ἀγαθοῦ 19.24 εἰς ς εἰσελθεῖν εἰς 


19.17 


Οὐδεὶς ἀγαθός εἰ μὴ εἷς ὁ θεός ὁ 


42 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελθεῖν. 25. Ακούσαντες δὲ οἱ μαθηταὶ 
9. ΄- 9. , , , ,ὔ δλ , 
αὐτοῦ ἐξεπλήσσοντο σφόδρα, λέγοντες, Τίς ἄρα δύναται 
σωθῆναι; 265 Ἐμβλέψας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Παρὰ 
ἀνθρώποις τοῦτο ἀδύνατόν ἐστιν, παρὰ δὲ θεῷ πάντα ᾿ δυνατά." 
27 ᾿ 3 . ε , Ω ς «θὰ... ὃ γ᾿ Ξ- “ 9 , 
Τότε ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ, Ἰδού, ἡμεῖς ἀφήκαμεν 
᾿ ὅς δὲ , , ψ" πἢ ", ἕξ δος Ν 
πάντα καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι: τί ἄρα ἔσται ἡμῖν; 25 Ὃ δὲ 
Ἰησοῦς εἰπεν αὐτοῖς, ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ὑμεῖς οἱ 
ἀκολουθήσαντές μοι, ἐν τῇ παλιγγενεσίᾳ ὅταν καθίσῃ ὁ υἱὸς 
τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, καθίσεσθε καὶ ὑμεῖς 
Ἂν; Ν , , , Ν , ΔΊ Ὑὰ οδς , 
ἐπὶ δώδεκα θρόνους, κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. 
29 ᾿ ΨᾺ .«“ 3. - 4 Ν 2 ,ὔ ὍΝ 9 ’ Ε » 
Καὶ πᾶς ὅς ἀφῆκεν οἰκίας, ἢ ἀδελφούς, ἢ ἀδελφάς, ἢ πατέρα, 
ἢ μητέρα, ἢ γυναῖκα, ἢ τέκνα, ἢ ἀγρούς, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός 
μου, ἑκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον 
κληρονομήσει. ὋῬ Πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι, καὶ 
ἔσχατοι πρῶτοι. 


2) Ὁμοία γάρ ἐστιν ἣ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ 
0 οἰκοδεσπότῃ, ὅστις ἐξῆλθεν ἅμα πρωΐ μισθώσασθαι 
ἐργάτας εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ. 2 Καὶ συμφωνήσας μετὰ τῶν 
ἐργατῶν ἐκ δηναρίου τὴν ἡμέραν, ἀπέστειλεν αὐτοὺς εἰς τὸν 
ἀμπελῶνα αὐτοῦ. Καὶ ἐξελθὼν περὶ τρίτην ὥραν, εἶδεν 
ἄλλους ἑστῶτας ἐν τῇ ἀγορᾷ ἀργούς: Ἵ καὶ ἐκείνοις εἶπεν, 
Ὑπόγετε καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν ἀμπελῶνα, καὶ ὃ ἐὰν ἡ δίκαιον 
δώσω ὑμῖν. "Οἱ δὲ ἀπῆλθον. Πάλιν ἐξελθὼν περὶ ἕκτην καὶ 
ἐνάτην ὥραν, ἐποίησεν ὡσαύτως. “ Περὶ δὲ τὴν ἑνδεκάτην 
ὥραν ἐξελθών, εὗρεν ἄλλους ἑστῶτας ἀργούς, καὶ λέγει 
αὐτοῖς, Τί ὧδε ἑστήκατε ὅλην τὴν ἡμέραν ἀργοί; 7 Λέγουσιν 
αὐτῷ, Ὅτι οὐδεὶς ἡμᾶς ἐμισθώσατο. Λέγει αὐτοῖς, Ὑπάγετε 
καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν ἀμπελῶνα, καὶ ὃ ἐὰν ἢ δίκαιον λήψεσθε. 
ὃ Οψίας δὲ γενομένης λέγει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος τῷ 
ἐπιτρόπῳ αὐτοῦ, Κάλεσον τοὺς ἐργάτας, καὶ ἀπόδος αὐτοῖς τὸν 
μισθόν, ἀρξάμενος ἀπὸ τῶν ἐσχάτων ἕως τῶν πρώτων. " Καὶ 
ἐλθόντες οἱ περὶ τὴν ἑνδεκάτην ὥραν ἔλαβον ἀνὰ δηνάριον. 


19.24 εἰσελθεῖν «--- 20.2 Καὶ συμφωνήσας ὁ Συμφωνήσας 
19.25 αὐτοῦ «-- δὲ 

19.28 καθίσεσθε « καθήσεσθε 20.5 ἐξελθὼν ς [δὲ] ἐξελθὼν 

19.29 ὅς ς ὅστις 20.6 ὥραν «ς-- 

19.29 ἢ γυναῖκα «--- 20.6 ἀργούς «--- 

19.29 λήψεται « λήμψεται 20.7 καὶ ὃ ἐὰν ἢ δίκαιον λήψεσθε «ς-- 


43 


19.25 - 20.9 


δυνατά ἐστιν 


20.10 - 20.24 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἸθΕλθόντες δὲ οἱ πρῶτοι ἐνόμισαν ὅτι πλεῖονα λήψονται: καὶ 
ἔλαβον καὶ αὐτοὶ ἀνὰ δηνάριον. ᾿[ Λαβόντες δὲ ἐγόγγυζον 
κατὰ τοῦ οἰκοδεσπότου, ᾿2 λέγοντες ὅτι Οὗτοι οἱ ἔσχατοι μίαν 
ὥραν ἐποίησαν, καὶ ἴσους ἡμῖν αὐτοὺς ἐποίησας, τοῖς 
βαστάσασιν τὸ βάρος τῆς ἡμέρας καὶ τὸν καύσωνα. ᾿ἦ Ὁ δὲ 
ἀποκριθεὶς εἶπεν ἑνὶ αὐτῶν, Ἑταῖρε, οὐκ ἀδικῶ σε: οὐχὶ 
δηναρίου συνεφώνησάς μοι; 'Ἀρον τὸ σὸν καὶ ὕπαγε: θέλω 
δὲ τούτῳ τῷ ἐσχάτῳ δοῦναι ὡς καὶ σοί. 15 Ἢ οὐκ ἔξεστίν μοι 
ποιῆσαι ὃ θέλω ἐν τοῖς ἐμοῖς; Εἰ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρός ἐστιν, 
ὅτι ἐγὼ ἀγαθός εἰμι; '5 Οὕτως ἔσονται οἱ ἔσχατοι πρῶτοι, καὶ οἱ 
πρῶτοι ἔσχατοι: πολλοὶ γὰρ εἰσιν κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί. 
11 Καὶ ἀναβαίνων ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα παρέλαβεν τοὺς 
δώδεκα μαθητὰς κατ᾽ ἰδίαν ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ εἶπεν αὐτοῖς, 
1δ Ἰδού, ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ 
γραμματεῦσιν: καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ, "καὶ 
παραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν εἰς τὸ ἐμπαῖξαι καὶ 
μαστιγῶσαι καὶ σταυρῶσαι: καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. 


20 Τότε προσῆλθεν αὐτῷ ἣ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου μετὰ 
τῶν υἱῶν αὐτῆς, προσκυνοῦσα καὶ αἰτοῦσά τι παρ᾽ αὐτοῦ. 
21 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ, Τί θέλεις; Λέγει αὐτῷ, Εἰπὲ ἵνα καθίσωσιν 
οὗτοι οἱ δύο υἱοί μου, εἰς ἐκ δεξιῶν σου, καὶ εἰς ἐξ εὐωνύμων 
σοῦ, ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. 22 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Οὐκ 

Ε7 ,ὔ φ, ας , “- Ν , [ ϑ, Ν , 
οἴδατε τί αἰτεῖσθε. Δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ μέλλω 
πίνειν, ἢ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθῆναι; 
Λέγουσιν αὐτῷ, Δυνάμεθα. 25 Καὶ λέγει αὐτοῖς, Τὸ μὲν 
ποτήριόν μοῦ πίεσθε, καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι 

, Ά Ὁ ,ὔ Ψ. Ψ" 4. ΕΣ , 
βαπτισθήσεσθε:- Τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου καὶ ἐξ εὐωνύμων 
μου, οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ᾽ οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ 
πατρός μου. 2, Καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα ἠγανάκτησαν περὶ τῶν 


20.10 Ἐλθόντες δὲ ς Καὶ ἐλθόντες 20.17 μαθητὰς « [μαθητὰς] 
20.10 πλεῖονα « πλεῖον 20.17 ἐν τῇ ὁδῷ καὶ « καὶ ἐν τῇ ὁδῷ 
20.10 λήψονται Φ λήμψονται 20.19 ἀναστήσεται ς ἐγερθήσεται 
20.10 καὶ αὐτοὶ ἀνὰ δηνάριον « [τὸ] 20.20 παρ᾽ « ἀπ᾿ 
ἀνὰ δηνάριον καὶ αὐτοί 20.22 ἢ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι 
20.12 ὅτι «-- ᾿ βαπτισθῆναι «--- 
20.13 εἶπεν ἑνὶ αὐτῶν « ἑνὶ αὐτῶν εἶπεν 20.23 Καὶ λέγει Φ Λέγει 
20.15 Ἢ [Ἢ] 20.23 καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ 
20.15 ποιῆσαι ὃ θέλω « ὃ θέλω ποιῆσαι βαπτίζομαι βαπτισθήσεσθε «--- 
20.15 Εἰς Ἢ 20.23 μου οὐκ «οὐκ 
20.16 πολλοὶ γὰρ εἰσιν κλητοί ὀλίγοι δὲ 20.23 δοῦναι «ς [τοῦτο] δοῦναι 
ἐκλεκτοί « --- 


44 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


δύο ἀδελφῶν. 25 Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτοὺς εἶπεν, 
Οἴδατε ὅτι οἱ ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν, καὶ 
ἢ Ῥ. Τα "Ὁ σπ 26 ᾽ . , ν» ὅ: 
οἱ μεγάλοι κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν. “ Οὐχ οὕτως δέ ἔσται ἐν 
ὑμῖν: ἀλλ᾽ ὃς ἐὰν θέλῃ ἐν ὑμῖν μέγας γενέσθαι ἔσται ὑμῶν 
διάκονος. 72) καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος ἔστω ὑμῶν 
δοῦλος: 28 ὥσπερ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθεν 
διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ 
λύτρον ἀντὶ πολλῶν. 


29 ν 39 ’, 2 σι 3 Ν Ω ὰ 2 Ἐ 
Καὶ ἐκπορευομένων αὐτῶν ἀπὸ Ἰεριχώ, ἠκολούθησεν 
αὐτῷ ὄχλος πολύς. ᾿ Καὶ ἰδού, δύο τυφλοὶ καθήμενοι παρὰ 
τὴν ὁδόν, ἀκούσαντες ὅτι Ἰησοῦς παράγει, ἔκραξαν, λέγοντες, 
Ἐλέησον ἡμᾶς, κύριε, υἱὸς Δαυίδ. 51: Ὃ δὲ ὄχλος ἐπετίμησεν 
αὐτοῖς ἵνα σιωπήσωσιν. Οἱ δὲ μεῖζον ἔκραζον, λέγοντες, 
Ἐλέησον ἡμᾶς, κύριε, υἱὸς Δαυίδ. 52 Καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς 
ἐφώνησεν αὐτούς, καὶ εἶπεν, Τί θέλετε ποιήσω ὑμῖν; 
35 Λέγουσιν αὐτῷ, Κύριε, ἵνα ἀνοιχθῶσιν ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοί. 
3 Σπλογχνισθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἥψατο τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν - καὶ 
3 , ἐν, , 4' ΄“- ὸ 3 ,ὔ Ν ἢ ,ὔ 

εὐθέως ἀνέβλεψαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί, καὶ ἠκολούθησαν 
αὐτῷ. 
57 Καὶ ὅτε ἤγγισαν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ἦλθον εἰς 

Γ “Ἴ ἡ .ν ΕΝ 5 π᾿ , εν - 

Βηθσφαγῆ᾽ πρὸς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, τότε ὁ Ἰησοῦς 
3 , ,ὔ ᾿ μι , τ “ ψ 2 Ν 
ἀπέστειλεν δύο μαθητάς, “λέγων αὐτοῖς, Πορεύθητε εἰς τὴν 
κώμην τὴν ἀπέναντι ὑμῶν, καὶ εὐθέως εὑρήσετε ὄνον 

, Ν ΄- 2 ὅ.. Ἂν , ΜΝ ψ' , 3 Ν 

δεδεμένην, καὶ πῶλον μετ᾽ αὐτῆς: λύσαντες ἀγάγετέ μοι. “ Καὶ 
ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ τι, ἐρεῖτε ὅτι ὋὋ κύριος αὐτῶν χρείαν ἔχει: 
εὐθέως δὲ ἀποστέλλει αὐτούς. 1 Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν, ἵνα 

“ Ἶ ἀι Ν ἊΝ, ΄- Φ; , μι "»᾿ “ιν 
πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου, λέγοντος, "Εἴπατε τῇ 
θυγατρὶ Σιών, Ἰδού, ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι, πραὺς καὶ 
ε ΕῚ " ν 3» Ν ΄ι τ" Ἔ Ψ. 6 , 
ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον υἱὸν ὑποζυγίου. “ὁ Πορευθέντες 
δὲ οἱ μαθηταΐ, καὶ ποιήσαντες καθὼς προσέταξεν αὐτοῖς ὁ 


20.26 δέ «ς--- 21.1 Βηθσφαγῆ πρὸς « Βηθφαγὴ εἰς 
20.27 ἐὰν ς ἂν 21.1 ὃδς-- 
20.27 ἔστω « ἔσται 21.2 Πορεύθητε ς Πορεύεσθε 
20.30 κύριε «[κύριε] 21.2 ἀπέναντι « κατέναντι 
20.31 ἔκραζον « ἔκραξαν 21.3 εὐθέως δὲ ἀποστέλλει ς εὐθὺς δὲ 
20.33 ἀνοιχθῶσιν ἡμῶν οἱ ὀφθαλμοί «ὁ ἀποστελεῖ 
ἀνοιγῶσιν οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν 21.4 ὅλον «ς-- 
20.34 ὀφθαλμῶν « ὀμμάτων 21.5 πῶλον « ἐπὶ πῶλον 
20.34 αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί «--- 21.6 προσέταξεν ς συνέταξεν 


45 


20.25 - 21.6 


Βηθφαγῆ 


21.7 - 21.21 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 

Ἰησοῦς, 7ἤγαγον τὴν ὄνον καὶ τὸν πῶλον, καὶ ἐπέθηκαν ἐπάνω 
αὐτῶν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἐπεκάθισεν ἐπάνω αὐτῶν. ὃ Ὁ δὲ 
πλεῖστος ὄχλος ἔστρωσαν ἑαυτῶν τὰ ἱμάτια ἐν τῇ ὁδῷ. ἄλλοι 
δὲ ἔκοπτον κλάδους ἀπὸ τῶν δένδρων, καὶ ἐστρώννυον ἐν τῇ 
ὁδῷ. “Οἱ δὲ ὄχλοι οἱ προάγοντες καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες 
ἔκραζον, λέγοντες, (Ωσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυίδ: Εὐλογημένος ὁ 
ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου: .Ωσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις. 
10 Κ Ν Ἂν λθ , 3 ᾿κἢ νὰ Ἵ , λ εἰ ν θ ΄- δ 

αἱ εἰσελθόντος αὐτοῦ εἰς Ἱεροσόλυμα, ἐσείσθη πᾶσα ἣ 
πόλις, λέγουσα, Τίς ἐστιν οὗτος; 1 Οἱ δὲ ὄχλοι ἔλεγον, Οὗτός 
3 3 ΄σι Ἔ ,)» Ξ 5 Ν Ν ΄“ ,ὔ 
ἐστιν Ἰησοῦς ὁ προφήτης, ὁ ἀπὸ Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας. 


12 Καὶ εἰσῆλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν τοῦ θεοῦ, καὶ 
ἐξέβαλεν πάντας τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ, 
καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν κατέστρεψεν, καὶ τὰς 
καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστεράς. 1 Καὶ λέγει αὐτοῖς, 
Γέγραπται, Ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς κληθήσεται. ὑμεῖς δὲ 
αὐτὸν ἐποιήσατε σπήλαιον λῃστῶν. ᾿“ Καὶ προσῆλθον αὐτῷ 
χωλοὶ καὶ τυφλοὶ ἐν τῷ ἱερῷ: καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς. 
15 Ἰδόντες δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὰ θαυμάσια ἃ 
ἐποίησεν, καὶ τοὺς παῖδας κράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ λέγοντας, 
ἙὩσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυίδ, ἠγανάκτησαν, ᾿ὅ καὶ εἶπον αὐτῷ, 
Ἀκούεις τί οὗτοι λέγουσιν; Ὁ δὲ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Ναί: 
οὐδέποτε ἀνέγνωτε ὅτι Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων 
κατηρτίσω αἶνον; 17 Καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς ἐξῆλθεν ἔξω τῆς 
πόλεως εἰς Βηθανίαν, καὶ ηὐλίσθη ἐκεῖ. 


18 Προἷας δὲ ἐπανάγων εἰς τὴν πόλιν, ἐπείνασεν: 
19 καὶ ἰδὼν συκῆν μίαν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ, ἦλθεν ἐπ᾽ αὐτήν, καὶ 
οὐδὲν εὗρεν ἐν αὐτῇ εἰ μὴ φύλλα μόνον: καὶ λέγει αὐτῇ, 
Μηκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς γένηται εἰς τὸν αἰῶνα. Καὶ ἐξηράνθη 
παραχρῆμα ἣ συκῆ. 2 Καὶ ἰδόντες οἱ μαθηταὶ ἐθαύμασαν, 
λέγοντες, Πῶς παραχρῆμα ἐξηράνθη ἣ συκῆ; 2: Ἀποκριθεὶς δὲ 
ὃ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν ἔχητε πίστιν, καὶ 
μὴ διακριθῆτε, οὐ μόνον τὸ τῆς συκῆς ποιήσετε, ἀλλὰ κἂν τῷ 


21.7 ἐπέθηκαν ἐπάνω ς ἐπέθηκαν ἐπ᾽ 21.12 τοῦ θεοῦ ε--- 
21.7 αὐτῶν καὶ « καὶ 21.13 ἐποιήσατε « ποιεῖτε 
21.9 καὶ « αὐτὸν καὶ 21.14 χωλοὶ καὶ τυφλοὶ ς τυφλοὶ καὶ 
21.11 Ἰησοῦς ὁ προφήτης ὁ ὁ προφήτης χωλοὶ 

Ἰησοῦς 21.15 κράζοντας « τοὺς κράζοντας 
21.11 Ναζαρὲτ « Ναζαρὲθ 21.16 εἶπον « εἶπαν 
21.12 ὃ ς--- 21.18 Προωΐας ΦΠρωΐϊ 


46 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 21.22 - 21.34 


ὄρει τούτῳ εἴπητε, Ἄρθητι καὶ βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν, 
γενήσεται. 2 Καὶ πάντα ὅσα ᾿ἐὰν᾽ αἰτήσητε ἐν τῇ προσευχῇ, ἂν 
πιστεύοντες, λήψεσθε. 

23 Καὶ ἐλθόντι αὐτῷ εἰς τὸ ἱερόν, προσῆλθον αὐτῷ 
διδάσκοντι οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ, 
λέγοντες, Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; Καὶ τίς σοι ἔδωκεν 

᾿ ᾽ , ,ὕ 24 ΝΝ ἃς “6. οἷ - ωΩ ᾽ “ 
τὴν ἐξουσίαν ταύτην; “7 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, 
Ἐρωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ λόγον ἕνα, ὃν ἐὰν εἴπητέ μοι, κἀγὼ ὑμῖν 
ἐρῶ ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. 25 Τὸ βάπτισμα Ἰωάννου 
πόθεν ἦν; Ἐξ οὐρανοῦ ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Οἱ δὲ διελογίζοντο παρ᾽ 
ἑαυτοῖς, λέγοντες, Ἐὰν εἴπωμεν, Ἐξ οὐρανοῦ, ἐρεῖ ἡμῖν, Διὰ τί 

5 ᾽ Ξ ,ὕ 5. κπ΄ὶὸῇὸ 26 Δ ν Κν, ᾽ 3. ᾽, 
οὖν οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ; “5 Ἐὰν δὲ εἴπωμεν, Ἐξ ἀνθρώπων, 
φοβούμεθα τὸν ὄχλον: πάντες γὰρ ἔχουσιν τὸν Ἰωάννην ὡς 
προφήτην. 2) Καὶ ἀποκριθέντες τῷ Ἰησοῦ εἶπον, Οὐκ οἴδαμεν. 

5) 3 5. Ν 3 Γὰ 3. Ν 3 ΕἾ , ς Ψν 3 ,ὔ Ἂ , 

Ἔφη αὐτοῖς καὶ αὐτός, Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ 
ταῦτα ποιῶ. 25 Τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ; Ἄνθρωπος εἶχεν τέκνα δύο, 
καὶ προσελθὼν τῷ πρώτῳ εἶπεν, Τέκνον, ὕπαγε, σήμερον 
ἐργάζου ἐν τῷ ἀμπελῶνί μου. 2 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Οὐ 
θέλω- ὕστερον δὲ μεταμεληθείς, ἀπῆλθεν. Ὁ Καὶ προσελθὼν 

Ἄ Ἐ. Φ π 5 [ Ψ ε Ἀπ δ . 53 ᾽ , πο 
τῷ ᾿δευτέρῳ᾽ εἶπεν ὡσαύτως. Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ἐγώ, ἑτέρῳ 

, ΝΝ 3 3. ΨΩ 31 , 2 σι ,ὔ 2 ’,’ ᾿ , 
κύριε: καὶ οὐκ ἀπῆλθεν. ᾽ Τίς ἐκ τῶν δύο ἐποίησεν τὸ θέλημα 
τοῦ πατρός; Λέγουσιν αὐτῷ, Ὁ πρῶτος. Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, 
᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι οἱ τελῶναι καὶ αἱ πόρναι προάγουσιν 
ὑμᾶς εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. “2 Ἦλθεν γὰρ πρὸς ὑμᾶς 
Ἰωάννης ἐν ὁδῷ δικαιοσύνης, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ. οἱ δὲ 
τελῶναι καὶ αἱ πόρναι ἐπίστευσαν αὐτῷ: ὑμεῖς δὲ ἰδόντες οὐ 
μετεμελήθητε ὕστερον τοῦ πιστεῦσαι αὐτῷ. 

"Ἄλλην παραβολὴν ἀκούσατε. ᾿Ανθρωπός τις ἦν -- 
οἰκοδεσπότης, ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα, καὶ φραγμὸν αὐτῷ 
περιέθηκεν, καὶ ὥρυξεν ἐν αὐτῷ ληνόν, καὶ φκοδόμησεν 

,ὕ ν 39 5.ἊΝ “ ΣΡ, ν᾽ 34 
πύργον, καὶ ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησεν. “Ὅτε 


21.22 ἐὰν « ἂν 21.28 μου .--- 


21.22 λήψεσθε « λήμψεσθε 21.30 Καὶ προσελθὼν τῷ δευτέρῳ Φ 
21.23 ἐλθόντι αὐτῷ ς ἐλθόντος αὐτοῦ Προσελθὼν δὲ τῷ ἑτέρῳ 
21.25 Ἰωάννου « τὸ Ἰωάννου 21.31 αὐτῷ «-- 
21.25 παρ᾽ «ἐν 21.32 πρὸς ὑμᾶς Ἰωάννης ς Ἰωάννης 
21.26 ἔχουσιν τὸν Ἰωάννην ὡς πρὸς ὑμᾶς 

προφήτην ςΦ ὡς προφήτην ἔχουσιν 21.32 οὐ « οὐδὲ 

τὸν Ἰωάννην 21.33 τις «--- 
21.27 εἶπον « εἶπαν 21.33 ἐξέδοτο « ἐξέδετο 


47 


21.35 - 22.5 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


δὲ ἤγγισεν ὁ καιρὸς τῶν καρπῶν, ἀπέστειλεν τοὺς δούλους 
αὐτοῦ πρὸς τοὺς γεωργούς, λαβεῖν τοὺς καρποὺς αὐτοῦ “ὁ καὶ 
, ὁ Ν ἃς. , 3 ΄- [ Ν "᾽ ἘΝ, Ν 
λαβόντες οἱ γεωργοὶ τοὺς δούλους αὐτοῦ, ὃν μὲν ἔδειραν, ὃν δὲ 
ἀπέκτειναν, ὃν δὲ ἐλιθοβόλησαν. ᾽ὁ Πάλιν ἀπέστειλεν ἄλλους 
δούλους πλείονας τῶν πρώτων. καὶ ἐποίησαν αὐτοῖς ὡσαύτως. 
37 ὕστερον δὲ ἀπέστειλεν πρὸς αὐτοὺς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, λέγων, 
᾽ Α Ν ἘᾺ 38 ᾿Ν ἣν Ἂς ᾿ “ .»" 
Ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. ὃ Οἱ δὲ γεωργοὶ ἰδόντες τὸν υἱὸν 
εἶπον ἐν ἑαυτοῖς, Οὑτός ἐστιν ὁ κληρονόμος: δεῦτε, 
ἀποκτείνωμεν αὐτόν, καὶ κατάσχωμεν τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ. 
39 Καὶ λαβόντες αὐτὸν ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος καὶ 
θνοταν οὖν ἔλθῃ ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος, τί 
ποιήσει τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις; 1 Λέγουσιν αὐτῷ, Κακοὺς 
κακῶς ἀπολέσει αὐτούς, καὶ τὸν ἀμπελῶνα ἐκδώσεται ἄλλοις 


ἀπέκτειναν. 


γεωργοῖς, οἵτινες ἀποδώσουσιν αὐτῷ τοὺς καρποὺς ἐν τοῖς 
καιροῖς αὐτῶν. “Ζ2Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Οὐδέποτε ἀνέγνωτε 
ἐν ταῖς γραφαῖς, Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, 
οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας: παρὰ κυρίου ἐγένετο αὕτη, 
καὶ ἔστιν θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν; “5 Διὰ τοῦτο λέγω 
ὑμῖν ὅτι ἀρθήσεται ἀφ᾽ ὑμῶν ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ, καὶ 
δοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς. “Καὶ ὁ πεσὼν 
ἐπὶ τὸν λίθον τοῦτον συνθλασθήσεται- ἐφ᾽ ὃν δ᾽ ἂν πέσῃ, 
λικμήσει αὐτόν. Ὁ Καὶ ἀκούσαντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ 
Φαρισαῖοι τὰς παραβολὰς αὐτοῦ ἔγνωσαν ὅτι περὶ αὐτῶν 
λέγει. “6 Καὶ ζητοῦντες αὐτὸν κρατῆσαι, ἐφοβήθησαν τοὺς 
ὄχλους, ἐπειδὴ ὡς προφήτην αὐτὸν εἶχον. 


52 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς πάλιν εἶπεν αὐτοῖς ἐν 
παραβολαῖς, λέγων, 2 Ὡμοιώθη ἣ βασιλεία τῶν 
οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ, ὅστις ἐποίησεν γάμους τῷ υἱῷ 
αὐτοῦ: ὁ καὶ ἀπέστειλεν τοὺς δούλους αὐτοῦ καλέσαι τοὺς 
κεκλημένους εἰς τοὺς γάμους, καὶ οὐκ ἤθελον ἐλθεῖν. 1Πάλιν 
ἀπέστειλεν ἄλλους δούλους, λέγων, Εἴπατε τοῖς κεκλημένοις. 
Ἰδού, τὸ ἄριστόν μου ἡτοίμασα, οἱ ταῦροί μου καὶ τὰ σιτιστὰ 
τεθυμένα, καὶ πάντα ἕτοιμα. δεῦτε εἰς τοὺς γάμους. "Οἱ δὲ 


21.38 κατάσχωμεν « σχῶμεν 22.1 αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς « ἐν 
21.44 Καὶ ς[Καὶ παραβολαῖς αὐτοῖς 
21.44 αὐτόν ς αὐτόν] 22.4 ἣτοίμασα «ς ἡτοίμακα 


21.46 ἐπειδὴ ὡς « ἐπεὶ εἰς 


48 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


ἀμελήσαντες ἀπῆλθον, ὁ μὲν εἰς τὸν ἴδιον ἀγρόν, ὁ δὲ εἰς τὴν 
ἐμπορίαν αὐτοῦ: “οἱ δὲ λοιποὶ κρατήσαντες τοὺς δούλους 
αὐτοῦ ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν. 7 Καὶ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς 
ἐκεῖνος ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ ἀπώλεσεν 
τοὺς φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν. ὃ Τότε 
λέγει τοῖς δούλοις αὐτοῦ, Ὃ μὲν γάμος ἕτοιμός ἐστιν, οἱ δὲ 
κεκλημένοι οὐκ ἦσαν ἄξιοι. " Πορεύεσθε οὖν ἐπὶ τὰς διεξόδους 
τῶν ὁδῶν, καὶ ὅσους ᾿ἂν᾽ εὕρητε, καλέσατε εἰς τοὺς γάμους. 
Ιὸ Καὶ ἐξελθόντες οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι εἰς τὰς ὁδοὺς συνήγαγον 
πάντας ὅσους εὗρον, πονηρούς τε καὶ ἀγαθούς: καὶ ἐπλήσθη ὁ 
γάμος ἀνακειμένων. ᾿' Εἰσελθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς θεάσασθαι 
τοὺς ἀνακειμένους εἶδεν ἐκεῖ ἄνθρωπον οὐκ ἐνδεδυμένον 


12 καὶ λέγει αὐτῷ, Ἑταῖρε, πῶς εἰσῆλθες ὧδε μὴ 


ἔνδυμα γάμου: 

ἔχων ἔνδυμα γάμου; Ὁ δὲ ἐφιμώθη. 15 Τότε εἶπεν ὁ βασιλεὺς 

τοῖς διακόνοις, Δήσαντες αὐτοῦ πόδας καὶ χεῖρας, ἄρατε 

αὐτὸν καὶ ἐκβάλετε εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον- ἐκεῖ ἔσται ὁ 

κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων. '“ Πολλοὶ γάρ εἰσιν 
᾿ὰ ἐᾺ , ᾿ς ΑΝ ᾿ ἃ 

κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί. 


Ἰ5 Τότε πορευθέντες οἱ Φαρισαῖοι συμβούλιον ἔλαβον ὅπως 
ὈΕΗ͂ΙΣ ἡ ,ὔ 2 , 16 ν 3 , ΕΝ Ν 
αὐτὸν παγιδεύσωσιν ἐν λόγῳ. ᾿᾿ Καὶ ἀποστέλλουσιν αὐτῷ τοὺς 
μαθητὰς αὐτῶν μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν, λέγοντες, Διδάσκαλε, 
᾿ .« ὃ ΝΝ 53 ν ν᾿ ε ᾿Ν - ὧν 3 , 
οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἰ, καὶ τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ 
διδάσκεις, καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός, οὐ γὰρ βλέπεις εἰς 
Ἁ 3 : 17 ἀπο Ν, 5 Ἐξ ὦ , ς τὰν 
πρόσωπον ἀνθρώπων. [΄ Εἰπὲ οὖν ἡμῖν, τί σοι δοκεῖ; "Ἔξεστιν 
δοῦναι κῆνσον Καίσαρι, ἢ οὔ; ἰδΙννοοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν 
πονηρίαν αὐτῶν εἶπεν, Τί με πειράζετε, ὑποκριταΐ; 
19 , , ᾿, 7 - ἴὰ ἔξ ἢ Ἄ 
Ἐπιδείξατέ μοι τὸ νόμισμα τοῦ κήνσου. Οἱ δὲ προσήνεγκαν 
᾿ ΄ Ψ,. 20 Ν , ΕΣ “-“ ᾿ Ξ 3 Ἂ ΓΔ Ἀ. ὁ 
αὐτῷ δηνάριον. 2 Καὶ λέγει αὐτοῖς, Τίνος ἣ εἰκὼν αὕτη καὶ ἣ 
β- , ᾿ 21 , ΕΣ ΄ ,ὔ , ,ὔ ει - 
ἐπιγραφή; “ Λέγουσιν αὐτῷ, Καίσαρος. Τότε λέγει αὐτοῖς, 
᾿Απόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι: καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ. 
2 Καὶ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν. καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἀπῆλθον. 


23 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ προσῆλθον αὐτῷ Σαδδουκαῖοι, "οἷ᾽ 
λέγοντες μὴ εἶναι ἀνάστασιν, καὶ ἐπηρώτησαν αὐτόν, 


22.5 ὁμὲν φὃς μὲν 22.13 εἶπεν ὁ βασιλεὺς « ὁ βασιλεὺς 


22.5 ὁδὲ εἰς ς ὃς δὲ ἐπὶ εἶπεν 

22.7 Καὶ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος 22.13 ἄρατε αὐτὸν καὶ ἐκβάλετε Φ 
4 Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐκβάλετε αὐτὸν 

22.9 ἂν «ἐὰν 22.22 ἀπῆλθον « ἀπῆλθαν 

22.10 ὅσους « οὺς 22.23 οἱ --- 


49 


22.6 - 22.23 


᾽Ν 
εᾶν 


χεῖρας καὶ πόδας 


22.24 - 22.44 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


τῇ 
αὕτη 


24 λέγοντες, Διδάσκαλε, Μωσῆς εἶπεν, Ἐάν τις ἀποθάνῃ μὴ 
ἔχων τέκνα, ἐπιγαμβρεύσει ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα 
αὐτοῦ, καὶ ἀναστήσει σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. 5 Ἦσαν δὲ 
παρ᾽ ἡμῖν ἑπτὰ ἀδελφοί: καὶ ὁ πρῶτος γαμήσας ἐτελεύτησεν" 
καὶ μὴ ἔχων σπέρμα, ἀφῆκεν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ τῷ ἀδελφῷ 
αὐτοῦ. 25 Ὁμοίως καὶ ὁ δεύτερος, καὶ ὁ τρίτος, ἕως τῶν ἑπτά. 
Τ᾽ στερον δὲ πάντων ἀπέθανεν καὶ ἣ γυνή. 28 Ἐν τῇ οὖν 
ἀναστάσει, τίνος τῶν ἑπτὰ ἔσται γυνή; Πάντες γὰρ ἔσχον 
αὐτήν. 29 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Πλανᾶσθε, μὴ 
ς ) ν , κι νΝ , ΝΝ -“,͵ 30» κ - 
εἰδότες τὰς γραφάς, μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ. “ἡ Ἐν γὰρ τῇ 
ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν, οὔτε ἐκγαμίζονται, ἀλλ᾽ ὡς ἄγγελοι 
τοῦ θεοῦ ἐν οὐρανῷ εἰσιν. 5} Περὶ δὲ τῆς ἀναστάσεως τῶν 
νεκρῶν, οὐκ ἀνέγνωτε τὸ ῥηθὲν ὑμῖν ὑπὸ τοῦ θεοῦ, λέγοντος, 
32 Ἐγώ εἰμι ὁ θεὸς ᾿Αβραάμ, καὶ ὁ θεὸς Ἰσαάκ, καὶ ὁ θεὸς 
Ἰακώβ; Οὐκ ἔστιν ὁ θεὸς θεὸς νεκρῶν, ἀλλὰ ζώντων. 5 Καὶ 
ἀκούσαντες οἱ ὄχλοι ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. 

Ξ40ἱ δὲ Φαρισαῖοι, ἀκούσαντες ὅτι ἐφίμωσεν τοὺς 
Σαδδουκαίους, συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτό. 5 Καὶ ἐπηρώτησεν εἷς 
Ἂ. ὅ: τΥἾ , Ψ' ᾽ , . λέ 364 ὃ 3 λ 
ἐξ αὐτῶν νομικός, πειράζων αὐτόν, καὶ λέγων, ᾿ Διδάσκαλε, 

, Ε εἶ ψ, ᾿ σι ᾽, 7 ἀρ [ο "Ὁ, αἱ 
ποία ἐντολὴ μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ; ““ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔφη αὐτῷ, 
Ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ σου, καὶ ἐν ὅλῃ 
ψυχῇ σου, καὶ ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου. δ Αὕτη ἐστὶν πρώτη καὶ 

» Η » 39 , ΣῈ. ’, Το δώ ΤΕ αν 2 ᾿ς 
μεγάλη ἐντολή. ““Δευτέρα δὲ ὁμοία αὐτῇ, Ἀγαπήσεις τὸν 
πλησίον σου ὡς σεαυτόν. “5 Ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς 
ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται. 


ε 


Ἡ Συνηγμένων δὲ τῶν Φαρισαίων, ἐπηρώτησεν αὐτοὺς ὁ 
Ω [οἱ 42 , ιν “ “ Ν “- [οὶ , ἘΠ᾿ 
Ἰησοῦς, ““ λέγων, Τί ὑμῖν δοκεῖ περὶ τοῦ χριστοῦ; Τίνος υἱός 
ἐστιν; Λέγουσιν αὐτῷ, Τοῦ Δαυίδ. 25 Λέγει αὐτοῖς, Πῶς οὖν 
Δαυὶδ ἐν πνεύματι κύριον αὐτὸν καλεῖ, λέγων, “Εἶπεν ὁ 
ᾧ ΄' , ᾿ ΕΣ ΄“΄ - Ν ΄. Ἂς 
κύριος τῷ κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς 


22.24 Μωσῆς ς Μωῦσῆς 22.37 καρδίᾳ « τῇ καρδίᾳ 

22.25 γαμήσας «γήμας 22.37 ψυχῇ «τῇ ψυχῇ 

22.27 καὶ «-- : 22.38 πρώτη καὶ μεγάλη « ἣ μεγάλη καὶ 
22.28 οὖν ἀναστάσει ς ἀναστάσει οὖν πρώτη 

22.30 ἐκγαμίζονται « γαμίζονται 22.40 καὶ Φ κρέμαται καὶ 

22.30 τοῦ θεοῦ ἐν « ἐν τῷ 22.40 κρέμανται «--- 

22.32 ὃ θεὸς θεὸς « [ὁ] θεὸς 22.43 κύριον αὐτὸν καλεῖ ς καλεῖ 
22.35 νομικός « [νομικὸς] αὐτὸν κύριον 

22.35 καὶ λέγων «--- 22.44 ὃς-- 


22.37 Ἰησοῦς «ε-- 


50 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 22.45 - 23.14 


ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; “ Εἰ οὖν Δαυὶδ καλεῖ 
αὐτὸν κύριον, πῶς υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν; “ Καὶ οὐδεὶς ἐδύνατο 
αὐτῷ ἀποκριθῆναι λόγον - οὐδὲ ἐτόλμησέν τις ἀπ᾿ ἐκείνης τῆς 
ἡμέρας ἐπερωτῆσαι αὐτὸν οὐκέτι. 


3, Τότε ὁ Ἰησοῦς ἐλάλησεν τοῖς ὄχλοις καὶ τοῖς μαθηταῖς 
2 αὐτοῦ, Ζλέγων, Ἐπὶ τῆς Μωσέως καθέδρας ἐκάθισαν 
οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι: ὁπάντα οὖν ὅσα ἐὰν εἴπωσιν 
ὑμῖν τηρεῖν, τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε: κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ 
ποιεῖτε, λέγουσιν γὰρ καὶ οὐ ποιοῦσιν. Ἢ Δεσμεύουσιν γὰρ 
φορτία βαρέα καὶ δυσβάστακτα, καὶ ἐπιτιθέασιν ἐπὶ τοὺς 
ὥμους τῶν ἀνθρώπων, τῷ δὲ δακτύλῳ αὐτῶν οὐ θέλουσιν 
κινῆσαι αὐτά. “Πάντα δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν ποιοῦσιν πρὸς τὸ 
θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις: πλατύνουσιν δὲ τὰ φυλακτήρια 
αὐτῶν, καὶ μεγαλύνουσιν τὰ κράσπεδα τῶν ἱματίων αὐτῶν - 
ὀφιλοῦσίν τε τὴν πρωτοκλισίαν ἐν τοῖς δείπνοις, καὶ τὰς 
πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς συναγωγαῖς, 7 καὶ τοὺς ἀσπασμοὺς ἐν 
ταῖς ἀγοραῖς, καὶ καλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, Ῥαββί, 
Ῥαββί: ὃ ὑμεῖς δὲ μὴ κληθῆτε Ῥαββί: εἷς γάρ ἐστιν ὑμῶν ὁ 
καθηγητής, ὁ χριστός: πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοί ἐστε. “ Καὶ 
πατέρα μὴ καλέσητε ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς. εἷς γάρ ἐστιν ὁ πατὴρ 
ὑμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. [0 μηδὲ κληθῆτε καθηγηταί: εἷς γὰρ 
ὑμῶν ἐστιν ὁ καθηγητής, ὁ χριστός. ᾿' Ὁ δὲ μείζων ὑμῶν ἔσται 
ὑμῶν διάκονος. 12 Ὅστις δὲ ὑψώσει ἑαυτόν, ταπεινωθήσεται: 
καὶ ὅστις ταπεινώσει ἑαυτόν, ὑψωθήσεται. 


13 Οὐαὶ δέ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταί, ὅτι 
κατεσθίετε τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, καὶ προφάσει μακρὰ 
προσευχόμενοι: διὰ τοῦτο λήψεσθε περισσότερον κρίμα. 
16 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταί, ὅτι κλείετε 


22.44 ὑποπόδιον ςΦ ὑποκάτω 23.7 Ῥαββί 'Ῥαββί « Ραββί 

22.46 αὐτῷ ἀποκριθῆναι ς ἀποκριθῆναι 23.8 καθηγητής ὁ χριστός ὁ 
αὐτῷ διδάσκαλος 

23... Μωσέως « Μωῦσέως 23.9 δπατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ς 

23.3 τηρεῖν τηρεῖτε καὶ ποιεῖτε Φ ὑμῶν ὁ πατὴρ ὁ οὐράνιος 
ποιήσατε καὶ τηρεῖτε 23.10 εἷς γὰρ ὑμῶν ἐστιν ὁ καθηγητής « 

23.4 γὰρ «δὲ ὅτι καθηγητὴς ὑμῶν ἐστιν εἷς 

23.4 καὶ δυσβάστακτα « [καὶ 23.13 κατεσθίετε τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, 
δυσβάστακτα] καὶ προφάσει μακρὰ 

23.4 τῷ δὲ « αὐτοὶ δὲ τῷ προσευχόμενοι: διὰ τοῦτο 

23.5 πλατύνουσιν δὲ ς πλατύνουσιν λήψεσθε περισσότερον κρίμα «ς 
γὰρ -- 

23.5 τῶν ἱματίων αὐτῶν «--- 23.14 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ 

23.6 τε «δὲ Φαρισαῖοι, ὑποκριταί, ὅτι « --- 


51 


23.15 - 23.28 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων - ὑμεῖς 
γὰρ οὐκ εἰσέρχεσθε, οὐδὲ τοὺς εἰσερχομένους ἀφίετε 
εἰσελθεῖν. 


Ἰσοὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταΐ, ὅτι 
περιάγετε τὴν θάλασσαν καὶ τὴν ξηρὰν ποιῆσαι ἕνα 
προσήλυτον, καὶ ὅταν γένηται, ποιεῖτε αὐτὸν υἱὸν γεέννης 
διπλότερον ὑμῶν. 


Ἰό οὐαὶ ὑμῖν, ὁδηγοὶ τυφλοί, οἱ λέγοντες, Ὃς ἂν ὀμόσῃ ἐν 
τῷ ναῷ, οὐδέν ἐστιν: ὃς δ᾽ ἂν ὀμόσῃ ἐν τῷ χρυσῷ τοῦ ναοῦ, 
3 γ᾿ 17 ἊΣ Ν [ὰ ,ὔ Ἅ; ,ὔ ᾿ , Ι » ΕᾺΥ 
ὀφείλει. [7 Μωροὶ καὶ τυφλοί: τίς γὰρ μείζων ἐστίν, ὁ χρυσός, ἢ 
ὃ ναὸς ὁ ἁγιάζων τὸν χρυσόν; ὃ Καί, Ὃς ἐὰν ὀμόσῃ ἐν τῷ 
θυσιαστηρίῳ, οὐδέν ἐστιν: ὃς δ᾽ ἂν ὀμόσῃ ἐν τῷ δώρῳ τῷ 
ἐ » ψ' ΄- 5. ,ὔ 19 Ν Ν ᾿ς ,ὔ Ά, “-“ Ν 
ἐπάνω αὐτοῦ, ὀφείλει. ᾿“ Μωροὶ καὶ τυφλοί: τί γὰρ μεῖζον, τὸ 
δῶρον, ἢ τὸ θυσιαστήριον τὸ ἁγιάζον τὸ δῶρον; 2) Ὃ οὖν 
ὀμόσας ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ὀμνύει ἐν αὐτῷ καὶ ἐν πᾶσιν τοῖς 
ἐπάνω αὐτοῦ 2) καὶ ὁ ὀμόσας ἐν τῷ ναῷ ὀμνύει ἐν αὐτῷ καὶ ἐν 
τῷ κατοικήσαντι αὐτόν: 2 καὶ ὁ ὀμόσας ἐν τῷ οὐρανῷ ὀμνύει 
ἐν τῷ θρόνῳ τοῦ θεοῦ καὶ ἐν τῷ καθημένῳ ἐπάνω αὐτοῦ. 

230. Ἂς Ἢ “ “ ᾿ ᾧ “ ξ ’, ὑ τς 

ὑαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταί, ὅτι 
ἀποδεκατοῦτε τὸ ἡδύοσμον καὶ τὸ ἄνηθον καὶ τὸ κύμινον, καὶ 
ἀφήκατε τὰ βαρύτερα τοῦ νόμου, τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεον καὶ 
τὴν πίστιν: ταῦτα ἔδει ποιῆσαι, κἀκεῖνα μὴ ἀφιέναι. 
2: 'Οδηγοὶ τυφλοί, οἱ διῦλίζοντες τὸν κώνωπα, τὴν δὲ κάμηλον 
καταπίνοντες. 


25 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταί, ὅτι 
καθαρίζετε τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἔσωθεν 
δὲ ,ὔ ΕΣ Ἑ “ Ν 5 ὃ Δ 26 Φᾧ ἰαΐ λέ 

ἐ γέμουσιν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ ἀδικίας. ἀαρισαῖε τυφλέ, 
καθάρισον πρῶτον τὸ ἐντὸς τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, 
ἵνα γένηται καὶ τὸ ἐκτὸς αὐτῶν καθαρόν. 


2] Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταί, ὅτι 
παρομοιάζετε τάφοις κεκονιαμένοις, οἵτινες ἔξωθεν μὲν 
φαίνονται ὡραῖοι, ἔσωθεν δὲ γέμουσιν ὀστέων νεκρῶν καὶ 

Ψ, 4 Ἄ 28 - Δ “ μΩ μ᾿ , 
πάσης ἀκαθαρσίας. “ὃ Οὕτως καὶ ὑμεῖς ἔξωθεν μὲν φαίνεσθε 


23.17 ἁγιάζων « ἁγιάσας 23.23 ἔδει ς [δὲ] ἔδει 

23.18 ἐὰν ς« ἂν 23.25 ἀδικίας ς ἀκρασίας 
23.19 Μωροὶ καὶ «--- 23.26 καὶ τῆς παροψίδος «--- 
23.21 κατοικήσαντι « κατοικοῦντι 23.26 αὐτῶν « αὐτοῦ 


23.23 τὸν ἔλεον « τὸ ἔλεος 


52 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


τοῖς ἀνθρώποις δίκαιοι, ἔσωθεν δέ μεστοί ἐστε ὑποκρίσεως καὶ 
ἀνομίας. 


29 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταΐ, ὅτι 
οἰκοδομεῖτε τοὺς τάφους τῶν προφητῶν, καὶ κοσμεῖτε τὰ 
μνημεῖα τῶν δικαίων, ἢ καὶ λέγετε, Εἰ ἦμεν ἐν ταῖς ἡμέραις 
τῶν πατέρων ἡμῶν, οὐκ ἂν ἦμεν κοινωνοὶ αὐτῶν ἐν τῷ αἵματι 
γΓΩστε μαρτυρεῖτε ἑαυτοῖς ὅτι υἱοί ἐστε τῶν 
3 


τῶν προφητῶν. 
2 καὶ ὑμεῖς πληρώσατε τὸ 
Ὄφεις, γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς 
φύγητε ἀπὸ τῆς κρίσεως τῆς γεέννης; “Διὰ τοῦτο, ἰδού, ἐγὼ 


φονευσάντων τοὺς προφήτας" 


μέτρον τῶν πατέρων ὑμῶν. ἦ9᾽ 


ἀποστέλλω πρὸς ὑμᾶς προφήτας καὶ σοφοὺς καὶ γραμματεῖς: 
καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε καὶ σταυρώσετε, καὶ ἐξ αὐτῶν 
μαστιγώσετε ἐν ταῖς συναγωγαῖς ὑμῶν καὶ διώξετε ἀπὸ πόλεως 
εἰς πόλιν: ὅπως ἔλθῃ ἐφ᾽ ὑμᾶς πᾶν αἷμα δίκαιον 
ἐκχυνόμενον ἐπὶ τῆς γῆς, ἀπὸ τοῦ αἵματος Ἄβελ τοῦ δικαίου, 
ἕως τοῦ αἵματος Ζαχαρίου υἱοῦ Βαραχίου, ὃν ἐφονεύσατε 
μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. 56 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι 
ἥξει 'πάντα ταῦτα ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην. 


51 Ἱερουσαλήμ, Ἱερουσαλήμ, ἣ ᾿ἀποκτένουσα᾽ τοὺς 
προφήτας καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν, 
ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου, ὃν τρόπον 
ἐπισυνάγει ὄρνις τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ 
ἠθελήσατε. 8 Ἰδού, ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος. 
39 Λέγω γὰρ ὑμῖν, οὐ μή με ἴδητε ἀπ᾽ ἄρτι, ἕως ἂν εἴπητε, 
Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου. 


ὃ; Ϊ Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς ἐπορεύετο ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ. καὶ 

προσῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς 
οἰκοδομὰς τοῦ ἱεροῦ. 2 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ βλέπετε 
ΤΙ - Ἴ1» Ν , ς- κα Ἂν Ἂς ἿΝ ΄. Ὁ ,ὔ ν: 
πάντα ταῦτα; ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε λίθος ἐπὶ 
λίθον, ὃς οὐ καταλυθήσεται. 


23.28 μεστοί ἐστε « ἐστε μεστοὶ 23.37 ἀποκτένουσα « ἀποκτείνουσα 
23.30 ἦμεν ἐν « ἤμεθα ἐν 23.37 ἐπισυνόγει ὄρνις « ὄρνις 
23.30 ἦμεν κοινωνοὶ αὐτῶν « ἤμεθα ἐπισυνάγει 
αὐτῶν κοινωνοὶ 23.37 ἑαυτῆς « αὐτῆς 
23.34 καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε ς ἐξ 24.1 ἐπορεύετο ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ « ἀπὸ 
αὐτῶν ἀποκτενεῖτε τοῦ ἱεροῦ ἐπορεύετο 
23.35 ἐκχυνόμενον «Φ ἐκχυννόμενον 24. Ἰησοῦς « ἀποκριθεὶς 
23.36 ὅτι ς--- 24.2 πάντα ταῦτα ς ταῦτα πάντα 


23.36 πάντα ταῦτα « ταῦτα πάντα 


53 


23.29 - 24.2 


ταῦτα πάντα 


ἀποκτείνουσα 


ταῦτα πάντα 


24.3 - 24.23 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


53Καθημένου δὲ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν, 

- "κι - . . ς) , δι ἀρ τ 
προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ κατ᾽ ἰδίαν, λέγοντες, Εἰπὲ ἡμῖν, 
πότε ταῦτα ἔσται; Καὶ τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας, καὶ τῆς 
συντελείας τοῦ αἰῶνος; “Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν 
αὐτοῖς, Βλέπετε, μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. "Πολλοὶ γὰρ 
ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μοῦ, λέγοντες, Ἐγώ εἰμι ὁ χριστός:" 
καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. ὁ Μελλήσετε δὲ ἀκούειν πολέμους 
καὶ ἀκοὰς πολέμων: ὁρᾶτε, μὴ θροεῖσθε: δεῖ γὰρ πάντα 
γενέσθαι: ἀλλ᾽ οὔπω ἐστὶν τὸ τέλος. 7 Ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος 
ἐς Ἃ 9} ἊΝ: Ψ 5 Ν , Ἂ. Ὁ» Ν Ν 
ἐπὶ ἔθνος, καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν - καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ 
λοιμοὶ καὶ σεισμοὶ κατὰ τόπους. ὁ Πάντα δὲ ταῦτα ἀρχὴ 
2 ’, 9 ,ὕ ,ὔ ᾷ - “ , Ἂι 
ὠδίνων. Τότε παραδώσουσιν ὑμᾶς εἰς θλίψιν, καὶ 
ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς: καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων τῶν 
ἐθνῶν διὰ τὸ ὄνομά μου. '" Καὶ τότε σκανδαλισθήσονται 

, Ν 9. γ᾽ ᾿ Ἂ , 

πολλοί, καὶ ἀλλήλους παραδώσουσιν, καὶ μισήσουσιν 
ἀλλήλους. [ἰ Καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθήσονται, καὶ 
πλανήσουσιν πολλούς. [2 Καὶ διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν 
ἀνομίαν, ψυγήσεται ἣ ἀγάπη τῶν πολλῶν - 15 ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς 
τέλος, οὗτος σωθήσεται. "" Καὶ κηρυχθήσεται τοῦτο τὸ 
εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ εἰς μαρτύριον 
πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν - καὶ τότε ἥξει τὸ τέλος. 


Ἰδσοταν οὖν ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως, τὸ ῥηθὲν 
διὰ Δανιὴλ τοῦ προφήτου, ἑστὼς ἐν τόπῳ ἁγίῳ -- ὁ 
ἀναγινώσκων νοείτω --- '“ τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν 
ἐπὶ τὰ ὄρη- 17 ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ καταβαινέτω ἄραι τὰ ἐκ τῆς 
οἰκίας αὐτοῦ ὃ καὶ ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ μὴ ἐπιστρεψάτω ὀπίσω ἀραι 
τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. " Οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς 
θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 2 Προσεύχεσθε δὲ ἵνα 
μὴ γένηται ἣ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος, μηδὲ σαββάτῳ. 2: 
γὰρ τότε θλίψις μεγάλη, οἵα οὐ γέγονεν ἀπ᾿ ἀρχῆς κόσμου ἕως 
τοῦ νῦν, οὐδ᾽ οὐ μὴ γένηται. 2 Καὶ εἰ μὴ ἐκολοβώθησαν αἱ 


Ἔσται 


Φ , ν᾿ “-“ ΕΣ Ν ΕΣ , Ὁ ’, Ν ᾿, Ν 
ἡμέραι ἐκεῖναι, οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα σάρξ: διὰ δὲ τοὺς 
2 Ν , ἃς ἃ , " “ βεῖ , ΓΝ 
ἐκλεκτοὺς κολοβωθήσονται αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι. 5 Τότε ἐάν τις 
ὑμῖν εἴπῃ, Ἰδού, ὧδε ὁ χριστός, ἤ ὧδε, μὴ πιστεύσητε. 


24.3 τῆς συντελείας ς συντελείας 24.16 ἐπὶ ς εἰς 
24.6 πόντα ς-- 24.17 καταβαινέτω « καταβάτω 
24.7 λδλοιμοὶ καὶ «--- 24.18 τὰ ἱμάτια « τὸ ἱμάτιον 


24.15 ἑστὼς ς ἑστὸς 


54 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 24.24 - 24.39 


2, Ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται, καὶ 
δώσουσιν σημεῖα μεγάλα καὶ τέρατα, ὥστε πλανῆσαι, εἰ 
δυνατόν, καὶ τοὺς ἐκλεκτούς. 2 Ἰδού, προείρηκα ὑμῖν. 25 Ἐὰν 
οὖν εἴπωσιν ὑμῖν, Ἰδού, ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐστίν, μὴ ἐξέλθητε. Ἰδού, 
ἐν τοῖς ταμείοις, μὴ πιστεύσητε. 27 Ὥσπερ γὰρ ἣ ἀστραπὴ 
ἐξέρχεται ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ φαίνεται ἕως δυσμῶν, οὕτως 
ἔσται ᾿καὶ ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. 25 Ὅπου γὰρ ἡ 
ἐὰν ἡ τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί. 


29 Εὐθέως δὲ μετὰ τὴν θλίψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, ὁ ἥλιος 
σκοτισθήσεται, καὶ ἣ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ 
ἀστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν 
οὐρανῶν σαλευθήσονται. ἢ Καὶ τότε φανήσεται τὸ σημεῖον 
τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τότε κόψονται 
πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς, καὶ ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου 
ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ 
δόξης πολλῆς. 5: Καὶ ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ μετὰ 
σάλπιγγος φωνῆς μεγάλης, καὶ ἐπισυνάξουσιν τοὺς ἐκλεκτοὺς 
αὐτοῦ ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων, ἀπ᾿ ἄκρων οὐρανῶν ἕως 
ἄκρων αὐτῶν. 


32 ᾿Απὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν παραβολήν ὅταν ἤδη ὁ 
κλάδος αὐτῆς γένηται ἁπαλός, καὶ τὰ φύλλα ἐκφύῃ, γινώσκετε 
ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος: " οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἴδητε ᾿ταῦτα πάνταταῦτα 

Ψ. " , - 3 , ΕἾ 3: ἃ, , 34" Ν , 
πάντα," γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. “᾿Αμὴν λέγω 
ὑμῖν, οὐ μὴ παρέλθῃ ἣ γενεὰ αὕτη, ἕως ἂν πάντα ταῦτα 

»» Νὰ ᾽ μ ἃ - δ : ν ,΄ 
γένηται. 757 Ὁ οὐρανὸς καὶ ἣ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου 
οὐ μὴ παρέλθωσιν. Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας 
οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, εἰ μὴ ὁ πατήρ μου 
μόνος. ᾽7 Ὥσπερ δὲ αἱ ἡμέραι τοῦ Νῶε, οὕτως ἔσται καὶ ἣ 
παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. ὃ Ὥσπερ γὰρ ἦσαν ἐν ταῖς 
ἡμέραις ταῖς πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ τρώγοντες καὶ πίνοντες, 
γαμοῦντες καὶ ἐκγαμίζοντες, ἄχρι ἣς ἡμέρας εἰσῆλθεν Νῶε εἰς 
τὴν κιβωτόν, ὃ“ καὶ οὐκ ἔγνωσαν, ἕως ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς 


24.27 καὶ ἣ «ἣ 24.36 εἰ μὴ ὁ πατήρ μοῦ « οὐδὲ ὁ υἱός, εἰ 
24.28 γὰρ ς-- μὴ ὁ πατὴρ 

24.30 τῷ ς-- 24.37 δὲ «γὰρ 

24.31 φωνῆς «-- 24.37 καὶ .--- 

24.31 ἕως « ἕως [τῶν] 24.38 “Ὥσπερ « ὡς 

24.33 ταῦτα πάντα « πάντα ταῦτα 24.38 ἡμέραις ς ἡμέραις [ἐκείναις] 
24.34 οὐ «ὅτι οὐ 24.38 ἐκγαμίζοντες « γαμίζοντες 


24.35 παρελεύσονται ὁ παρελεύσεται 


55 


24.40 - 25.6 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


καὶ ἦρεν ἅπαντας, οὕτως ἔσται καὶ ἣ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ 
ἀνθρώπου. Τότε δύο ἔσονται ἐν τῷ ἀγρῷ: ὁ εἷς 
, ΝΕ: χω ἤ , 41 ,ὔ " ἐὰ 3 - 
παραλαμβάνεται, καὶ ὁ εἷς ἀφίεται. 5) Δύο ἀλήθουσαι ἐν τῷ 
μύλωνι- μία παραλαμβάνεται, καὶ μία ἀφίεται. 12 Γρηγορεῖτε 
οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ ὁ κύριος ὑμῶν ἔρχεται. 45 Ἐκεῖνο 
δὲ γινώσκετε, ὅτι εἰ ἤδει ὁ οἰκοδεσπότης ποίᾳ φυλακῇ ὁ 
κλέπτης ἔρχεται, ἐγρηγόρησεν ἄν, καὶ οὐκ ἂν εἴασεν 
διορυγῆναι τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. ““Διὰ τοῦτο καὶ ὑμεῖς γίνεσθε 
ἕτοιμοι ὅτι ἣ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε, ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται. 
5 Τίς ἄρα ἐστὶν ὁ πιστὸς δοῦλος καὶ φρόνιμος, ὃν κατέστησεν ὁ 
κύριος αὐτοῦ ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ, τοῦ διδόναι αὐτοῖς τὴν 
Ν 2 “ι΄ 46 ᾿ Ἑ [ο 2 “ εν 2 ν ε 
τροφὴν ἐν καιρῷ; Τ᾿ Μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ 
κύριος αὐτοῦ εὑρήσει ποιοῦντα οὕτως. 77 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι 
ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ καταστήσει αὐτόν. “ὃ Ἐὰν δὲ 
εἴπῃ ὁ κακὸς δοῦλος ἐκεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, Χρονίζει ὁ 
,ὔ , ᾿ “ 49 ΟΥΟ τὰ , Ν , 

κύριός μου ἐλθεῖν, “καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς συνδούλους, 
᾿ , ἂ ν , ᾿ σι , 50 “7 ᾿ Ψ - 
ἐσθίειν δὲ καὶ πίνειν μετὰ τῶν μεθυόντων, “ἥξει ὁ κύριος τοῦ 
δούλου ἐκείνου ἐν ἡμέρᾳ ἢ οὐ προσδοκᾷ, καὶ ἐν ὥρᾳ ἢ οὐ 


ὙἹ καὶ διχοτομήσει αὐτόν, καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ 


γινώσκει, 
΄ι Α' ΄- , Ψ᾿ “ἢ Ξ . 4 ἊΝ ΄ 
τῶν ὑποκριτῶν θήσει: ἐκεῖ ἔσται ὁ κχαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν 


ὀδόντων. 


25 Τότε ὁμοιωθήσεται ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν δέκα 
παρθένοις, αἵτινες λαβοῦσαι τὰς λαμπάδας ἀυτῶν 
ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν τοῦ νυμφίου. 2 Πέντε δὲ ἦσαν ἐξ αὐτῶν 
φρόνιμοι, καὶ αἱ πέντε μωραί. ὅ Αἵτινες μωραΐ, λαβοῦσαι τὰς 
λαμπάδας αὐτῶν, οὐκ ἔλαβον μεθ᾽ ἑαυτῶν ἔλαιον 1αἱ δὲ 
φρόνιμοι ἔλαβον ἔλαιον ἐν τοῖς ἀγγείοις αὐτῶν μετὰ τῶν 
λαμπάδων ἀυτῶν. “Χρονίζοντος δὲ τοῦ νυμφίου, ἐνύσταξαν 
πᾶσαι καὶ ἐκάθευδον. ὁ“ Μέσης δὲ νυκτὸς κραυγὴ γέγονεν, 


24.39 καὶ ἣ « [καὶ] ἣ 24.49 συνδούλους ς συνδούλους αὐτοῦ 
24.40 ἀγρῷ ὁ « ἀγρῷ 24.49 ἐσθίειν δὲ καὶ πίνειν « ἐσθίῃ δὲ 
24.40 καὶ ὁ « καὶ καὶ πίνῃ 
24.41 μύλωνι « μύλῳ 25.1 ἀντῶν 9 ἑαυτῶν 
24.42 ὥρᾳ « ἡμέρᾳ 25.1 ἀπάντησιν « ὑπάντησιν 
24.43 διορυγῆναι Φ διορυχθῆναι 25.2 ἦσαν ἐξ αὐτῶν «ς ἐξ αὐτῶν ἦσαν 
24.44 ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε « οὐ δοκεῖτε ὥρᾳ 25.2 φρόνιμοι καὶ αἱ πέντε μωραΐί ὁ 
24.45 αὐτοῦ ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ μωραὶ καὶ πέντε φρόνιμοι 

τοῦ διδόναι ς ἐπὶ τῆς οἰκετείας 25.3 Αἵτινες « Αἱ γὰρ 

αὐτοῦ τοῦ δοῦναι 25.4 ἀγγείοις αὐτῶν « ἀγγείοις 
24.46 ποιοῦντα οὕτως ς οὕτως ποιοῦντα 25. λαμπάδων ἀνυτῶν ς λαμπάδων 
24.48 ὃ κύριός μου «μοῦ ὁ κύριος ἑαυτῶν 


24.48 ἐλθεῖν ς--- 


56 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


Ἰδού, ὁ νυμφίος ἔρχεται, ἐξέρχεσθε εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ. 
Τότε ἠγέρθησαν πᾶσαι αἱ παρθένοι ἐκεῖναι, καὶ ἐκόσμησαν 
τὰς λαμπάδας ἀυτῶν. ὃ Αἱ δὲ μωραὶ ταῖς φρονίμοις εἶπον, Δότε 
ἡμῖν ἐκ τοῦ ἐλαίου ὑμῶν, ὅτι αἱ λαμπάδες ἡμῶν σβέννυνται. 
9» , χ ἐ , , , ᾽ 9 , 
Ἀπεκρίθησαν δὲ αἱ φρόνιμοι, λέγουσαι, Μήποτε οὐκ ἀρκέσῃ 
ἡμῖν καὶ ὑμῖν: πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τοὺς πωλοῦντας καὶ 
ἀγοράσατε ἑαυταῖς. [ Ἀπερχομένων δὲ αὐτῶν ἀγοράσαι, 
ἦλθεν ὁ νυμφίος: καὶ αἱ ἕτοιμοι εἰσῆλθον μετ᾽ αὐτοῦ εἰς τοὺς 
,’ 4“ 18: , ς , 11 Ἄς 5} Ν ε 
γάμους, καὶ ἐκλείσθη ἣ θύρα. 1 Ὕστερον δὲ ἔρχονται καὶ αἱ 
λοιπαὶ παρθένοι, λέγουσαι, Κύριε, κύριε, ἄνοιξον ἡμῖν. 12 Ὁ 
δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ οἶδα ὑμᾶς. 
13 ρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν, ἐν 


Ὁ 


ἢ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται. 


᾿άνΩσπερ γὰρ ἄνθρωπος ἀποδημῶν ἐκάλεσεν τοὺς ἰδίους 
δούλους, καὶ παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ “" καὶ ᾧ 
μ᾿ “Ὁ, , , ὶ Ν ,ὔ κὰ ν Ὁ ε , . Ν 
μὲν ἔδωκεν πέντε τάλαντα, ᾧ δὲ δύο, ᾧ δὲ ἕν, ἑκάστῳ κατὰ τὴν 
ἰδίαν δύναμιν: καὶ ἀπεδήμησεν εὐθέως. [5 Πορευθεὶς δὲ ὁ τὰ 
" ’, Ν Ε Ἂ : 5 “-“ Ἂ οἱ , "᾽ 
πέντε τάλαντα λαβὼν εἰργάσατο ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐποίησεν ἄλλα 
[ὰ ὰ 17 - ἢ Ἅ- ν ,ὕ, τ, τον ΠῚ νὰ 
πέντε τάλαντα. ᾿΄ Ὡσαύτως καὶ ὁ τὰ δύο ἐκέρδησεν καὶ αὐτὸς 
ἄλλα δύο. 18 Ὃ δὲ τὸ ἕν λαβὼν ἀπελθὼν ὥρυξεν ἐν τῇ γῇ, καὶ 
ἀπέκρυψεν τὸ ἀργύριον τοῦ κυρίου αὐτοῦ. ᾿" Μετὰ δὲ χρόνον 
πολὺν ἔρχεται ὁ κύριος τῶν δούλων ἐκείνων, καὶ συναίρει μετ᾽ 
αὐτῶν λόγον. 29 Καὶ προσελθὼν ὁ τὰ πέντε τάλαντα λαβὼν 
᾿ ψ» , ’, , , ᾿ς 
προσήνεγκεν ἄλλα πέντε τάλαντα, λέγων, Κύριε, πέντε 
’, Ψ' , "»᾿ εἰς ; ’, ΕΣ , 
τάλαντά μοι παρέδωκας: ἴδε, ἄλλα πέντε τάλαντα ἐκέρδησα 
ἐπ᾿ αὐτοῖς. 2: Ἔφη δὲ αὐτῷ ὁ κύριος αὐτοῦ, Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ 
καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω: 
εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ κυρίου σου. 2 Προσελθὼν δὲ καὶ ὁ 
τὰ δύο τάλαντα λαβὼν εἰπεν, Κύριε, δύο τάλαντά μοι 
παρέδωκας: ἴδε, ἄλλα δύο τάλαντα ἐκέρδησα ἐπ᾽ αὐτοῖς. 


25.6 ἔρχεται «-- 25.17 καὶ ὁ «ὁ 
25.6 αὐτοῦ «[αὐτοῦ] 25.17 καὶ αὐτὸς «--- 
25.7 ἀντῶν « ἑαυτῶν 25.18 ἐν τῇ γῇ καὶ ἀπέκρυψεν « γῆν καὶ 
25.8 εἰπον ς εἶπαν ἔκρυψεν 
25.9 οὐκ «οὐ μὴ 25.19 χρόνον πολὺν « πολὺν χρόνον 
25.9 δὲ μᾶλλον « μᾶλλον 25.19 μετ᾽ αὐτῶν λόγον « λόγον μετ᾽ 
25.13 ἐν ἢ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται αὐτῶν 
4 25.20 ἐπ᾽ αὐτοῖς «--- 
25.16 δὲ ς--- 25.21 δὲ «--- 
25.16 εἰργάσατο Φ ἠργάσατο 25.22 δὲ ς [δὲ] 
25.16 ἐποίησεν ἄλλα πέντε τάλαντα 9 25.22 λαβὼν ς-- 
ἐκέρδησεν ἄλλα πέντε 25.22 ἐπ᾽ αὐτοῖς «--- 


57 


25.7 - 25.22 


25.23 - 25.40 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


23 Ἔφη αὐτῷ ὁ κύριος αὐτοῦ, Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ 
ΤΥ Ιο , Ἅ:  ρὰς σι , "ὕ 3 Ν 
ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω: εἴσελθε εἰς τὴν 
ν “ , 2Π Χθ ν δὲ ἔτος Ἂ᾿ "δ Ν 1λ, 
χαρὰν τοῦ κυρίου σου. ροσελθὼν δὲ καὶ ὁ τὸ ἕν τάλαντον 
εἰληφὼς εἶπεν, Κύριε, ἔγνων σε ὅτι σκληρὸς εἰ ἄνθρωπος, 
θερίζων ὅπου οὐκ ἔσπειρας, καὶ συνάγων ὅθεν οὐ 
, ὍΝ Π ἢ , τ Ν "»᾿ Ν , , 
διεσκόρπισας: 2 καὶ φοβηθείς, ἀπελθὼν ἔκρυψα τὸ τάλαντόν 
2 - μΑς, Ὁ ὙΦ "» ν ᾿ 26: Ἂ, δ. τῷ , ᾽ “- 
σοῦ ἐν τῇ γῇ: ἴδε, ἔχεις τὸ σόν. 25 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ κύριος αὐτοῦ 
εἶπεν αὐτῷ, Πονηρὲ δοῦλε καὶ ὀκνηρέ, ἤδεις ὅτι θερίζω ὅπου 
οὐκ ἔσπειρα, καὶ συνάγω ὅθεν οὐ διεσκόρπισα: 27) ἔδει οὖν σε 
βαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου τοῖς τραπεζίταις, καὶ ἐλθὼν ἐγὼ 
ἐκομισάμην ἂν τὸ ἐμὸν σὺν τόκῳ. 2 Ἄρατε οὖν ἀπ᾿ αὐτοῦ τὸ 
᾿Ν Ν , ΄ "᾿ ε , Ἕ 29 ΄“΄ Ἂ, 
τάλαντον, καὶ δότε τῷ ἔχοντι τὰ δέκα τάλαντα. “Τῷ γὰρ 
ἔχοντι παντὶ δοθήσεται, καὶ περισσευθήσεται: ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ 
ἔχοντος, καὶ ὃ ἔχει, ἀρθήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ. " Καὶ τὸν ἀχρεῖον 
δοῦλον ἐκβάλετε εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον. Ἐκεῖ ἔσται ὁ 
κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων. 


β1σρταν δὲ ἔλθῃ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ, καὶ 
πάντες οἱ ἅγιοι ἄγγελοι μετ᾽ αὐτοῦ, τότε καθίσει ἐπὶ θρόνου 
δόξης αὐτοῦ, "2 καὶ συναχθήσεται ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τὰ 
ἔθνη, καὶ ἀφοριεῖ αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων, ὥσπερ ὁ ποιμὴν 
335 καὶ στήσει τὰ μὲν 
πρόβατα ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ, τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων. 7: Τότε 


ἀφορίζει τὰ πρόβατα ἀπὸ τῶν ἐρίφων: 


ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ, Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι 
τοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν 
βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. 55 Ἐπείνασα γάρ, καὶ 
ἐδώκατέ μοι φαγεῖν - ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατέ με: ξένος ἤμην, 
καὶ συνηγάγετέ με: γυμνός, καὶ περιεβάλετέ με: ἠσθένησα, 
καὶ ἐπεσκέψασθέ με’ ἐν φυλακῇ ἤμην, καὶ ἤλθετε πρός με. 
377 , Σ θή ΕΣ ΄ 4. δί λέ Κύ 4 
ότε ἀποκριθήσονται αὐτῷ οἱ δίκαιοι, λέγοντες, Κύριε, πότε 
σὲ εἴδομεν πεινῶντα, καὶ ἐθρέψαμεν; Ἢ διψῶντα, καὶ 
Ε ,’ 38 , , "᾿, ᾧ “ Ἄ ὉΝ 
ἐποτίσαμεν; “ὃ Πότε δέ σε εἴδομεν ξένον, καὶ συνηγάγομεν; Ἢ 
γυμνόν, καὶ περιεβάλομεν; ἦ Πότε δέ σε εἴδομεν ἀσθενῆ, ἢ ἐν 
φυλακῇ, καὶ ἤλθομεν πρός σε; “᾿ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ βασιλεὺς 
ἐρεῖ αὐτοῖς, ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ᾽ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων 


25.27 οὖν σε “σε οὖν 25.32 συναχθήσεται ς συναχθήσονται 
25.27 τὸ ἀργύριόν « τὰ ἀργύριά 25.32 ἀφοριεῖ ς ἀφορίσει 

25.29 ἀπὸ δὲ τοῦ « τοῦ δὲ 25.36 ἤλθετε ς ἤλθατε 

25.31 ἅγιοι «--- 25.39 ἀσθενῆ « ἀσθενοῦντα 


58 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25.41 - 26.13 


τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. 1: Τότε ἐρεῖ 
καὶ τοῖς ἐξ εὐωνύμων, Πορεύεσθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, οἱ κατηραμένοι, εἰς 
τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς 
ἀγγέλοις αὐτοῦ. 12 Ἐπείνασα γάρ, καὶ οὐκ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν: 
ἐδίψησα, καὶ οὐκ ἐποτίσατέ με: “ξένος ἤμην, καὶ οὐ 
συνηγάγετέ με- γυμνός, καὶ οὐ περιεβάλετέ με- ἀσθενής, καὶ ἐν 
φυλακῇ, καὶ οὐκ ἐπεσκέψασθέ με. ζ΄ Τότε ἀποκριθήσονται καὶ 
αὐτοί, λέγοντες, Κύριε, πότε σὲ εἴδομεν πεινῶντα, ἢ διψῶντα, ἢ 
ξένον, ἢ γυμνόν, ἢ ἀσθενῆ, ἢ ἐν φυλακῇ, καὶ οὐ διηκονήσαμέν 
σοι; ἢ Τότε ἀποκριθήσεται αὐτοῖς, λέγων, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ᾽ 
ὅσον οὐκ ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, οὐδὲ ἐμοὶ 
ἐποιήσατε. “5 Καὶ ἀπελεύσονται οὗτοι εἰς κόλασιν αἰώνιον - οἱ 
δὲ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον. 


2 6 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς πάντας τοὺς λόγους 
τούτους, εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, 2 Οἴδατε ὅτι μετὰ 

δύο ἡμέρας τὸ Πάσχα γίνεται, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου 

παραδίδοται εἰς τὸ σταυρωθῆναι. Τότε συνήχθησαν οἱ 

ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ εἰς 

τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως τοῦ λεγομένου Καϊάφα, 1 

συνεβουλεύσαντο ἵνα τὸν Ἰησοῦν δόλῳ κρατήσωσιν καὶ 

ἀποκτείνωσιν. “ Ἔλεγον δέ, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, ἵνα μὴ θόρυβος 

ἣν " κι σι 6 [οἹ Ν 9 [οἱ , ΕΣ , 2 

γένηται ἐν τῷ λαῷ. “ Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γενομένου ἐν Βηθανίᾳ ἐν 

οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ, προσῆλθεν αὐτῷ γυνὴ 

ἀλάβαστρον μύρου ἔχουσα βαρυτίμου, καὶ κατέχεεν ἐπὶ τὴν 

κεφαλὴν αὐτοῦ ἀνακειμένου. ὃ Ἰδόντες δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ 

᾽ , , 2 δ. Ὁ. λα , .-“ . 9» ,ὕ ν᾿ 

ἠγανάκτησαν, λέγοντες, Εἰς τί ἣ ἀπώλεια αὕτη; 7 Ἠδύνατο γὰρ 

τοῦτο τὸ μύρον πραθῆναι πολλοῦ, καὶ δοθῆναι 'πτωχοῖς.᾽ τοῖς πτωχοῖς 

Ἰθγνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Τί κόπους παρέχετε τῇ 

γυναικί; Ἔργον γὰρ καλὸν εἰργάσατο εἰς ἐμέ. 1 

τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν, ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε. 

ἸΣΒαλοῦσα γὰρ αὕτη τὸ μύρον τοῦτο ἐπὶ τοῦ σώματός μου, πρὸς 

τὸ ἐνταφιάσαι με ἐποίησεν. 5 Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅπου ἐὰν 

“ιν Ν ΕΣ , ΔΑ, δ᾿ εὖ ΡΝ;  κ , 
κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ, λαληθήσεται 


καὶ 


Γ' Ἂ 
Πάντοτε γὰρ ΄ Τοὺς πτωχοὺς 
γὰρ πάντοτε 


25.41 οἱ φ [οἱ] 26.8 αὐτοῦ «--- 
26.3 γραμματεῖς καὶ οἱ 9 --- 26.9 Ἠδύνατο ς Ἐδύνατο 
26.7 ἀλάβαστρον μύρου ἔχουσα « 26.9 τὸ μύρον «--- 

ἔχουσα ἀλάβαστρον μύρου 26.10 εἰργάσατο « ἠργάσατο 


26.7 τὴν κεφαλὴν «τῆς κεφαλῆς 


59 


26.14 - 26.30 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


καὶ ἐγὼ 


ἑτοιμάσωμέν 


καὶ ὃ ἐποίησεν αὕτη, εἰς μνημόσυνον αὐτῆς. Τότε πορευθεὶς 
εἷς τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Ἰούδας Ἰσκαριώτης, πρὸς τοὺς 
ἀρχιερεῖς, [δ εἶπεν, Τί θέλετέ μοι δοῦναι, ᾿κἀγὼ ὑμῖν 
παραδώσω αὐτόν; Οἱ δὲ ἔστησαν αὐτῷ τριάκοντα ἀργύρια. 
16 Καὶ ἀπὸ τότε ἐζήτει εὐκαιρίαν ἵνα αὐτὸν παραδῷ. 

17 Τῇ δὲ πρώτῃ τῶν ἀζύμων προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ 
Ἰησοῦ, λέγοντες αὐτῷ, Ποῦ θέλεις ᾿ἑτοιμάσομέν᾽ σοι φαγεῖν τὸ 
Πάσχα; ὃ Ὁ δὲ εἶπεν, Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν πρὸς τὸν δεῖνα, 
καὶ εἴπατε αὐτῷ, Ὁ διδάσκαλος λέγει, Ὃ καιρός μου ἐγγύς 
ἐστιν. πρὸς σὲ ποιῶ τὸ Πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου. ᾿ Καὶ 
ἐποίησαν οἱ μαθηταὶ ὡς συνέταξεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, καὶ 
ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα. 2) Ὀψίας δὲ γενομένης ἀνέκειτο μετὰ 
τῶν δώδεκα. 2) Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν 
ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. 2 Καὶ λυπούμενοι σφόδρα 
ἤρξαντο λέγειν αὐτῷ ἕκαστος αὐτῶν, Μήτι ἐγώ εἰμι, κύριε; 
23 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ὃ ἐμβάψας μετ᾽ ἐμοῦ ἐν τῷ τρυβλίῳ 
τὴν χεῖρα, οὗτός με παραδώσει. 23 Ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου 
ὑπάγει, καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ: οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ 
ἐκείνῳ, δι᾽ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται: καλὸν ἦν 
αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. 25 ᾿Αποκριθεὶς δὲ 
Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν εἶπεν, Μήτι ἐγώ εἰμι, ῥαββί; Λέγει 
αὐτῷ, Σὺ εἶπας. 25 Ἐσθιόντων δὲ αὐτῶν, λαβὼν ὁ Ἰησοῦς τὸν 
ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας, ἔκλασεν καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς, 
καὶ εἶπεν, Λάβετε, φάγετε: τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου. 2) Καὶ 
λαβὼν τὸ ποτήριον, καὶ εὐχαριστήσας, ἔδωκεν αὐτοῖς, λέγων, 
Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες: 25 τοῦτο γάρ ἐστιν τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς 
καινῆς διαθήκης, τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν 
ἁμαρτιῶν. 2 Λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ πίω ἀπ᾿ ἄρτι ἐκ τούτου τοῦ 
γεννήματος τῆς ἀμπέλου, ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὅταν αὐτὸ 
πίνω μεθ᾽ ὑμῶν καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρός μου. 


30 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν. 


26.17 αὐτῷ «-- 26.26 ἐδίδου « δοὺς 
26.17 ἑτοιμάσομέν « ἑτοιμάσωμέν 26.26 καὶ εἶπεν ο εἶπεν 
26.22 ἕκαστος αὐτῶν ς εἷς ἕκαστος 26.27 τὸ «--- 
26.23 ἐν τῷ τρυβλίῳ τὴν χεῖρα « τὴν 26.28 τὸ τῆς καινῆς « τῆς 
χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ 26.28 ἐκχυνόμενον « ἐκχυννόμενον 
26.26 τὸν «--- 26.29 ὅτι ς---- 
26.26 εὐχαριστήσας « εὐλογήσας 26.29 γεννήματος « γενήματος 


60 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26.31 - 26.45 


Τότε λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πάντες ὑμεῖς 
σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ. γέγραπται γάρ, 
Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ διασκορπισθήσεται τὰ πρόβατα τῆς 

᾿ 32 ν μ ἄξο Ν - , , Ἑ - 2 ἣς. 
ποίμνης. “Μετὰ δὲ τὸ ἐγερθῆναί με, προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν 
Γαλιλαίαν. 55 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ, Εἰ πάντες 
, 2 , ΕΣ ν Γ Ν Γ , Ἴ ας 

σκανδαλισθήσονται ἐν σοί, ἐγὼ ᾿δὲ οὐδέποτε οὐδέποτε 
σκανδαλισθήσομαι. 5, Ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ᾿Αμὴν λέγω σοι 
ὅτι ἐν ταύτῃ τῇ νυκτί, πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, τρὶς ἀπαρνήσῃ 

35 , 3 ΝᾺ,» ,ν ὉΝ , Ν 4 5 “-“ ΕΣ 
με. ὁ Λέγει αὐτῷ ὁ Πέτρος, Κἂν δέῃ με σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ 
μή σε ἀπαρνήσωμαι.' Ὁμοίως δὲ καὶ πάντες οἱ μαθηταὶ εἶπον. ἀπαρνήσομαι 


36 7ότε ἔρχεται μετ᾽ αὐτῶν ὁ Ἰησοῦς εἰς χωρίον λεγόμενον 
Γεθσημανῆ, καὶ λέγει τοῖς μαθηταῖς, Καθίσατε αὐτοῦ, ἕως οὗ 
ἀπελθὼν προσεύξωμαι ἐκεῖ. 7 Καὶ παραλαβὼν τὸν Πέτρον καὶ 

Ν ἢ ε Ἄς , "“᾽᾿ “-“ Ά Ψ “-“ 
τοὺς δύο υἱοὺς Ζεβεδαίου, ἤρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. 
38 ᾽, , Ψ - :.9 ΄“- ἐᾷ , ε, ς »»} .« 

Τότε λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Περίλυπός ἐστιν ἣ ψυχή μου ἕως 
θανάτου: μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε μετ᾽ ἐμοῦ. "Καὶ 
προσελθὼν μικρόν, ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον αὐτοῦ προσευχόμενος 
καὶ λέγων, Πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστιν, παρελθέτω ἀπ᾽ ἐμοῦ 
τὸ ποτήριον τοῦτο: πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ᾽ ὡς σύ. “" Καὶ 
ἔρχεται πρὸς τοὺς μαθητάς, καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας, 
καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ, Οὕτως οὐκ ἰσχύσατε μίαν ὥραν 
γρηγορῆσαι μετ᾽ ἐμοῦ; 1 Γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ 
εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν. τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἣ δὲ σὰρξ 
ἀσθενής. “ΖΠάλιν ἐκ δευτέρου ἀπελθὼν προσηύξατο, λέγων, 
Πάτερ μου, εἰ οὐ δύναται τοῦτο τὸ ποτήριον παρελθεῖν ἀπ᾽ 
9 ἴων  “-᾿ Ν 5 4 , ΓΑ ᾿ , » 43 ς ἾὟἾ 
ἐμοῦ, ἐὰν μὴ αὐτὸ πίω, γενηθήτω τὸ θέλημά σου. “5 Καὶ ἐλθὼν 
εὑρίσκει αὐτοὺς πάλιν καθεύδοντας, ἦσαν γὰρ αὐτῶν οἱ 
ὀφθαλμοὶ βεβαρημένοι. “Καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς ἀπελθὼν πάλιν 
προσηύξατο ἐκ τρίτου, τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. 25 Τότε ἔρχεται 
πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτοῖς, Καθεύδετε τὸ 


26.31 διασκορπισθήσεται Φ 26.39 προσελθὼν « προελθὼν 
διασκορπισθήσονται 26.39 παρελθέτω « παρελθάτω 
26.33 δὲ οὐδέποτε ς οὐδέποτε 26.42 τὸ ποτήριον παρελθεῖν ἀπ᾿ ἐμοῦ « 
26.35 ἀπαρνήσωμαι Φ ἀπαρνήσομαι παρελθεῖν 
26.35 δὲ.-- 26.43 εὑρίσκει αὐτοὺς πάλιν « πάλιν 
26.35 εἶπον « εἶπαν εὕρεν αὐτοὺς 
26.36 Γεθσημανῆ « Γεθσημανὶ 26.44 ἀπελθὼν πάλιν « πάλιν ἀπελθὼν 
26.36 οὗ [οὐ] 26.44 εἰπών ς εἰπὼν πάλιν 
26.36 προσεύξωμαι ἐκεῖ ς ἐκεῖ 26.45 αὐτοῦ «--- 
προσεύξωμαι 26.45 τὸ «[τὸ] 


26.38 ὁ Ἰησοῦς «-- 


61 


26.46 - 26.60 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


λοιπὸν καὶ ἀναπαύεσθε- ἰδού, ἤγγικεν ἣ ὥρα, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς χεῖρας ἁμαρτωλῶν. 45 Ἐγείρεσθε, 
ἄγωμεν. Ἰδού, ἤγγικεν ὁ παραδιδούς με. 

1 Καὶ ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος, ἰδού, Ἰούδας εἷς τῶν δώδεκα 
ἦλθεν, καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων, 
ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ. “ὃ Ὃ δὲ 
παραδιδοὺς αὐτὸν ἔδωκεν αὐτοῖς σημεῖον, λέγων, Ὃν ἂν 
φιλήσω, αὐτός ἐστιν: κρατήσατε αὐτόν. “ Καὶ εὐθέως 
προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ εἶπεν, Χαῖρε, ῥαββί: καὶ κατεφίλησεν 
αὐτόν. Ὁ Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἑταῖρε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; Τότε 
προσελθόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ 
ἐκράτησαν αὐτόν. “5 Καὶ ἰδού, εἷς τῶν μετὰ Ἰησοῦ, ἐκτείνας 
τὴν χεῖρα, ἀπέσπασεν τὴν μάχαιραν αὐτοῦ, καὶ πατάξας τὸν 
δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. “2 Τότε λέγει 
αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ᾿Απόστρεψόν σοῦ τὴν μάχαιραν εἰς τὸν τόπον 
αὐτῆς: πάντες γὰρ οἱ λαβόντες μάχαιραν ἐν μαχαίρᾳ 
ἀποθανοῦνται. “55 Ἢ δοκεῖς ὅτι οὐ δύναμαι ἄρτι παρακαλέσαι 
τὸν πατέρα μου, καὶ παραστήσει μοι πλείους ἢ δώδεκα 
λεγεῶνας ἀγγέλων; “Πῶς οὖν πληρωθῶσιν αἱ γραφαί, ὅτι 
οὕτως δεῖ γενέσθαι; 5 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς τοῖς 
ὄχλοις, Ως ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων 
συλλαβεῖν με; Καθ᾿ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἐκαθεζόμην διδάσκων 
ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. “ὁ Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν, 
ἵνα πληρωθῶσιν αἱ γραφαὶ τῶν προφητῶν. Τότε οἱ μαθηταὶ 
πάντες ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον. 

7 Οἱ δὲ κρατήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήγαγον πρὸς Καϊάφαν 
τὸν ἀρχιερέα, ὅπου οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι 
συνήχθησαν. “ὃ Ὃ δὲ Πέτρος ἠκολούθει αὐτῷ ἀπὸ μακρόθεν, 
ἕως τῆς αὐλῆς τοῦ ἀρχιερέως, καὶ εἰσελθὼν ἔσω ἐκάθητο μετὰ 
τῶν ὑπηρετῶν, ἰδεῖν τὸ τέλος. “Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ 
πρεσβύτεροι καὶ τὸ συνέδριον ὅλον ἐζήτουν ψευδομαρτυρίαν 
κατὰ τοῦ Ἰησοῦ, ὅπως θανατώσωσιν αὐτόν. ὅ Καὶ οὐχ εὗρον: 


26.50 ᾧ «ὃ 26.55 ἐξήλθετε « ἐξήλθατε 
26.52 σοῦ τὴν μάχαιραν « τὴν 26.55 πρὸς ὑμᾶς ἐκαθεζόμην διδάσκων 
μάχαιράν σου ἐν τῷ ἱερῷ « ἐν τῷ ἱερῷ 
26.52 μαχαίρᾳ ἀποθανοῦνται ς ἐκαθεζόμην διδάσκων 
μαχαίρῃ ἀπολοῦνται 26.59 οἱ πρεσβύτεροι καὶ «--- 
26.53 ἄρτι ς--- 26.59 θανατώσωσιν αὐτόν « αὐτὸν 
26.53 πλείους ἢ δώδεκα λεγεῶνας «ὁ θανατώσωσιν 


ἄρτι πλείω δώδεκα λεγιῶνας 


62 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26.61 - 26.75 


καὶ πολλῶν ψευδομαρτύρων προσελθόντων, οὐχ εὗρον. 
61 ὕγστερον δὲ προσελθόντες δύο ψευδομάρτυρες εἶπον, Οὗτος 
ἔφη, Δύναμαι καταλῦσαι τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ, καὶ διὰ τριῶν 
ἡμερῶν οἰκοδομῆσαι αὐτόν. “2 Καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἶπεν 
αὐτῷ, Οὐδὲν ἀποκρίνῃ; Τί οὗτοί σου καταμαρτυροῦσιν; 5) Ὁ 
δὲ Ἰησοῦς ἐσιώπα. Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἀρχιερεὺς εἶπεν αὐτῷ, 
Ἐξορκίζω σε κατὰ τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος, ἵνα ἡμῖν εἴπῃς εἰ σὺ εἶ 
ὃ χριστός, ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ. “Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Σὺ εἶπας. 
Πλὴν λέγω ὑμῖν, ἀπ᾿ ἄρτι ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου 
καθήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν 
νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. “᾽ Τότε ὁ ἀρχιερεὺς διέρρηξεν τὰ ἱμάτια 
αὐτοῦ, λέγων ὅτι Ἐβλασφήμησεν. τί ἔτι χρείαν ἔχομεν 
μαρτύρων; Ἴδε, νῦν ἠκούσατε τὴν βλασφημίαν αὐτοῦ. “6 Τί 
ὑμῖν δοκεῖ; Οἱ δὲ ἀποκριθέντες εἶπον, Ἔνοχος θανάτου ἐστίν. 
67 Τότε ἐνέπτυσαν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ ἐκολάφισαν 
αὐτόν: οἱ δὲ ἐρράπισαν, “ὃ λέγοντες, Προφήτευσον ἡμῖν, 
Χριστέ, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε; 

695 Ὁ δὲ Πέτρος ἔξω ἐκάθητο ἐν τῇ αὐλῇ: καὶ προσῆλθεν 
αὐτῷ μία παιδίσκη, λέγουσα, Καὶ σὺ ἦσθα μετὰ Ἰησοῦ τοῦ 
Γαλιλαίου. 70 'Ὃ δὲ ἠρνήσατο ἔμπροσθεν αὐτῶν πάντων, 
λέγων, Οὐκ οἶδα τί λέγεις. 7) Ἐξελθόντα δὲ αὐτὸν εἰς τὸν 
πυλῶνα, εἶδεν αὐτὸν ἄλλη, καὶ λέγει αὐτοῖς ἐκεῖ, Καὶ οὗτος ἦν 
μετὰ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου. 72 Καὶ πάλιν ἠρνήσατο μεθ᾽ 
ὅρκου ὅτι Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον. 7) Μετὰ μικρὸν δὲ 
προσελθόντες οἱ ἑστῶτες εἶπον τῷ Πέτρῳ, Ἀληθῶς καὶ σὺ ἐξ 
αὐτῶν εἶ: καὶ γὰρ ἣ λαλιά σου δῆλόν σε ποιεῖ. 7, Τότε ἤρξατο 
καταθεματίζειν καὶ ὀμνύειν ὅτι Οὐκ οἷδα τὸν ἄνθρωπον. Καὶ 
εὐθέως ἀλέκτωρ ἐφώνησεν. 7) Καὶ ἐμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ 
ῥήματος τοῦ Ἰησοῦ εἰρηκότος αὐτῷ ὅτι Πρὶν ἀλέκτορα 
φωνῆσαι, τρὶς ἀπαρνήσῃ με. Καὶ ἐξελθὼν ἔξω ἔκλαυσεν 


πικρῶς. 
26.60 καὶ πολλῶν « πολλῶν βλασφημίαν 
26.60 ψευδομαρτύρων προσελθόντων 26.66 εἶπον « εἶπαν 
οὐχ εὗρον ὁ προσελθόντων 26.67 ἐρράπισαν « ἐράπισαν 
ψευδομαρτύρων 26.69 ἔξω ἐκάθητο « ἐκάθητο ἔξω 
26.61 ψευδομάρτυρες «--- 26.70 αὐτῶν «ς--- 
26.61 εἶπον « εἶπαν 26.71 αὐτὸν εἰς « εἰς 
26.61 αὐτόν «--- 26.71 αὐτοῖς ἐκεῖ Καὶ ς τοῖς ἐκεῖ 
26.63 ἀποκριθεὶς «--- 26.72 μεθ᾽ « μετὰ 
26.65 ὅτι ς-- 26.75 τοῦ Ἰησοῦ εἰρηκότος αὐτῷ « 
26.65 βλασφημίαν αὐτοῦ « Ἰησοῦ εἰρηκότος 


63 


27.1 - 27.19 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


27 Πρωΐας δὲ γενομένης, συμβούλιον ἔλαβον πάντες οἱ 
ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ κατὰ τοῦ 
Ἰησοῦ, ὥστε θανατῶσαι αὐτόν: 2καὶ δήσαντες αὐτὸν 
Φ δὰ Ν , τὰ Ν , ’, ἡ "ΜΘ. , 
ἀπήγαγον καὶ παρέδωκαν αὐτὸν Ποντίῳ Πιλάτῳ τῷ ἡγεμόνι. 


ΞΤότε ἰδὼν Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν ὅτι κατεκρίθη, 
μεταμεληθεὶς ἀπέστρεψεν τὰ τριάκοντα ἀργύρια τοῖς 
ἀρχιερεῦσιν καὶ τοῖς πρεσβυτέροις, ᾿λέγων, Ἥμαρτον 

ε Ἂν 3 σι ἐν Ν 3 , ΕῚ ς - Ἂς 
παραδοὺς αἷμα ἀθῶον. Οἱ δὲ εἶπον, Τί πρὸς ἡμᾶς; Σὺ ὄψει. 
" Καὶ ῥίψας τὰ ἀργύρια ἐν τῷ ναῷ, ἀνεχώρησεν - καὶ ἀπελθὼν 
5 , 6 - Ὁ “ , ν- 3 ,ὕ, Ω 3 
ἀπήγξατο. “ Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς λαβόντες τὰ ἀργύρια εἰπον, Οὐκ 
ἔξεστιν βαλεῖν αὐτὰ εἰς τὸν κορβανᾶν, ἐπεὶ τιμὴ αἵματός 
2 Μ ,ὔ Ἂ , 3 ,ὕ 2 4" νας Ν 3 Ν 
ἐστιν. Συμβούλιον δὲ λαβόντες ἠγόρασαν ἐξ αὐτῶν τὸν ἀγρὸν 
τοῦ κεραμέως, εἰς ταφὴν τοῖς ξένοις. ὃ Διὸ ἐκλήθη ὁ ἀγρὸς 
Ἂς “- 3 ᾿ .« .« - , 9 Ψ Ἂ; ἃ Ν 
ἐκεῖνος ᾿Αγρὸς Αἵματος, ἕως τῆς σήμερον. 7 Τότε ἐπληρώθη τὸ 
'΄ 4 Ὰ) Ε ,ὔ ΄“ Ψ , ἃ... 9») Ν 
ῥηθὲν διὰ Ἰερεμίου τοῦ προφήτου, λέγοντος, Καὶ ἔλαβον τὰ 
τριάκοντα ἀργύρια, τὴν τιμὴν τοῦ τετιμημένου, ὃν ἐτιμήσαντο 
ἀπὸ υἱῶν Ἰσραήλ: '᾿ καὶ ἔδωκαν αὐτὰ εἰς τὸν ἀγρὸν τοῦ 
κεραμέως, καθὰ συνέταξέν μοι κύριος. 

ΗΠ ἡ Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔστη ἔμπροσθεν τοῦ ἡγεμόνος: καὶ 
ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ ἡγεμών, λέγων, Σὺ εἰ ὁ βασιλεὺς τῶν 
Ἰουδαίων; Ὃ δὲ Ἰησοῦς ἔφη αὐτῷ, Σὺ λέγεις. 12 Καὶ ἐν τῷ 
κατηγορεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν 
πρεσβυτέρων, οὐδὲν ἀπεκρίνατο. 1" Τότε λέγει αὐτῷ ὁ Πιλάτος, 
Οὐκ ἀκούεις πόσα σοῦ καταμαρτυροῦσιν; Καὶ οὐκ ἀπεκρίθη 
αὐτῷ πρὸς οὐδὲ ἕν ῥῆμα, ὥστε θαυμάζειν τὸν ἡγεμόνα λίαν. 
15 ν χὰ εἶ ᾧ ν ε- ἐ Ἄς, 3 ᾿ .-«“ ἀαι- οὐ. 

Κατὰ δὲ ἑορτὴν εἰώθει ὁ ἡγεμὼν ἀπολύειν ἕνα τῷ ὄχλῳ 
δέσμιον, ὃν ἤθελον. 6 Εἶχον δὲ τότε δέσμιον ἐπίσημον, 
λεγόμενον Βαραββᾶν. '7 Συνηγμένων οὖν αὐτῶν, εἶπεν αὐτοῖς 
ὁ Πιλάτος, Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν; Βαραββᾶν, ἢ Ἰησοῦν 

Ν ,ὕ γ. 18 » ν .-« ν ἐς , 
τὸν λεγόμενον χριστόν; ὃ Ἤδει γὰρ ὅτι διὰ φθόνον παρέδωκαν 

3 ᾽ὕ 19 , μ᾿ ᾽ ὅς δ Ἂς δ ᾿ 3 , 
αὐτόν. ᾿ Καθημένου δὲ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος, ἀπέστειλεν 
πρὸς αὐτὸν ἣ γυνὴ αὐτοῦ, λέγουσα, Μηδέν σοι καὶ τῷ δικαίῳ 


27.2 αὐτὸν Ποντίῳ «-- 27.6 εἶπον « εἶπαν 
27.3 ἀπέστρεψεν « ἔστρεψεν 27.11 ἔστη « ἐστάθη 
27.3 τοῖς πρεσβυτέροις ς 27.11 αὐτῷ «--- 

πρεσβυτέροις 27.12 τῶν πρεσβυτέρων « πρεσβυτέρων 
27.4 εἶπον « εἶπαν 27.16 Βαραββᾶν «ς[ Ἰησοῦν] Βαραββᾶν 
27.4 ὄψει «ὄψῃ 27.17 Βαραββᾶν «ς[ Ἰησοῦν τὸν] 
27.5 ἐν τῷ ναῷ « εἰς τὸν ναὸν Βαραββᾶν 


64 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 27.20 - 27.35 


ἐκείνῳ" πολλὰ γὰρ ἔπαθον σήμερον κατ᾽ ὄναρ δι᾽ αὐτόν. 2) Οἱ 
δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἔπεισαν τοὺς ὄχλους ἵνα 
αἰτήσωνται τὸν Βαραββᾶν, τὸν δὲ Ἰησοῦν ἀπολέσωσιν. 
21 ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ ἡγεμὼν εἶπεν αὐτοῖς, Τίνα θέλετε ἀπὸ τῶν 
δύο ἀπολύσω ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον, Βαραββᾶν. 22 Λέγει αὐτοῖς ὁ 
Πιλάτος, Τί οὖν ποιήσω Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον χριστόν; 
Λέγουσιν αὐτῷ πάντες, Σταυρωθήτω. 2) Ὃ δὲ ἡγεμὼν ἔφη, Τί 
γὰρ κακὸν ἐποίησεν; Οἱ δὲ περισσῶς ἔκραζον, λέγοντες, 
Σταυρωθήτω. 2, Ἰδὼν δὲ ὁ Πιλάτος ὅτι οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ 
μᾶλλον θόρυβος γίνεται, λαβὼν ὕδωρ, ἀπενίψατο τὰς χεῖρας 
ἀπέναντι τοῦ ὄχλου, λέγων, ᾿Αθῷός εἰμι ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ 
δικαίου τούτου- ὑμεῖς ὄψεσθε. 25 Καὶ ἀποκριθεὶς πᾶς ὁ λαὸς 
εἶπεν, Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ᾽ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν. 26 Τότε 
ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββᾶν - τὸν δὲ Ἰησοῦν φραγελλώσας 
παρέδωκεν ἵνα σταυρωθῇ. 


2] Τότε οἱ στρατιῶται τοῦ ἡγεμόνος, παραλαβόντες τὸν 
Ἰησοῦν εἰς τὸ πραιτώριον, συνήγαγον ἐπ᾽ αὐτὸν ὅλην τὴν 
σπεῖραν “ὃ καὶ ἐκδύσαντες αὐτόν, περιέθηκαν αὐτῷ χλαμύδα 
κοκκίνην. 2 Καὶ πλέξαντες στέφανον ἐξ ἀκανθῶν, ἐπέθηκαν 
ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ κάλαμον ἐπὶ τὴν δεξιὰν αὐτοῦ- καὶ 
γονυπετήσαντες ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἐνέπαιζον αὐτῷ, λέγοντες, 
Χαῖρε, ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. ὁ 
αὐτόν, ἔλαβον τὸν κάλαμον, καὶ ἔτυπτον εἰς τὴν κεφαλὴν 
αὐτοῦ. ὁ: Καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ, ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν 
χλαμύδα, καὶ ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ ἀπήγαγον 
αὐτὸν εἰς τὸ σταυρῶσαι. 


Ὁ καὶ ἐμπτύσαντες εἰς 


32 Ἐξερχόμενοι δὲ εῦρον ἄνθρωπον Κυρηναῖον, ὀνόματι 
Σίμωνα: τοῦτον ἠγγάρευσαν ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. 
35 Καὶ ἐλθόντες εἰς τόπον λεγόμενον Γολγοθᾶ, ὅ ἐστιν 

,ὕ ’, , 34» 5 τ, “ "᾿ ν 
λεγόμενος Κρανίου Τόπος, ᾿᾿ἔδωκαν αὐτῷ πιεῖν ὄξος μετὰ 
χολῆς μεμιγμένον: καὶ γευσάμενος οὐκ ἤθελεν πιεῖν. 
525 Σταυρώσαντες δὲ αὐτόν, διεμερίσαντο τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, 


27.21 εἶπον « εἶπαν Τὸν 27.29 ἐπὶ τὴν δεξιὰν « ἐν τῇ δεξιῷ 
27.22 αὐτῷ «-- 27.29 ἐνέπαιζον ς ἐνέπαιξαν 
27.23 ἡγεμὼν ς-- 27.29 ὁ βασιλεὺς ὁ βασιλεῦ 
27.24 τοῦ δικαίου «--- 27.33 λεγόμενος Κρανίου Τόπος 
27.28 περιέθηκαν αὐτῷ χλαμύδα Κρανίου Τόπος λεγόμενος 
κοκκίνην ὁ χλαμύδα κοκκίνην 27.34 ὅπος 4 οἶνον 
περιέθηκαν αὐτῷ 27.34 ἤθελεν ς ἠθέλησεν 


27.29 τὴν κεφαλὴν « τῆς κεφαλῆς 


65 


27.36 - 27.55 ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


βάλλοντες κλῆρον. Καὶ καθήμενοι ἐτήρουν αὐτὸν ἐκεῖ. 
51 Καὶ ἐπέθηκαν ἐπάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὴν αἰτίαν αὐτοῦ 
γεγραμμένην, Οὕὑτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. 
38 Τότε σταυροῦνται σὺν αὐτῷ δύο λῃσταί, εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ 
χω Ἄ: ἣ , 39 - χ ἢ 3 Α 
εἷς ἐξ εὐωνύμων. “Οἱ δὲ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν 
αὐτόν, κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν, “καὶ λέγοντες, Ὃ 
καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν, σῶσον 
σεαυτόν. εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. 
1 Ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες μετὰ τῶν 
γραμματέων καὶ πρεσβυτέρων καὶ Φαρισαίων ἔλεγον, 
Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. Εἰ βασιλεὺς 
Ἰσραήλ ἐστιν, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ 
, 3 2 5 σ΄ 43 , δὴ χ- ς Ν , ε , ΄- 
πιστεύσομεν ἐπ᾽ αὐτῷ. 2" Πέποιθεν ἐπὶ τὸν θεόν - ῥυσάσθω νῦν 
αὐτόν, εἰ θέλει αὐτόν. Εἶπεν γὰρ ὅτι θεοῦ εἰμι υἱός. Κ΄" Τὸ δ᾽ 
αὐτὸ καὶ οἱ λῃσταὶ οἱ συσταυρωθέντες αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. 
Ὁ τὸ ᾿" ν τ, δ , Ἄτι ἢ ΠΙ͂ΝΕ ἢ Ἂ Ν - .« 
Ἀπὸ δὲ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πάσαν τὴν γῆν ἕως 
ὥρας ἐνάτης: “περὶ δὲ τὴν ἐνάτην ὥραν ἀνεβόησεν ὁ Ἰησοῦς 
φωνῇ μεγάλῃ, λέγων, Ἠλί, Ἠλί, λιμὰ σαβαχθανί; Τοῦτ᾽ ἔστιν, 
᾿ , ἘΣ , Η , 47 Ν ἃ, ΄- Ω ΩΝ 
Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με ἐγκατέλιπες; “΄ Τινὲς δὲ τῶν ἐκεῖ 
ε , Ω , " .«“ ᾽ , “ φ' 48 Ἂς 
ἑστώτων ἀκούσαντες ἔλεγον ὅτι Ἠλίαν φωνεῖ οὗτος. “ὃ Καὶ 
εὐθέως δραμὼν εἷς ἐξ αὐτῶν, καὶ λαβὼν σπόγγον, πλήσας τε 
ὄξους, καὶ περιθεὶς καλάμῳ, ἐπότιζεν αὐτόν. 2 Οἱ δὲ λοιποὶ 
ἔλεγον, Ἄφες, ἴδωμεν εἰ ἔρχεται Ἠλίας σώσων αὐτόν. “Ὁ Ὃ δὲ 
Ἰησοῦς πάλιν κράξας φωνῇ μεγάλῃ ἀφῆκεν τὸ πνεῦμα. “5 Καὶ 
ἰδού, τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν 
ἕως κάτω: καὶ ἡ γῆ ἐσείσθη: καὶ αἱ πέτραι ἐσχίσθησαν - “2 καὶ 
τὰ μνημεῖα ἀνεῴχθησαν: καὶ πολλὰ σώματα τῶν 
κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθη: “"καὶ ἐξελθόντες ἐκ τῶν 
μνημείων μετὰ τὴν ἔγερσιν αὐτοῦ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν 
πόλιν, καὶ ἐνεφανίσθησαν πολλοῖς. 53) Ὁ δὲ ἑκατόνταρχος καὶ 
οἱ μετ᾽ αὐτοῦ τηροῦντες τὸν Ἰησοῦν, ἰδόντες τὸν σεισμὸν καὶ 
τὰ γενόμενα, ἐφοβήθησαν σφόδρα, λέγοντες, ᾿Αληθῶς θεοῦ 
κα οὖν ΚΝ ἜΝ Ο᾽ ΠῚ “ . τὰ οἱ , 
υἱὸς ἦν οὗτος. “" Ἦσαν δὲ ἐκεῖ γυναῖκες πολλαὶ ἀπὸ μακρόθεν 


27.40 κατάβηθι « [καὶ] κατάβηθι 27.46 λιμὰ «λεμα 

27.41 δὲ ς-- 27.46 ἵνα τί « ἱνατί 

27.41 καὶ Φαρισαίων «--- 27.47 ἑστώτων 9 ἑστηκότων 

27.42 Εἰ ς-- 27.51 εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω ς 
27.42 αὐτῷ « αὐτόν ἀπ᾿ ἄνωθεν ἕως κάτω εἰς δύο 
27.43 νῦν αὐτόν « νῦν 27.52 ἠγέρθη « ἠγέρθησαν 


27.44 αὐτῷ « σὺν αὐτῷ 


66 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


θεωροῦσαι, αἵτινες ἠκολούθησαν τῷ Ἰησοῦ ἀπὸ τῆς 
Γαλιλαίας, διακονοῦσαι αὐτῷ: “δὲν αἷς ἦν Μαρία ἣ 
Μαγδαληνή, καὶ Μαρία ἣ τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ μήτηρ, καὶ ἣ 
μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. 


57 Ὀψίας δὲ γενομένης, ἦλθεν ἄνθρωπος πλούσιος ἀπὸ 
᾿Αριμαθαίας, τοὔνομα Ἰωσήφ, ὃς καὶ αὐτὸς ἐμαθήτευσεν τῷ 
Ἰησοῦ: “δοῦτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ, τήσατο τὸ σῶμα τοῦ 
Ἰησοῦ. Τότε ὁ Πιλάτος ἐκέλευσεν ἀποδοθῆναι τὸ σῶμα. “" Καὶ 
λαβὼν τὸ σῶμα ὁ Ἰωσὴφ ἐνετύλιξεν αὐτὸ σινδόνι καθαρᾷ, 
60 καὶ ἔθηκεν αὐτὸ ἐν τῷ καινῷ αὐτοῦ μνημείῳ, ὃ ἐλατόμησεν 
ἐν τῇ πέτρᾳ: καὶ προσκυλίσας λίθον μέγαν τῇ θύρᾳ τοῦ 
μνημείου, ἀπῆλθεν. “5 Ἦν δὲ ἐκεῖ Μαρία ἣ Μαγδαληνή, καὶ ἣ 
ἄλλη Μαρία, καθήμεναι ἀπέναντι τοῦ τάφου. 


62 Τῇ δὲ ἐπαύριον, ἥτις ἐστὶν μετὰ τὴν Παρασκευήν, 
συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι πρὸς Πιλάτον, 
63 λέγοντες, Κύριε, ἐμνήσθημεν ὅτι ἐκεῖνος ὁ πλάνος εἶπεν ἔτι 
ζῶν, Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι. δ“'Κέλευσον οὖν 
ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον ἕως τῆς τρίτης ἡμέρας: μήποτε 
ἐλθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς κλέψωσιν αὐτόν, καὶ 
εἴπωσιν τῷ λαῷ, Ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν - καὶ ἔσται ἣ ἐσχάτη 
πλάνη χείρων τῆς πρώτης. 5 Ἔφη δὲ αὐτοῖς ὁ Πιλάτος, Ἔχετε 
κουστωδίαν: ὑπάγετε, ἀσφαλίσασθε ὡς οἴδατε. 56 Οἱ δὲ 
πορευθέντες ἠσφαλίσαντο τὸν τάφον, σφραγίσαντες τὸν λίθον, 
μετὰ τῆς κουστωδίας. 


2 ᾿Οψὲ δὲ σαββάτων, τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν 
ὃ σαββάτων, ἦλθεν Μαρία ἣ Μαγδαληνή, καὶ ἡ ἄλλη 
Μαρία, θεωρῆσαι τὸν τάφον. 2 Καὶ ἰδού, σεισμὸς ἐγένετο 
μέγας: ἄγγελος γὰρ κυρίου καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ, προσελθὼν 
ἀπεκύλισεν τὸν λίθον ἀπὸ τῆς θύρας, καὶ ἐκάθητο ἐπάνω 
αὐτοῦ. ὁ Ἦν δὲ ἡ ἰδέα αὐτοῦ ὡς ἀστραπή, καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ 
λευκὸν ὡσεὶ χιών. 7 Απὸ δὲ τοῦ φόβου αὐτοῦ ἐσείσθησαν οἱ 
τηροῦντες καὶ ἐγένοντο ὡσεὶ νεκροί. " Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἄγγελος 


27.56 Ἰωσῆ ς Ἰωσὴφ 27.65 δὲ ς--- 

27.57 ἐμαθήτευσεν « ἐμαθητεύθη 28.1 Μαρία ὴἣ « Μαριὰμ ἣ 

27.58 ἀποδοθῆναι τὸ σῶμα « 28.2 προσελθὼν ς καὶ προσελθὼν 
ἀποδοθῆναι 28.2 ἀπὸ τῆςθύρας ε--- 

27.59 σινδόνι « [ἐν] σινδόνι 28.3 ἰδέα « εἰδέα 

27.61 Μαρία ἣ « Μαριὰμ ἣ 28.3 ὡσεὶ « ὡς 

27.64 νυκτὸς «--- 28.4 ἐγένοντο ὡσεὶ « ἐγενήθησαν ὡς 


67 


27.56 - 28.5 


28.6 - 28.20 


κἀκεῖ 


ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 


3 “ , Ν ΟΣ 4 “ 53 ᾿ .-« 5 - 
εἶπεν ταῖς γυναιξίν, Μὴ φοβεῖσθε ὑμεῖς: οἶδα γὰρ ὅτι Ἰησοῦν 
τὸν ἐσταυρωμένον ζητεῖτε. “Οὐκ ἔστιν ὧδε- ἠγέρθη γάρ, καθὼς 
εἶπεν. Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο ὁ κύριος. 7 Καὶ ταχὺ 
πορευθεῖσαι εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ὅτι Ἠγέρθη ἀπὸ τῶν 
νεκρῶν. καὶ ἰδού. προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν - ἐκεῖ αὐτὸν 
"᾿, Υ ,ὕ τρὺ ς “ 8 ἦτ: ΤᾺ - Ἂς 3 ν - 
ὄψεσθε- ἰδού, εἶπον ὑμῖν. ὃ Καὶ ἐξελθοῦσαι ταχὺ ἀπὸ τοῦ 
μνημείου μετὰ φόβου καὶ χαρᾶς μεγάλης, ἔδραμον ἀπαγγεῖλαι 
τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ. “ Ὡς δὲ ἐπορεύοντο ἀπαγγεῖλαι τοῖς 
μαθηταῖς αὐτοῦ, καὶ ἰδού, Ἰησοῦς ἀπήντησεν αὐταῖς, λέγων, 
Χαίρετε. Αἱ δὲ προσελθοῦσαι ἐκράτησαν αὐτοῦ τοὺς πόδας, 
καὶ προσεκύνησαν αὐτῷ. 1 Τότε λέγει αὐταῖς ὁ Ἰησοῦς: Μὴ 
φοβεῖσθε: ὑπάγετε, ἀπαγγείλατε τοῖς ἀδελφοῖς μου ἵνα 
3 , 2 Ν [ ΞΕ ἘΣ ἌΓ μῷ 
ἀπέλθωσιν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ᾿καὶ ἐκεῖ με ὄψονται. 

11 ’, Ν ἐξ ΄ι Ψ , Ν “- ’, 
Πορευομένων δὲ αὐτῶν, ἰδού, τινὲς τῆς κουστωδίας 
ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἅπαντα τὰ 
γενόμενα. ἱΖΚαὶ συναχθέντες μετὰ τῶν πρεσβυτέρων, 
συμβούλιόν τε λαβόντες, ἀργύρια ἱκανὰ ἔδωκαν τοῖς 
στρατιώταις, 1" λέγοντες, Εἴπατε ὅτι Οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς 
ἐλθό "» λ το τα ς σι , Ι4Κ Ν 3... 
ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων. αἱ ἐὰν 
ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτόν, καὶ 
ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν. ͵) Οἱ δὲ λαβόντες τὰ ἀργύρια 
. , ε ᾿ , ν , ἕ , κὰ ᾿ 
ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν. Καὶ διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ 
Ἰουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον. 


Ἰδρὲ δὲ ἕνδεκα μαθηταὶ ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, 
εἰς τὸ ὄρος οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς. 17 Καὶ ἰδόντες αὐτὸν 
προσεκύνησαν αὐτῷ: οἱ δὲ ἐδίστασαν. ὃ Καὶ προσελθὼν ὁ 
Ἰησοῦς ἐλάλησεν αὐτοῖς, λέγων, Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν 
οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. “" Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ 
ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ 
Υἱοῦ καὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος: 2) διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν 
πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν: καὶ ἰδού, ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι 
πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Ἀμήν. 


28.6 ὁ κύριος «-- 28.14 αὐτόν « [αὐτὸν] 
28.8 ἐξελθοῦσαι ς ἀπελθοῦσαι 28.15 σήμερον « σήμερον [ἡμέρας] 
28.9 Ὡς δὲ ἐπορεύοντο ἀπαγγεῖλαι 28.17 αὐτῷ «-- 

τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ «--- 28.18 γῆς ὁ [τῆς] γῆς 
28.9 ἀπήντησεν ς ὑπήντησεν 28.19 μαθητεύσατε « οὖν μαθητεύσατε 
28.10 καὶ ἐκεῖ ς κἀκεῖ 28.20 Ἀμήν «ς-- 


6ὃ 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


5.ἋΑ ρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ θεοῦ- 

Σ'Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς προφήταις, Ἰδού, ἐγὼ 
ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σοῦ, ὃς 
κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου. ὁ Φωνὴ βοῶντος 
ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου - εὐθείας ποιεῖτε τὰς 
τρίβους αὐτοῦ. 4 Ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ 
κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. " Καὶ 
ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν πᾶσα ἣ Ἰουδαία χώρα, καὶ οἱ 
Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ 
ποταμῷ ὑπ᾽ αὐτοῦ, ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. 
6 Ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμήλου, καὶ ζώνην 
δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ 
μέλι ἄγριον. 7 Καὶ ἐκήρυσσεν, λέγων, Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός 
μου ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν 
ὑποδημάτων αὐτοῦ. ὃ Ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν ὕδατι: αὐτὸς 
δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν πνεύματι ἁγίῳ. 

9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις, ἦλθεν Ἰησοῦς ἀπὸ 
Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς τὸν 
Ἰορδάνην. ᾿ Καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ τοῦ ὕδατος, εἶδεν 
σχιζομένους τοὺς οὐρανούς, καὶ τὸ πνεῦμα ᾿ὡσεὶ᾽ περιστερὰν 
καταβαῖνον ἐπ᾽ αὐτόν - [' καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν, Σὺ 
εἶ ὃ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. 

12 Καὶ εὐθὺς τὸ πνεῦμα αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον. 
13 Καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἡμέρας τεσσαράκοντα πειραζόμενος 


1.1 υἱοῦ τοῦ θεοῦ «[υἱοῦ θεοῦ] 1.8 μὲν ς-- 
12 Ὡς «Καθὼς Ε 1.8 ὑμᾶς ἐν ὕδατι ς ὑμᾶς ὕδατι 
1.2 τοῖς προφήταις « τῷ Ἠσαΐᾳ τῷ 19 ὑπὸ Ἰωάννου εἰς τὸν Ἰορδάνην « 
προφήτῃ εἰς τὸν Ἰορδάνην ὑπὸ Ἰωάννου 
1.2) ἐγὼ «ς-- 1.10 εὐθέως «ς εὐθὺς 
1.2 ἔμπροσθέν σοὺ «--- 1.10 ἀπὸ « ἐκ 
1.4 βαπτίζων ς [ὃ] βαπτίζων 1.10 ὡσεὶ ς« ὡς 
1.5 καὶ ἐβαπτίζοντο πάντες ὁ πάντες 1.10 ἐπ’ « εἰς 
καὶ ἐβαπτίζοντο 1.11 ᾧ «σοὶ 
1.5 ἐντῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ ὑπ᾽ αὐτοῦ 1.13 ἐκεῖ ς-- 
φ ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ 1.13. ἡμέρας τεσσαράκοντα 9 


ποταμῷ " τεσσεράκοντα ἡμέρας 
1.6. Ἦνδὲ « καὶ ἦν 


69 


ὡς 


1.14 - 1.27 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, καὶ ἣν μετὰ τῶν θηρίων, καὶ οἱ ἄγγελοι 
διηκόνουν αὐτῷ. 


Ιἀ Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι τὸν Ἰωάννην, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς 
εἰς τὴν Γαλιλαίαν, κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ 


1 


ἴων 5 Ν ᾿ - , ς Ψ» Ν Ε74 Ἐ 
θεοῦ, ᾿" καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρός, καὶ ἤγγικεν ἣ 


βασιλεία τοῦ θεοῦ: μετανοεῖτε, καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. 


Ἰό Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδεν 
Σίμωνα καὶ ᾿Ανδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, τοῦ Σίμωνος 
βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ θαλάσσῃ: ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς. 
1 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω 
ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς ἀνθρώπων. ὃ Καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ 
δίκτυα αὐτῶν, ἠκολούθησαν αὐτῷ. 1" Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν 
ὀλίγον, εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰωάννην τὸν 
ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ αὐτοὺς ἐν τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ 
δίκτυα. Φ' Καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν αὐτούς: καὶ ἀφέντες τὸν 
πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν 
ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. 

2: Καὶ εἰσπορεύονται εἰς Καπερναούμ: καὶ εὐθέως τοῖς 
σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν συναγωγήν, ἐδίδασκεν. 2 Καὶ 
ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς 
ὡς ἐξουσίαν ἔχων, καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ 
συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι ἀκαθάρτῳ, καὶ 
ἀνέκραξεν, 2'᾿ λέγων, Ἔα, τί ἡμῖν καὶ σοί, Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; 
Ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; Οἶδά σε τίς εἶ, ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ. 25 Καὶ 
ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, λέγων, Φιμώθητι, καὶ ἔξελθε ἐξ 
αὐτοῦ. 2᾽ Καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ 
κράξαν φωνῇ μεγάλῃ, ἐξῆλθεν ἐξ αὐτοῦ. 2) Καὶ ἐθαμβήθησαν 
πάντες, ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτούς, λέγοντας, Τί ἐστιν τοῦτο; 
Τίς ἣ διδαχὴ ἣ καινὴ αὕτη, ὅτι κατ᾽ ἐξουσίαν καὶ τοῖς 
πνεύμασιν τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει, καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; 


1.14 τῆς βασιλείας « --- 1.21 Καπερναούμ καὶ εὐθέως ς 
1.16 Περιπατῶν δὲ ς Καὶ παράγων Καφαρναούμ καὶ εὐθὺς 
1.16 αὐτοῦ τοῦ «ε--- 1.23 ἦν «εὐθὺς ἦν 
1.16 βάλλοντας ἀμφίβληστρον ὁ 124 Ἔα ς-- 
ἀμφιβάλλοντας 1.26 κράξαν « φωνῆσαν 
1.18 εὐθέως « εὐθὺς 1.27 πάντες « ἅπαντες 
1.18 αὐτῶν «ς--- 1.27 Τίς ἣ διδαχὴ ἣ καινὴ αὕτη ὅτι Φ 
1.19 ἐκεῖθεν «ς--- διδαχὴ καινὴ 


1.20 εὐθέως « εὐθὺς 


7ο 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


28 Ἐξῆλθεν δὲ ἣ ἀκοὴ αὐτοῦ εὐθὺς εἰς ὅλην τὴν περίχωρον τῆς 
Γαλιλαίας. 


29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες, ἦλθον εἰς τὴν 
9: ᾿ ,ὔ Ν ᾽ ; Ν ϑ »» Ν 3 ’, 
οἰκίαν Σίμωνος καὶ ᾿ἈΑΙνδρέου, μετὰ Ἰακώβου καὶ Ἰωάννου. 
30 Ἢ δὲ πενθερὰ Σίμωνος κατέκειτο πυρέσσουσα, καὶ εὐθέως 
λέγουσιν αὐτῷ περὶ αὐτῆς: 5} καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτήν, 
κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτῆς: καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ πυρετὸς 
εὐθέως, καὶ διηκόνει αὐτοῖς. 


32» Ἂ ᾿ , -“ " ἕ. ἂν » Ν ΠῚ 
Οψίας δὲ γενομένης, ὅτε ἔδυ ὁ ἥλιος, ἔφερον πρὸς αὐτὸν 
πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας καὶ τοὺς δαϊιμονιζομένους: 29 καὶ ἣ 
, .«“ Ἦ , τὰ ἣν ν᾿ ,ὔ 34 Ν 
πόλις ὅλη ἐπισυνηγμένη ἦν πρὸς τὴν θύραν. ὁ Καὶ 
ἐθεράπευσεν πολλοὺς κακῶς ἔχοντας ποικίλαις νόσοις, καὶ 
δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλεν, καὶ οὐκ ἤφιεν λαλεῖν τὰ δαιμόνια, 
ὅτι ἤδεισαν ᾿αὐτόν." ᾿ 
35 Καὶ προὶϊ ἔννυχον λίαν ἀναστὰς ἐξῆλθεν, καὶ ἀπῆλθεν 
εἰς ἔρημον τόπον, κἀκεῖ προσηύχετο. ὁ Καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν 
51 καὶ εὑρόντες αὐτὸν λέγουσιν 
αὐτῷ ὅτι Πάντες σε ζητοῦσιν. ὃ Καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἄγωμεν εἰς 


ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ: 


τὰς ἐχομένας κωμοπόλεις, ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω- εἰς τοῦτο γὰρ 
ἐξελήλυθα. 5 Καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς 
ὅλην τὴν Γαλιλαίαν, καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. 


40 ν᾿ ᾿Ν “ σὴς ᾽, σι Ενϑι, ΝΝ 
Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν λεπρός, παρακαλῶν αὐτὸν καὶ 
γονυπετῶν αὐτόν, καὶ λέγων αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς, δύνασαί με 
, 41] κι ν - , Ω , " κ 

καθαρίσαι. 1 Ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθείς, ἐκτείνας τὴν χεῖρα, 
ἥψατο αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτῷ, Θέλω, καθαρίσθητι. 22 Καὶ 
εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως ἀπῆλθεν ἀπ᾽ αὐτοῦ ἣ λέπρα, καὶ 
ἐκαθαρίσθη. 5 Καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ, εὐθέως ἐξέβαλεν 


αὐτόν, “' καὶ λέγει αὐτῷ, Ὅρα, μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς: ἀλλ᾽ 
1.28 Ἐξῆλθεν δὲ ς Καὶ ἐξῆλθεν 1.38 Ἄγωμεν ς Ἄγωμεν ἀλλαχοῦ 
1.28 εἰς «πανταχοῦ εἰς 1.38 ἐξελήλυθα « ἐξῆλθον 
1.29 εὐθέως « εὐθὺς 1.390 ἦν «ἦλθεν 
1.30 εὐθέως « εὐθὺς 1.39 ἐν ταῖς συναγωγαῖς « εἰς τὰς 
1.31 αὐτῆς ς-- συναγωγὰς 
1.31 εὐθέως «--- ᾿ς 1.40 καὶ γονυπετῶν αὐτόν « [καὶ 
1.33 ἡπόλις ὅλη ἐπισυνηγμένη ἦν « ἦν γονυπετῶν] 

ὅλη ἡ πόλις ἐπισυνηγμένη 1.41 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ς Καὶ 
1.35 ἔννυχον « ἔννυχα 1.41 ἥψατο αὐτοῦ ς αὐτοῦ ἥψατο 
1.36 κατεδίωξαν ς κατεδίωξεν 1.42 εἰπόντος αὐτοῦ «--- 
1.36 ὃ --- ῃ 1.42 εὐθέως ς εὐθὺς 
1.37 εὑρόντες αὐτὸν « εὗρον αὐτὸν 1.43 εὐθέως ς εὐθὺς 

καὶ 1.44 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 


1.37 σε ζητοῦσιν ς ζητοῦσίν σε 


71 


1.28 - 1.44 


αὐτόν χριστὸν 
εἶναι 


1.45 - 2.12 


ὃ 
κράβαττον 


Ἔγειρε 
κράβαττον 


ἐπὶ τῆς γῆς 
ἀφιέναι 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ὕπαγε, σεαυτὸν δεῖξον τῷ ἱερεῖ, καὶ προσένεγκε περὶ τοῦ 
καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξεν Μωσῆς, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 
Ὁ Ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο κηρύσσειν πολλὰ καὶ διαφημίζειν τὸν 
λόγον, ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν 
εἰσελθεῖν, ἀλλ᾽ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν: καὶ ἤρχοντο πρὸς 
αὐτὸν πανταχόθεν. 


2 Καὶ εἰσῆλθεν πάλιν εἰς Καπερναοὺμ δι᾽ ἡμερῶν καὶ 
ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστιν. 2 Καὶ εὐθέως συνήχθησαν 
πολλοί, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν: καὶ 
Ἂς λ Ἄ λ ᾽ “ Αι λ , μῚ Ν ΜΙ Ν 3 , 
ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον. ᾿Καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτόν, 
παραλυτικὸν φέροντες, αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 1 Καὶ μὴ 
δυνάμενοι προσεγγίσαι αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ἀπεστέγασαν τὴν 
, .«“ εν ᾿ς ΕΣ ,ὔ σι Ν { Ψ, “βὰς 
στέγην ὅπου ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσιν τὸν ᾿κράββατον᾽ ἐφ 


- 


ε Ν , 5.» ν ἃ τὰν - Ν , 
ᾧ ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο. " Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν 
αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ, Τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ 
ἁμαρτίαι σου. “Ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ 

Υ Ὰ; , ε “ , Ἂν - ως, Ἵ , 
καθήμενοι, καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, “Τί 
χχ . “ , , ,ὕ 3 , : , 
οὗτος οὕτως λαλεῖ βλασφημίας; Τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας 
εἰ μὴ εἷς, ὁ θεός; ὃ Καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι 
αὐτοῦ ὅτι οὕτως αὐτοὶ διαλογίζονται ἐν ἑαυτοῖς, εἶπεν αὐτοῖς, 
Τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; "Τί ἐστιν 
εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, ᾿Αφέωνταί σου αἱ 
- , ὉΝ 2 “ Γ-», Ἴ ᾿ Ὁ ὺ» Ν ΗΕ , Ἴ 
ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ᾿ Ἔγειραι, καὶ ἀρόν σου τὸν 'κράββατον, 
καὶ περιπάτει; 15 Ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου ᾿ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας --- λέγει τῷ 


ΗΝ - 11 Ν , ΓΥ Μ: νι Ν Ἐ , ᾿ “ἢ 
ἔγειρε Ι[παραλυτικῷ --- ᾿᾿ Σοὶ λέγω, ἔγειραι καὶ ἀρον τὸν ᾿κράββατόν 


᾿ ᾿ 
κράβαττόν 


᾿ς κά ᾽ ᾿ ἘΣ ΟΡ ἡ, ΕΣ ΤῊΝ α τ , Ν 
σοῦ. καὶ Ὁὑπαγὲ εἰς τὸν Οἴκὸν σου. Καὶ ἠγέρθη εὐθέως, και 


1.44 Μωσῆς . Μωῦσῆς ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι 

1.45 ἐν « ἐπ᾽ 2.7 λαλεῖ βλασφημίας; « λαλεῖ; 

1.45 πανταχόθεν « πάντοθεν Βλασφημεῖ. 

2.1 εἰσῆλθεν « εἰσελθὼν 2.8 εὐθέως ς εὐθὺς 

2.1 Καπερναοὺμ ς Καφαρναοὺμ 2.8 αὐτοὶ ς-- 

2.1 καὶ ἠκούσθη « ἠκούσθη 2.8 εἶπεν « λέγει 

2.1 εἰς οἶκόν ο ἐν οἴκῳ 2.9 Ἀφφέωνταί ς Ἀφίενταί 

2.2 εὐθέως ς-- 2.9 Ἔνγειραι ς Ἔγειρε 

2.3 πρὸς αὐτόν παραλυτικὸν 2.9 σοῦ τὸν κράββατον «τὸν 
φέροντες ὁ φέροντες πρὸς αὐτὸν κράβαττόν σου 
παραλυτικὸν 2.10 ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας « ἁμαρτίας 

2.4 προσεγγίσαι « προσενέγκαι ἐπὶ τῆς γῆς 

2.4 κράββατον ἐφ᾽ ᾧ « κράβαττον 2.11 ἔγειραι καὶ « ἔγειρε 
ὅπου 2.11 κράββατόν « κράβαττόν 

2.5 Ἰδὼν δὲ ς Καὶ ἰδὼν 2.12 εὐθέως καὶ « καὶ εὐθὺς 


2.5 ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου ὁ 


72 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


" Ν Γ ᾿ Ἴ Ὁ {8 ὧν ἣν Ψ ᾿ .« 
ἄρας τὸν ᾿κράββατον,᾽ ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων: ὥστε 
9. ᾿ ἐφ Ν ’, Ν , - 
ἐξίστασθαι πάντας, καὶ δοξάζειν τὸν θεόν, λέγοντας ὅτι 
Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 


13 Καὶ ἐξῆλθεν πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν. καὶ πᾶς ὁ ὄχλος 
ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ ἐδίδασκεν αὐτούς. "Καὶ παράγων 
εἶδεν Λλευϊ' τὸν τοῦ Ἀλφαίου καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, καὶ 
λέγει αὐτῷ, Ἀκολούθει μοι. Καὶ ἀναστὰς ἠκολούθησεν αὐτῷ. 
15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ 
πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συνανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ 
τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ: ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν 
αὐτῷ. 16 Καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι, ἰδόντες αὐτὸν 
ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν, ἔλεγον τοῖς 
μαθηταῖς αὐτοῦ, Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν 
ἐσθίει καὶ πίνει; “ Καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Οὐ 
χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες. 
Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοῦυς εἰς 
μετάνοιαν. 


18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων 
νηστεύοντες: καὶ ἔρχονται καὶ λέγουσιν αὐτῷ, Διὰ τί οἱ 
μαθηταὶ Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ 
σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσιν; 1" Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Μὴ 
δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ᾽ αὐτῶν 
ἐστιν, νηστεύειν; Ὅσον χρόνον μεθ᾽ ἑαυτῶν ἔχουσιν τὸν 
νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν - 2 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν 
ἀπαρθῇ ἀπ᾽ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν 
ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 2) Καὶ οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους 
ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ. εἰ δὲ μή, αἴρει τὸ 
πλήρωμα αὐτοῦ τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα 


2.12 κράββατον « κράβαττον 2.17 Οὐ φ[ὅτι] Οὐ 
2.12 ἐναντίον ς ἔμπροσθεν 2.17 εἰς μετάνοιαν «--- 
2.12 Οὐδέποτε οὕτως ς Οὕτως 2.18 τῶν Φαρισαίων νηστεύοντες ὁ 
οὐδέποτε Φαρισαῖοι νηστεύοντες 
2.14 Λευὶ « Λευὶν 2.18 τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν ὁ 
2.15 ἐγένετο ἐν τῷ « γίνεται μαθηταὶ τῶν Φαρισαίων 
2.15 ἠκολούθησαν « ἠκολούθουν νηστεύουσιν 
2.16 καὶ οἱ Φαρισαῖοι Φ τῶν 2.19 μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσιν τὸν νυμφίον 
Φαρισαίων 4 ἔχουσιν τὸν νυμφίον μετ᾽ αὐτῶν 
2.16 αὐτὸν ἐσθίοντα « ὅτι ἐσθίει 2.20 ἐκείναις ταῖς ἡμέραις « ἐκείνῃ τῇ 
2.16 τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἔλεγον ἡμέρᾳ 
4 ἁμαρτωλῶν καὶ τελωνῶν 2.21 Καὶ οὐδεὶς ς Οὐδεὶς 
ἔλεγον 2.21 ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ «Φ 
2.16 Τί ς--- ἐπιράπτει ἐπὶ ἱμάτιον παλαιόν 
2.16 καὶ πίνει «--- 2.21 αὐτοῦ « ἀπ᾿ αὐτοῦ 


73 


2.13 - 2.21 
κράβαττον 
Λευὶν 


2.22 - 3.7 


ἀπεκατεστάθη 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


γίνεται. 2 Καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς: 
εἰ δὲ μή, ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος 
ἐκχεῖται καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται: ἀλλὰ οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς 
καινοὺς βλητέον. 

25 Καὶ ἐγένετο παραπορεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάββασιν διὰ 
τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν 
τίλλοντες τοὺς στάχυας. 2 Καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον αὐτῷ, 
Ἴδε, τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστιν; 2 Καὶ αὐτὸς 
"᾽ 3 “ ΕΣ , 5 ᾿ Ἐ Ε , , - 
ἔλεγεν αὐτοῖς, Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησεν Δαυίδ, ὅτε 
χρείαν ἔσχεν καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ; 2’ Πῶς 
εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ ἐπὶ ᾿Αβιάθαρ ἀρχιερέως, καὶ 
τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔφαγεν, οὺς οὐκ ἔξεστιν φαγεῖν εἰ 
μὴ τοῖς ἱερεῦσιν, καὶ ἔδωκεν καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσιν; 2) Καὶ 
", ΕΣ “-“ Ἂ. ’, Ν "ἢ "“᾽, Ἂ ,ὔ 1 
ἔλεγεν αὐτοῖς, Τὸ σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο, οὐχ ὁ 
" Ν 4' , 28 -“; Ψ , 3 ε ΘᾺ [ον 
ἄνθρωπος διὰ τὸ σάββατον 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. 


Ρ' Καὶ εἰσῆλθεν πάλιν εἰς τὴν συναγωγήν, καὶ ἦν ἐκεῖ 
ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. 2 Καὶ παρετήρουν 
αὐτὸν εἰ τοῖς σάββασιν θεραπεύσει αὐτόν, ἵνα κατηγορήσωσιν 
αὐτοῦ. ὁ Καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν 

“- "᾽ 3 Ν ’, 4 Ν ’, ᾽ ΩΝ “᾽᾿ ΩΝ 
χεῖρα, Ἔγειραι εἰς τὸ μέσον. “ Καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἔξεστιν τοῖς 
σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι, ἢ κακοποιῆσαι; Ψυχὴν σῶσαι, ἢ 
Η “ ε τ λ , 5 Ν , ᾽ ΕΝ 2 
ἀποκτεῖναι; Οἱ δὲ ἐσιώπων. " Καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ 
ὀργῆς, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν, 
λέγει τῷ ἀνθρώπῳ, Ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου. Καὶ ἐξέτεινεν, καὶ 
Γ᾽» ’ ἽἼ.: Ν ᾽ - ω εἶ ἅ ς ᾿, 6 Ν 
ἀποκατεστάθη ἣ χεὶρ αὐτοῦ ὑγιὴς ὡς ἣ ἄλλη. “ Καὶ 
ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν 
συμβούλιον ἐποίουν κατ᾽ αὐτοῦ, ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσιν. 
ΤΚαὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησεν μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν 


2.22 ῥήσσει « ῥήξει 2.27 οὐχ «καὶ οὐχ 
2.22 ὃνέος ς-- 3.3 ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα 
2.22 ἐκχεῖται ς ἀπόλλυται Ἔγειραι « τὴν ξηρὰν χεῖρα 
2.22 ἀπολοῦνται «--- ἔχοντι ἔγειρε 
2.22 βλητέον «--- 3.4 ἀγαθοποιῆσαι ς ἀγαθὸν ποιῆσαι 
2.23 παραπορεύεσθαι αὐτὸν « αὐτὸν 3.5 σου-ς-- 
2.23 διὰ «παραπορεύεσθαι διὰ 3.5 ἀποκατεστάθη «ς ἀπεκατεστάθη 
2.23 ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ « οἱ 3.5 ὑγιὴς ὡς ἣ ἄλλη ς-- 

μαθηταὶ αὐτοῦ ἤρξαντο 3.6 εὐθέως « εὐθὺς 
2.24 ἐν-ς-- 3.6 ἐποίουν « ἐδίδουν 
2.25 αὐτὸς ἔλεγεν « λέγει 3.7 ἀνεχώρησεν μετὰ « μετὰ 
2.26 τοῖς ἱερεῦσιν ς τοὺς ἱερεῖς 3.7 πρὸς « ἀνεχώρησεν πρὸς 


74 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


3.ὃ - 3.24 


θάλασσαν καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας “ἠκολούθησαν ἠκολούθησεν 


αὐτῷ, καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας, ὃ καὶ ἀπὸ Ἱεροσολύμων, καὶ ἀπὸ 
τῆς Ἰδουμαίας, καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ 
Σιδῶνα, πλῆθος πολύ, ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει, ἦλθον πρὸς 
αὐτόν. " Καὶ εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἵνα πλοιάριον 
προσκαρτερῇ αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν. 
Ἰθ Πολλοὺς γὰρ ἐθεράπευσεν, ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ, ἵνα αὐτοῦ 
ἅψωνται, ὅσοι εἶχον μάστιγας. [Καὶ τὰ πνεύματα τὰ 
ἀκάθαρτα, ὅταν αὐτὸν ἐθεώρει, προσέπιπτεν αὐτῷ, καὶ 
ἔκραζεν, λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ. '2 Καὶ πολλὰ 
ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσιν. 


13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος, καὶ προσκαλεῖται οὺς ἤθελεν 
αὐτός: καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. ᾿ Καὶ ἐποίησεν δώδεκα, ἵνα 
ὦσιν μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ αὐτοὺς κηρύσσειν, '5 καὶ 
ἔχειν ἐξουσίαν θεραπεύειν τὰς νόσους, καὶ ἐκβάλλειν τὰ 
δαιμόνια- [6 καὶ ἐπέθηκεν τῷ Σίμωνι ὄνομα Πέτρον. [7 καὶ 
Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν τοῦ 
Ἰακώβου: καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Βοανεργές, ὅ ἐστιν, 
Υἱοὶ Βροντῆς: δκαὶ ᾿Ανδρέαν, καὶ Φίλιππον, καὶ 
Βαρθολομαῖον, καὶ Ματθαῖον, καὶ Θωμᾶν, καὶ Ἰάκωβον τὸν 
τοῦ ᾿Αἀλφαίου, καὶ Θαδδαῖον, καὶ Σίμωνα τὸν Κανανίτην, 
19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην, ὃς καὶ παρέδωκεν αὐτόν. 


20 καὶ συνέρχεται πάλιν ὄχλος, 


. Ἂ, ᾿ 9 Ν ᾽ Ὁ» “-“ Ὁ Ν 
ὥστε μὴ δύνασθαι αὐτοὺς μήτε ἄρτον φαγεῖν. 2) Καὶ 


Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον" 


ἀκούσαντες οἱ παρ᾽ αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν - ἔλεγον 
Α Ἐξ . , ῬΑ Ν ἃ “ Ἐν. «, “ἢ , 

γὰρ ὅτι Ἐξέστη. ““ Καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων 

καταβάντες ἔλεγον ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει, καὶ ὅτι Ἔν τῷ ἄρχοντι 

τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. Ζ2᾽ Καὶ 

προσκαλεσάμενος αὐτούς, ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς, Πῶς 

δύναται Σατανᾶς Σατανᾶν ἐκβάλλειν; 2 Καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ᾽ 


3.7 ἠκολούθησαν αὐτῷ ὁ 3.16 καὶ ἐπέθηκεν τῷ Σίμωνι ὄνομα « 
[ἠκολούθησεν] [καὶ ἐποίησεν τοὺς δώδεκα] καὶ 
3.8 οἱς-- ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ Σίμωνι 
3.8 ἀκούσαντες « ἀκούοντες 3.17 ὀνόματα Βοανεργές « ὀνόματα] 
3.11 ἐθεώρει προσέπιπτεν ς« ἐθεώρουν Βοανηργές 
προσέπιπτον 3.18 Ματθαῖον « Μαθθαῖον 
3.11 ἔκραζεν λέγοντα Φ ἔκραζον 3.18 Κανανίτην ὁ Καναναῖον 
λέγοντες 3.19 Ἰσκαριώτην ς Ἰσκαριώθ 
3.12 φανερὸν αὐτὸν ς αὐτὸν φανερὸν 3.19 ἔρχονται 4 ἔρχεται 
3.14 δώδεκα « δώδεκα [οὺς καὶ 3.20 ὄχλος ς [ὁ] ὄχλος 
ἀποστόλους ὠνόμασεν] 3.20 μήτε « μηδὲ 


3.15 θεραπεύειν τὰς νόσους καὶ «--- 


75 


3.25 - 3.1} 


διαρπάσει 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ε Ν “ ΕΣ , ΄“ ς ἦ, Ψ : 
ἑαυτὴν μερισθῇ, οὐ δύναται σταθῆναι ἣ βασιλεία ἐκείνη. 
25 Καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ᾽ ἑαυτὴν μερισθῇ, οὐ δύναται σταθῆναι ἣ 
οἰκία ἐκείνη. 2 Καὶ εἰ ὁ Σατανᾶς ἀνέστη ἐφ᾽ ἑαυτὸν καὶ 
μεμέρισται, οὐ δύναται σταθῆναι, ἀλλὰ τέλος ἔχει. 27) Οὐδεὶς 
δύναται τὰ σκεύη τοῦ ἰσχυροῦ, εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, 
διαρπάσαι, ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ,. καὶ τότε τὴν 

ὅτ ν τ Ἂ “ΙΓ 7 Ἵν 8.8 ᾿ Ψ ς “ -«“ , 
οἰκίαν αὐτοῦ ᾿διαρπάσῃ. ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι πάντα 
ἀφεθήσεται τὰ ἁμαρτήματα τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, καὶ 
βλασφημίαι ὅσας ἂν βλασφημήσωσιν: “ὃς δ᾽ ἂν 
βλασφημήσῃ εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐκ ἔχει ἄφεσιν εἰς τὸν 

ΕΝ 3 “.» ᾽, ᾽ 2 , , 30 “ "᾽ 
αἰῶνα, ἀλλ᾽ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως. Οτι ἔλεγον, 
Πνεῦμα ἀκάθαρτον ἔχει. 


1», Ἐπὶ ἐτο ς Ν ν ες , ᾽ - ἢ 

Ἔρχονται οὖν οἱ ἀδελφοὶ καὶ ἣ μήτηρ αὐτοῦ, καὶ ἔξω 
ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτόν, φωνοῦντες αὐτόν. 52 Καὶ 
ἐκάθητο ὄχλος περὶ αὐτόν εἶπον δὲ αὐτῷ, Ἰδού, ἣ μήτηρ σου 
καὶ οἱ ἀδελφοί σου καὶ αἱ ἀδελφαί σου ἔξω ζητοῦσίν σε. 
335 Καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων, Τίς ἐστιν ἣ μήτηρ μου ἢ οἱ 
ἀδελφοί μου; "Καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ τοὺς περὶ αὐτὸν 

, , “ Ω , ὶχ εν , 
καθημένους, λέγει, Ἴδε, ἣ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου. 
55 Ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, οὗτος ἀδελφός μου 
καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστίν. 


͵ Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θάλασσαν. Καὶ 
συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς, ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς 
Ν “-“ “ ε: ΄“ , Ν “ Ξ ᾽ Ν Ν 

τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ: καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν 


3.25 δύναται σταθῆναι ἣ οἰκία ἐκείνη αὐτοῦ 
4 δυνήσεται ἣ οἰκία ἐκείνη 3.31 ἑστῶτες ς στήκοντες 
σταθῆναι 3.31 φωνοῦντες Φ καλοῦντες 

3.26 μεμέρισται « ἐμερίσθη 3.32 ὄχλος περὶ αὐτόν « περὶ αὐτὸν 

3.26 σταθῆναι « στῆναι ὄχλος 

3.27 Οὐδεὶς δύναται ς Ἀλλ᾽ οὐ 3.32 εἶπον δὲ « καὶ λέγουσιν 
δύναται οὐδεὶς 3.32 καὶ αἱ ἀδελφαί σοὺ «[καὶ αἱ 

3.27 τὰ σκεύη τοῦ ἰσχυροῦ εἰσελθὼν ἀδελφαί σου] 
εἰς τὴν οἰκίαν « εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ 3.33 ἀπεκρίθη αὐτοῖς; λέγων « 
ἰσχυροῦ εἰσελθὼν τὰ σκεύη ἀποκριθεὶς αὐτοῖς λέγει 

3.27 διαρπάσῃ 4 διαρπάσει 3.33 ἢ οἱ « καὶ οἱ 

3.28 τὰ ἁμαρτήματα τοῖς υἱοῖς τῶν 3.33 ἀδελφοί μου 9 ἀδελφοί μου] 
ἀνθρώπων Ὁ τοῖς υἱοῖς τῶν 3.34 κύκλῳ τοὺς περὶ αὐτὸν ο τοὺς 
ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα περὶ αὐτὸν κύκλῳ 


3.28 καὶ « καὶ αἱ 3.35 γὰρ «[γὰρ] 
3.28 ὅσας ἂν « ὅσα ἐὰν 3.35 ἀδελφή μου ς ἀδελφὴ 
3.29 ἀλλ᾽ 4 ἀλλὰ 4.1 συνήχθη « συνάγεται 
3.29 κρίσεως ὁ ἁμαρτήματος 4.1 πολύς «πλεῖστος 
3.31. Ἔρχονται οὖν ο Καὶ ἔ ἔρχεται. 4.1 ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον « εἰς 
3.31 οἱ ἀδελφοὶ καὶ ἣ μήτηρ αὐτοῦ « ἣ πλοῖον ἐμβάντα 
μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφὸὶ 


76 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦν. 2 Καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν 
παραβολαῖς πολλά, καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, 
35 ,» Ἵ ἰδ ἰξ: τ τνα ῆλθ ε , - “ ᾿ 4 πὰ Ψ 
Ἀκούετε- ἰδού, ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι: “ καὶ ἐγένετο 
ἐν τῷ σπείρειν, ὃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ ἦλθεν τὰ 
ν ΠῚ , ᾽ , 5» Ν μι Ὧι." οὖν Ν 
πετεινὰ καὶ κατέφαγεν αὐτό. "Ἄλλο δὲ ἔπεσεν ἐπὶ τὸ 
πετρῶδες, ὅπου οὐκ εἶχεν γῆν πολλήν - καὶ εὐθέως ἐξανέτειλεν, 
μ᾿ ,ἢ δ "»᾽, ’, “ 6 ξ ,ὔ’ Ν 9. ᾿ 
διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς: ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος 
ἐκαυματίσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ῥίζαν ἐξηράνθη. 7 Καὶ ἄλλο 
ἔπεσεν εἰς τὰς ἀκάνθας, καὶ ἀνέβησαν αἱ ἄκανθαι, καὶ 
, τ , οἾ Ν Ψ ᾽, ὃ τ ἂν “, 
συνέπνιξαν αὐτό, καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκεν. ὃ Καὶ ἄλλο ἔπεσεν 
εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν. καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ 
αὐξάνοντα, καὶ ἔφερεν ἐν τριάκοντα, καὶ ἐν ἑξήκοντα, καὶ ἐν 
ἑκατόν. " Καὶ ἔλεγεν Ὃ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 


ἴῦνοτε δὲ ἐγένετο καταμόνας, ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ 
αὐτὸν σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. [ Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, 
Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὸ μυστήριον τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ: 
ἐκείνοις δὲ τοῖς ἔξω, ἐν παραβολαῖς τὰ πάντα γίνεται: ᾿2ἵνα 
βλέποντες βλέπωσιν, καὶ μὴ ἴδωσιν - καὶ ἀκούοντες ἀκούωσιν, 
καὶ μὴ συνιῶσιν - μήποτε ἐπιστρέψωσιν, καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τὰ 
ἁμαρτήματα. 1 Καὶ λέγει αὐτοῖς, Οὐκ οἴδατε τὴν παραβολὴν 
, Ν ΄ι' , ΕἾ Ν ἣν 14 ε 
ταύτην; Καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς γνώσεσθε; 15 ὋὋ 
, ᾿Ν ,ὔ Ῥ 15 φ , Ὑ: ε ν Ν ε , 
σπείρων τὸν λόγον σπείρει. ᾿" Οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδόν, 
ὅπου σπείρεται ὁ λόγος, καὶ ὅταν ἀκούσωσιν, εὐθέως ἔρχεται ὁ 
Σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς καρδίαις 
αὐτῶν. ᾿6 Καὶ οὗτοί εἰσιν ὁμοίως οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη 
σπειρόμενοι, οἵ, ὅταν ἀκούσωσιν τὸν λόγον, εὐθέως μετὰ χαρᾶς 
λαμβάνουσιν αὐτόν, 
ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν - εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ 
Ν , ΕῚ , , 18 Ν ΕΝ , 2 ε Ἅ 
τὸν λόγον, εὐθέως σκανδαλίζονται. ὃ Καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς 


Τ καὶ οὐκ ἔχουσιν ῥίζαν ἐν ἑαυτοῖς, 


41 ἦν «ἦσαν μόνας ἠρώτων 
43 τοῦ-ς-- 4.10 τὴν παραβολήν « τὰς παραβολάς 
4.5 Ἄλλοδὲ ς καὶ ἄλλο 4.11 δέδοται γνῶναι τὸ μυστήριον « τὸ 
4.5 εὐθέως « εὐθὺς μυστήριον δέδοται 
4.6 ἣἡλίου δὲ ἀνατείλαντος « καὶ ὅτε 4.12 τὰ ἁμαρτήματα «--- 
ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος 4.15 εὐθέως ς εὐθὺς 
48 ἄλλο «ἄλλα 4.15 ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν «Ὁ εἰς 
48 αὐξάνοντα « αὐξανόμενα αὐτούς 
4.8 ἐν. .«ἐν...ἐν ς ἕν... ἕν... ἕν 4.16 ὁμοίως «--- 
49 Ὃ ἔχων «ὃς ἔχει 4.16 εὐθέως « εὐθὺς 
4.10 Ὅτε δὲ ἐγένετο καταμόνας 4.17 εὐθέως « εὐθὺς 
ἠρώτησαν ς Καὶ ὅτε ἐγένετο κατὰ 4.18 οὗτοί ς ἄλλοι 


72 


4.2} - 4.18 


4.19 - 4.32 


ὁμοιώσομεν 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι, οἱ τὸν λόγον ἀκούοντες, " καὶ αἱ 
μέριμναι τοῦ αἰῶνος τούτου, καὶ ἣ ἀπάτη τοῦ πλούτου, καὶ αἱ 
περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εἰσπορευόμεναι συμπνίγουσιν τὸν 
λόγον, καὶ ἄκαρπος γίνεται. 2) Καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν 
τὴν καλὴν σπαρέντες, οἵτινες ἀκούουσιν τὸν λόγον, καὶ 
παραδέχονται, καὶ καρποφοροῦσιν, ἐν τριάκοντα, καὶ ἐν 
ἑξήκοντα, καὶ ἐν ἑκατόν. 


21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Μήτι ὁ λύχνος ἔρχεται ἵνα ὑπὸ τὸν 
, “ ΕᾺΥ [- Ν ΄ς ,ὔ 4᾿ .- ᾿ Ν Ἂ, ,ὔ 

μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; Οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν 
ἐπιτεθῇ; 22 Οὐ γάρ ἐστίν τι κρυπτόν, ὃ ἐὰν μὴ φανερωθῇ οὐδὲ 
ΟΝ ς τ ,ὕ, 5 “ὦ Ἕ Ν "΄ 23 "»᾿, "᾿, 
ἐγένετο ἀπόκρυφον, ἀλλ᾽ ἵνα εἰς φανερὸν ἔλθῃ. “Εἴ τις ἔχει 
3 3 ,ὔ 3 , 24 Ἀν, “2 ᾽ ΟΣ , , 
ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. “ Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Βλέπετε τί 
ἀκούετε. Ἔν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε μετρηθήσεται ὑμῖν, καὶ 
προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς ἀκούουσιν. 2 Ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ, 
δοθήσεται αὐτῷ: καὶ ὃς οὐκ ἔχει, καὶ ὃ ἔχει ἀρθήσεται ἀπ᾽ 
αὐτοῦ. 

26 Καὶ ἔλεγεν, Οὕτως ἐστὶν ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ, ὡς ἐὰν 
εἰς , Ν ,ὕ, 5. Ν - - 27 Α, , τ 
ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ τῆς γῆς, “καὶ καθεύδῃ καὶ 
ἐγείρηται νύκτα καὶ ἡμέραν, καὶ ὁ σπόρος βλαστάνῃ καὶ 
μηκύνηται ὡς οὐκ οἷδεν αὐτός. δ Αὐτομάτη γὰρ ἣ γῆ 
καρποφορεῖ, πρῶτον χόρτον, εἶτα στάχυν, εἶτα πλήρη σῖτον ἐν 
τῷ στάχυϊ. 2 Ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός, εὐθέως ἀποστέλλει 
τὸ δρέπανον, ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. 

30 Καὶ ἔλεγεν, Τίνι ᾿ὁμοιώσωμεν᾽ τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ; 
Ἢ ἐν ποίᾳ παραβολῇ παραβάλωμεν αὐτήν; 51 Ὡς κόκκον 
σινάπεως, ὅς, ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς, μικρότερος πάντων τῶν 


σπερμάτων ἐστὶν τῶν ἐπὶ τῆς γῆς: “Ζκαὶ ὅταν σπαρῇ, 
4.18 οἱ τὸν 4 οὗτοί εἰσιν οἱ τὸν 4.126 ἐὰν ς-- 
4.18 ἀκούοντες . ἀκούσαντες 4.27 βλαστάνῃ « βλαστᾷ 
4.19 τούτου ὅτ 4.28 γὰρ ς-- 
4.20 οὗτοί Φ ἐκεῖνοί 4.28 Ἰλήρη 4 πλήρη [ς] 
4.20 ἐν...ἐν...ἐν φ ἕν.. ἕν... ἕν 4.29 παραδῷ φ«παραδοῖ 
421 ὃ λύχνος ἔρχεται ς ἔρχεται ὁ 4.29 εὐθέως ς εὐθὺς 
ὕχνος 4.30 Τίνι ὁμοιώσωμεν πῶς 
4.21 ἐπιτεθῇ . τεθῇ ὁμοιώσωμεν 
4.22 τι κρυπτόν ὃ ἐὰν μὴ « κρυπτὸν 4.30 ποίᾳ παραβολῇ παραβάλωμεν 
ἐὰν μὴ ἵνα αὐτήν « τίνι αὐτὴν παραβολῇ 
4.22 εἰς φανερὸν ἔλθῃ « ἔλθῃ εἰς θῶμεν 
φανερόν 4.31 κόκκον « κόκκῳ 
4.24 τοῖς ἀκούουσιν «--- 4.31 μικρότερος « μικρότερον ὃν 
4.25 ἂν ἔχῃ « ἔχει 4.31 ἐστὶν ς-- 


78 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ἀναβαίνει, καὶ γίνεται πάντων τῶν λαχάνων μείζων, καὶ ποιεῖ 
κλάδους μεγάλους, ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ 
πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. “" Καὶ τοιαύταις 
παραβολαῖς πολλαῖς ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον, καθὼς ἐδύναντο 
ἀκούειν: ᾿“χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς: κατ᾽ ἰδίαν 
δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἐπέλυεν πάντα. 

35 μ᾿ , ΕἸ “ ἥ 2 , ψι  ἋἪ , 5 ’, , 

Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὀψίας γενομένης, 
Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. Καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον, 
παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν ἐν τῷ πλοίῳ. Καὶ ἄλλα δὲ 
, τ" Ω ᾽ - 37 Ν , “ Ω , 

πλοιάρια ἦν μετ᾽ αὐτοῦ. “Καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου 

, Ν Ν Ψ Γ» , Ἴ Ψ ᾿ “ . ϑν ἐς 
μεγάλη: τὰ δὲ κύματα ᾿ἐπέβαλλεν εἰς τὸ πλοῖον, ὥστε αὐτὸ 
Νὰ ς , 38 ᾿ς 9. - ἃ ΓΝ Ἢ - , ἯΠς τὰς Ν 
ἤδη γεμίζεσθαι. ὃ Καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ 
προσκεφάλαιον καθεύδων: καὶ διεγείρουσιν αὐτόν, καὶ 
λέγουσιν αὐτῷ, Διδάσκαλε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 
391Κ Ν ὃ θ Ν Ξ , ῬᾺ “5 , ἃ... πὶ - θ λό 

αἱ διεγερθεὶς ἐπετίμησεν τῷ ἀνέμῳ, καὶ εἰπεν τῇ θαλάσσῃ, 
Σιώπα, πεφίμωσο. Καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος, καὶ ἐγένετο γαλήνη 
μεγάλη. 2 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τί δειλοί ἐστε οὕτως; Πῶς οὐκ 
“, τς 41 Φ ξ τὰ , ἈΠ ΦΑ͂ Ν 
ἔχετε πίστιν; 7᾿ Καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν, καὶ ἔλεγον πρὸς 
ἀλλήλους, Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν, ὅτι καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἣ 
θάλασσα ὑπακούουσιν αὐτῷ; 


Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς θαλάσσης, εἰς τὴν χώραν τῶν 

Γαδαρηνῶν. 2 Καὶ ἐξελθόντι αὐτῷ ἐκ τοῦ πλοίου, εὐθέως 
ἀπήντησεν αὐτῷ ἐκ τῶν μνημείων ἄνθρωπος ἐν πνεύματι 
ἀκαθάρτῳ, ᾿ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν τοῖς μνήμασιν: καὶ 
οὔτε ἁλύσεσιν οὐδεὶς ἐδύνατο αὐτὸν δῆσαι, διὰ τὸ αὐτὸν 
πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσιν δεδέσθαι, καὶ διεσπᾶσθαι ὑπ᾽ 
αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις, καὶ τὰς πέδας συντετρίφθαι- καὶ οὐδεὶς 
αὐτὸν ἴσχυεν δαμάσαι: " καὶ διὰ παντός, νυκτὸς καὶ ἡμέρας, 
ἐν τοῖς ὄρεσιν καὶ ἐν τοῖς μνήμασιν ἦν κράζων καὶ κατακόπτων 


4.32 πάντων τῶν λαχάνων μείζων ὁ Οὔπω 
μεῖζον πάντων τῶν λαχάνων 4.41 ὑπακούουσιν « ὑπακούει 
4.33 ἐδύναντο φΦ ἠδύναντο 5.1 Γαδαρηνῶν « Γερασηνῶν 
4.34 μαθηταῖς αὐτοῦ « ἰδίοις 5.2 ἐξελθόντι αὐτῷ « ἐξελθόντος 
μαθηταῖς αὐτοῦ 
4.36 δὲ πλοιάρια « πλοῖα 5.2 εὐθέως ἀπήντησεν « εὐθὺς 
4.37 ἀνέμου μεγάλη « μεγάλη ἀνέμου ὑπήντησεν 
4.37 τὰ δὲ « καὶ τὰ 5.3. οὔτε ἁλύσεσιν ο οὐδὲ ἁλύσει 
4.37 αὐτὸ ἤδη γεμίζεσθαι ς ἤδη οὐκέτι 
γεμίζεσθαι τὸ πλοῖον 5.4 αὐτὸν ἴσχυεν « ἴσχυεν αὐτὸν 
4.38 ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ « αὐτὸς ἦν ἐν τῇ 5.5 ὄρεσιν «μνήμασιν 
4.38 διεγείρουσιν « ἐγείρουσιν 5.5 μνήμασιν «ὄρεσιν 


4.40 ἐστε οὕτως; Πῶς οὐκ « ἐστε; 


79 


4.33 - 5.5 


ἐπέβαλεν 


5.6 - 5.20 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ἑαυτὸν λίθοις. ὁ Ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ μακρόθεν, ἔδραμεν 
καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ, ΄ καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ εἶπεν, Τί 
ἐμοὶ καὶ σοί, Ἰησοῦ, υἱὲ τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου; Ορκίζω σε τὸν 
θεόν, μή με βασανίσῃς. ὃ Ἔλεγεν γὰρ αὐτῷ, Ἔξελθε, τὸ 
πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον, ἐκ τοῦ ἀνθρώπου. " Καὶ ἐπηρώτα αὐτόν, 
Τί σοι ὄνομα; Καὶ ἀπεκρίθη, λέγων, Λεγεὼν ὄνομά μοι, ὅτι 
πολλοί ἐσμεν. 1" Καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλά, ἵνα μὴ αὐτοὺς 
ἀποστείλῃ ἔξω τῆς χώρας. 1 Ἦν δὲ ἐκεῖ πρὸς τῷ ὄρει ἀγέλη 
χοίρων μεγάλη βοσκομένη. 'Ζ καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν πάντες 
οἱ δαίμονες, λέγοντες, Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους, ἵνα εἰς 
αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. 1" Καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. 
Καὶ ἐξελθόντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκάθαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς 
χοίρους: καὶ ὥρμησεν ἣ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν 
θάλασσαν: ἦσαν δὲ ὡς δισχίλιοι: καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ 
θαλάσσῃ. '“Οἱ δὲ βόσκοντες τοὺς χοίρους ἔφυγον, καὶ 
ἀνήγγειλαν εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς. Καὶ ἐξῆλθον 
ἰδεῖν τί ἐστιν τὸ γεγονός: ᾿" καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ 
θεωροῦσιν τὸν δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ ἱματισμένον 
καὶ σωφρονοῦντα, τὸν ἐσχηκότα τὸν Λεγεῶνα- καὶ 
ἐφοβήθησαν. [5 Διηγήσαντο δὲ αὐτοῖς οἱ ἰδόντες πῶς ἐγένετο 
τῷ δαιμονιζομένῳ, καὶ περὶ τῶν χοίρων. ᾿7 Καὶ ἤρξαντο 
παρακαλεῖν αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν. ὃ Καὶ 
ἐμβάντος αὐτοῦ εἰς τὸ πλοῖον, παρεκάλει αὐτὸν ὁ 
δαιμονισθείς, ἵνα ἢ μετ᾽ αὐτοῦ. “ Ὃ δὲ Ἰησοῦς οὐκ ἀφῆκεν 
αὐτόν, ἀλλὰ λέγει αὐτῷ, Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου πρὸς τοὺς 
σούς, καὶ ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ κύριος πεποίηκεν, καὶ 
ἠλέησέν σε. 2 Καὶ ἀπῆλθεν καὶ ἤρξατο κηρύσσειν ἐν τῇ 
Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς: καὶ πάντες 


ἐθαύμαζον. 

5.6 Ἰδὼν δὲ ς Καὶ ἰδὼν 5.14 ἀνήγγειλαν « ἀπήγγειλαν 

5.7 εἶπεν 9 λέγει 5.14 ἐξῆλθον ς ἦλθον 

5.9 σοιὄνομα « ὄνομά σοι 5.15 καθήμενον καὶ ἱματισμένον «ὁ 
5.9 ἀπεκρίθη λέγων 4 λέγει αὐτῷ καθήμενον ἱματισμένον 

5.9 Λεγεῶν Φ Λεγιὼν 5.15. Λεγεῶνα « Λεγιῶνα 

5.10 αὐτοὺς . αὐτὰ 5.16 Διηγήσαντο δὲ ς Καὶ διηγήσαντο 
5.12 πάντες οἱ δαίμονες «--- 5.18 ἐμβάντος 4 ἐμβαίνοντος. τ 
5.13 εὐθέως ἑ ὁ Ἰησοῦς «--- 5.18 ἡμετ᾽ αὐτοῦ «μετ᾽ αὐτοῦ ἡ 
5.13. ἦσαν δὲ ς-- 5.19 ὯὉ δὲ Ἰησοῦς « Καὶ 

5.14 Οἱ δὲ ς Καὶ οἱ 5.19 ἀνάγγειλον ς ἀπάγγειλον 
5.14 τοὺς χοίρους « αὐτοὺς 5.19 σοι κύριος « ὁ κύριός σοι 


80 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


2] Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ 
πέραν, συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ᾽ αὐτόν, καὶ ἦν παρὰ τὴν 
θάλασσαν. 2 Καὶ ἰδού, ἔρχεται εἷς τῶν ἀρχισυναγώγων, 
ὀνόματι Ἰάειρος, καὶ ἰδὼν αὐτόν, πίπτει πρὸς τοὺς πόδας 
αὐτοῦ, 2 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλά, λέγων ὅτι Τὸ θυγάτριόν 
μου ἐσχάτως ἔχει: ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖρας, ὅπως 
σωθῇ καὶ ζήσεται. 2 Καὶ ἀπῆλθεν μετ᾽ αὐτοῦ καὶ ἠκολούθει 
αὐτῷ ὄχλος πολύς, καὶ συνέθλιβον αὐτόν. 


25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει αἵματος ἔτη δώδεκα, 2 καὶ 


πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ πολλῶν ἰατρῶν, καὶ δαπανήσασα τὰ παρ᾽ 
αὐτῆς πάντα, καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖσα, ἀλλὰ μᾶλλον εἰς τὸ 
χεῖρον ἐλθοῦσα, 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἐλθοῦσα ἐν τῷ 
2 "᾿ .- ν᾿ ἃ , 3 “- 28 "" ν .« ἈΝ 
ὄχλῳ ὄπισθεν, ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ““ ἔλεγεν γὰρ ὅτι Κἂν 
τῶν ἱματίων αὐτοῦ ἅψωμαι, σωθήσομαι. 2 Καὶ εὐθέως 
ἐξηράνθη ἣ πηγὴ τοῦ αἵματος αὐτῆς, καὶ ἔγνω τῷ σώματι ὅτι 
ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. ἢ Καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς ἐπιγνοὺς ἐν 
ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ δύναμιν ἐξελθοῦσαν, ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ 
", ", ,’ - σι ε ’, 31 ν 5." δὰ, 
ὄχλῳ, ἔλεγεν, Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; “" Καὶ ἔλεγον αὐτῷ 

ς Ἂ; Ἅ ΄“- , ᾿ "᾽ ,ὔ . 4 
οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε, καὶ 
λέγεις, Τίς μου ἥψατο; 72 Καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν τοῦτο 
ποιήσασαν. 79 Ἢ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ τρέμουσα, εἰδυῖα ὃ 
γέγονεν ἐπ᾽ αὐτῇ, ἦλθεν καὶ προσέπεσεν αὐτῷ, καὶ εἶπεν αὐτῷ 

- ᾿ ἅ : 34: ἄμ τῳ, 5. “ἃ , Ω , 
πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν. ὁ Ὁ δὲ εἰπεν αὐτῇ, θύγατερ, ἣ πίστις σου 
σέσωκέν σε: ὕπαγε εἰς εἰρήνην, καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς 
μάστιγός σου. 

35 Ἔ 5 ΄ δ, λ, [ον "“᾿ 3 Ν π΄'ἷ'͵ 5 ’, 
τι αὐτοῦ λαλοῦντος, ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυναγώγου, 

λέγοντες ὅτι Ἢ θυγάτηρ σου ἀπέθανεν. τί ἔτι σκύλλεις τὸν 
διδάσκαλον; ᾿6Ὃ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον 
λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ, Μὴ φοβοῦ, μόνον 
πίστευε. 7 Καὶ οὐκ ἀφῆκεν οὐδένα αὐτῷ συνακολουθῆσαι, εἰ 

εἶ , Ἂν Ψ ά νι 9 ’, Ν 9 οἾ . , 
μὴ Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. 


5.21 ἐν τῷ πλοίῳ « [ἐν τῷ πλοίῳ] 5.28 Κἂν ς Ἐὰν ἅψωμαι κἂν 
5.22 ἰδού «--- 5.28 ἅψωμαι «--- 
5.22 Ἰάειρος ς Ἰάϊρος 5.29 εὐθέως ς εὐθὺς 
5.23 παρεκάλει «παρακαλεῖ 5.30 εὐθέως « εὐθὺς 
5.23 αὐτῇ τὰς χεῖρας ὅπως « τὰς 5.33 ἐπ᾽ ς-- 
χεῖρας αὐτῇ ἵνα 5.34 θύγατερ « θυγάτηρ 
5.23 ζήσεται Φ ζήσῃ 5.36 εὐθέως ἀκούσας « παρακούσας 
5.25 τις «-- 5.37 αὐτῷ «μετ᾽ αὐτοῦ 
5.25 ἔτη δώδεκα ς δώδεκα ἔτη 5.37 Πέτρον «τὸν Πέτρον 


81 


5.21 - 5.37 


5.38 - 6.7 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


38 Καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἀρχισυναγώγου, καὶ θεωρεῖ 
θόρυβον, κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. ἢ" Καὶ εἰσελθὼν 
λέγει αὐτοῖς, Τί θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; Τὸ παιδίον οὐκ 
ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει. 2 Καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. Ὁ δέ, 
ἐκβαλὼν πάντας, παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ 
τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ 
παιδίον ἀνακείμενον. 1: Καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ παιδίου, 
λέγει αὐτῇ, Ταλιθά, κοῦμι- ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον, Τὸ 
κοράσιον, σοὶ λέγω, ἔγειραι. 22 Καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ κοράσιον 
καὶ περιεπάτει, ἦν γὰρ ἐτῶν δώδεκα: καὶ ἐξέστησαν ἐκστάσει 
μεγάλῃ. “" Καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ 
τοῦτο. καὶ εἶπεν δοθῆναι αὐτῇ φογεῖν. 


Καὶ ἐξῆλθεν ἐκεῖθεν, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ - 
6 καὶ ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. 2 Καὶ 
γενομένου σαββάτου, ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν καὶ 
πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο, λέγοντες, Πόθεν τούτῳ 
ταῦτα; Καὶ τίς ἣ σοφία ἣ δοθεῖσα αὐτῷ, καὶ δυνάμεις τοιαῦται 
διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνονται; Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων, ὁ 
υἱὸς Μαρίας, ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ 
Σίμωνος; Καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; Καὶ 
ἐσκανδαλίζοντο ἐν αὐτῷ. 1 Ἔλεγεν δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι 
Οὐκ ἔστιν προφήτης ἄτιμος, εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, καὶ ἐν 
τοῖς συγγενέσιν καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. " Καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ 
οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπιθεὶς τὰς 
χεῖρας, ἐθεράπευσεν. “Καὶ ἐθαύμαζεν διὰ τὴν ἀπιστίαν 
αὐτῶν. 

Καὶ περιῆγεν τὰς κώμας κύκλῳ διδάσκων. 


Τ Καὶ προσκαλεῖται τοὺς δώδεκα, καὶ ἤρξατο αὐτοὺς 
ἀποστέλλειν δύο δύο, καὶ ἐδίδου αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν 


5.38 ἔρχεται ς« ἔρχονται διδάσκειν ἐν τῇ συναγωγῇ 

5.38 κλαίοντας « καὶ κλαίοντας 6.2 αὐτῷ καὶ «τούτῳ καὶ αἱ 

5.40 Ὁ «Αὐτὸς 6. γίνονται ὁ γινόμεναι 

5.40 ἀνακείμενον .-- 6.3 Μαρίας «τῆς Μαρίας 

5.41 κοῦμι « κοῦμ 6.3 ἀδελφὸς δὲ ς καὶ ἀδελφὸς 

5.41 ἔγειραι « ἔγειρε 6.3 Ἰωσῆ ς Ἰωσῆτος 

5.42 εὐθέως « εὐθὺς 6.4 Ἔλεγεν δὲ « καὶ ἔλεγεν 

5.42 ἐκστάσει « [εὐθὺς] ἐκστάσει 6.4 συγγενέσιν « συγγενεῦσιν αὐτοῦ 
5.43 γνῷ φγνοῖ 6.5 ἠδύνατο ἐκεῖ οὐδεμίαν δύναμιν 
6.1 ἦλθεν «ἔρχεται ποιῆσαι « ἐδύνατο ἐκεῖ ποιῆσαι 
6.2 ἐντῇ συναγωγῇ διδάσκειν οὐδεμίαν δύναμιν 


82 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. ὃ Καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα 
μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδόν, εἰ μὴ ῥάβδον μόνον: μὴ πήραν, μὴ 
", Ν 2 Ν , , 9.» “ες , 
ἄρτον, μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν- “ἀλλ᾽ ὑποδεδεμένους 
σανδάλια: καὶ μὴ ἐνδύσησθε δύο χιτῶνας. 1 Καὶ ἔλεγεν 
αὐτοῖς, Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν, ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν 
ἐξέλθητε ἐκεῖθεν. 1 Καὶ ὅσοι ἂν μὴ δέξωνται ὑμᾶς, μηδὲ 
ἀκούσωσιν ὑμῶν, ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν, ἐκτινάξατε τὸν χοῦν 
τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. ᾿Αμὴν 
λέγω ὑμῖν, ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ 
,ὔ ὉΝ - , ἢ , 12 ἈΠ » 2 Ῥ -“ὔ 

κρίσεως, ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. 7 Καὶ ἐξελθόντες ἐκήρυσσον ἵνα 
μετανοήσωσιν:. 1" καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλλον, καὶ ἤλειφον 
ἐλαίῳ πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. 


Ἰ᾿ Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης, φανερὸν γὰρ ἐγένετο 
τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν 
ἠγέρθη, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. 
ἰδρΆλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν: ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι 


Προφήτης ἐστίν, ὡς εἷς τῶν προφητῶν. '΄ Ἀκούσας δὲ ᾿“Ἡρῴδης" 


εἰπεν ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Ἰωάννην, οὑτός ἐστιν. αὐτὸς 
ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. [Αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης ἀποστείλας 
ἐκράτησεν τὸν Ἰωάννην, καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν φυλακῇ. διὰ 
Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ὅτι 
αὐτὴν ἐγάμησεν. δ Ἔλεγεν γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ 
μ , “᾿, Ν “ ᾿᾿ οὗ - 19 - χ 
ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. ᾿" Ἢ δὲ 
Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ, καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι: καὶ οὐκ 
᾽ , 20 - Ε ε ἀ , “ Ν Ω ’ Ων 5: 
ἠδύνατο: “ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν 
ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτόν- καὶ ἀκούσας 
ΕΣ [αὶ Ἂς ἊΝ ,» 4 ᾿' , ΕΣ δ᾿ "“᾿ 21 Ν 
αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν. “ Καὶ 
γενομένης ἡμέρας εὐκαίρου, ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ 
δεῖπνον ἐποίει τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ 
τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας, 2 καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς 


6.8 πήραν μὴ ἄρτον ς ἄρτον μὴ 6.14 ἔλεγεν ς ἔλεγον 
πήραν 6.14 ἐκ νεκρῶν ἠγέρθη « ἐγήγερται ἐκ 
69 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ νεκρῶν 
6.11 ὅσοι ἂν μὴ δέξωνται « ὃς ἂν 6.15 Ἄλλοι ἔλεγον ς Ἄλλοι δὲ ἔλεγον 
τόπος μὴ δέξηται 6.15 ἐστίν ὡς « ὡς 
6.11 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ἀνεκτότερον 6.16 Ἡρῴδης εἰπεν ὅτι « ὁ Ἡρῴδης 
ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἔλεγεν 
ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ 6.16 ἐστιν αὐτὸς ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν Φ 
.-- ἠγέρθη 
6.12 ἐκήρυσσον ἵνα μετανοήσωσιν ὁ 6.20 ἐποίει ς ἠπόρει 
ἐκήρυξαν ἵνα μετανοῶσιν 6.21 ἐποίει « ἐποίησεν 


82 


6.ὃ - 6.22 


ὃ Ἡρῴδης 


6.23 - 6.35 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος καὶ ὀρχησαμένης, καὶ ἀρεσάσης τῷ 
Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ 
κορασίῳ, Αἴτησόν με ὃ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοί: 25 καὶ ὥμοσεν 
αὐτῇ ὅτι Ὃ ἐάν με αἰτήσῃς, δώσω σοί, ἕως ἡμίσους τῆς 
βασιλείας μου. 23 Ἢ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς, Τί 
αἰτήσομαι; Ἡ δὲ εἶπεν, Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. 
25 Καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα, 
ἠτήσατο, λέγουσα, Θέλω ἵνα μοι δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν 
κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. 2 Καὶ περίλυπος γενόμενος 
ὁ βασιλεύς, διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ 
ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. 2) Καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ 
βασιλεὺς σπεκουλάτορα ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν 
αὐτοῦ. 25 Ὃ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ, 
καὶ ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἔδωκεν αὐτὴν 
τῷ κορασίῳ: καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς. 
29 Καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦλθον, καὶ ἦραν τὸ πτῶμα 
αὐτοῦ, καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν μνημείῳ. 

30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ 
ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα, καὶ ὅσα ἐποίησαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. 
31 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Δεῦτε ὑμεῖς αὐτοὶ κατ᾽ ἰδίαν εἰς ἔρημον 
τόπον, καὶ ἀναπαύεσθε ὀλίγον. Ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ 
ὑπάγοντες πολλοί, καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. 52 Καὶ ἀπῆλθον 
εἰς ἔρημον τόπον τῷ πλοίῳ κατ᾽ ἰδίαν. 35 Καὶ εἶδον αὐτοὺς 
ὑπάγοντας καὶ ἐπέγνωσαν αὐτὸν πολλοί, καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν 
τῶν πόλεων συνέδραμον ἐκεῖ, καὶ προῆλθον αὐτούς, καὶ 
συνῆλθον πρὸς αὐτόν. δ Καὶ ἐξελθὼν εἶδεν ὁ Ἰησοῦς πολὺν 
ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾽ αὐτοῖς, ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα μὴ 
ἔχοντα ποιμένα: καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. 75 Καὶ 
ἤδη ὥρας πολλῆς γενομένης, προσελθόντες αὐτῷ οἱ μαθηταὶ 


6.22 αὐτῆςτῆς « αὐτοῦ αὐτήν 
6.22 καὶ ἀρεσάσης « ἤρεσεν 6.27 εὐθέως « εὐθὺς 
6.23 ὅτι Ὃ φ[πολλὰ] Ὅτι 6.27 ἐνεχθῆναι « ἐνέγκαι 
6.24 Ἡ δὲ ἐξελθοῦσα « Καὶ 6.28 ὋὉδὲ « Καὶ 
ἐξελθοῦσα 6.30 πάντα καὶ « πάντα 
6.24 αἰτήσομαι « αἰτήσωμαι 6.31 εἰπεν Ὃς λέγει 
6.24 βαπτιστοῦ « βαπτίζοντος 6.31 ἀναπαύεσθε ὁ ἀναπαύσασθε 
6.25 εὐθέως « εὐθὺς 6.32 εἰς ἔρημον τόπον τῷ πλοίῳ « ἐν τῷ 
6.25 μοι δῷς ἐξαυτῆς « ἐξαυτῆς δῷς πλοίῳ εἰς ἔρημον τόπον 
μοι 6.33 αὐτὸν πολλοί « πολλοὶ 
6.26 συνανακειμένους ὁ 6.33 καὶ συνῆλθον πρὸς αὐτόν «--- 
ἀνακειμένους 6.34 ὃ Ἰησοῦς «--- 
6.26 αὐτὴν ἀθετῆσαι ς ἀθετῆσαι 6.34 αὐτοῖς ς αὐτούς 


84 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


3 ὍΝ, , - “᾽ , τ Ξ , 4. ἐν .- , 
αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι "Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος, καὶ ἤδη ὥρα πολλή: 


36 » ψ. ᾽ , -“ὔ Ἂ , ᾿ τῇ ,ὔ 3 Ν Ν 

ἀπόλυσον αὐτούς, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ 
κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς ἄρτους. Τί γὰρ φάγωσιν οὐκ 
ἔχουσιν. 57 Ὃ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς 
φαγεῖν. Καὶ λέγουσιν αὐτῷ, ᾿Απελθόντες ἀγοράσωμεν 
δηναρίων διακοσίων ἄρτους, καὶ δῶμεν αὐτοῖς φαγεῖν; δ Ὁ δὲ 
λέγει αὐτοῖς, Πόσους ἄρτους ἔχετε; Ὑπάγετε καὶ ἴδετε. Καὶ 
γνόντες λέγουσιν, Πέντε, καὶ δύο ἰχθύας. 5" Καὶ ἐπέταξεν 
αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ 
χόρτῳ. “᾿ Καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαί, ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ 

, 41 δ Ἂς Ἄ, , » Ἂ. εἢ , 

πεντήκοντα. “5 Καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο 
ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανόν, εὐλόγησεν, καὶ 
κατέκλασεν τοὺς ἄρτους, καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἵνα 
παραθῶσιν αὐτοῖς: καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἐμέρισεν πᾶσιν. 
Ὧ Ν μ [Ὰ μ᾿ Η , 43 Ν ἣν 

Καὶ ἔφαγον πάντες, καὶ ἐχορτάσθησαν: “καὶ ἦραν 
κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρεις, καὶ ἀπὸ τῶν ἰχθύων. 
Ἡ Καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. 


451Κ ν ὐθέ 3 Ἂ Ν θ ν ᾿ ὧν ἃ - ἂ 
αἱ εὐθέως ἠνάγκασεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς 
τὸ πλοῖον, καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν, ἕως 
δος ὐΑς Ἂν Ψ ᾿Ν "᾿ 46 δ 3 , ᾽ “ 
αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον. ““ Καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς, 
ΓΗ οἱ 3 ἣ το δῇ ξ 47 ΡΣ ,ὕ , ο 
ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι. ζ΄ Καὶ ὀψίας γενομένης, ἢν 
τὸ πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης, καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. 
48 Καὶ εἶδεν αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν, ἦν γὰρ ὁ 
ἄνεμος ἐναντίος αὐτοῖς, καὶ περὶ τετάρτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς 
ἔρχεται πρὸς αὐτούς, περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης: καὶ ἤθελεν 
παρελθεῖν αὐτούς. 2 Οἱ δέ, ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ 
τῆς θαλάσσης, ἔδοξαν φάντασμα εἶναι, καὶ ἀνέκραξαν: 
50 , ᾿ Ἂς τα χὰ ἥ τῷ γ' Ν ᾽ , 
πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον, καὶ ἐταράχθησαν. Καὶ εὐθέως 
ἐλάλησεν μετ᾽ αὐτῶν, καὶ λέγει αὐτοῖς, Θαρσεῖτε. ἐγώ εἰμι, μὴ 
κ 51 ν ΠῚ , , 3 εἴ ᾽ , “ Ν 
φοβεῖσθε. “' Καὶ ἀνέβη πρὸς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον, καὶ 


6.35 λέγουσιν « ἔλεγον κοφίνων πληρώματα 

6.36 ἄρτους Τί γὰρ φάγωσιν οὐκ 6.44 τοὺς ἄρτους « [τοὺς ἄρτους] 
ἔχουσιν ς τί φάγωσιν 6.45 εὐθέως « εὐθὺς 

6.37 δῶμεν ὁ δώσομεν 6.45 ἀπολύσῃ « ἀπολύει 

6.38 καὶ ἴδετε 9 ἴδετε 6.48 εἰδεν Φ ἰδὼν 

6.40 ἀνέπεσον «ς ἀνέπεσαν 6.48 καὶ περὶ « περὶ 

6.40 ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ ςΦ κατὰ 6.49 περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης «ὁ 
ἑκατὸν καὶ κατὰ ἐπὶ τῆς θαλάσσης περιπατοῦντα 

6.41 αὐτοῦ «[αὐτοῦ] 6.49 φάντασμα εἶναι « ὅτι Φάντασμά 

6.41 παραθῶσιν « παρατιθῶσιν ἐστιν 

6.43 κλασμάτων δώδεκα κοφίνους 6.50 Καὶ εὐθέως ς Ὁ δὲ εὐθὺς 


πλήρεις ς κλάσματα δώδεκα 


85 


6.36 - 6.51 


6.52 - 7.7 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος: καὶ λίαν ἐκπερισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο, 
καὶ ἐθαύμαζον. 52Οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις: ἦν γὰρ 
αὐτῶν ἣ καρδία πεπωρωμένη. 

53 Καὶ διαπεράσαντες ἦλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρέτ, καὶ 
προσωρμίσθησαν. “Καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ πλοίου, 
εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτόν, ““ περιδραμόντες ὅλην τὴν 
περίχωρον ἐκείνην, ἤρξαντο ἐπὶ τοῖς κραββάτοις τοὺς κακῶς 
ἔχοντας περιφέρειν, ὅπου ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστιν. “ὁ Καὶ ὅπου ἂν 
εἰσεπορεύετο εἰς κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγρούς, ἐν ταῖς ἀγοραῖς 
ἐτίθουν τοὺς ἀσθενοῦντας, καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ 
κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται: καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο 
αὐτοῦ ἐσώζοντο. 


Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι, καί τινες τῶν 
Ἵ γραμματέων, ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων: 2 καὶ ἰδόντες 
τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερσίν, τοῦτ᾽ ἔστιν ἀνίπτοις, 
ἐσθίοντας ἄρτους ἐμέμψαντο. "Οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ 
Ἰουδαῖοι, ἐὰν μὴ πυγμῇ νίψωνται τὰς χεῖρας, οὐκ ἐσθίουσιν, 
κρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων: καὶ ἀπὸ 
ἀγορᾶς, ἐὰν μὴ βαπτίσωνται, οὐκ ἐσθίουσιν : καὶ ἄλλα πολλά 
ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν, βαπτισμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν 
καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν. “ Ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ 
Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς, Διὰ τί οἱ μαθηταί σου οὐ 
περιπατοῦσιν κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων, ἀλλὰ 
ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσιν τὸν ἄρτον; 5 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν 
αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσαΐας περὶ ὑμῶν τῶν 
ὑποκριτῶν, ὡς γέγραπται, Οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ, ἣ 
δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ᾽ ἐμοῦ. ΄ Μάτην δὲ σέβονταί 
με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. 


6.51 ἐκπερισσοῦ «[ἐκ περισσοῦ] 7.2 κοιναῖς «ὅτι κοιναῖς 
6.51 καὶ ἐθαύμαζον «--- 7.2 ἐσθίοντας ἄρτους ἐμέμψαντο ὁ 
6.52 ἦν γὰρ « ἀλλ᾽ ἦν ἐσθίουσιν τοὺς ἄρτους 
6.53 ἦλθον ἐπὶ τὴν γῆν « ἐπὶ τὴν γῆν 7.4 ἀπὸ «ἀπ᾽ 

ἦλθον εἰς 7.4 καὶ κλινῶν «[καὶ κλινῶν] 
6.54 εὐθέως « εὐθὺς 7.5 Ἔπειτα «Καὶ 
6.55 περιδραμόντες « περιέδραμον 7.5 οἱμαθηταί σοῦ οὐ περιπατοῦσιν 
6.55 περίχωρον «χώραν 4 οὐ περιπατοῦσιν οἱ μαθηταί 
6.55 ἤρξαντο « καὶ ἤρξαντο σου 
6.55 κραββάτοις ὁ κραβόάττοις 7.5 ἀνίπτοις « κοιναῖς 
6.55 ἐκεῖ «ς-- 7.6 ἀποκριθεὶς «--- 
6.56 πόλεις ἢ « εἰς πόλεις ἢ εἰς 7.6 ὅτις-- 
6.56 ἐτίθουν ς ἐτίθεσαν 7.6 προεφήτευσεν 9 ἐπροφήτευσεν 
6.56 ἥπτοντο ς ἥψαντο 7.6 Οὗτος «[ὅτι] Οὗτος 


86 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ὃ ᾿Αφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ, κρατεῖτε τὴν παράδοσιν 
τῶν ἀνθρώπων, βαπτισμοὺς ξεστῶν καὶ ποτηρίων καὶ ἄλλα 
παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. " Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Καλῶς 
ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ, ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν 
τηρήσητε. '" Μωσῆς γὰρ εἶπεν, Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν 
μητέρα σου: καί, Ὃ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ 
τελευτάτω: [1 ὑμεῖς δὲ λέγετε, Ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ 
τῇ μητρί, Κορβᾶν, ὅ ἐστιν, δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς: 
12 καὶ οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ τῇ 
μητρὶ αὐτοῦ, 15 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ τῇ παραδόσει 
ὑμῶν ἣ παρεδώκατε: καὶ παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. 
᾿' Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα τὸν ὄχλον, ἔλεγεν αὐτοῖς, 
᾿Ακούετέ μοῦ πάντες, καὶ συνίετε. 1" Οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ 
ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς αὐτόν, ὃ δύναται αὐτὸν 
κοινῶσαι: ἀλλὰ τὰ ἐκπορευόμενα ἀπ᾽ αὐτοῦ, ἐκεῖνά ἐστιν τὰ 
κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον. ὅ Εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 
Ἰ Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ἐπηρώτων αὐτὸν 
οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολῆς. ὃ Καὶ λέγει αὐτοῖς, 
Οὕτως καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; Οὐ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν 
εἰσπορευόμενον εἰς τὸν ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν κοινῶσαι, 
19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐτοῦ εἰς τὴν καρδίαν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν 
κοιλίαν - καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται, καθαρίζον πάντα 
τὰ βρώματα. 9 Ἔλεγεν δὲ ὅτι Τὸ ἐκ τοῦ ἀνθρώπου 
ἐκπορευόμενον, ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. 2, Ἔσωθεν γάρ, 
ἐκ τῆς καρδίας τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ οἱ κακοὶ 
ἐκπορεύονται, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, φόνοι, Ζ᾽ κλοπαί, 
πλεονεξίαι, πονηρίαι, δόλος, ἀσέλγεια, ὀφθαλμὸς πονηρός, 
βλασφημία, ὑπερηφανία, ἀφροσύνη: Φ΄᾿ πάντα ταῦτα τὰ 
πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται, καὶ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. 


78 γὰρ-ε-- 7.15 αὐτὸν κοινῶσαι ο κοινῶσαι 
7.8 βαπτισμοὺς ξεστῶν καὶ ποτηρίων αὐτόν 
καὶ ἄλλα παρόμοια τοιαῦτα 7.15 ἐκπορευόμενα ἀπ᾽ αὐτοῦ ἐκεῖνά ὁ 
πολλὰ ποιεῖτε «--- ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἐκπορευόμενά 
7.9 τηρήσητε « στήσητε 7.16 -- 
7.10 Μωσῆς ς Μωσῆς 7.17 περὶ τῆς παραβολῆς « τὴν 
7.12 καὶ ς--- παραβολήν 
7.12 αὐτοῦ ἢ «ἢ 7.19 καθαρίζον ς« καθαρίζων 
7.12 μητρὶ αὐτοῦ « μητρί 7.21 μοιχεῖαι πορνεῖαι Φ πορνεῖαι 
7.14 πάντα «πάλιν κλοπαί 
7.14 Ἀκούετέ ς Ἀκούσατέ 7.22 κλοπαί « μοιχεῖαι 
7.14 συνίετε ὁ σύνετε 


87 


7.ὃ - 7.23 


7.24 - 7.37 


μογιλάλον 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


21: Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ 
Σιδῶνος. Καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν, οὐδένα ἤθελεν γνῶναι, καὶ 
᾽ 3 , “ 25» , ᾿ ᾿ Ν ᾽ ὅν. γᾶν 
οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. 5“ Ακούσασα γὰρ γυνὴ περὶ αὐτοῦ, ἧς 
εἶχεν τὸ θυγάτριον αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον, ἐλθοῦσα 

, Ν Ν ἐ 3 - 262 Άς "ξ ν ε Ἄ 
προσέπεσεν πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ: “ἦν δὲ ἣ γυνὴ Ἑλληνίς, 
Συραφοίνικισσα τῷ γένει: καὶ ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον 
ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. 27 Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ, 
Ἔφες πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα: οὐ γὰρ καλόν ἐστιν 
λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις. 25 Ἢ 
δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει αὐτῷ, Ναΐ, κύριε: καὶ γὰρ τὰ κυνάρια 
ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. 
29 Καὶ εἶπεν αὐτῇ, Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ὕπαγε- ἐξελήλυθεν τὸ 
δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. ἢ Καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον 

δ᾽ τας κὰ Ν , 2 ,΄ Ν Ν , 
αὐτῆς, εὗρεν τὸ δαιμόνιον ἐξεληλυθός, καὶ τὴν θυγατέρα 
βεβλημένην ἐπὶ τῆς κλίνης. 

31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος, 
ἦλθεν πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας, ἀνὰ μέσον τῶν 
ε , , 32 ἂς , ἀπ υμας Ν Γ Φι Ἴ 
ὁρίων Δεκαπόλεως. ““ Καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογγιλάλον, 
καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. 53 Καὶ 
Ψ ᾿ ἢ ΕΣ Ά. ε Ν ΙΝ 4. , ὃ» Ν 
ἀπολαβόμενος αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ᾽ ἰδίαν, ἔβαλεν τοὺς 
δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα αὐτοῦ, καὶ πτύσας ἥψατο τῆς 
γλώσσης αὐτοῦ, “καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανόν, ἐστέναξεν, 
καὶ λέγει αὐτῷ, Ἐφφαθά, ὅ ἐστιν, Διανοίχθητι. 5 Καὶ εὐθέως 
διηνοίχθησαν αὐτοῦ αἱ ἀκοαί: καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς 
γλώσσης αὐτοῦ, καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. 56 Καὶ διεστείλατο αὐτοῖς 
.- Ν "»᾿ - Ν ᾿ 4 3 “-“ ᾽ -» 
ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν - ὅσον δὲ αὐτὸς αὐτοῖς διεστέλλετο, μᾶλλον 
περισσότερον ἐκήρυσσον. 77 Καὶ ὑπερπερισσῶς ἐξεπλήσσοντο, 


7.24 Καὶ ἐκεῖθεν ς Ἐκεῖθεν δὲ 4 ἐκ τῆς θυγατρός σοὺ τὸ 

7.24 μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος Φ δαιμόνιον 
ὅρια Τύρου 7.30 δαιμόνιον ἐξεληλυθός καὶ τὴν 

7.25 Ἀκούσασα γὰρ « ἀλλ᾽ εὐθὺς θυγατέρα βεβλημένην ἐπὶ τῆς 
ἀκούσασα κλίνης « παιδίον βεβλημένον ἐπὶ 

7.26 ἦν δὲ ἣ γυνὴ Ἑλληνίς ᾿ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον 
Συραφοίνικισσα « ἣ δὲ γυνὴ ἦν ἐξεληλυθός, ν 
Ἑλληνίς Συροφοινίκισσα 7.31 καὶ Σιδῶνος ἦλθεν πρὸς ς ἦλθεν 

7.27 δὲ Ἰησοῦς εἰπεν « καὶ ἔλεγεν διὰ Σιδῶνος εἰς 

7.27 καλόν ἐστιν « ἐστιν καλὸν 7.32 μογγιλάλον « καὶ μογιλάλον 

7.27 βαλεῖν τοῖς κυναρίοις « τοῖς 7.35 εὐθέως διηνοίχθησαν « [εὐθέως] 
κυναρίοις βαλεῖν ἠνοίγησαν 

7.28 Ναί κύριε καὶ γὰρ « κύριε καὶ 7.36 εἴπωσιν « λέγωσιν 

7.28 ἐσθίει ς ἐσθίουσιν 7.36 αὐτὸς αὐτοῖς διεστέλλετο ς 

7.29 τὸ δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου αὐτοῖς διεστέλλετο αὐτοὶ 


88 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


λέγοντες, Καλῶς πάντα πεποίηκεν: καὶ τοὺς κωφοὺς ποιεῖ 
5 , Ν Ἂς 3 ᾽. “-“ 
ἀκούειν, καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. 


ῷ Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις, παμπόλλου ὄχλου ὄντος, καὶ μὴ 
ἐχόντων τί φάγωσιν, προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς 
ν ᾿ - , ϑ. “ ; , ἃ. “( Ν ΡΣ 
μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς, “Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον: 
ὅτι ἤδη ᾿ἡμέραι᾽ τρεῖς προσμένουσίν μοι, καὶ οὐκ ἔχουσιν τί 
φάγωσιν: ὁ καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν, 
ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ- τινὲς γὰρ αὐτῶν μακρόθεν ἥκουσιν. 
1 Καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Πόθεν τούτους 
δυνήσεταί τις ὧδε χορτάσαι ἄρτων ἐπ᾽ ἐρημίας; " Καὶ ἐπηρώτα 
αὐτούς, Πόσους ἔχετε ἄρτους; Οἱ δὲ εἶπον, Ἑπτά. “Καὶ 
παρήγγειλεν τῷ ὄχλῳ ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς: καὶ λαβὼν τοὺς 
ἑπτὰ ἄρτους, εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς 
αὐτοῦ, ἵνα παραθῶσιν: καὶ παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. 7 Καὶ εἶχον 
3 , 507 Ν Ω , 3 Γ - Ἴ Ν 4 ἢ 
ἰχθύδια ὀλίγα- καὶ εὐλογήσας εἶπεν 'παραθεῖναι᾽ καὶ αὐτά. 
ὃ Ἔφαγον δέ, καὶ ἐχορτάσθησαν: καὶ ἦραν περισσεύματα 
κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. “ Ἦσαν δὲ οἱ φαγόντες ὡς 

ν»: Ἂ Ε) , ΕΣ , 10 Ν ΕΣ ; Ψ' Ν 2 
τετρακισχίλιοι: καὶ ἀπέλυσεν αὐτούς. 1 Καὶ εὐθέως ἐμβὰς εἰς 
τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἦλθεν εἰς τὰ μέρη 
Δαλμανουθά. 


Ἡ Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι, καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ, 
ζητοῦντες παρ᾽ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, πειράζοντες 
αὐτόν. 12 Καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει, Τί ἣ 
γενεὰ αὕτη σημεῖον ἐπιζητεῖ; Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἰ δοθήσεται τῇ 
γενεᾷ ταύτῃ σημεῖον. 1) Καὶ ἀφεὶς αὐτούς, ἐμβὰς πάλιν "εἰς" 
πλοῖον, ἀπῆλθεν εἰς τὸ πέραν. 

᾿' Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν ἄρτους, καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ 
εἶχον μεθ᾽ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. 1" Καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς, 
λέγων, Ὁρᾶτε, βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς 


7.37 τοὺς ἀλάλους « [τοὺς] ἀλάλους 8.6 παραθῶσιν «παρατιθῶσιν 
8.1 παμπόλλου « πάλιν πολλοῦ 8.7 εἶπεν παραθεῖναι καὶ αὐτά Φ 
8.11 ὁ Ἰησοῦς «-- αὐτὰ εἶπεν καὶ ταῦτα 

8.1 αὐτοῦ ς--- παρατιθέναι 

8.3 τινὲς γὰρ ὁ καί τινες ἜΡΦφαγον δέ ς Καὶ ἔφαγον 

8.3 μακρόθεν ἥκουσιν ς ἀπὸ 


8.4 Πόθεν ςὅτι Πόθεν σημεῖον ἐπιζητεῖ ς ζητεῖ σημεῖον 
8.5 ἐπηρώτα ὁ ἠρώτα ὶ ἐμβὰς πάλιν εἰς πλοῖον 9 πάλιν 
8.5 εἶπον « εἶπαν ἐμβὰς 

8.6 παρήγγειλεν Φ παραγγέλλει 


8.8 

8.9. οἱφαγόντες «-- 
μακρόθεν ἥκασιν 8.10 εὐθέως « εὐθὺς 

8.1 

8.1 


Ὁ Θ9- 


89 


8.1 - 8.15 


ἡμέρας 


παραθῆναι 


εἰς τὸ 


8.16 - 8.30 


ἀνέβλεψεν 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ζύμης Ἡρῴδου. [6 Καὶ διελογίζοντο πρὸς ἀλλήλους, λέγοντες 
.« "᾿ ᾽ "“᾿ 17 Ν Ν Φ' τι ἴω Ψ' ᾽ “ , 
ὅτι Ἄρτους οὐκ ἔχομεν. ᾿’ Καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Τί 
διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; Οὔπω νοεῖτε, οὐδὲ συνίετε; 
"» , "Ὁ, Ν ,ὔ Ἔ σι 18 ’ Ν, 
Ἐτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; ὃ Ὀφθαλμοὺς 
ἔχοντες οὐ βλέπετε; Καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; Καὶ οὐ 
μνημονεύετε; 1 Ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς 
πεντακισχιλίους, πόσους κοφίνους πλήρεις κλασμάτων ἤρατε; 
Λέγουσιν αὐτῷ, Δώδεκα. 29 Ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς 
τετρακισχιλίους, πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων 
ἤρατε; Οἱ δὲ εἶπον, Ἕπτά. 2) Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Πῶς οὐ 
συνίετε; 


22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδάν. Καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλόν, 
καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ ἅψηται. “Καὶ 
ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς τοῦ τυφλοῦ, ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω τῆς 
κώμης: καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ, ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας 
αὐτῷ, ἐπηρώτα αὐτὸν εἴ τι βλέπει. 2 Καὶ ἀναβλέψας ἔλεγεν, 
Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὅτι ὡς δένδρα ὁρῶ περιπατοῦντας. 
Ὥς Εἶ 4λ, ᾽ 6θ ν ΟΣ 3 κἱ ν ᾽ θ λ ν ᾽ - 

τα πάλιν ἐπέθηκεν τὰς χεῖρας ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, 

καὶ ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. Καὶ ἀποκατεστάθη, καὶ 
Γῆν ΤῈ Ἴ [μ -“ 26 Ἧ ἃ Γὰ ᾿ΕΝ, ἢ ᾧ, 
ἐνέβλεψεν τηλαυγῶς ἅπαντας. “ὁ Καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς 
ΓΟῊς  Ἴνπ ΓΝ ᾽ “- , χ 2 ν ,ὕ ΓΉΝΕ ᾿ 
τὸν᾽ οἶκον αὐτοῦ, λέγων, Μηδὲ εἰς τὴν κώμην εἰσέλθῃς, μηδὲ 
εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ κώμῃ. 

2) Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς 
κώμας Καισαρείας τῆς Φιλίππου καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς 
μαθητὰς αὐτοῦ, λέγων αὐτοῖς, Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι 

3 28 ε ἄξονι "ὦ , 3 , ν , ν 
εἶναι; “Οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν, Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν- καὶ 
ἄλλοι Ἠλίαν, ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. 2 Καὶ αὐτὸς λέγει 
αὐτοῖς, Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος 
λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ χριστός. ὄὮ Καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ἵνα 


8.16 λέγοντες -- 8.25 ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι « 


8.16 ἔχομεν ο ἔχουσιν διέβλεψεν 
8.17 ὃ Ἰησοῦς «--- 8.25 ἀποκατεστάθη « ἀπεκατέστη 
8.17 Ἔτι ς--- 8.25 ἐνέβλεψεν « ἐνέβλεπεν 
8.19 πλήρεις κλασμάτων Ὁ 8.25 ἅπαντας « ἅπαντα 
κλασμάτων πλήρεις 8.26 τὸν «-- 
8.20 δὲ τοὺς « τοὺς 8.26 μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ κώμῃ «--- 
8.20 Οἱ δὲ εἶπον 9 Καὶ λέγουσιν 8.28 ἀπεκρίθησαν « εἶπαν αὐτῷ 
[αὐτῷ] λέγοντες [ὅτι] 
8.21 Πῶς οὐ «οὔπω 8.28 ἕνα «ὅτι εἷς 
8.22 ἔρχεται Φ ἔρχονται 8.29 λέγει αὐτοῖς ὁ ἐπηρώτα αὐτούς 
8.23 ἐξήγαγεν ο ἐξήνεγκεν 8.29 δὲ ὁ «ὁ 


8.23 εἴτι βλέπει. ς Εἴτι βλέπεις; 


90 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


μηδενὶ λέγωσιν περὶ αὐτοῦ. ᾽ Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτούς, 
ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου πολλὰ παθεῖν, καὶ 
ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιερέων 
καὶ τῶν γραμματέων, καὶ ἀποκτανθῆναι, καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας 
3 - Ὁ ᾿ , 3. , 2 ἢ Ἂ 
ἀναστῆναι: ““καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον ἐλάλει. Καὶ 
προσλαβόμενος αὐτὸν ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾷν αὐτῷ. 55 Ὁ δὲ 
ἐπιστραφείς, καὶ ἰδὼν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, ἐπετίμησεν τῷ 
Πέτρῳ, λέγων, Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ- ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ 
τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. 5) Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν 
ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, εἶπεν αὐτοῖς, Ὅστις θέλει 
ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν, καὶ ἀράτω τὸν 
Ν ᾽ - ΠῚ , 35 εν . “Ν ᾿ ᾿ 
σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. “Ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν 
ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ τὴν 
ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου, οὗτος σώσει 
Ἂς ἐν 36 ἔς ν ᾽ [Ὰ » ιν Ψ εἶ , 
αὐτήν. “5 Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον, ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον 
.-«“ Γ - ᾿ Ν ᾽ ΄-. 37}. ᾿ ,ὕ » 
ὅλον, καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; 7 Ἢ τί δώσει ἄνθρωπος 
ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; δ 
καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ 
ἁμαρτωλῷ, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτόν, 
ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν 
ἁγίων. 
0 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι εἰσίν τινες τῶν 
ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου, ἕως ἂν 
ἴδωσιν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. 


2 Καὶ μεθ᾽ ἡμέρας ἕξ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν Πέτρον 


8.31 - 9.4 


Ος γὰρ ᾿ἐὰν᾽ ἐπαισχυνθῇ με ἂν 


καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ ᾿ Ἰωάννην, ᾽ καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος τὸν Ἰωάννην 


ὑψηλὸν κατ᾽ ἰδίαν μόνους: καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν 


9 ΄ 3 Ν Ν [ “ ΄ν Γ᾽ ,ὔ Ἴ Ἂ Ν ἐν 
αὐτῶν- “καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένοντο στίλβοντα, λευκὰ ἐγένετο 


λίαν ὡς χιών, οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται λευκᾶναι. 


Καὶ ὥφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν ᾿Μωσῇ, καὶ ἦσαν μΜωσεῖ 


8.31 ἀπὸ « ὑπὸ 8.36 ἐὰν κερδήσῃ « κερδῆσαι 

8.32 αὐτὸν ὁ Πέτρος « ὁ Πέτρος αὐτὸν 8.36 ζημιωθῇ « ζημιωθῆναι 

8.33 τῷ Πέτρῳ λέγων 9 Πέτρῳ καὶ 8.37 Ἢ τί δώσει « τί γὰρ δοῖ 
λέγει 9.1 τῶν ὧδε ς ὧδε τῶν 

8.34 Ὅστις ς Εἴτις 9.2 μεθ’ «μετὰ 

8.35 ἂν θέλῃ « ἐὰν θέλῃ 9.2 Ἰωάννην « τὸν Ἰωάννην 

8.35 ἀπολέσῃ « ἀπολέσει 9.3 ἐγένοντο « ἐγένετο 

8.35 ἑαυτοῦ ψυχὴν « ψυχὴν αὐτοῦ 9.3 ὡςχιών ς--- 

8.35 οὗτος «-- 9.3 λευκᾶναι « οὕτως λευκᾶναι 

8.36 ὠφελήσει Φ ὠφελεῖ 94 Μωσῇ «.Μωῦσεῖ 


91 


9.5 - 9.19 


Μωσεῖ 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


συλλαλοῦντες τῷ Ἰησοῦ. " Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος λέγει τῷ 
Ἰησοῦ, ῬῬαββί, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἰναι: καὶ ποιήσωμεν 

ν “ ᾿Ν , εἰ “Ἴ ’, Ν 3 ’, ’, 6 Ἄ. 
σκηνὰς τρεῖς, σοὶ μίαν, καὶ Μωσῇ μίαν, καὶ Ἠλίᾳ μίαν. “Οὐ 

. “, , Ψ Ἂ; ᾿ μ 7 πὰ , 
γὰρ ἤδει τί λαλήσει: ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. ΄ Καὶ ἐγένετο νεφέλη 
ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς: καὶ ἦλθεν φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης, Οὑτός 
ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός: αὐτοῦ ἀκούετε. ὃ Καὶ ἐξάπινα 
, ἤ ἢ 5 ) 53 3 ᾿ Ν ᾽ - , 

περιβλεψάμενοι, οὐκέτι οὐδένα εἰδον, ἀλλὰ τὸν Ἰησοῦν μόνον 
μεθ᾽ ἑαυτῶν. 

“ Καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους, διεστείλατο 
αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἰδον, εἰ μὴ ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. ' Καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν πρὸς 
ἑαυτούς, συζητοῦντες τί ἐστιν τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. 1 Καὶ 
ἐπηρώτων αὐτόν, λέγοντες ὅτι Λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι 
Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον; ᾿2 Ὁ δὲ ἀποκριθείς, εἶπεν αὐτοῖς, 
Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον, ἀποκαθιστᾷ πάντα: καὶ πῶς 
γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ 
ἐξουδενωθῇ. 15 Ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας ἐλήλυθεν, καὶ 
ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα ἠθέλησαν, καθὼς γέγραπται ἐπ᾽ αὐτόν. 


Ἰ' Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητάς, εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ 

αὐτούς, καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας αὐτοῖς. ᾽" Καὶ εὐθέως 
κι Ξ "᾽ τ Ν 3 Ν ΕΣ , Ν ΓΑ 

πᾶς ὁ ὄχλος ἰδὼν αὐτὸν ἐξεθαμβήθη, καὶ προστρέχοντες 
ἠσπάζοντο αὐτόν. δ Καὶ ἐπηρώτησεν τοῦς γραμματεῖς, Τί 
συζητεῖτε πρὸς αὐτούς; [7 Καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ ὄχλου 
εἶπεν, Διδάσκαλε, ἤνεγκα τὸν υἱόν μου πρὸς σε, ἔχοντα πνεῦμα 
Ὁ 18 ἊΨ Ν 9 Ν , δ 5 , ἣν 
ἄλαλον. ᾿ Καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ, ῥήσσει αὐτόν καὶ 
ἀφρίζει, καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ, καὶ ξηραίνεται: καὶ 
εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσιν, καὶ οὐκ ἴσχυσαν. 
19 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει, Ὦ γενεὰ ἄπιστος, ἕως πότε πρὸς 
ὑμᾶς ἔσομαι; Ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν; Φέρετε αὐτὸν πρός με. 


9.5 σκηνὰςτρεῖς « τρεῖς σκηνάς 9.14 ἐλθὼν « ἐλθόντες 

9.5. Μωσῇ .Μωΐσεῖ 9.14 εἶδεν 4 εἶδον 

9.6 λαλήσει ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι 4 9.14 αὐτοῖς « πρὸς αὐτούς 
ἀποκριθῇ ἔκφοβοι γὰρ ἐγένοντο 9.15 εὐθέως ς εὐθὺς 

9.7 ἦλθεν . ἐγένετο 9.15 ἰδὼν αὐτὸν ἐξεθαμβήθη ς ἰδόντες 

9.7 αὐτοῦ ἀκούετε ὁ ἀκούετε αὐτοῦ αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν 

9.9 Καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ Φ 9.16 τοῦς γραμματεῖς Φ αὐτούς 
Καὶ καταβαινόντων αὐτῶν ἐκ 9.17 ἀποκριθεὶς 4 ἀπεκρίθη αὐτῷ 

9.9 διηγήσωνται ἃ εἶδον ς ἃ εἶδον 9.17 εἰπεν ς--- 
διηγήσωνται, 9.18 ἂν « ἐὰν 

9.12 ἀποκριθείς εἶπεν ς ἔφη 9.18 αὐτοῦ «ς-- 

9.12 ἀποκαθιστᾷ « ἀποκαθιστάνει 9.18 εἰπον «Ὁ εἶπα 

9.12 ΠΡ ΆΝ ΝΣ 4 ἐξουδενηθῇ 9.19 αὐτῷ « αὐτοῖς 

9.13 ἔλησαν « ἤθελον 


92 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


20 ν᾿) ΕΟ Ν ε ὥ, - ϑῳκς ᾽ , Ψ , ᾿Ν 
Καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. καὶ ἰδὼν αὐτόν, εὐθέως τὸ 
πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν: καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς, ἐκυλίετο 
ἀφρίζων. 2: Καὶ ἐπηρώτησεν τὸν πατέρα αὐτοῦ, Πόσος χρόνος 
ἐστίν, ὡς τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; Ὁ δὲ εἶπεν, Παιδιόθεν. 2 Καὶ 
ὩΣ ἢ Ν Ν Ἂ Ἵ ΄“ "᾿ Ν “ - - 
πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς τό πῦρ ἔβαλεν καὶ εἰς ὕδατα, ἵνα 
᾿ , ΓΒΕ ᾽ 9 ὔ , , .- κε 
ἀπολέσῃ αὐτόν: ἀλλ᾽ εἴ τι δύνασαι, βοήθησον ἡμῖν, 
σπλαγχνισθεὶς ἐφ᾽ ἡμᾶς. 25 Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Τό εἰ 
δύνασαι πιστεῦσαι, πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι. 2 Καὶ 
Ἂ , ’, ς Ν ΄- ,ὔ Ν ἢ 5 
εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου, μετὰ δακρύων ἔλεγεν, 
Πιστεύω, κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ. 25 Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς 
ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος, ἐπετίμησεν τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ, 
λέγων αὐτῷ, Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν, ἐγώ σοι 
9. ’, "»᾿ Ψ 5 ΄- Ἂ. , 9 , 5 3 , 
ἐπιτάσσω, ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ, καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. 
26 Καὶ κράξαν, καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν, ἐξῆλθεν: καὶ 
ἘΦ ε Ἂ; , - ν , «“ 3. Ὁ 27: 
ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός, ὥστε πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. “7 Ὁ 
δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν τῆς χειρός, ἤγειρεν αὐτόν- καὶ 
ἀνέστη. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον, οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ 
ἐπηρώτων αὐτὸν κατ᾽ ἰδίαν ὅτι Ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν 
2 “ δι ης δα ἣ, τ Ἄ “ - Ν , Ἄ ᾽ ν 
ἐκβαλεῖν αὐτό; “ Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ 
δύναται ἐξελθεῖν, εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. 
30 Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες παρεπορεύοντο διὰ τῆς 
Γαλιλαίας: Καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ. ὁ, Ἐδίδασκεν γὰρ τοὺς 
μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὃ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου 


παραδίδοται εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν: 


ν 3 ᾿ - , ς , 3 , ΚΡ» : Ἂ, 
καὶ ἀποκτανθείς, τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. “Οἱ δὲ 
ἠγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. 

33 Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ- καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος 
ΕΣ , 5 ,ὔ ,ὔ ἢ ΄“ Ξ ΄“, ᾿ Ψφ Ἂ. ,ὔ 
ἐπηρώτα αὐτούς, Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; 


9.20 εὐθέως τὸ πνεῦμα ἐσπάραξεν « τὸ 9.26 πολλοὺς «τοὺς πολλοὺς 
πνεῦμα εὐθὺς συνεσπάραξεν 9.27 αὐτὸν τῆς χειρός « τῆς χειρὸς 

9.21 Παιδιόθεν ς Ἐκ παιδιόθεν αὐτοῦ 

9.22 αὐτὸν καὶ εἰς τό πῦρ « καὶ εἰς πῦρ 9.28 εἰσελθόντα αὐτὸν « εἰσελθόντος 
αὐτὸν αὐτοῦ 

9.22 δύνασαι « δύνῃ 9.28 ἐπηρώτων αὐτὸν κατ᾽ ἰδίαν ὁ 

9.23 δύνασαι πιστεῦσαι « δύνῃ κατ᾽ ἰδίαν ἐπηρώτων αὐτόν 

9.24 Καὶ εὐθέως ς Εὐθὺς 9.29 καὶ νηστείᾳ «-- 

9.24 μετὰ δακρύων «--- 9.30 Καὶ ἐκεῖθεν ς Κἀκεῖθεν 

9.24 κύριε «-- 9.30 γνῷ φγνοῖ 

9.25 πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν ὁ 9.31 τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ « μετὰ τρεῖς 
ἄλαλον καὶ κωφὸν πνεῦμα ἡμέρας ᾿ 

9.25 σοι ἐπιτάσσω « ἐπιτάσσω σοι 9.33 ἦλθεν εἰς Καπερναούμ « ἦλθον 

9.26 κράξαν « κράξας εἰς Καφαρναούμ 

9.26 σπαράξαν αὐτόν « σπαράξας 9.33 πρὸς ἑαυτοὺς «--- 


93 


9.20 - 9.33 


9.34 - 9.47 


ὃ Ἰωάννης 


σε 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


34 Οἱ δὲ ἐσιώπων- πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ, 
’, ’,’ 35 ΝΝ ,ὔ 2 ψ Ν ᾿ ν , 
τίς μείζων. Ὁ Καὶ καθίσας ἐφώνησεν τοὺς δώδεκα, καὶ λέγει 
αὐτοῖς, Εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι, ἔσται πάντων ἔσχατος, καὶ 
' ᾽ 36 ΠῚ ν Ὁ “, “πὰς , 
πάντων διάκονος. “" Καὶ λαβὼν παιδίον, ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ 
αὐτῶν - καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτό, εἶπεν αὐτοῖς 57 Ὃς ἐὰν ἕν 
τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται: 

Ν ἘΝ 9. ε Ν , ΕΣ Ἂ Ν , 5 Ἂν Ν 
καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ δέξηται, οὐκ ἐμὲ δέχεται, ἀλλὰ τὸν 
ἀποστείλαντά με. 

38 ᾿ΑἈπεκρίθη δὲ αὐτῷ ᾿ Ἰωάννης, λέγων, Διδάσκαλε, εἴδομέν 
τινα τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα δαιμόνια, ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ 
Ω “ 25 ,ὕ ἅς ὦ .-«“ 3 3, “ες “ 39 ε χ 
ἡμῖν καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν, ὅτι οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. 77 Ὁ δὲ 
Ἰησοῦς εἶπεν, Μὴ κωλύετε αὐτόν. οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει 
δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, καὶ δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί 
με. Ὃς γὰρ οὐκ ἔστιν καθ᾽ ὑμῶν, ὑπὲρ ὑμῶν ἐστιν. 41 Ὃς γὰρ 
ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς ποτήριον ὕδατος ἐν ὀνόματί μου, ὅτι χριστοῦ 
3 , ἊΨ Ν δὴ Ἐ Ψ΄- ΕΣ Ν Ε , Ν Ν ΕΣ ΄- 42 δὲ 
ἐστέ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν αὐτοῦ. “2 Καὶ 
ὃς ἐὰν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τῶν πιστευόντων εἰς ἐμέ, 
καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ τὸν 
τράχηλον αὐτοῦ, καὶ βέβληται εἰς τὴν θάλασσαν. 25 Καὶ ἐὰν 
σκανδαλίζῃ σε ἣ χείρ σου, ἀπόκοψον αὐτήν: καλόν σοι ἐστὶν 

Ν ε Ν Ν ΕΣ “- ΕᾺΥ Ἂ ,ὔ “-“ "᾽ 
κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν, ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα 
ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν, εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον, “ὅπου ὁ 

, τ νας, ᾽ - Ν Ν - ᾿ , 45 ἜΣ τ ἃς 
σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ, καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. 7" Καὶ ἐὰν 
ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε, ἀπόκοψον αὐτόν. καλόν ἐστίν 'σοι᾽ 
εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν χωλόν, ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα 
βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν, εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον, “ὅπου ὁ 

, ᾿ Δ΄: ΕΣ ΄- Ἁ Ν ΄- ΕΣ , 47 ΣῊ 
σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ, καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. ζ΄ Καὶ ἐὰν 
ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζῃ σε, ἔκβαλε αὐτόν - καλόν σοι 
μι Ν , Ψ ἮΝ, Ψ, Ν , ΄“- ΄- σ᾿ 
ἐστὶν μονόφθαλμον εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, ἢ 


9.37 ἐὰν ἕν « ἂν ἕν 9.42 ἐὰν « ἂν 

9.37 ἐὰν ἐμὲ δέξηται ς ἂν ἐμὲ δέχηται 9.42 τῶν πιστευόντων εἰς ἐμέ « τούτων 

9.38 Ἀπεκρίθη δὲ αὐτῷ Ἰωάννης τῶν πιστευόντων [εἰς ἐμέ] 
λέγων « Ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης 9.42 λίθος μυλικὸς ὁ μύλος ὀνικὸς 

9.38 τῷ «ἐν τῷ 9.43 σοι ἐστὶν « ἐστίν σε 

9.38 ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν καὶ 9.43 εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν ὁ 
ἐκωλύσαμεν « καὶ ἐκωλύομεν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν 

9.38 ἀκολουθεῖ ς« ἠκολούθει 9.44 --. 

9.40 ὑμῶν ὑπὲρ ὑμῶν ς ἡμῶν ὑπὲρ 9.45 σοι :σε 
ἡμῶν 9.45 εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον «--- 

9.41 μου ς--- 9.46 -- 

9.41 οὐ ὅτι οὐ 9.47 σοι «σέ 


94 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός, 
“ὃ ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ, καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. 
Ὁ Πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται, καὶ πᾶσα θυσία ἁλὶ 
ἁλισθήσεται. ᾿ Καλὸν τὸ ἅλας: ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον 
γένηται, ἐν τίνι αὐτὸ ἀρτύσετε; Ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας, καὶ 
εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. 


Ι Κἀκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας 
0 διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου: Καὶ συμπορεύονται 
πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν: καί, ὡς εἰώθει, πάλιν ἐδίδασκεν 
αὐτούς. “Καὶ προσελθόντες Φαρισαῖοι ἐπηρώτησαν αὐτόν, 
Εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ γυναῖκα ἀπολῦσαι, πειράζοντες αὐτόν. Ὁ 
δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Τί ὑμῖν ἐνετείλατο Μωσῆς; “ Οἱ δὲ 
εἶπον, Μωσῆς ἐπέτρεψεν βιβλίον ἀποστασίου γράψαι, καὶ 
ἀπολῦσαι. “ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Πρὸς τὴν 
σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν ταύτην - “ ἀπὸ 
δὲ ἀρχῆς κτίσεως, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς ὁ θεός. 
ΤΥ Ένεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ 
τὴν μητέρα- καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, 
ὃ καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. Ὥστε οὐκέτι εἰσὶν δύο, 
ἀλλὰ μία σάρξ. " Ὃ οὖν ὁ θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ 
χωριζέτω. 19 Καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ πάλιν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τοῦ 
αὐτοῦ ἐπηρώτησαν αὐτόν. [' Καὶ λέγει αὐτοῖς, Ὃς ἐὰν 
ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ γαμήσῃ ἄλλην, μοιχᾶται ἐπ᾽ 
αὐτήν - 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσῃ τὸν ἄνδρα αὐτῆς καὶ γαμηθῇ 
ἄλλῳ, μοιχᾶται. 

13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία ἵνα ἅψηται αὐτῶν - οἱ δὲ 
μαθηταὶ ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. [7 Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς 
ἠγανάκτησεν, καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι 


9.47 τοῦ πυρός «--- προσκολληθήσεται πρὸς τὴν 
9.49 καὶ πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται γυναῖκα αὐτοῦ] 
.-- 10.10 ἐν τῇ οἰκίᾳ « εἰς τὴν οἰκίαν 
9.50 ἅλας καὶ ς ἅλα καὶ 10.10 αὐτοῦ περὶ τοῦ αὐτοῦ 
10.1 Κἀκεῖθεν ς Καὶ ἐκεῖθεν ἐπηρώτησαν « περὶ τούτου 
10.1 διὰ τοῦ « [καὶ] ἐπηρώτων 
10.2 ἐπηρώτησαν 9 ἐπηρώτων 10.11 ἐὰν Φ ἂν 
10.3. Μωσῆς «.Μωῦσῆς -- 10.12 γυνὴ ἀπολύσῃ « αὐτὴ 
10.4 εἶπον Μωσῆς ἐπέτρεψεν « εἶπαν ἀπολύσασα 
Ἐπέτρεψεν Μωῦσῆς 10.12 καὶ γαμηθῇ ἄλλῳ « γαμήσῃ 
10.5 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ « ὁ δὲ ἄλλον 
10.6 δθεός «--- 10.13 ἅψηται αὐτῶν ς αὐτῶν ἅψηται 
10.7 καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν 10.13 ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν «ὁ 
γυναῖκα αὐτοῦ « [καὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς 


95 


9.48 - 10.14 


οἱ Φαρισαῖοι 


10.15 - 10.28 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


πρός με’ μὴ κωλύετε αὐτά: τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἣ βασιλεία 
τοῦ θεοῦ. 5 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὃς ἐὰν μὴ δέξηται τὴν βασιλείαν 
“- [ο ι , ἃ Ν 2 , ᾿' ἢ , 16 ν 
τοῦ θεοῦ ὡς παιδίον, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν. " Καὶ 
ἐναγκαλισάμενος αὐτά, τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ᾿ αὐτά, εὐλόγει 
αὐτά. 
17 (κα Ψ; ᾽ - Ω ε , τὸ ω Ν 
Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδόν, προσδραμὼν εἷς καὶ 
γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν, Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί 
ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; ᾿δ᾽ 
αὐτῷ, Τί με λέγεις ἀγαθόν; Οὐδεὶς ἀγαθός, εἰ μὴ εἷς, ὁ θεός. 
19 ν Ω . 3 ν ,ὕ Ἂν ,ὔ, Ν , 
Τὰς ἐντολὰς οἶδας, Μὴ μοιχεύσῃς, μὴ φονεύσῃς, μὴ κλέψῃς, 


Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν 


μὴ ψευδομαρτυρήσῃς, μὴ ἀποστερήσῃς, τίμα τὸν πατέρα σου 
καὶ τὴν μητέρα. 2 Ὃ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ, Διδάσκαλε, 
- , Α , ᾽ [ς , 21 ὁ Ἄς μ᾿ 
ταῦτα πάντα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. “ Ὃ δὲ Ἰησοῦς 
ἐμβλέψας αὐτῷ ἠγάπησεν αὐτόν, καὶ εἰπεν αὐτῷ, Ἕν σοι 
ὑστερεῖ. ὕπαγε, ὅσα ἔχεις πώλησον, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις 
θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ: καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι, ἄρας τὸν 
, 5: Ν ᾿ ϑιι (ἃς σι , ὅσ, ἘΝ ,ὔ 
σταυρόν. 22 Ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ ἀπῆλθεν λυπούμενος: 
ἦν γὰρ ἔχων κτήματα πολλά. 


25 Καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰησοῦς λέγει τοῖς μαθηταῖς 
αὐτοῦ, Πῶς δυσκόλως οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες εἰς τὴν βασιλείαν 
τοῦ θεοῦ εἰσελεύσονται. 2: Οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς 
λόγοις αὐτοῦ. Ὃ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς, 
Τέκνα, πῶς δύσκολόν ἐστιν τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς 
τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελθεῖν. 25 Εὐκοπώτερόν ἐστιν 

ψ' Ν “" ΝᾺ, »ῃΝ. δ᾽ , 3 ὙΆ. ἊΝ , 
κάμηλον διὰ τῆς τρυμαλιᾶς τῆς ῥαφίδος εἰσελθεῖν, ἢ πλούσιον 
εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελθεῖν. 2 Οἱ δὲ περισσῶς 
Ἅ Ρ , 4, ς- ,ὔ Ἂ, ᾿ς ,ὔ 
ἐξεπλήσσοντο, λέγοντες πρὸς ἑαυτούς, Καὶ τίς δύναται 
σωθῆναι; 27 Ἐμβλέψας δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγει, Παρὰ 
᾽ , Ὁ) ᾿ 9 ᾽ ν - , ν , 
ἀνθρώποις ἀδύνατον, ἀλλ᾽ οὐ παρὰ θεῷ: πάντα γὰρ δυνατά 
ἐστιν παρὰ τῷ θεῷ. 25 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν αὐτῷ, Ἰδού, 
ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι. 


10.15 ἐὰν Φ ἂν 


10.16 τιθεὶς « κατευλόγει τιθεὶς 10.25 τῆς τρυμαλιᾶς τῆς ῥαφίδος 
10.16 εὐλόγει αὐτά «--- εἰσελθεῖν « [τῆς] τρυμαλιᾶς [τῆς] 
10.19 μοιχεύσῃς μὴ φονεύσῃς . ῥαφίδος διελθεῖν 
φονεύσῃς Μὴ μοιχεύσῃς 10.27 δὲ ς--- 
10.20 ἀποκριθεὶς εἶπεν ς ἔφη 10.27 ἐστιν «--- 
10.21 σοι «σε 10.28 ὁ Πέτρος λέγειν ς λέγειν ὁ Πέτρος 
10.21 πτωχοῖς « [τοῖς] πτωχοῖς 10.28 ἠκολουθήσαμέν « 
10.21 ἄρας τὸν σταυρόν «--- ἠκολουθήκαμέν 


10.24 τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν «ς 


96 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 10.29 - 10.40 


29 Τ᾿ Ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐδείς ἐστιν Ἀποκριθεὶς δὲ 
ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ἢ ἀδελφούς, ἢ ἀδελφάς, ἢ πατέρα, ἢ μητέρα, 

ἢ γυναῖκα, ἢ τέκνα, ἢ ἀγρούς, ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ ᾿ἕνεκεν τοῦ τοῦ 
εὐαγγελίου, "ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ 

καιρῷ τούτῳ, οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ μητέρας 

καὶ τέκνα καὶ ἀγρούς, μετὰ διωγμῶν, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ 

ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. 5! Πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι, 

'καὶ ἔσχατοι᾽ πρῶτοι. καὶ οἱ ἔσχατοι 


Ξ2ΖἬσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα: καὶ 
ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐθαμβοῦντο, καὶ 
ἀκολουθοῦντες ἐφοβοῦντο. Καὶ παραλαβὼν πάλιν τοὺς 
δώδεκα, ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν: 
35 ὅτι Ἰδού, ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ 
γραμματεῦσιν, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ, καὶ 
παραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν, καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ, 
καὶ μαστιγώσουσιν αὐτόν, καὶ ἐμπτύσουσιν αὐτῷ, καὶ 
ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. 


35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης οἱ υἱοὶ 
Ζεβεδαίου, λέγοντες, Διδάσκαλε, θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν 
αἰτήσωμεν, ποιήσῃς ἡμῖν. ᾽6 Ὃ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Τί θέλετε 
ποιῆσαί με ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ, Δὸς ἡμῖν, ἵνα εἷς ἐκ 
δεξιῶν σοὺ καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ 
σου. ᾿8. Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε. 
Δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω, καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ 
βαπτίζομαι βαπτισθῆναι; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ, Δυνάμεθα. Ὁ δὲ 
Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Τὸ μὲν ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε- καὶ τὸ 
βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθήσεσθε: “τὸ δὲ καθίσαι 
ἐκ δεξιῶν μου καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ᾽ 


10.29 Ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν ὁ ἔφη 10.34 αὐτόν καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ « καὶ 
ὃ Ἰησοῦς μετὰ τρεῖς ἡμέρας 
10.29 πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναῖκα ὁ 10.35 λέγοντες « λέγοντες αὐτῷ 
μητέρα ἢ πατέρα 10.35 αἰτήσωμεν « αἰτήσωμεν σε 
10.31 καὶ ἔσχατοι « καὶ [οἱ] ἔσχατοι 10.36 ποιῆσαί με «[με] ποιήσω 
10.32 καὶ ἀκολουθοῦντες « οἱ δὲ 10.37 εἶπον « εἶπαν 
ἀκολουθοῦντες 10.37 ἐκ δεξιῶν σου « σοὺ ἐκ δεξιῶν 
10.33 γραμματεῦσιν « τοῖς 10.37 εὐωνύμων σου « ἀριστερῶν 
γραμματεῦσιν 10.38 καὶ «(ἢ 
10.34 μαστιγώσουσιν αὐτόν καὶ 10.39 εἶπον « εἶπαν 
ἐμπτύσουσιν αὐτῷ ὁ 10.39 μὲν «-- 
ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ 10.40 καὶ «ἢ 


μαστιγώσουσιν αὐτὸν 


97 


10.41 - 11.2 


Βηθφαγὴ 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


Ὁ τ ,ὕ 41 Ἂν, 3 , ε , ᾿, 
οἷς ἡτοίμασται. ᾿ Καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα ἤρξαντο 
Ξ “ νιν ἢ ν᾽ Ψ 42 « Ν᾿ - 
ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου καὶ Ἰωάννου. Ο δὲ Ἰησοῦς 
προσκαλεσάμενος αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς, Οἴδατε ὅτι οἱ 
δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν - καὶ οἱ 
, δ: δ νας , ἃ καὶ 43 ᾽ .- Ν 
μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν. “Οὐχ οὕτως δὲ 
ἔσται ἐν ὑμῖν ἀλλ᾽ ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν ὑμῖν, ἔσται 
ὑμῶν. διάκονος: “καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι πρῶτος, 
"᾿ ν᾿: ΦΝ 45 Ν Ν ε Ἐκ ΄“ 5 , Ἔν 
ἔσται πάντων δοῦλος. 25 Καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ 
ἦλθεν διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν 
αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. 


46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ- καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ 
Ἰεριχώ, καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ ὄχλου ἱκανοῦ, υἱὸς 
, ,ὔ Ξ Ν 3: Ν. Ἂς ΝΥ Ξ Ν 
Τιμαίου Βαρτίμαιος ὁ τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν 
προσαιτῶν. ζ΄ Καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖός ἐστιν, 
ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν, Ὁ ὑιὸς Δαυὶδ, Ἰησοῦ, ἐλέησόν με. 
48 Καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοί, ἵνα σιωπήσῃ ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον 
ἔκραζεν, Υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με. 3 Καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν 
αὐτὸν φωνηθῆναι: καὶ φωνοῦσιν τὸν τυφλόν, λέγοντες αὐτῷ, 
Θάρσει: ἔγειραι, φωνεῖ σε. Ὁ Ὃ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ 
Ω ᾿Ἶ ἦλθ » 5, Ἰ - 51Κ᾿ ἃ. ἃ θεὶ λέ Ἂς ἐν 
ἀναστὰς ἦλθεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν. "' Καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ 
ὁ Ἰησοῦς, Τί θέλεις ποιήσω σοί; Ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ, 
ἹῬαββουνί, ἵνα ἀναβλέψω. “2: Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, 
[ δ ᾿ς , ὰ Ν ΕΣ , 5 Ὰ Ν 
Ὑπογε- ἣ πίστις σου σέσωκέν σε. Καὶ εὐθέως ἀνέβλεψεν, καὶ 
ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. 


Ι Ι Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν εἰς Ἱερουσαλήμ, εἰς ᾿Βηθσφαγὴ᾽ 
καὶ Βηθανίαν, πρὸς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἀποστέλλει 


2 


, ΄- ΄- Ἢ ΨᾺ Α , 5 “-“ - ’, 3 Ν 
δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, 2 καὶ λέγει αὐτοῖς, Ὑπάγετε εἰς τὴν 


κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. καὶ εὐθέως εἰσπορευόμενοι εἰς 


10.42 Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτόν 

αὐτοὺς ς Καὶ προσκαλεσάμενος 10.49 ἔγειραι 4 ἔγειρε 

αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς 10.50 ἀναστὰς ὁ ἀναπηδήσας 
10.43 ἔσται ἐν « ἐστιν ἐν 10.51 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς « αὐτῷ ὁ 
10.43 ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας « ἂν Ἰησοῦς εἶπεν 

θέλῃ μέγας γενέσθαι 10.51 θέλεις ποιήσω σοί « σοι θέλεις 
10.44 ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι ὁ ἂν ποιήσω 

θέλῃ ἐν ὑμῖν εἶναι 10.52 Ὁ δὲ ο καὶ ὁ 
10.46 υἱὸς « ὁ υἱὸς 10.52 εὐθέως ς εὐθὺς 
10.46 ὁ τυφλὸς « τυφλὸς προσαίτης 10.52 τῷ Ἰησοῦ « αὐτῷ 
10.46 προσαιτῶν «--- 11.1 Ἱερουσαλήμ εἰς Βηθσφαγὴ « 
10.47 Ναζωραῖός ὁ. Ναζαρηνός Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθφαγὴ 
10.47 Ὁ ὑιὸς «Υἱὲ 11.2 εὐθέως ς εὐθὺς 


10.49 αὐτὸν φωνηθῆναι « Φωνήσατε 


98 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


5. κ ς , ἊΝ , χ0΄- ὁ. "Ὃς ᾿ ν ᾽ , 

αὐτὴν εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον, ἐφ᾽ ὃν οὐδεὶς ἀνθρώπων 

᾽ , 561 Ε ἅ 3 τ ᾿ “ ᾽ Ξ 
κεκάθικεν - λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. “ Καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ, Τί 
ποιεῖτε τοῦτο; Εἴπατε, ὅτι Ὁ κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει καὶ 
εὐθέως αὐτὸν ἀποστελλεῖ ὧδε. 1 Ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον πῶλον 
δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου, καὶ λύουσιν 
αὐτόν. “ Καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἔλεγον αὐτοῖς, Τί ποιεῖτε 
λύοντες τὸν πῶλον; “ Οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς ἐνετείλατο ὁ 
Ἰησοῦς: καὶ ἀφῆκαν αὐτούς. 7 Καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν 
Ἰησοῦν, καὶ ἐπέβαλον αὐτῷ τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐπ᾽ 

5 ΄“΄ 8 αἾ Ν Ἂ᾿ ε ’, 5 ΄“- "»᾿ 5 Ν φ' , 

αὐτῷ. “Πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν - 
"“, δ ’, "᾿ 9 ΄ , Ἂς , 
ἄλλοι δὲ στοιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων, καὶ ἐστρώννυον 
εἰς τὴν ὁδόν. "Καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες 
ἔκραζον, λέγοντες, .Ὧσαννά: εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν 
ὀνόματι κυρίου: Εὐλογημένη ἣ ἐρχομένη βασιλεία ἐν 
ὀνόματι κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυίδ: ᾿ΩὩσαννὰ ἐν τοῖς 
ὑψίστοις. 

Η Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Ἰησοῦς, καὶ εἰς τὸ ἱερόν: 
καὶ περιβλεψάμενος πάντα, ὀψίας ἤδη οὔσης τῆς ὥρας, 
ἐξῆλθεν εἰς Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. 


12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας, 
2 [ 13 ἂς τ ν - , Ὁ, ,ὕ 
ἐπείνασεν. "Καὶ ἰδὼν συκῆν μακρόθεν, ἔχουσαν φύλλα, 
ἦλθεν εἰ ἄρα εὑρήσει τι ἐν αὐτῇ καὶ ἐλθὼν ἐπ᾽ αὐτήν, οὐδὲν 
εὗρεν εἰ μὴ φύλλα- οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. [Καὶ ἀποκριθεὶς 
ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ, Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς 
καρπὸν φάγοι. Καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. 


15 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἱεροσόλυμα: καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς 
4 “4 ΄- Ε7 εξ ’, Ν ΄-΄ Ν ἊΨ , 
τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας 


11.2 ἀνθρώπων κεκάθικεν λύσαντες κόψαντες 
αὐτὸν ἀγάγετε ὁΦ οὔπω ἀνθρώπων 11.8 δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν 
ἐκάθισεν λύσατε αὐτὸν καὶ ὁδόν ὁ ἀγρῶν 
φέρετε 11.9 λέγοντες «--- 
11.3 ὅτι ς-- 11.10 ἐν ὀνόματι κυρίου «--- 
11.3 εὐθέως « εὐθὺς 11.11 ὃ Ἰησοῦς καὶ ς--- 
11.3 ὧδε «πάλιν ὧδε 11.13 μακρόθεν ς ἀπὸ μακρόθεν 
11.4 Ἀπῆλθον δὲ ς Καὶ ἀπῆλθον 11.13 εὑρήσει τι «τι εὑρήσει 
11.4 τὴν .--- 11.13 οὐ γὰρ ἦν καιρὸς « ὃ γὰρ καιρὸς 
11.6 εἶπον « εἶπαν οὐκ ἦν 
11.6 ἐνετείλατο « εἶπεν 11.14 ὁ Ἰησοῦς «--- 
11.7 ἤγαγον « φέρουσιν 11.14 ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα « εἰς τὸν 
11.7 ἐπέβαλον « ἐπιβάλλουσιν αἰῶνα ἐκ σοῦ 
11.7 ἐπ’ αὐτῷ « ἐπ’ αὐτόν 11.15 ὁ Ἰησοῦς «-- 
11.8 Πολλοὶ δὲ τὰ « Καὶ πολλοὶ τὰ 11.15 ἀγοράζοντας « τοὺς ἀγοράζοντας 


11.8 στοιβάδας ἔκοπτον « στιβάδας 


99 


11.3 - 11.15 


τὸν πῶλον 


11.16 - 11.29 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


αἰτεῖσθε 


ἐν τῷ ἱερῷ- καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν, καὶ τὰς 
καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψεν '“ καὶ 
οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. “Καὶ 
ἐδίδασκεν, λέγων αὐτοῖς, Οὐ γέγραπται ὅτι Ὁ οἶκός μου οἶκος 
προσευχῆς κληθήσεται πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν; Ὑμεῖς δὲ 
ἐποιήσατε αὐτὸν σπήλαιον λῃστῶν. δ᾽ Καὶ ἤκουσαν οἱ 
γραμματεῖς καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν 
ἀπολέσωσιν: ἐφοβοῦντο γὰρ αὐτόν, ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος 
ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. 


19 Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο, ἐξεπορεύετο ἔξω τῆς πόλεως. 


20 Καὶ πρωὶ παραπορευόμενοι, εἶδον τὴν συκῆν 
ἐξηραμμένην ἐκ ῥιζῶν. 2 Καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει 
αὐτῷ, ἹῬαββί, ἴδε, ἣ συκῆ ἣν κατηράσω ἐξήρανται. 2 Καὶ 
ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Ἔχετε πίστιν θεοῦ. 2) Ἀμὴν 
γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ, Ἄρθητι, καὶ 
βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ μὴ διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ 
αὐτοῦ, ἀλλὰ πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται: ἔσται αὐτῷ ὃ ἐὰν 
εἴπῃ. 2, Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, Πάντα ὅσα ἄν προσευχόμενοι 
᾿αἰτῆσθε, πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε, καὶ ἔσται ὑμῖν. 25 Καὶ ὅταν 
στήκητε προσευχόμενοι, ἀφίετε εἴτι ἔχετε κατά τινος. ἵνα καὶ ὁ 
πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ παραπτώματα 
ὑμῶν. 26 Εἰ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν. 

2] Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα: καὶ ἐν τῷ ἱερῷ 
περιπατοῦντος αὐτοῦ, ἔρχονται πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ 
γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι, 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ, Ἐν ποίᾳ 
ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; Καὶ τίς σοι τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἔδωκεν 
ἵνα ταῦτα ποιῇς; 2 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, 
Ἐπερωτήσω ὑμᾶς καὶ ἐγὼ ἕνα λόγον, καὶ ἀποκρίθητέ μοι, καὶ 


11.17 λέγων « καὶ ἔλεγεν 11.23 ὃ ἐὰν εἴπῃ «-- 

11.17 ἐποιήσατε « πεποιήκατε 11.24 ἄν προσευχόμενοι αἰτῆσθε ς 

11.18 γραμματεῖς καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ὁ προσεύχεσθε καὶ αἰτεῖσθε 
ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς 11.24 λαμβάνετε « ἐλάβετε 

11.18 ὅτι πᾶς « πᾶς γὰρ 11.25 στήκητε « στήκετε 

11.19 ὅτε ὁ ὅταν 11.26 --- 

11.19 ἐξεπορεύετο « ἐξεπορεύοντο 11.28 λέγουσιν ς ἔλεγον 

11.20 πρωϊ παραπορευόμενοι Φ 11.28 Καὶ τίς ς Ἢ τίς 
παραπορευόμενοι πρωΐ 11.28 τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἔδωκεν ὁ 

11.23 γὰρ «ς-- ἔδωκεν τὴν ἐξουσίαν ταύτην 

11.23 πιστεύσῃ « πιστεύῃ 11.29 ἀποκριθεὶς «-- 

11.23 ἃ λέγει ς ὃ λαλεῖ 11.29 καὶ ἐγὼ «-- 


100 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ἧς ἰᾶς Ἃ “ 2 , ᾿᾽ , - “-“΄΄΄. 30 χ , 3 ᾿ 
ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. “ἡ Τὸ βάπτισμα Ἰωάννου 
ἐξ οὐρανοῦ ἦν, ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Αποκρίθητέ μοι. ὅ Καὶ 
“: ,ὔ Ν ἕ ,  ᾳ ΕΣ Ἂ, "“᾿ 9. 
ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυτούς, λέγοντες, Ἐὰν εἴπωμεν, Ἐξ 
᾽ “- Ω “ ᾿ ,ὔ 53 3 "' , ᾿ς ἝΝ δ᾽ α 2 
οὐρανοῦ, ἐρεῖ, Διὰ τί οὖν οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ; ““ ΑἊλλ 
εἴπωμεν, Ἐξ ἀνθρώπων, ἐφοβοῦντο τὸν λαόν ἅπαντες γὰρ 
εἶχον τὸν Ἰωάννην, ὅτι ὄντως προφήτης ἦν. “Καὶ 
Ω , , κι ν - Ω "» ΝΣ - 
ἀποκριθέντες λέγουσιν τῷ Ἰησοῦ, Οὐκ οἴδαμεν. Καὶ ὁ Ἰησοῦς 
Ε Ν , ΕΣ ΨΝ, ᾿ Ἀ: 5 Ὶ ᾿ - “-“ ϑ᾿ ,ὔ μὰ ,ὔ 
ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς, Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ 
ταῦτα ποιῶ. 


Ι 2 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν, ᾿Αμπελῶνα 

ἐφύτευσεν ἄνθρωπος, καὶ περιέθηκεν φραγμόν, καὶ 
ὥρυξεν ὑπολήνιον, καὶ φκοδόμησεν πύργον, καὶ ἐξέδοτο αὐτὸν 
γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησεν. 2 Καὶ ἀπέστειλεν πρὸς τοὺς 
γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον, ἵνα παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ 
τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. Οἱ δὲ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν, 
καὶ ἀπέστειλαν κενόν. 1 Καὶ πάλιν ἀπέστειλεν πρὸς αὐτοὺς 
ἄλλον δοῦλον- κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν, καὶ 
ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. “Καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστειλεν- 
κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. καὶ πολλοὺς ἄλλους, τοὺς μὲν δέροντες, 
τοὺς δὲ ἀποκτένοντες. 5 Ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων ἀγαπητὸν 
αὐτοῦ, ἀπέστειλεν καὶ αὐτὸν πρὸς αὐτοὺς ἔσχατον, λέγων ὅτι 
Ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. 7 Ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ εἶπον 
πρὸς ἑαυτοὺς ὅτι Οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος: δεῦτε, 
ἀποκτείνωμεν αὐτόν, καὶ ἡμῶν ἔσται ἣ κληρονομία. ὃ Καὶ 
λαβόντες αὐτὸν ἀπέκτειναν, καὶ ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. 
“Τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; Ἐλεύσεται καὶ 


11.30 Ἰωάννου « τὸ Ἰωάννου ἠτίμασαν 
11.31 ἐλογίζοντο « διελογίζοντο 12.5 πάλιν ς--- 
11.31 οὖν « [οὖν] 12.5 τοὺς μὲν δέροντες τοὺς δὲ 
11.32 Ἀλλ᾽ « ἀλλὰ ἀποκτένοντες « οὺς μὲν δέροντες 
11.32 λαόν « ὄχλον οὃς δὲ ἀποκτέννοντες 
11.32 ὅτι ὄντως « ὄντως ὅτι 12.6 οὖν --- Π 
11.33 λέγουσιν τῷ Ἰησοῦ « τῷ Ἰησοῦ 12.6 υἱὸν ἔχων « εἶχεν υἱὸν 
λέγουσιν 12.6 αὐτοῦ «--- 
11.33 ἀποκριθεὶς «--- 12.6 καὶ --- 
12.1 λέγειν ς λαλεῖν 12.6 πρὸς αὐτοὺς ἔσχατον 9 ἔσχατον 
12.1 ἐφύτευσεν ἄνθρωπος « ἄνθρωπος πρὸς αὐτοὺς 
ἐφύτευσεν 12.7 εἶπον πρὸς ἑαυτοὺς « πρὸς 
12.1 ἐξέδοτο « ἐξέδετο ἑαυτοὺς εἶπαν 
12.2 τοῦ καρποῦ «τῶν καρπῶν 12.8 αὐτὸν ἀπέκτειναν 9 ἀπέκτειναν 
12.3. Οἱ δὲ ς Καὶ αὐτόν 
12.4 λιθοβολήσαντες «--- 12.8 ἐξέβαλον « ἐξέβαλον αὐτὸν 
12.4 ἐκεφαλαίωσαν « ἐκεφαλίωσαν 12.9 οὖν φ[οὖν] 


12.4 ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον « 


101 


11.30 - 12.9 


12.10 - 12.23 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ἀπολέσει τοὺς γεωργούς, καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. 
Ἰθοὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην ἀνέγνωτε, Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν 
οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας ᾿ παρὰ 
κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστιν θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν; 
12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι, καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον - 
ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν εἶπεν: καὶ 
ἀφέντες αὐτὸν ἀπῆλθον. 


13 Καὶ ἀποστέλλουσιν πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ 
τῶν Ἡρῳδιανῶν, ἵνα αὐτὸν ἀγρεύσωσιν λόγῳ. [Οἱ δὲ 
ἐλθόντες λέγουσιν αὐτῷ, Διδάσκαλε, οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἶ, 
καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός: οὐ γὰρ βλέπεις εἰς πρόσωπον 
ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ διδάσκεις: 
ἔξεστιν κῆνσον Καίσαρι δοῦναι ἢ οὔ; 1" Δῶμεν, ἢ μὴ δῶμεν; Ὃ 
δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς, Τί με πειράζετε; 
Φέρετέ μοι δηνάριον, ἵνα ἴδω. 6 Οἱ δὲ ἤνεγκαν. Καὶ λέγει 
αὐτοῖς, Τίνος ἣ εἰκὼν αὕτη καὶ ἡ ἐπιγραφή; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ, 
Καίσαρος. 17 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ἀπόδοτε 
τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ. Καὶ ἐθαύμασαν 
ἐπ᾽ αὐτῷ. 

18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν, οἵτινες λέγουσιν 
ἀνάστασιν μὴ εἶναι: καὶ ἐπηρώτησαν αὐτόν, λέγοντες, 
19 Διδάσκαλε, Μωσῆς ἔγραψεν ἡμῖν, ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς 
ἀποθάνῃ, καὶ καταλίπῃ γυναῖκα, καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ, ἵνα λάβῃ ὁ 
ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα τῷ 
ἀδελφῷ αὐτοῦ: 20 ἑπτὰ ἀδελφοὶ ἦσαν καὶ ὁ πρῶτος ἔλαβεν 
γυναῖκα, καὶ ἀποθνήσκων οὐκ ἀφῆκεν σπέρμα: 2: καὶ ὁ 
δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν, καὶ ἀπέθανεν, καὶ οὐδὲ αὐτὸς ἀφῆκεν 
σπέρμα- καὶ ὁ τρίτος ὡσαύτως. 2 Καὶ ἔλαβον αὐτὴν οἱ ἑπτά, 
καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. Ἐσχάτη πάντων ἀπέθανεν καὶ ἡ γυνή. 
23 Ἐν τῇ ἀναστάσει, ὅταν ἀναστῶσιν, τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; 


12.14 Οἱ δὲ ἐλθόντες « καὶ ἐλθόντες 12.19 αὐτοῦ καὶ « καὶ 

12.14 κῆνσον Καίσαρι δοῦναι ς δοῦναι 12.21 καὶ οὐδὲ αὐτὸς ἀφῆκεν « μὴ 
κῆνσον Καίσαρι καταλιπὼν 

12.16 εἶπον « εἶπαν 12.22 ἔλαβον αὐτὴν «--- 

12.17 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ς Ὁ δὲ 12.22 καὶ οὐκ «οὐκ 

12.17 Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος « Τὰ 12.222 Ἐσχάτη ς Ἔσχατον 
Καίσαρος ἀπόδοτε 12.22 ἀπέθανεν καὶ ἣ γυνή « καὶ ἣ γυνὴ 

12.17 ἐθαύμασαν ς ἐξεθαύμαζον ἀπέθανεν 

12.18 ἐπηρώτησαν Φ ἐπηρώτων 12.23 ὅταν ἀναστῶσιν « [ὅταν 

12.19 Μωσῆς . Μωῦσῆς ἀναστῶσιν] 


12.19 τέκνα μὴ ἀφῇ « μὴ ἀφῇ τέκνον 


102 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 12.24 - 12.35 


: ΝΥ ξ Ν᾿ ἄν, ὑὸς “ 24 ἀδον θ ΝΝ ε ἾἼἾ ΄- 
Οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν γυναῖκα. 2" Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς 
εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε, μὴ εἰδότες τὰς γραφάς, 

Ἂν ν᾿ ,ὕ - θ -ς δ ὧν Ν Ἂ σι 
μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ; Οταν γὰρ ἐκ νεκρῶν 
ἀναστῶσιν, οὔτε γαμοῦσιν, οὔτε γαμίσκονται, ἀλλ᾽ εἰσὶν ὡς 
ἄγγελοι οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 2' Περὶ δὲ τῶν νεκρῶν, ὅτι 
ἐγείρονται, οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ βίβλῳ ᾿Μωσέως,᾽ ἐπὶ τοῦ 

, ε 3 Ἂς Σῦαν ἃ , , 3 Ἂς το Ν ᾽ , Ἁ δα 
βάτου, ὡς εἶπεν αὐτῷ ὁ θεός, λέγων, Ἐγὼ ὁ θεὸς Ἀβραάμ, καὶ ὁ 
θεὸς Ἰσαάκ, καὶ ὁ θεὸς Ἰακώβ; 2) Οὐκ ἔστιν ὁ θεὸς νεκρῶν, 
ἀλλὰ θεὸς ζώντων - ὑμεῖς οὖν πολὺ πλανᾶσθε. 

28 Ν ν ω σι , Ε ,ὕ "π᾿ 
Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν γραμματέων, ἀκούσας αὐτῶν 
συζητούντων, εἰδὼς ὅτι καλῶς αὐτοῖς ἀπεκρίθη, ἐπηρώτησεν 

᾽ , , 2 ν , , Ω ὅ 29 - Ἂς κὺν ΄ 
αὐτόν, Ποία ἐστὶν πρώτη πάντων ἐντολή; Ο δὲ Ἰησοῦς 
ἀπεκρίθη αὐτῷ ὅτι Πρώτη πάντων τῶν ἐντολῶν, Ἄκουε, 
Ἰσραήλ: κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν, κύριος εἷς ἐστίν: Ὅ 
ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καὶ ἐξ 
ὅλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ ἐξ ὅλης 

“π᾿ 3 ἃ ᾿ ᾷ » 3 ᾽ 31 Ἂ, , Ψ. ᾽ 
τῆς ἰσχύος σου. Αὕτη πρώτη ἐντολή. ὁ: Καὶ δευτέρα ὁμοία 


καὶ 


ἐς 3 , εἶ , ἈᾺ , ,ὔ ,ὔ 
αὕτη, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. Μείζων τούτων 
᾿, 5' οἢ ᾽ " 32 ν 53 ἀΛΕΕΎΝ; κε , 
ἄλλη ἐντολὴ οὐκ ἔστιν. ““ Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς, 
Καλῶς, διδάσκαλε, ἐπ᾽ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς ἐστιν, καὶ οὐκ 
"» ᾿, ΗΝ ᾽ - 33 ἊΝ Α: 5 - τος τῆν ν' « - 
ἔστιν ἄλλος πλὴν αὐτοῦ “" καὶ τὸ ἀγαπᾷν αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς 
καρδίας, καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς, καὶ 
ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, καὶ τὸ ἀγαπᾷν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτόν, 
πλεῖόν ἐστιν πάντων τῶν ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. Καὶ ὁ 
Ἰησοῦς ἰδὼν αὐτὸν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη, εἶπεν αὐτῷ, Οὐ 
μακρὰν εἰ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ. Καὶ οὐδεὶς οὐκέτι 
ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. 


35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἔλεγεν, διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, 
Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι ὁ χριστὸς υἱός ἐστιν Δαυίδ; 


12.24 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς 


αὐτοῖς Φ ἔφη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς 12.28 πρώτη πάντων ἐντολή « ἐντολὴ 
12.25 γαμίσκονται « γαμίζονται πρώτη πάντων 
12.25 οἱ ς-- 12.29 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ 
12.26 Μωσέως . Μωῦσέως Ἀπεκρίθη ὁ Ἰησοῦς 
12.26 ὡς «πῶς 12.29 πάντων τῶν ἐντολῶν ο ἐστίν 
12.26 ὁ θεὸς Ἰσαάκ « [ὁ] θεὸς Ἰσαάκ 12.30 Αὕτη πρώτη ἐντολή «--- 
12.26 ὁ θεὸς Ἰακώβ « [ὁ] θεὸς Ἰακώβ 12.31 Καὶ δευτέρα ὁμοία ς Δευτέρα 
12.27 ὁ «---- 12.32 εἰπας « εἶπες 
12.27 θεὸς ζώντων « ζώντων 12.33 ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς «--- 
12.27 ὑμεῖς οὖν «-- 12.33 πλεῖόν ὁ περισσότερόν 
12.28 εἰδὼς « ἰδὼν 12.34 αὐτὸν ὅτι ς [αὐτὸν] ὅτι 
12.28 αὐτοῖς ἀπεκρίθη ὁ ἀπεκρίθη 12.35 ἐστιν Δαυίδ «ς Δαυίδ ἐστιν 


103 


Μωῦσέως 


12.36 - 13.5 


βαλόντων 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


36 αὐτὸς γὰρ Δαυὶδ εἶπεν ἐν πνεύματι ἁγίῳ, Λέγει ὁ κύριος τῷ 
κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου 
ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. ᾿7 Αὐτὸς οὖν Δαυὶδ λέγει αὐτὸν 
κύριον καὶ πόθεν υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν; Καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν 
αὐτοῦ ἡδέως. 

38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, Βλέπετε ἀπὸ τῶν 
γραμματέων, τῶν θελόντων ἐν στολαῖς περιπατεῖν, καὶ 
ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς, “ καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς 
συναγωγαῖς, καὶ πρωτοκλισίας ἐν τοῖς δείπνοις: “οἱ 
κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, καὶ προφάσει μακρὰ 
προσευχόμενοι. οὗτοι λήψονται περισσότερον κρίμα. 


1 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς κατέναντι τοῦ γαζοφυλακίου 
ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον : καὶ 
πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον πολλά. “2 Καὶ ἐλθοῦσα μία χήρα 
πτωχὴ ἔβαλεν λεπτὰ δύο, ὅ ἐστιν κοδράντης. “" Καὶ 
προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, λέγει αὐτοῖς, Ἀμὴν 
λέγω ὑμῖν ὅτι ἣ χήρα αὕτη ἣ πτωχὴ πλεῖον πάντων βέβληκεν 
τῶν ᾿βαλλόντων᾽ εἰς τὸ γαζοφυλάκιον: “πάντες γὰρ ἐκ τοῦ 
περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον: αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως 
αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν, ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. 


Ι Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἱεροῦ, λέγει αὐτῷ εἷς 
2 τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, Διδάσκαλε, ἴδε, ποταποὶ λίθοι καὶ 
ποταπαὶ οἰκοδομαί. 2 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ, 
Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας οἰκοδομάς; Οὐ μὴ ἀφεθῇ λίθος ἐπὶ 
λίθῷ, ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. 


3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι 
τοῦ ἱεροῦ, ἐπηρώτων αὐτὸν κατ᾽ ἰδίαν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ 
ϑ' ’ ΝΣ , 4 5. ἃ ἃ “ , σι “Ὁ, . ὅν. -ἃ 
Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας, “ Εἰπὲ ἡμῖν, πότε ταῦτα ἔσται; Καὶ τί τὸ 
σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα ταῦτα συντελεῖσθαι; " Ὃ δὲ 


12.36 γὰρ «--- 12.40 λήψονται ς λήμψονται 
12.36 πνεύματι ἁγίῳ « τῷ πνεύματι τῷ 12.41 ὃ Ἰησοῦς «--- 
ἁγίῳ ᾿ 12.43 λέγει « εἶπεν 
12.36 Λέγει ὁ ς Εἶπεν 12.43 βέβληκεν « ἔβαλεν 
12.36 ὑποπόδιον « ὑποκάτω 13.2 ἀποκριθεὶς --- 
12.37 οὖν «-- 13.2 λίθος ἐπὶ λίθῷ ς ὧδε λίθος ἐπὶ 
12.37 υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν ς αὐτοῦ ἐστιν λίθον 
υἱός 13.3 ἐπηρώτων « ἐπηρώτα 
12.37 ὁ «[ὁ] 13.4 Εἰπὲ ς Εἰπὸν 
12.38 ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ 13.4 πάντα ταῦτα συντελεῖσθαι Ὁ 
4 ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ ἔλεγεν ταῦτα συντελεῖσθαι πάντα 


104 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς αὐτοῖς ἤρξατο λέγειν, Βλέπετε μή τις ὑμᾶς 
, 6 Ν » ᾿ , ἣν δ΄ Ἂν σι 3 , Γ᾿ 
πλανήσῃ. ᾿ Πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, 
λέγοντες ὅτι Ἐγώ εἰμι: καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. 7 Ὅταν δὲ 
ἀκούσητε πολέμους καὶ ἀκοὰς πολέμων, μὴ θροεῖσθε- δεῖ γὰρ 
γενέσθαι: ἀλλ᾽ οὔπω τὸ τέλος. ὃ Ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ 
ἔθνος, καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν - καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ 

τόπους, καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί: ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. 


9 , Α « “ ε ,ὔ, , ν δ - Ἂ 
Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς: παραδώσουσιν γὰρ ὑμᾶς εἰς 
συνέδρια, καὶ εἰς συναγωγὰς δαρήσεσθε, καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ 
βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 
10 Ν ᾿ , ν “ π΄ - Ν ᾽ , 
Καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. 
ἡ Ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες, μὴ προμεριμνᾶτε τί 
λαλήσητε, μηδὲ μελετᾶτε: ἀλλ᾽ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ 
ὥρᾳ, τοῦτο λαλεῖτε. οὐ γάρ ἐστε ὑμεῖς οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ 
πνεῦμα τὸ ἅγιον. 'ΖΠαραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς 
θάνατον, καὶ πατὴρ τέκνον: καὶ ἐπαναστήσονται τέκνα ἐπὶ 
γονεῖς, καὶ θανατώσουσιν αὐτούς: 1 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι 
ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου. ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος 
σωθήσεται. 


Ἰάσρταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως, τὸ ῥηθὲν ὑπὸ 
Δανιὴλ τοῦ προφήτου, ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ --- ὁ ἀναγινώσκων 
νοείτω --- τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη 1" ὁ δὲ 
ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν, μηδὲ εἰσελθέτω 
ἀραί τι ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ ᾿ὅ καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ἢν μὴ 
ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω, ἀραι τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ. "7 Οὐαὶ δὲ 
ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς 
ἡμέραις. ὃ Προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γένηται ἣ φυγὴ ὑμῶν 
χειμῶνος. ᾿" Ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι θλίψις, οἵα οὐ 
γέγονεν τοιαύτη ἀπ᾿ ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ θεὸς ἕως τοῦ 


13.5 ἀποκριθεὶς αὐτοῖς ἤρξατο λέγειν ἄγωσιν 
Φ ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς 13.11 μηδὲ μελετᾶτε «--- 

13.6 γὰρ ς-- 13.12 Παραδώσει δὲ ὁ καὶ παραδώσει 

13.7 γὰρ «ς-- 13.14 τὸ ῥηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ τοῦ 

13.8 ἐπὶ ἔθνος ς ἐπ᾽ ἔθνος προφήτου «--- 

13.8 καὶ ἔσονται σεισμοὶ Φ ἔσονται 13.14 ἑστὼς ς ἑστηκότα 
σεισμοὶ 13.15 δὲ [δὲ 

13.8 καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαΐί 13.15 εἰς τὴν οἰκίαν « --- 
ἀρχαὶ « ἔσονται λιμοί ἀρχὴ 13.15 εἰσελθέτω ς εἰσελθάτω 

13.9 γὰρ --- 13.16 ὧν ς--- 

13.10 δεῖ πρῶτον « πρῶτον δεῖ 13.18 ἡ φυγὴ ὑμῶν «--- 

13.11 Ὅταν δὲ ἀγάγωσιν « καὶ ὅταν 13.19 ἧς «ἣν 


105 


13.6 - 13.19 


13.20 - 13.35 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


Καὶ τότε 


" 
παρελεύσονται 


“- ΠῚ Ν , 20 ᾿ 2 Ν , ΕἾ , ν 
νῦν, καὶ οὐ μὴ γένηται. “Καὶ εἰ μὴ κύριος ἐκολόβωσεν τὰς 
“᾿ , ΕΣ οΝ ΕΣ δὰ ΄- ’, 9. Ἅ, Ἅ, Ἂν δ ΓΑ 
ἡμέρας, οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα σάρξ: ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτούς, 

[᾿ 2 , 2 , ν ὃ , μὰ δ , 1.» ς ΩΝ 
οὺς ἐξελέξατο, ἐκολόβωσεν τὰς ἡμέρας. “᾿ ᾿Τότε᾽ ἐάν τις ὑμῖν 
εἴπῃ, Ἰδού, ὧδε ὁ χριστός, ἢ Ἰδού, ἐκεῖ, μὴ πιστεύετε. 
22 Ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται, καὶ 
δώσουσιν σημεῖα καὶ τέρατα, πρὸς τὸ ἀποπλανᾷν, εἰ δυνατόν, 
καὶ τοὺς ἐκλεκτούς. 25 Ὑμεῖς δὲ βλέπετε: ἰδού, προείρηκα ὑμῖν 
πάντα. 


21 Αλλ᾽ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις, μετὰ τὴν θλίψιν ἐκείνην, ὁ 
ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἣ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, 
25 καὶ οἱ ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ ἔσονται ἐκπίπτοντες, καὶ αἱ 
δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. 2 Καὶ τότε 
ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις μετὰ 
δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. 2) Καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς 
ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν 
τεσσάρων ἀνέμων, ἀπ᾽ ἄκρου γῆς ἕως ἄκρου οὐρανοῦ. 


28 ᾿Απὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν παραβολήν ὅταν αὐτῆς 
ἤδη ὁ κλάδος ἁπαλὸς γένηται καὶ ἐκφύῃ τὰ φύλλα, γινώσκετε 
ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν - 2 οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ταῦτα ἴδητε 
γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. “Ὁ μὴν λέγω 
ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἣ γενεὰ αὕτη, μέχρι οὗ πάντα ταῦτα 

, 31 « ἄ Ν᾿ Ἂς ΠΕ ΠΑΝ ,ὔ Ἴ - Ἂς , 
γένηται. “᾿ Ὁ οὐρανὸς καὶ ἣ γῆ παρελεύσεται οἱ δὲ λόγοι μου 
᾽ ν᾿ ᾿ 32 Ἂς ἃς - ς Ζ ᾿ ’ ΕΝ 12 ᾽ Ν 
οὐ μὴ παρέλθωσιν. 52 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ ὥρας οὐδεὶς 
οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι οἱ ἐν οὐρανῷ, οὐδὲ ὁ υἱός, εἰ μὴ ὁ πατήρ. 
33 Βλέπετε, ἀγρυπνεῖτε καὶ προσεύχεσθε- οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ 
καιρός ἐστιν. Ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος ἀφεὶς τὴν οἰκίαν 
αὐτοῦ, καὶ δοὺς τοῖς δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἑκάστῳ 
τὸ ἔργον αὐτοῦ, καὶ τῷ θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 
35 Γρηγορεῖτε οὖν: οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας 


13.20 κύριος ἐκολόβωσεν Ὁ 13.27 αὐτοῦ ἐκ « [αὐτοῦ] ἐκ 


ἐκολόβωσεν κύριος 13.28 αὐτῆς ἤδη ὁ κλάδος ς ἤδη ὁ 
13.21 Τότε ς Καὶ τότε ἡ: κλάδος αὐτῆς 
13.21 Ἰδού ὧδε ς Ἴδε ὧδε 13.29 ταῦτα ἴδητε ς ἴδητε ταῦτα 
13.21 ἢ Ἰδού ς Ἴδε 13.30 μέχρι « μέχρις 
13.22 καὶ τοὺς « τοὺς 13.30 πάντα ταῦτα « ταῦτα πάντα 
13.23 ἰδού «--- 13.31 παρελεύσεται ὁ παρελεύσονται 
13.24 Ἀλλ᾽ ς Ἀλλὰ 13.31 παρέλθωσιν ς παρελεύσονται 
13.25 τοῦ οὐρανοῦ ἔσονται « ἔσονται 13.32 ὥρας «τῆς ὥρας 

ἐκ τοῦ οὐρανοῦ 13.32 οἱ ἐν « ἐν 
13.25 ἐκπίπτοντες « πίπτοντες 13.33 καὶ προσεύχεσθε «ς--- 
13.27 αὐτοῦ καὶ « καὶ 13.34 καὶ ἑκάστῳ « ἑκάστῳ 


106 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 13.36 - 14.13 


ἔρχεται, ὀψέ, ἢ μεσονυκτίου, ἢ ἀλεκτοροφωνίας, ἢ πρωΐ: “ὁ μὴ 
ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς καθεύδοντας. 57 Ἃ δὲ ὑμῖν λέγω 
πᾶσιν λέγω, Γρηγορεῖτε. 


Ι 4 Ἦν δὲ τὸ Πάσχα καὶ τὰ ἄζυμα μετὰ δύο ἡμέρας: καὶ 

ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς πῶς αὐτὸν ἐν 
δόλῳ κρατήσαντες ἀποκτείνωσιν - 2ἔλεγον δέ, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, 
μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. 


3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ, ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ 
λεπροῦ, κατακειμένου αὐτοῦ, ἦλθεν γυνὴ ἔχουσα ἀλάβαστρον 
μύρου νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς: καὶ συντρίψασα ᾿τὸ τὸν 
ἀλάβαστρον, κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. Ἦσαν δέ 
τινες ἀγανακτοῦντες πρὸς ἑαυτούς, καὶ λέγοντες, Εἰς τί ἣ 
ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; " δύνατο γὰρ τοῦτο 
πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων δηναρίων, καὶ δοθῆναι τοῖς 
πτωχοῖς. Καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. 5 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἄφετε 
αὐτήν. τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; Καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν 
ἐμοί. ἡ Πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν, καὶ ὅταν 
θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι: ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε. 

ὃ Ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησεν: προέλαβεν μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς 

τὸν ἐνταφιασμόν. 5 Αμὴν ᾿λέγω᾽ ὑμῖν, ὅπου ἐὰν κηρυχθῇ τὸ δὲλεγω 
εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ὅλον τὸν κόσμον, καὶ ὃ ἐποίησεν αὕτη 
λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον αὐτῆς. 


1ὸ Καὶ ὁ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης, εἷς τῶν δώδεκα, ἀπῆλθεν 
πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς, ἵνα παραδῷ αὐτὸν αὐτοῖς. [' Οἱ δὲ 
ἀκούσαντες ἐχάρησαν, καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύριον 
δοῦναι. καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως αὐτὸν παραδῷ. 

12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων, ὅτε τὸ Πάσχα ἔθυον, 
λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Ποῦ θέλεις ἀπελθόντες 
Γε Ἄ: 1-ὔ᾽, ᾿ ν ᾿ 13: Κρ εν, , ,ὔ σι ν ᾿ 
ἑτοιμάσωμεν᾽ ἵνα φάγῃς τὸ Πάσχα; ᾽ Καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν ἑτοιμάσομεν 


13.35 ὀψέ ἢ μεσονυκτίου « ἢ ὀψὲ ἢ 14.6 εἰργάσατο ς ἠργάσατο 
μεσονύκτιον 14.7 αὐτοὺς « αὐτοῖς 
13.37 Ἃ ςὋ 14.8 αὕτη ς-- 
14.2 δέ «γάρ 14.8 μου τὸ σῶμα « τὸ σῶμά μου 
14.2 θόρυβος ἔσται « ἔσται θόρυβος 14.909 λέγω « δὲ λέγω 
14.3 καὶ συντρίψασα τὸ ς 14.9 τοῦτο «--- 
συντρίψασα τὴν 14.10 ὁ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης ς Ἰούδας 
14.3 κατὰ «-- Ἰσκαριὼθ ὁ 
14.4 καὶ λέγοντες «--- 14.10 παραδῷ αὐτὸν « αὐτὸν παραδοῖ 
14.5 τοῦτο « τοῦτο τὸ μύρον 14.11 εὐκαίρως αὐτὸν παραδῷ ς αὐτὸν 
14.5 τριακοσίων δηναρίων ὁ εὐκαίρως παραδοῖ 


δηναρίων τριακοσίων 


107 


14.14 - 14.27 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


ἀνάγαιον 


μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτοῖς, Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν, καὶ 
ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων: 


Τὰ καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ, εἴπατε τῷ 


ἀκολουθήσατε αὐτῷ, 
οἰκοδεσπότῃ ὅτι Ὁ διδάσκαλος λέγει, Ποῦ ἐστιν τὸ κατάλυμα, 
ὅπου τὸ Πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω; ᾿" Καὶ αὐτὸς ὑμῖν 
δείξει ᾿ἀνώγεον᾽ μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον. ἐκεῖ ἑτοιμάσατε 
ἡμῖν. [6 Καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ ἦλθον εἰς τὴν 
πόλιν, καὶ εὗρον καθὼς εἶπεν αὐτοῖς, καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα. 


1 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. ὃ Καὶ 
ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων, εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, ᾿Αμὴν 
λέγω ὑμῖν, ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με, ὁ ἐσθίων μετ᾽ ἐμοῦ. 
'9οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι, καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ᾽ εἷς, Μήτι 
ἐγώ; Καὶ ἄλλος, Μήτι ἐγώ; 2 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Εἷς 
ἐκ τῶν δώδεκα, ὁ ἐμβαπτόμενος μετ᾽ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. 
21 μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει, καθὼς γέγραπται περὶ 
αὐτοῦ: οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾽ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου 
παραδίδοται: καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος 
ἐκεῖνος. 


2 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν, λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας 
ἔκλασεν, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς, καὶ εἶπεν, Λάβετε, φάγετε: τοῦτό 
ἐστιν τὸ σῶμά μου. 2 Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον εὐχαριστήσας 
ἔδωκεν αὐτοῖς. καὶ ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. 2 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, 
Τοῦτό ἐστιν τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸ περὶ 
πολλῶν ἐκχυνόμενον. 25 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ μὴ πίω 
ἐκ τοῦ γενήματος τῆς ἀμπέλου, ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὅταν 
αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ. 


26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν. 


2 Καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Πάντες 
σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ ὅτι γέγραπται, 
Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ διασκορπισθήσεται τὰ πρόβατα. 


14.14 κατάλυμα « κατάλυμά μου 14.21 ἦν ς--- 

14.15 ἀνώγεον « ἀνάγαιον 14.22 ὃ Ἰησοῦς «--- 

14.15 ἐκεῖ ὁ καὶ ἐκεῖ 14.22 φάγετε «--- 

14.16 αὐτοῦ ε--- " 14.23 τὸ ς-- 

14.18 εἶπεν ὁ Ἰησοῦς « ὁ Ἰησοῦς εἶπεν 14.24 τὸ τῆς καινῆς « τῆς 

14.19 Οἱ δὲ «--- 14.24 περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον 

14.19 καθ᾽ « κατὰ ἐκχυννόμενον ὑπὲρ πολλῶν 

14.19 Μήτι ἐγώ Καὶ ἄλλος «--- 14.27 ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ « --- 
14.20 ἀποκριθεὶς «--- 14.27 διασκορπισθήσεται τὰ πρόβατα « 
14.20 ἐκ «---- τὰ πρόβατα διασκορπισθήσονται 


14.21 Ὁ μὲν ς Ὅτι ὁ μὲν 
108 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 14.28 - 14.42 


25 ᾿Αλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με, προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. 
29 Ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ, Καὶ εἰ πάντες σκανδαλισθήσονται, 
ἀλλ᾽ οὐκ ἐγώ. ᾽ Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν λέγω σοι, ὅτι 
σὺ σήμερον ἐν τῇ νυκτὶ ταύὔτῃ, πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνῆσαι, 
τρὶς ἀπαρνήσῃ με. ᾽} Ὁ δὲ ἐκπερισσοῦ ἔλεγεν μᾶλλον, Ἐάν με 
δέῃ συναποθανεῖν σοι, οὐ μή σε ἀπαρνήσωμαι. Ὡσαύτως δὲ 
καὶ πάντες ἔλεγον. 


32 ΝΣ ἰὴ 4 , Ὁ ἣ. .9} - ν 
Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ:- καὶ 
λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Καθίσατε ὧδε, ἕως προσεύξωμαι. 
35 Καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην 
μεθ’ ἑαυτοῦ, καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. "Καὶ 
λέγει αὐτοῖς, Περίλυπός ἐστιν ἣ ψυχή μου ἕως θανάτου: 
μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. ἢ Καὶ προσελθὼν μικρόν, ἔπεσεν 
ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ προσηύχετο ἵνα, εἰ δυνατόν ἐστιν, παρέλθῃ ἀπ᾿ 
αὐτοῦ ἡ ὥρα. 6 Καὶ ἔλεγεν, ᾿Αββᾶ, ὁ πατήρ, πάντα δυνατά σοι. 
Παρένεγκε τὸ ποτήριον ἀπ᾿ ἐμοῦ τοῦτο: ἀλλ᾽ οὐ τί ἐγὼ θέλω, 
᾿ Ἂν Ἕ ,ὔ 37 Ν᾿, Ν ᾳ , ΕΣ Ἀν ᾿ ἢ 
ἀλλὰ τί σύ. ὁ) Καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας, 
Ἁ , ΄, , ,ὔ ᾿ 3, » ’ὔ - 
καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ, Σίμων, καθεύδεις; Οὐκ ἴσχυσας μίαν ὥραν 
γρηγορῆσαι; ὃ Γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε 
εἰς πειρασμόν. Τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἣ δὲ σὰρξ ἀσθενής. 
39 Καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύξατο, τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. 
40 ν ες , ΚΝ ἥ Ν Ἂ , τ 
Καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς πάλιν καθεύδοντας: ἦσαν 
γὰρ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν βεβαρημένοι, καὶ οὐκ ἤδεισαν τί αὐτῷ 
ἀποκριθῶσιν. 1: Καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον, καὶ λέγει αὐτοῖς, 
Καθεύδετε λοιπὸν καὶ ἀναπαύεσθε. ᾿Απέχει: ἦλθεν ἣ ὥρα- 
ἰδού, παραδίδοται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν 
ἁμαρτωλῶν. 42 Ἐγείρεσθε, ἄγωμεν : ἰδού, ὁ παραδιδούς με 
ἤγγικεν. 


14.29 Καὶ εἰ ς Εἰ καὶ 14.35 προσελθὼν ς« προελθὼν 
14.30 ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ « ταύτῃ τῇ 14.35 ἔπεσεν « ἔπιπτεν 
νυκτὶ 14.36 ἀπ᾽ ἐμοῦ τοῦτο « τοῦτο ἀπ᾿ ἐμοῦ 
14.30 ἀπαρνήσῃ με «με ἀπαρνήσῃ 14.38 εἰσέλθητε « ἔλθητε 
14.31 ἐκπερισσοῦ ἔλεγεν μᾶλλον «ς 14.40 ὑποστρέψας εὑρεν αὐτοὺς πάλιν 
ἐκπερισσῶς ἐλάλει 4 πάλιν ἐλθὼν εὗρεν αὐτοὺς 
14.31 με δέῃ ὁ δέῃ με 14.40 οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ς αὐτῶν οἱ 
14.31 ἀπαρνήσωμαι Φ ἀπαρνήσομαι ὀφθαλμοὶ 
14.32 Γεθσημανῆ « Γεθσημανί 14.40 βεβαρημένοι ὁ καταβαρυνόμενοι 
14.33 Ἰάκωβον « [τὸν] Ἰάκωβον 14.40 αὐτῷ ἀποκριθῶσιν ὁ 
14.33 Ἰωάννην « [τὸν] Ἰωάννην ἀποκριθῶσιν αὐτῷ 
14.33 μεθ᾽ ἑαυτοῦ « μετ᾽ αὐτοῦ 14.41 λοιπὸν « τὸ λοιπὸν 


109 


14.43 - 14.58 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


45 Καὶ εὐθέως, ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος, παραγίνεται Ἰούδας, 
εἷς ὧν τῶν δώδεκα, καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν 
καὶ ξύλων, παρὰ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν γραμματέων καὶ τῶν 
πρεσβυτέρων. “᾿Δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον 
αὐτοῖς, λέγων, Ὃν ἂν φιλήσω, αὐτός ἐστιν κρατήσατε αὐτόν, 
καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. 25 Καὶ ἐλθών, εὐθέως προσελθὼν 
αὐτῷ λέγει αὐτῷ, Ῥαββί, ῥαββί- καὶ κατεφίλησεν αὐτόν. “5 Οἱ 
δὲ ἐπέβαλον ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς χεῖρας αὐτῶν, καὶ ἐκράτησαν 
αὐτόν. “7 Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκότων σπασάμενος τὴν 
μάχαιραν ἔπαισεν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως, καὶ ἀφεῖλεν 
αὐτοῦ τὸ ὠτίον. “ὃ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ως 
ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν μς; 
Ὁ Καθ’ ἡμέραν ἤμην πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων, καὶ οὐκ 
ἐκρατήσατέ με: ἀλλ᾽ ἵνα πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. “ὃ Καὶ 
ἀφέντες αὐτὸν πάντες ἔφυγον. 


ἊΣ Κ ᾿ς Ξ ,ὔ 3 λ , θ ΩΣ - 
αἱ εἷς τις νεανίσκος ἠκολούθησεν αὐτῷ, 
περιβεβλημένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ. Καὶ κρατοῦσιν αὐτὸν οἱ 
νεανίσκοι: "ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ᾽ 
αὐτῶν. 
53 Α 3 3 5 9 ΄“- Ἂ Ν 3 , ἃ; 
Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν πρὸς τὸν ἀρχιερέα" καὶ 
συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ 
ε “-“ 54 Α ς , 5 Ἂν , 3 Ἂ 
οἱ γραμματεῖς. “Καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν 
αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως: καὶ ἦν 
συγκαθήμενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν, καὶ θερμαινόμενος πρὸς τὸ 
φῶς. “" Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ 
τοῦ Ἰησοῦ μαρτυρίαν, εἰς τὸ θανατῶσαι αὐτόν: καὶ οὐχ 
- 56 Ν Αἴ ἣν , 2 τ - Ν 
εὕρισκον. “᾿ Πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρτύρουν κατ᾽ αὐτοῦ, καὶ 
ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν. “7 Καί τινες ἀναστάντες 
ἐψευδομαρτύρουν κατ᾽ αὐτοῦ, λέγοντες “ὅτι Ἡμεῖς 
ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος ὅτι Ἐγὼ καταλύσω τὸν ναὸν 
τοῦτον τὸν χειροποίητον, καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον 


14.43 εὐθέως « εὐθὺς 14.47 ὠτίον ς ὠτάριον 

14.43 ὧν ς-- 14.48 ἐξήλθετε « ἐξήλθατε 

14.43 πολὺς «-- 14.50 πάντες ἔφυγον « ἔφυγον πάντες 
14.44 ἀπαγάγετε ς ἀπάγετε 14.51 εἷς τις νεανίσκος ἠκολούθησεν « 
14.45 εὐθέως « εὐθὺς νεανίσκος τις συνηκολούθει 
14.45 αὐτῷ Ῥαββί «--- 14.51 οἱ νεανίσκοι « --- 

14.46 ἐπ᾽ αὐτὸν ς--- 14.52 ἀπ᾽ αὐτῶν «--- 

14.46 αὐτῶν « αὐτῷ 14.53 αὐτῷ «-- 

14.47 τις «ἴτις] 14.55 εὕρισκον « ηὕρισκον 


110 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 14.59 - 14.72 


ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. “" Καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἣ 
μαρτυρία αὐτῶν. “Καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς μέσον 
ἐπηρώτησεν τὸν Ἰησοῦν, λέγων, Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; Τί οὗτοί 
σου καταμαρτυροῦσιν; “δ᾽ Ὁ δὲ ἐσιώπα, καὶ οὐδὲν ἀπεκρίνατο. 
Πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς ἐπηρώτα αὐτόν, καὶ λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ 
χριστός, ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; “2 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἐγώ εἰμι. 
Καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς 
δυνάμεως, καὶ ἐρχόμενον μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. 
635: δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς χιτῶνας αὐτοῦ λέγει, Τί ἔτι 
χρείαν ἔχομεν μαρτύρων; 5 Ἠκούσατε τῆς βλασφημίας: τί 
ὑμῖν φαίνεται; Οἱ δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι ἔνοχον 
θανάτου. “Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ, καὶ 
περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ κολαφίζειν αὐτόν, καὶ 
λέγειν αὐτῷ, Προφήτευσον- καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν 
ἷ ἔβαλλον ᾿ ἔβαλον 
66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου ἐν τῇ αὐλῇ κάτω, ἔρχεται μία τῶν 


67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον 


παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως, 
θερμαινόμενον, ἐμβλέψασα αὐτῷ λέγει, Καὶ σὺ μετὰ τοῦ 
Ναζαρηνοῦ Ἰησοῦ ἦσθα. “ὃ Ὃ δὲ ἠρνήσατο, λέγων, Οὐκ οἶδα, 
"οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. Καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ οὔτε 
, Ἀν , 3 , 69 ἃ 6 , 2 “- 

προαύλιον : καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησεν. “" Καὶ ἣ παιδίσκη ἰδοῦσα 
αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς παρεστηκόσιν ὅτι Οὗτος ἐξ 

᾽ σι 2 , 70 - ἂν }Ζ ἿΣ ΩΝ Ἂ Ἶ »Ἶ ,’ ε 
αὐτῶν ἐστίν. ““ Ὁ δὲ πάλιν ἠρνεῖτο. Καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ 

ῬᾺ "» σι ᾧ Ω π᾿ ἱ "Ὁ φπΝ 3 Ν μῇ 

παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Πέτρῳ, ᾿Αληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ: καὶ γὰρ 
Γαλιλαῖος εἶ, καὶ ἣ λαλιά σου ὁμοιάζει. 7: 'Ὃ δὲ ἤρξατο 
ἀναθεματίζειν καὶ ὀμνύναι ὅτι Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον τοῦτον 
ὃν λέγετε. 72 Καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησεν. Καὶ 
ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι Πρὶν 
5 ,ὔ “ ,ὔ τ , Ψ' Ἁ, ΕΣ Ἂ, 
ἀλέκτορα φωνῆσαι δίς, ἀπαρνήσῃ με τρίς. Καὶ ἐπιβαλὼν 
ἔκλαιεν. 


14.61 οὐδὲν ἀπεκρίνατο « οὐκ 14.68 τί σὺ « σὺ τί 
ἀπεκρίνατο οὐδέν δ' 14.68 καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησεν « [καὶ 
14.64 εἶναι ἔνοχον « ἔνοχον εἶναι ἀλέκτωρ ἐφώνησεν] 
14.65 τὸ πρόσωπον αὐτοῦ « αὐτοῦ τὸ 14.69 πάλιν ἤρξατο « ἤρξατο πάλιν 
πρόσωπον 14.69 παρεστηκόσιν « παρεστῶσιν 
14.656 ἔβαλλον « ἔλαβον 14.70 καὶ ἣ λαλιά σου ὁμοιάζει ο--- 
14.66 ἐν τῇ αὐλῇ κάτω « κάτω ἐν τῇ 14.72 ἐκ « εὐθὺς ἐκ, 
αὐλῇ ᾿ 14.72 ὃ εἶπεν ς ὡς εἶπεν 
14.67 Ἰησοῦ ἦσθα « ἦσθα τοῦ Ἰησοῦ 14.72 ἀπαρνήσῃ με τρίς « τρίς με 
14.68 Οὐκ «Οὔτε ἀπαρνήσῃ 


14.68 οὐδὲ ς οὔτε 


111 


15.1 - 15.17 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


Ι 5 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωϊ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ 
ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυτέρων καὶ γραμματέων, καὶ 
ὅλον τὸ συνέδριον, δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ 
παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. 2 Καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Πιλάτος, Σὺ 
εἰ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ, Σὺ 
λέγεις. ὁ Καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ ἀρχιερεῖς πολλά: 1ὁ δὲ 
Πιλάτος πάλιν ἐπηρώτησεν αὐτόν, λέγων, Οὐκ ἀποκρίνῃ 
᾽ Στ α ᾿ - 5: . 9 Ρ 
οὐδέν; Ἴδε, πόσα σου καταμαρτυροῦσιν. " Ὃ δὲ Ἰησοῦς 
3 , Ἄ. Ν Ε ,ὔ :᾿ ’, Ν ’, 
οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη, ὥστε θαυμάζειν τὸν Πιλάτον. 


6 Ν Ἂς Ξ ἣν δ , ᾿ “-“ .« ᾽ - 
Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς ἕνα δέσμιον, ὅνπερ 
ἠτοῦντο. Ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν 
συστασιαστῶν δεδεμένος, οἵτινες ἐν τῇ στάσει φόνον 
πεποιήκεισαν. ὃ Καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο αἰτεῖσθαι 
καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. 5 Ὃ δὲ Πιλάτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς, 
λέγων, Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; 
10 Ἐ ΄, ν ἐδ ὃ ν θό ὃ ὃ ,ὕ Ἀν ὃς - 
γίνωσκεν γὰρ ὅτι διὰ φθόνον παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ 
Ε “ 11) ε Ἂ, τὰς “ 5 , Ἂ "᾿, ἘΣ - 
ἀρχιερεῖς. ᾿᾿ Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν ὄχλον, ἵνα μᾶλλον 
τὸν Βαραββᾶν ἀπολύσῃ αὐτοῖς. '2 Ὁ δὲ Πιλάτος ἀποκριθεὶς 
πάλιν εἶπεν αὐτοῖς, Τί οὖν θέλετε ποιήσω ὃν λέγετε βασιλέα 
τῶν Ἰουδαίων; 15Οἱ δὲ πάλιν ἔκραξαν, Σταύρωσον αὐτόν. 
14 δὲ Πιλάτος ἔλεγεν αὐτοῖς, Τί γὰρ κακὸν ἐποίησεν; Οἱ δὲ 
περισσοτέρως ἔκραξαν, Σταύρωσον αὐτόν. 5 Ὁ δὲ Πιλάτος 
βουλόμενος τῷ ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι, ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν 
Βαραββᾶν- καὶ παρέδωκεν τὸν Ἰησοῦν, φραγελλώσας, ἵνα 
σταυρωθῇ. 
16 : δὲ σι Ἂ, Ἄ Ἂν ΤῊΝ ᾿, - ὑλῇ ΠΡ. 
Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς, ὅ ἐστιν 
πραιτώριον, καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν. [7 Καὶ 
ἐνδύουσιν αὐτὸν πορφύραν, καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ πλέξαντες 


15.1 εὐθέως ἐπὶ τὸ ς εὐθὺς 15.8 ἀεὶ ς-- Ὁ 

15.1 τῷ «-- 15.12 ἀποκριθεὶς πάλιν εἶπεν « πάλιν 

15.2 εἶπεν αὐτῷ « αὐτῷ λέγει ἀποκριθεὶς ἔλεγεν 

15.4 ἐπηρώτησεν « ἐπηρώτα 15.12 θέλετε ποιήσω ὃν λέγετε Φ 

15.4 καταμαρτυροῦσιν ὁ [θέλετε] ποιήσω [ὃν λέγετε] τὸν 
κατηγοροῦσιν 15.14 κακὸν ἐποίησεν Φ ἐποίησεν κακόν 

15.6 ὅνπερ ῃτοῦντο « ὃν παρῃτοῦντο 15.14 περισσοτέρως 9Φ περισσῶς 

15.7 συστασιαστῶν ς στασιαστῶν 15.17 ἐνδύουσιν « ἐνδιδύσκουσιν 


15.8 ἀναβοήσας « ἀναβὰς 


112 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 15.18 - 15.34 


1ιδ καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι αὐτόν, 


19 


ἀκάνθινον στέφανον, 
Χαῖρε, ὁ βασιλεὺς, τῶν Ἰουδαίων: ᾿" καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν 
κεφαλὴν καλάμῳ, καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ, καὶ τιθέντες τὰ γόνατα 
προσεκύνουν αὐτῷ. ᾿ Καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ, ἐξέδυσαν 
αὐτὸν τὴν πορφύραν, καὶ ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. 
Ν ΕἾ Ψ 5. ν .-“ , 3 , 1 ἥ 
Καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα σταυρώσωσιν αὐτόν. “ Καὶ 
ἀγγαρεύουσιν παράγοντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον, ἐρχόμενον 
ΕΣ - ᾿ , ᾽ Ψ ν ε , .-« " δ 
ἀπ᾽ ἀγροῦ, τὸν πατέρα ᾿Αλεξάνδρου καὶ 'ῬΡούφου, ἵνα ἄρῃ τὸν 
Ν ΕΣ [οἱ ὭΣ Αἱ: , ἡ Ἂς ἘΜΉΝ - , .«“ 
σταυρὸν αὐτοῦ. “Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶ τόπον, ὅ 
ἐστιν μεθερμηνευόμενον, Κρανίου Τόπος. 2) Καὶ ἐδίδουν αὐτῷ 
πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον: ὁ δὲ οὐκ ἔλαβεν. 2) Καὶ 
σταυρώσαντες αὐτόν, διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, 
βάλλοντες κλῆρον ἐπ᾽ αὐτά, τίς τί ἄρῃ. 2 Ἦν δὲ ὥρα τρίτη, καὶ 
ἐσταύρωσαν αὐτόν. 2 Καὶ ἦν ἣ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ 
ἐπιγεγραμμένη, Ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. 2) Καὶ σὺν αὐτῷ 
σταυροῦσιν δύο λῃστάς, ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ εὐωνύμων 
9, ΄- 28 4 , ς Ν μ᾽ , Ν Ν 5 ᾿ἤ 
αὐτοῦ. 2 Καὶ ἐπληρώθη ἣ γραφὴ ἣ λέγουσα, Καὶ μετὰ ἀνόμων 
τ ψ' 29 ΝΝ ὲ ,Ἱ 2 ᾿ ΕἾ ᾽, 
ἐλογίσθη. “ Καὶ οἱ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτόν, 
κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν, καὶ λέγοντες, Οὐά, ὁ καταλύων 
τὸν ναόν, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν, ᾿᾿ σῶσον σεαυτόν, 
καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. Ὁμοίως καὶ οἱ ἀρχιερεῖς 
ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον, 
Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. 2 Ὁ χριστὸς ὁ 
βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, ἵνα 
ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ.᾽ Καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι 
αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. 
33 , ἘΝ .«“ ᾿ ᾿ “Ὁ ᾿ ς ἢ Ἂν 
Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης, σκότος ἐγένετο ἐφ᾽ ὅλην τὴν 
γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης. ἢ Καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς 


15.18 ὁ βασιλεὺς ὁ βασιλεῦ οἰκοδομῶν ἐν τρισὶν ἡμέραις 

15.20 τὰ ἴδια « αὐτοῦ 15.30 καὶ κατάβα « καταβὰς 

15.22 Γολγοθᾶ « τὸν Γολγοθᾶν 15.32 τοῦ Ἰσραὴλ ς Ἰσραὴλ 

15.23 πιεῖν ς-- 15.32 πιστεύσωμεν αὐτῷ « 

15.23 ὁ ὃς πιστεύσωμεν 

15.24 σταυρώσαντες αὐτόν ὁ 15.32 συνεσταυρωμένοι ὁ 
σταυροῦσιν αὐτὸν καὶ συνεστασυρωμένοι σὺν 

15.28 -- 15.33 Γενομένης δὲ ς Καὶ γενομένης 

15.29 ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν 15.34 ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ « ἐνάτῃ ὥρᾳ 


113 


βασιλεῦ 


πιστεύσωμεν 


15.35 - 15.47 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


πρὸς σάββατον 


φωνῇ μεγάλῃ, λέγων, Ἐλωΐ, Ἐλωΐ, λιμὰ σαβαχθανι; Ὅ ἐστιν 
μεθερμηνευόμενον, Ὁ θεός μου, ὁ θεός μου, εἰς τί με 
ἐγκατέλιπες; 5 Καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες 
ἔλεγον, Ἰδού, Ἠλίαν φωνεῖ. 6 Δραμὼν δὲ εἷς, καὶ γεμίσας 
σπόγγον ὄξους, περιθείς τε καλάμῳ, ἐπότιζεν αὐτόν, λέγων, 
ἜΑφετε, ἴδωμεν εἰ ἔρχεται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. 57 Ὃ δὲ 
Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν μεγάλην ἐξέπνευσεν. ὃ Καὶ τὸ 
καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω. 
39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι 
οὕτως κράξας ἐξέπνευσεν, εἶπεν, Αληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος 
υἱὸς ἦν θεοῦ. “Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν 
θεωροῦσαι, ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή, καὶ Μαρία ἣ 
τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ, καὶ Σαλώμη, 1) αἵ 
καί, ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, ἠκολούθουν αὐτῷ, καὶ διηκόνουν 
αὐτῷ, καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς 
Ἱεροσόλυμα. 


4 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης, ἐπεὶ ἦν Παρασκευή, ὅ ἐστιν 
'προσάββατον,᾽ 45 ἦλθεν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθαίας, εὐσχήμων 
βουλευτής, ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ 
θεοῦ- τολμήσας εἰσῆλθεν πρὸς Πιλάτον, καὶ ἠτήσατο τὸ σῶμα 
τοῦ Ἰησοῦ. “3 Ὁ δὲ Πιλάτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκεν καὶ 
προσκαλεσάμενος τὸν κεντυρίωνα, ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ 
πάλαι ἀπέθανεν. Καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος, 
ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. “2 Καὶ ἀγοράσας σινδόνα, καὶ 
καθελὼν αὐτόν, ἐνείλησεν τῇ σινδόνι, καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν 
μνημείῳ, ὃ ἦν λελατομημένον ἐκ πέτρας: καὶ προσεκύλισεν 
λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. “7 Ἢ δὲ Μαρία ἣ 
Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. 


15.34 λέγων «-- 15.40 τοῦ Ἰακώβου ς Ἰακώβου 


15.34 λιμὰ ὁ. λεμα 15.40 Ἰωσῆ . Ἰωσῆτος 

15.34 με ἐγκατέλιπες ς ἐγκατέλιπές με 15.41 αἵ καί ὁ αἱ 

15.35 Ἰδού . Ἴδε 15.43 ἦλθεν Ἰωσὴφ ὁ « ἐλθὼν Ἰωσὴφ 

15.36 εἷς καὶ «τις [καὶ] [ὁ] 

15.36 τε ς-- 15.43 Πιλάτον « τὸν Πιλᾶτον 

15.38 ἀπὸ ς ἀπ᾿ 15.45 σῶμα «πτῶμα 

15.39 Κραρας .-- Β 15.46 καὶ καθελὼν ς καθελὼν 

15.39 ὁ ἄνθρωπος οὗτος « οὗτος ὁ 15.46 κατέθηκεν « ἔθηκεν 
ἄνθρωπος " 15.47 Ἰωσῆ « ἣ Ἰωσῆτος 

15.39 ἦν θεοῦ « θεοῦ ἦν 15.47 τίθεται « τέθειται 

15.40 ἦν ς-- 


114 


ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


Ι Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου, Μαρία ἣ Μαγδαληνὴ 
6 καὶ Μαρία ᾿ἸἸακώβου᾽ καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν 
ἀρώματα, ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. 2 Καὶ λίαν προὶ τῆς 
μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον, ἀνατείλαντος τοῦ 
ἡλίου. Καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς, Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν 
λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; “Καὶ ἀναβλέψασαι 
θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος: ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. 
5 Καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον, εἶδον νεανίσκον καθήμενον 
ἐν τοῖς δεξιοῖς, περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. καὶ 
ἐξεθαμβήθησαν. ὅ Ὁ δὲ λέγει αὐταῖς, Μὴ ἐκθαμβεῖσθε: 
Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυρωμένον - ἠγέρθη, 
οὐκ ἔστιν ὧδε. ἴδε, ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. 7 ᾿Αλλ᾽ 
ὑπάγετε, εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ ὅτι Προάγει 
ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 
ὃ Καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου: εἶχεν δὲ αὐτὰς 
τρόμος καὶ ἔκστασις: καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον, ἐφοβοῦντο γάρ. 

9 Ἀναστὰς δὲ πρωΐ πρώτῃ σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ 
τῇ Μαγδαληνῇ, ἀφ᾽ ἧς ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. 15 Ἐκείνη 
πορευθεῖσα ἀπήγγειλεν τοῖς μετ᾽ αὐτοῦ γενομένοις, πενθοῦσιν 
καὶ κλαίουσιν. 1} Κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ᾽ 
αὐτῆς ἠπίστησαν. 


Ἰ2 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν περιπατοῦσιν ἐφανερώθη 
ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ, πορευομένοις εἰς ἀγρόν. 1} Κἀκεῖνοι 
ἀπελθόντες ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς: οὐδὲ ἐκείνοις 
ἐπίστευσαν. 


Ἰάνγστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς τοῖς ἕνδεκα ἐφανερώθη, 
καὶ ὠνείδισεν τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν καὶ σκληροκαρδίαν, ὅτι 
τοῖς θεασαμένοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. ᾿" Καὶ 
εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα, κηρύξατε τὸ 
εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει. '5 Ὃ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς 

᾿ ε ΠΕ , Ψ 17 “ Ν “ 
σωθήσεται: ὁ δὲ ἀπιστήσας κατακριθήσεται. [7 Σημεῖα δὲ τοῖς 


16.1 Ἰακώβου « ἣ [τοῦ] Ἰακώβου 16.8 γάρ «γάρ - [{[5Ποτῖογ δπαΐηρ 1] 
16.2 τῆς μιᾶς « τῇ μιᾷ τῶν 16.9 Ἀναστὰς ς[[Ἀναστὰς 

167 Ἀλλ᾽ ς Ἀλλὰ 16.9 ἀφ᾽ «παρ᾽ 

16.8 δὲ «γὰρ, 16.14 ἀνακειμένοις « [δὲ] ἀνακειμένοις 


16.8 εἰπον 9 εἶπαν 


115 


16.1 - 16.17 


ἣ τοῦ Ἰακώβου 


16.18 - 16.20 ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ 


πιστεύσασιν ταῦτα παρακολουθήσει: ἐν τῷ ὀνόματί μου 
δαιμόνια ἐκβαλοῦσιν: γλώσσαις λαλήσουσιν καιναῖς: 
Ιδ ὄφεις ἀροῦσιν: κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν, οὐ μὴ αὐτοὺς 
βλάψῃ: ἐπὶ ἀρρώστους χεῖρας ἐπιθήσουσιν, καὶ καλῶς 
ἕξουσιν. 


19. μὲν οὖν κύριος, μετὰ τὸ λαλῆσαι αὐτοῖς, ἀνελήφθη εἰς 
τὸν οὐρανόν, καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ θεοῦ. 2) Ἐκεῖνοι δὲ 
ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ, τοῦ κυρίου συνεργοῦντος, καὶ 
τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. 


᾿Αμήν. 
16.18 ὄφεις « [καὶ ἐν ταῖς χερσὶν] ὄφεις 16.19 ἀνελήφθη ὁ ἀνελήμφθη 
16.19 κύριος « κύριος Ἰησοῦς 16.20 σημείων. Ἀμήν « σημείων.]] 


116 


ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 


ο πειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι διήγησιν 
Ε περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων, 
2 καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἀπ᾽ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται 

, - ,ὕ ὦ 8». Ι Φ' ,ὕ " 
γενόμενοι τοῦ λόγου, “ἔδοξεν κἀμοί, παρηκολουθηκότι ἄνωθεν 
πᾶσιν ἀκριβῶς, καθεξῆς σοι γράψαι, κράτιστε Θεόφιλε, “ἵνα 
ἐπιγνῷς περὶ ὧν κατηχήθης λόγων τὴν ἀσφάλειαν. 

5 Ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως τῆς 
Ἰουδαίας ἱερεύς τις ὀνόματι Ζαχαρίας, ἐξ ἐφημερίας Ἀβιά- 
καὶ ἣ γυνὴ αὐτοῦ ἐκ τῶν θυγατέρων ᾿Δαρών, καὶ τὸ ὄνομα 

5. .αὶ τ ν᾽ “ἘΠ Ν ΄, 3 ᾿ ἀστὸς ὧν - 
αὐτῆς Ἐλισάβετ. ᾿ Ἦσαν δὲ δίκαιοι ἀμφότεροι ἐνώπιον τοῦ 
θεοῦ, πορευόμενοι ἐν πάσαις ταῖς ἐντολαῖς καὶ δικαιώμασιν 
τοῦ κυρίου ἄμεμπτοι. 7 Καὶ οὐκ ἦν αὐτοῖς τέκνον, καθότι ἣ 
Ἐλισάβετ ἦν στεῖρα, καὶ ἀμφότεροι προβεβηκότες ἐν ταῖς 
ἡμέραις αὐτῶν ἦσαν. 


8» , δ τά “ες ,ὔ 3... αὶ ὁ - ᾿; - 

Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ἱερατεύειν αὐτὸν ἐν τῇ τάξει τῆς 
ἐφημερίας αὐτοῦ ἔναντι τοῦ θεοῦ, “ κατὰ τὸ ἔθος τῆς ἱερατείας, 
μὲ ΄- - ἧς ν ἣ Ν Ν - , 10 ἦν 
ἔλαχεν τοῦ θυμιᾶσαι εἰσελθὼν εἰς τὸν ναὸν τοῦ κυρίου. "Καὶ 
πᾶν τὸ πλῆθος ἦν τοῦ λαοῦ προσευχόμενον ἔξω τῇ ὥρᾳ τοῦ 
θυμιάματος. ᾿ Ὥφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος κυρίου, ἑστὼς ἐκ 
δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. ᾿2 Καὶ ἐταράχθη 
Ζαχαρίας ἰδών, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ᾽ αὐτόν. 1} Εἶπεν δὲ πρὸς 
3 Ν Ξ “᾽ ἣν ΄- , ΕἸ ὰ Ξ 
αὐτὸν ὁ ἄγγελος, Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία: διότι εἰσηκούσθη ἣ 
δέησίς σου, καὶ ἣ γυνή σου Ἐλισάβετ γεννήσει υἱόν σοι, καὶ 
καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην. [Ἶ Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ 
ἀγαλλίασις, καὶ πολλοὶ ἐπὶ τῇ γεννήσει αὐτοῦ χαρήσονται. 
Ἰ5 Ἔσται γὰρ μέγας ἐνώπιον 'τοῦ κυρίου, καὶ οἶνον καὶ σίκερα 
οὐ μὴ πίῃ, καὶ πνεύματος ἁγίου πλησθήσεται ἔτι ἐκ κοιλίας 
μητρὸς αὐτοῦ. ᾿“ Καὶ πολλοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπιστρέψει ἐπὶ 


17 Ν Ἔ τὰ ,ὔ 3 ,ὕ 
καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἐνώπιον 


κύριον τὸν θεὸν αὐτῶν 
3. ΄- ΕΣ ,ὔ Ν᾿; ’, ν ἢ ζ ε ,ὔ ἣν 
αὐτοῦ ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλίου, ἐπιστρέψαι καρδίας 


πατέρων ἐπὶ τέκνα, καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, 


1.5 τοῦ-ς-- 1.70 ἡ Ἐλισάβετῆν «ἦν ἣ Ἐλισάβετ 
1.5 ἡ γυνὴ αὐτοῦ «γυνὴ αὐτῷ 1.14 γεννήσει « γενέσει 
1.6 ἐνώπιον « ἐναντίον 1.15 τοῦ «[τοῦ] 


117 


1.18 - 1.33 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ἑτοιμάσαι κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον. [ὃ Καὶ εἶπεν 
Ζαχαρίας πρὸς τὸν ἄγγελον, Κατὰ τί γνώσομαι τοῦτο; Ἐγὼ γάρ 
εἰμι πρεσβύτης, καὶ ἣ γυνή μου προβεβηκυῖα ἐν ταῖς ἡμέραις 
αὐτῆς. ᾿ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῷ, Ἐγώ εἰμι 
Γαβριὴλ ὁ παρεστηκὼς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ: καὶ ἀπεστάλην 
λαλῆσαι πρός σε, καὶ εὐαγγελίσασθαί σοι ταῦτα. 2 Καὶ ἰδού, 
ἔσῃ σιωπῶν καὶ μὴ δυνάμενος λαλῆσαι, ἄχρι ἧς ἡμέρας 
γένηται ταῦτα, ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἐπίστευσας τοῖς λόγοις μου, οἵτινες 
πληρωθήσονται εἰς τὸν καιρὸν αὐτῶν. 2) Καὶ ἦν ὁ λαὸς 
προσδοκῶν τὸν Ζαχαρίαν καὶ ἐθαύμαζον ἐν τῷ χρονίζειν 
αὐτόν ἐν τῷ ναῷ. 22 Ἐξελθὼν δὲ οὐκ ἠδύνατο λαλῆσαι αὐτοῖς: 
καὶ ἐπέγνωσαν ὅτι ὀπτασίαν ἑώρακεν ἐν τῷ ναῷ- καὶ αὐτὸς ἦν 
διανεύων αὐτοῖς, καὶ διέμενεν κωφός. 2 Καὶ ἐγένετο, ὡς 
ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τῆς λειτουργίας αὐτοῦ, ἀπῆλθεν εἰς τὸν 
οἶκον αὐτοῦ. 

2: Μετὰ δὲ ταύτας τὰς ἡμέρας συνέλαβεν Ἐλισάβετ ἣ γυνὴ 


25 ὅτι 


αὐτοῦ, καὶ περιέκρυβεν ἑαυτὴν μῆνας πέντε, λέγουσα 
Οὕτως μοι πεποίηκεν ὁ κύριος ἐν ἡμέραις αἷς ἐπεῖδεν ἀφελεῖν 
τὸ ὄνειδός μου ἐν ἀνθρώποις. 

26 Ἐν δὲ τῷ μηνὶ τῷ ἕκτῳ ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ ὑπὸ 


τοῦ θεοῦ εἰς πόλιν τῆς Γαλιλαίας, ἣ ὄνομα Ναζαρέτ, 2) πρὸς 


τ 


παρθένον μεμνηστευμένην ἀνδρί, ᾧ ὄνομα Ἰωσήφ, ἐξ οἴκου 
Δαυίδ- καὶ τὸ ὄνομα τῆς παρθένου Μαριάμ. 28 Καὶ εἰσελθὼν ὁ 
ἄγγελος πρὸς αὐτὴν εἶπεν, Χαῖρε, κεχαριτωμένη: ὁ κύριος μετὰ 
σοῦ, εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν. 2 Ἢ δὲ ἰδοῦσα διεταράχθη 
ἐπὶ τῷ λόγῳ αὐτοῦ, καὶ διελογίζετο ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς 
οὗτος. Καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ, Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ- εὗρες 
γὰρ χάριν παρὰ τῷ θεῷ. 5 Καὶ ἰδού, συλλήψῃ ἐν γαστρί, καὶ 
, ε ν , ΝΣ ᾽ πιν - 32 Ὄ 
τέξῃ υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. ““ Οὗτος 
ἔσται μέγας, καὶ υἱὸς ὑψίστου κληθήσεται: καὶ δώσει αὐτῷ 
,ὔ ε Ν Ν ,ὕ ΝΝ - Ν 3 - 33 Ν 
κύριος ὃ θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, “καὶ 
βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς 


1.21 αὐτόν ἐν τῷ ναῷ « ἐν τῷ ναῷ ἐμνηστευμένην 

αὐτόν 1.28 ὁδἄγγελος «--- 
1.22 ἠδύνατο « ἐδύνατο 1.28 εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν « --- 
1.25 ὁ --- 1.29 ἰδοῦσα «--- 
1.25 τὸ ς--- 1.29 διεταράχθη ἐπὶ τῷ λόγῳ αὐτοῦ « 
1.26 ὑπὸ « ἀπὸ ἐπὶ τῷ λόγῳ διεταράχθη 
1.26 Ναζαρέτ Ναζαρὲθ 1.31 συλλήψῃ «. συλλήμψῃ 


1.27 μεμνηστευμένην ὁ 


118 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. “1 Εἶπεν δὲ Μαριὰμ πρὸς τὸν 
ἄ λ, Πῶ " - Ε ἃ 54 ὃ ᾿ , ᾿ 351Κ . 
γγελον, Πῶς ἔσται τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω; αἱ 
ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ, Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται 
ἐπὶ σέ, καὶ δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι’ διὸ καὶ τὸ 
γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται υἱὸς θεοῦ. ὃ Καὶ ἰδού, 
Ἐλισάβετ ἣ συγγενής σου, καὶ αὐτὴ συνείληφυϊα υἱὸν ἐν γήρει 
αὐτῆς: καὶ οὗτος μὴν ἕκτος ἐστὶν αὐτῇ τῇ καλουμένῃ στείρᾳ. 
“7 σρτι οὐκ ἀδυνατήσει παρὰ τῷ θεῷ πᾶν ῥῆμα. δ Εἶπεν δὲ 
Μαριάμ, Ἰδού, ἣ δούλη κυρίου γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου. 
Καὶ ἀπῆλθεν ἀπ᾽ αὐτῆς ὁ ἄγγελος. 

39 Αναστᾶσα δὲ Μαριὰμ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐπορεύθη 

ἰς τὴν ὁ ὶ ὸ δῆς, εἰς πόλιν Ἰούδα, “" καὶ εἰσῆλθ 
εἰς τὴν ὀρεινὴν μετὰ σπουδῆς, εἰς πόλιν Ἰούδα, “καὶ εἰσῆλθεν 
᾽ Ν 3 ᾿ Ἑ ἃ , Ν ᾽ ᾽ 41 ν 
εἰς τὸν οἶκον Ζαχαρίου, καὶ ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ. “᾿ Καὶ 
ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ἣ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας, 
ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς: καὶ ἐπλήσθη 
πνεύματος ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ, “2Ζκαὶ ἀνεφώνησεν φωνῇ 
μεγάλῃ, καὶ εἶπεν, Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν, καὶ 
εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου. 3 Καὶ πόθεν μοι τοῦτο, 

-“ μ ς ᾽ - , ἃ, ,ὕ 44 ᾿ 3 ἰξ 
ἵνα ἔλθῃ ἣ μήτηρ τοῦ κυρίου μου πρὸς μέ; “2 Ἰδοὺ γάρ, ὡς 
ἐγένετο ἣ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ὠτά μου, ἐσκίρτησεν 
Ν , ᾿ 3 ᾿. 2 - , 45 ν , ς 
τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει ἐν τῇ κοιλίᾳ μου. “" Καὶ μακαρία ἣ 
πιστεύσασα, ὅτι ἔσται τελείωσις τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρὰ 
κυρίου. 5“ Καὶ εἶπεν Μαριάμ, Μεγαλύνει ἣ ψυχή μου τὸν 
κύριον, Τ᾿ καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ σωτῆρί 
48 ὝὍ 3 , λ Ἄν. « ΩΣ , - ὃ ύλ Π “- 
μου. τι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. 
Ἰδοὺ γάρ, ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί. 
Ὅτι ἐποίησέν μοι μεγαλεῖα ὁ δυνατός, καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα 
50 καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰς γενεῶν τοῖς 
φοβουμένοις αὐτόν. “1 Ἐποίησεν κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ 
διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν. 

ὩΣ “-“ ’, 5 Ν , οι . , 
Καθεῖλεν δυνάστας ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσεν ταπεινούς. 


αὐτοῦ. 


Ῥ Πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, καὶ πλουτοῦντας 
ἐξαπέστειλεν κενούς. “1 Ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς αὐτοῦ, 


1.36 συγγενής « συγγενίς 1.42 φωνῇ «κραυγῇ 
1.36 συνείληφυϊῖα ὁ συνείληφεν 1.43 μέ «ἐμέ 
1.37 τῷ θεῷ « τοῦ θεοῦ 1.44 τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει « ἐν 
1.41 ἣ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς ἀγαλλιάσει τὸ βρέφος 
Μαρίας ς« τὸν ἀσπασμὸν τῆς 1.49 μεγαλεῖα ὁ μεγάλα 
Μαρίας ἣ Ἐλισάβετ 1.50 γενεῶν « καὶ γενεὰς 


119 


1.34 - 1.54 


1.55 - 1.75 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


μνησθῆναι ἐλέους, “καθὼς ἐλάλησεν πρὸς τοὺς πατέρας 
ἡμῶν, τῷ Ἀβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. 

"6 Ἔμεινεν δὲ Μαριὰμ σὺν αὐτῇ ὡσεὶ μῆνας τρεῖς, καὶ 
ὑπέστρεψεν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς. 


"7 Τῇ δὲ Ἐλισάβετ ἐπλήσθη ὁ χρόνος τοῦ τεκεῖν αὐτήν, καὶ 
ἐγέννησεν υἱόν. “ὃ Καὶ ἤκουσαν οἱ περίοικοι καὶ οἱ συγγενεῖς 
αὐτῆς ὅτι ἐμεγάλυνεν κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ μετ᾽ αὐτῆς, καὶ 
συνέχαιρον αὐτῇ. “" Καὶ ἐγένετο ἐν τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ, ἦλθον 
περιτεμεῖν τὸ παιδίον: καὶ ἐκάλουν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ 
πατρὸς αὐτοῦ Ζαχαρίαν. ὅ᾽ Καὶ ἀποκριθεῖσα ἡ μήτηρ αὐτοῦ 
εἶπεν, Οὐχί, ἀλλὰ κληθήσεται Ἰωάννης. 5 Καὶ εἶπον πρὸς 
αὐτὴν ὅτι Οὐδείς ἐστιν ἐν τῇ συγγενείᾳ σου ὃς καλεῖται τῷ 
ΕΣ , , 62 ΓᾺ ,’ Ν ΄“, Ν ἢ ΦᾺ Ν ἊΝ , 
ὀνόματι τούτῳ. “2 Ἐνένευον δὲ τῷ πατρὶ αὐτοῦ, τὸ τί ἂν θέλοι 

ΩΝ Ε μὰ 63 ΝΝ ὃ: οὖ ,ὔ "» , 
καλεῖσθαι αὐτόν. 5 Καὶ αἰτήσας πινακίδιον ἔγραψεν, λέγων, 
Ἰωάννης ἐστὶν τὸ ὄνομα αὐτοῦ: καὶ ἐθαύμασαν πάντες. 
64: , Χ Ν , ᾽ - - Ἀπ ἃ - 

ἈΑνεῴχθη δὲ τὸ στόμα αὐτοῦ παραχρῆμα καὶ ἣ γλῶσσα 

᾽ [ο Α ἃ τ “ σι εἴ , 65 ΡΣ ΘΤῚ ὦ αι. ἃ "β 
αὐτοῦ, καὶ ἐλάλει εὐλογῶν τὸν θεόν. “" Καὶ ἐγένετο ἐπὶ πάντας 
φόβος τοὺς περιοικοῦντας αὐτούς: καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ὀρεινῇ τῆς 
Ἰουδαίας διελαλεῖτο πάντα τὰ ῥήματα ταῦτα. “ὅ Καὶ ἔθεντο 
πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν, λέγοντες, Τί ἄρα τὸ 
παιδίον τοῦτο ἔσται; Καὶ χεὶρ κυρίου ἦν μετ᾽ αὐτοῦ. 


67 Καὶ Ζαχαρίας ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἐπλήσθη πνεύματος ἁγίου, 
καὶ προεφήτευσεν, λέγων, “δ Εὐλογητὸς κύριος ὁ θεὸς τοῦ 
Ἰσραήλ, ὅτι ἐπεσκέψατο καὶ ἐποίησεν λύτρωσιν τῷ λαῷ 
69 καὶ ἤγειρεν κέρας σωτηρίας ἡμῖν ἐν τῷ οἴκῳ Δαυὶδ 


τοῦ παιδὸς αὐτοῦ --- “ καθὼς ἐλάλησεν διὰ στόματος τῶν 
7 


αὐτοῦ, 


ἁγίων τῶν ἀπ᾽ αἰῶνος προφητῶν αὐτοῦ --- “Ϊ σωτηρίαν ἐξ 
ἐχθρῶν ἡμῶν, καὶ ἐκ χειρὸς πάντων τῶν μισούντων ἡμᾶς: 
Τ2Ζποιῆσαι ἔλεος μετὰ τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ μνησθῆναι 
διαθήκης ἁγίας αὐτοῦ, 7) ὅρκον ὃν ὥμοσεν πρὸς Ἀβραὰμ τὸν 
πατέρα ἡμῶν, τοῦ δοῦναι ἡμῖν, 7) ἀφόβως, ἐκ χειρὸς τῶν 


ἐχθρῶν ἡμῶν ῥυσθέντας, λατρεύειν αὐτῷ 7" ἐν ὁσιότητι καὶ 


1.56 ὡσεὶ Φ ὡς 1.63 τὸ «ς-- 

1.59 ὀγδόῃ ἡμέρᾳ « ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ 1.66 χεὶρ «γὰρ χεὶρ 

1.6] εἶπον « εἶπαν 1.67 προεφήτευσεν ς ἐπροφήτευσεν 

1.6.1 ἐν τῇ συγγενείᾳ « ἐκ τῆς 1.690 τῷ οἴκῳ Δαυὶδ τοῦ « οἴκῳ Δαυὶδ 
συγγενείας 1.700 τῶν ἀπ᾽ « ἀπ᾿ 

1.62 αὐτόν « αὐτό 1.74 τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν « ἐχθρῶν 


120 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


δικαιοσύνῃ ἐνώπιον αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας τὴς ζωῆς ἡμῶν. 
76 Καὶ σύ, παιδίον, προφήτης ὑψίστου κληθήσῃ: προπορεύσῃ 
γὰρ πρὸ προσώπου κυρίου ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ: 7) τοῦ 
δοῦναι γνῶσιν σωτηρίας τῷ λαῷ αὐτοῦ ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν 
αὐτῶν, 7ὃ διὰ σπλάγχνα ἐλέους θεοῦ ἡμῶν, ἐν οἷς ἐπεσκέψατο 
ἡμᾶς ἀνατολὴ ἐξ ὕψους, 7 ἐπιφᾶναι τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ 
θανάτου καθημένοις, τοῦ κατευθῦναι τοὺς πόδας ἡμῶν εἰς 
ὁδὸν εἰρήνης. 

80 Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, καὶ ἦν 
ἐν ταῖς ἐρήμοις ἕως ἡμέρας ἀναδείξεως αὐτοῦ πρὸς τὸν 
Ἰσραήλ. 


Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, ἐξῆλθεν δόγμα παρὰ 

Καίσαρος Αὐγούστου, ἀπογράφεσθαι πᾶσαν τὴν 
οἰκουμένην. ΖΑὕτη ἣ ἀπογραφὴ πρώτη ἐγένετο ἡγεμονεύοντος 
τῆς Συρίας Κυρηνίου. 7 Καὶ ἐπορεύοντο πάντες ἀπογράφεσθαι, 
. 2 ν᾿ 2 ’ , 4" , Ν ἐς. ν᾿ 3 Ν “- 
ἕκαστος εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. 1 Ἀνέβη δὲ καὶ Ἰωσὴφ ἀπὸ τῆς 
Γαλιλαίας, ἐκ πόλεως Ναζαρέτ, εἰς τὴν Ἰουδαίαν, εἰς πόλιν 
Δαυίδ, ἥτις καλεῖται Βηθλέεμ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐξ οἴκου καὶ 
πατριᾶς Δαυίδ, “ἀπογράψασθαι σὺν Μαριὰμ τῇ 
μεμνηστευμένῃ αὐτῷ γυναικί, οὔσῃ ἐγκύῳ. “ Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ 
εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ, ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ τεκεῖν αὐτήν. 
ΤΚαὶ ἔτεκεν τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ 
ἐσπαργάνωσεν αὐτόν, καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ φάτνῃ. διότι 
οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι. 

ὃ Καὶ ποιμένες ἦσαν ἐν τῇ χώρᾳ τῇ αὐτῇ ἀγραυλοῦντες καὶ 
φυλάσσοντες φυλακὰς τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὴν ποίμνην αὐτῶν. 
9 Ὁ οἱ , ᾿, , ᾿ , 3 “ . , Σ 

Καὶ ἰδού, ἄγγελος κυρίου ἐπέστη αὐτοῖς, καὶ δόξα κυρίου 
᾿ ᾽ ,ὔ Ν: τ Ὁ , , , 10 Ν 
περιέλαμψεν αὐτούς: καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν. "Καὶ 
3 ᾽ ΔΑ ἐῖδ᾿ τ ἂν τ “ ἧ: Ν , ᾽ , 
εἶπεν αὐτοῖς ὁ ἄγγελος, Μὴ φοβεῖσθε- ἰδοὺ γάρ, εὐαγγελίζομαι 
ὑμῖν χαρὰν μεγάλην, ἥτις ἔσται παντὶ τῷ λαῷ [1 ὅτι ἐτέχθη 
ὑμῖν σήμερον σωτήρ, ὅς ἐστιν χριστὸς κύριος, ἐν πόλει Δαυίδ. 
ἸΣΚαὶ τοῦτο ὑμῖν τὸ σημεῖον: εὑρήσετε βρέφος 


1.75. πάσας τὰς ἡμέρας τὴς ζωῆς ὁ 2.3 ἰδίαν « ἑαυτοῦ 
πάσαις ταῖς ἡμέραις 2.4 Ναζαρέτ «Ναζαρὲθ 
1.706 σύ «σὺ δέ 2.5 μεμνηστευμένῃ αὐτῷ γυναικί Φ 
1.76 πρὸ προσώπου 9 ἐνώπιον ἐμνηστευμένῃ αὐτῷ 
1.78 ἐπεσκέψατο « ἐπισκέψεται 2.7. τῇ --- 
22 ἣἧς.-- 2.9 ἰδού «--- 


121 


1.76 - 2.12 


2.13 - 2.27 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ἐσπαργανωμένον, κείμενον ἐν φάτνῃ. 1 Καὶ ἐξαίφνης ἐγένετο 
σὺν τῷ ἀγγέλῳ πλῆθος στρατιᾶς οὐρανίου, αἰνούντων τὸν 
θεόν, καὶ λεγόντων, [Δόξα ἐν ὑψίστοις θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς 
εἰρήνη. ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία. 
15 Ἂν ας Ἂν". ἐξ ε 3; ῆλθ Ε Ὦ ᾽ σι Ἅ ᾿ ΕΣ μὲ ε 
Καὶ ἐγένετο, ὡς ἀπῆλθον ἀπ᾽ αὐτῶν εἰς τὸν οὐρανὸν οἱ 
᾿, ἧς ἀπ Ἕ , 3 ᾿Ν 3 ν᾽ 
ἄγγελοι, καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ποιμένες εἶπον πρὸς ἀλλήλους, 
Διέλθωμεν δὴ ἕως Βηθλέεμ, καὶ ἴδωμεν τὸ ῥῆμα τοῦτο τὸ 
γεγονός, ὃ ὁ κύριος ἐγνώρισεν ἡμῖν. ᾽5 Καὶ ἦλθον σπεύσαντες, 
καὶ ἀνεῦρον τήν τε Μαριὰμ καὶ τὸν Ἰωσήφ, καὶ τὸ βρέφος 
κείμενον ἐν τῇ φάτνῃ. 7 Ἰδόντες δὲ διεγνώρισαν περὶ τοῦ 
ῥήματος τοῦ λαληθέντος αὐτοῖς περὶ τοῦ παιδίου τούτου. 
18 . Ψ Ε΄ 5 , 2 , δ σι , 
Καὶ πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν περὶ τῶν λαληθέντων 
Ω Ν ΄- , Ν ΕΣ , 19 - ᾷ ἃς , 
ὑπὸ τῶν ποιμένων πρὸς αὐτούς. “ Ἢ δὲ Μαριὰμ πάντα 
σσυνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα, συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ 
αὐτῆς. Καὶ ὑπέστρεψαν οἱ ποιμένες, δοξάζοντες καὶ 
αἰνοῦντες τὸν θεὸν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἤκουσαν καὶ εἶδον, καθὼς 
ἐλαλήθη πρὸς αὐτούς. 


»ῃ)} Ν Ὁ 5 , ς , Ἷ Ἂς [ο “- ᾽ ᾽ὕ 
Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν αὐτόν, 
4. ἐς ΤᾺ Ν 3Ξ᾿ 9 ΄΄ Ω σι Ν Ν ς Ν ξ΄ 
καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ 
ϑ᾽ , 4. ΄- π᾿ ϑ᾽ Ν ΕΣ [οὶ ᾿ ὁ 
ἀγγέλου πρὸ τοῦ συλληφθῆναι αὐτὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ. 


2 Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ καθαρισμοῦ αὐτῶν 
κατὰ τὸν νόμον Μωσέως, ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς ἹΙεροσόλυμα, 
παραστῆσαι τῷ κυρίῳ --- 25 καθὼς γέγραπται ἐν νόμῳ κυρίου 
ὅτι Πᾶν ἄρσεν διανοῖγον μήτραν ἅγιον τῷ κυρίῳ κληθήσεται 
-- 2, καὶ τοῦ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὸ εἰρημένον ἐν νόμῳ κυρίου, 
Ζεῦγος τρυγόνων ἢ δύο νεοσσοὺς περιστερῶν. 2 Καὶ ἰδού, ἦν 


ς 


ἄνθρωπος ἐν Ἱερουσαλήμ, ᾧ ὄνομα Συμεών, καὶ ὁ ἄνθρωπος 
οὗτος δίκαιος καὶ εὐλαβής, προσδεχόμενος παράκλησιν τοῦ 
Ἰσραήλ, καὶ πνεῦμα ἦν ἅγιον ἐπ᾽ αὐτόν. 2. Καὶ ἦν αὐτῷ 
κεχρηματισμένον ὑπὸ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου, μὴ ἰδεῖν 
θάνατον πρὶν ἢ ἴδῃ τὸν χριστὸν κυρίου. 27) Καὶ ἦλθεν ἐν τῷ 
πνεύματι εἰς τὸ ἱερόν- καὶ ἐν τῷ εἰσαγαγεῖν τοὺς γονεῖς τὸ 


2.12 κείμενον « καὶ κείμενον 2.21 συλληφθῆναι « συλλημφθῆναι 
2.14 εὐδοκία ς εὐδοκίας 2.22 Μωσέως ς Μωσέως 

2.15 καὶ οἱ ἄνθρωποι «--- 2.24 νόμῳ «τῷ νόμῳ 

2.15 εἶπον « ἐλάλουν 2.24 νεοσσοὺς « οσσοὺς ᾿ 
2.16 ἦλθον «ἦλθαν 2.25 ἦν ἄνθρωπος « ἄνθρωπος ἦν 
2.16 ἀνεῦρον « ἀνεῦραν 2.26 ἢ φ[ἢ] ἂν 

2.17 διεγνώρισαν « ἐγνώρισαν 


122 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


παιδίον Ἰησοῦν, τοῦ ποιῆσαι αὐτοὺς κατὰ τὸ εἰθισμένον τοῦ 
νόμου περὶ αὐτοῦ, “ὃ καὶ αὐτὸς ἐδέξατο αὐτὸ εἰς τὰς ἀγκάλας 
αὐτοῦ, καὶ εὐλόγησεν τὸν θεόν, καὶ εἶπεν, 2 Νῦν ἀπολύεις τὸν 
δοῦλόν σου, δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου, ἐν εἰρήνῃ- Ὁ ὅτι εἶδον 
οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, 5) ὃ ἡτοίμασας κατὰ 
πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν: “Ζφῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, 
καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ. ᾿᾽ Καὶ ἦν Ἰωσὴφ καὶ ἣ μήτηρ 
αὐτοῦ θαυμάζοντες ἐπὶ τοῖς λαλουμένοις περὶ αὐτοῦ. “Καὶ 
εὐλόγησεν αὐτοὺς Συμεών, καὶ εἶπεν πρὸς Μαριὰμ τὴν μητέρα 
αὐτοῦ, Ἰδού, οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν 
τῷ Ἰσραήλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον: 5 καὶ σοῦ δὲ 
αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ῥομφαία: ὅπως ἂν 
ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί. 5 Καὶ ἦν 
Ἅννα προφῆτις, θυγάτηρ Φανουήλ, ἐκ φυλῆς Ἀσήρ --- αὕτη 
προβεβηκυῖα ἐν ἡμέραις πολλαῖς, ζήσασα ἔτη μετὰ ἀνδρὸς 
ἑπτὰ ἀπὸ τῆς παρθενίας αὐτῆς, “7 καὶ αὕτη χήρα ὡς ἐτῶν 
ὀγδοήκοντα τεσσάρων --- ἣ οὐκ ἀφίστατο ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ, 
νηστείαις καὶ δεήσεσιν λατρεύουσα νύκτα καὶ ἡμέραν. 78 Καὶ 
αὕτη αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐπιστᾶσα ἀνθωμολογεῖτο τῷ κυρίῳ, καὶ 
ἐλάλει περὶ αὐτοῦ πᾶσιν τοῖς προσδεχομένοις λύτρωσιν ἐν 
Ἱερουσαλήμ. ᾽ Καὶ ὡς ἐτέλεσαν ἅπαντα τὰ κατὰ τὸν νόμον 
κυρίου, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, εἰς τὴν πόλιν ἑαυτῶν 
Ναζαρέτ. 


Ὁ Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν, καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, 
πληρούμενον σοφίας: καὶ χάρις θεοῦ ἦν ἐπ᾽ αὐτό. 

Ἢ Καὶ ἐπορεύοντο οἱ γονεῖς αὐτοῦ κατ᾽ ἔτος εἰς 
Ἱερουσαλὴμ τῇ ἑορτῇ τοῦ Πάσχα. “2 Καὶ ὅτε ἐγένετο ἐτῶν 
δώδεκα, ἀναβάντων αὐτῶν εἰς Ἱεροσόλυμα κατὰ τὸ ἔθος τῆς 
ἑορτῆς, 2" καὶ τελειωσάντων τὰς ἡμέρας, ἐν τῷ ὑποστρέφειν 
αὐτούς, ὑπέμεινεν Ἰησοῦς ὁ παῖς ἐν Ἱερουσαλήμ: καὶ οὐκ 


2.28 αὐτοῦ «-- 2.38 ἐνς-- 
2.33 Ἰωσὴφ καὶ ἣ μήτηρ αὐτοῦ « ὁ 2.39 ἅπαντα «πάντα 
πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἣ μήτηρ 2.39 ὑπέστρεψαν ο ἐπέστρεψαν 
2.35 δὲ « [δὲ] 2.39 τὴν πόλιν «πόλιν 
2.36 ἔτη μετὰ ἀνδρὸς ς« μετὰ ἀνδρὸς 2.39 Ναζαρέτ « Ναζαρέθ 
ἔτη 2.40 πνεύματι «--- 
2.37 ὡς «ἕως 2.40 σοφίας « σοφίᾳ 
2.3) ἀπὸ--- 2.42 ἀναβάντων « ἀναβαινόντων 
2.38 αὕτη αὐτῇ « αὐτῇ 2.42 εἰς Ἱεροσόλυμα «ε--- 


2.38 κυρίῳ «θεῷ 


123 


2.28 - 2.43 


2.44 - 3.5 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ἔγνω Ἰωσὴφ καὶ ἣ μήτηρ αὐτοῦ: “' νομίσαντες δὲ αὐτὸν ἐν τῇ 
συνοδίᾳ εἶναι, ἦλθον ἡμέρας ὁδόν, καὶ ἀνεζήτουν αὐτὸν ἐν 
τοῖς συγγενέσιν καὶ ἐν τοῖς γνωστοῖς: “" καὶ μὴ εὑρόντες αὐτόν, 
ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλήμ, ζητοῦντες αὐτόν. “6 Καὶ ἐγένετο, 
μεθ᾽ ἡμέρας τρεῖς εὗρον αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ, καθεζόμενον ἐν 
μέσῳ τῶν διδασκάλων, καὶ ἀκούοντα αὐτῶν, καὶ ἐπερωτῶντα 
αὐτούς. 77 Ἐξίσταντο δὲ πάντες οἱ ἀκούοντες αὐτοῦ ἐπὶ τῇ 
συνέσει καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν αὐτοῦ. “ὃ Καὶ ἰδόντες αὐτὸν 
ἐξεπλάγησαν. καὶ πρὸς αὐτὸν ἣ μήτηρ αὐτοῦ εἶπεν, Τέκνον, τί 
ἐποίησας ἡμῖν οὕτως; Ἰδού, ὃ πατήρ σου κἀγὼ ὀδυνώμενοι 
ἐζητοῦμέν σε. 2 Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τί ὅτι ἐζητεῖτέ με; Οὐκ 
ἤδειτε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ πατρός μου δεῖ εἶναί με; “Ὁ Καὶ αὐτοὶ οὐ 
συνῆκαν τὸ ῥῆμα ὃ ἐλάλησεν αὐτοῖς. “" Καὶ κατέβη μετ᾽ 
αὐτῶν, καὶ ἦλθεν εἰς Ναζαρέτ: καὶ ἦν ὑποτασσόμενος αὐτοῖς. 
Καὶ ἣ μήτηρ αὐτοῦ διετήρει πάντα τὰ ῥήματα ταῦτα ἐν τῇ 
καρδίᾳ αὐτῆς. 

2 Καὶ Ἰησοῦς προέκοπτεν σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ, καὶ χάριτι 
παρὰ θεῷ καὶ ἀνθρώποις. 


Ἐν ἔτει δὲ πεντεκαιδεκάτῳ τῆς ἡγεμονίας Τιβερίου 

Καίσαρος, ἡγεμονεύοντος Ποντίου Πιλάτου τῆς Ἰουδαίας, 
καὶ τετραρχοῦντος τῆς Γαλιλαίας Ἡρῴδου, Φιλίππου δὲ τοῦ 
ἀδελφοῦ αὐτοῦ τετραρχοῦντος τῆς ᾿Ιτουραίας καὶ 
Τραχωνίτιδος χώρας, καὶ Λυσανίου τῆς ᾿Αβιληνῆς 
τετραρχοῦντος, Ζἐπὶ ἀρχιερέως Ἄννα καὶ Καϊάφα, ἐγένετο 
ῥῆμα θεοῦ ἐπὶ Ἰωάννην τὸν Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ. ὁ Καὶ 
ἦλθεν εἰς πᾶσαν τὴν περίχωρον τοῦ Ἰορδάνου, κηρύσσων 
βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν - ὡς γέγραπται ἐν 
βίβλῳ λόγων Ἠσαΐου τοῦ προφήτου, λέγοντος, Φωνὴ βοῶντος 
ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου εὐθείας ποιεῖτε τὰς 
τρίβους αὐτοῦ. "Πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται, καὶ πᾶν ὄρος 


2.43 ἔγνω Ἰωσὴφ καὶ ἣ μήτηρ ὁ 2.51 Ναζαρέτ « Ναζαρέθ 
ἔγνωσαν οἱ γονεῖς ᾿ 2.51 ταῦτα «ς-- 
2.44 ἐν τῇ συνοδίᾳ εἶναι « εἶναι ἐν τῇ 2.52 σοφίᾳ « [ἐν τῇ] σοφίᾳ 
συνοδίᾳ 3.1 καὶ τετραρχοῦντος « καὶ 
2.44 συγγενέσιν καὶ ἐν « συγγενεῦσιν τετρααρχοῦντος 
καὶ 3.1 αὐτοῦ τετραρχοῦντος « αὐτοῦ 
2.45 αὐτόν ὑπέστρεψαν ς ὑπέστρεψαν τετρααρχοῦντος 
2.45 ζητοῦντες « ἀναζητοῦντες 3.1 Ἀβιληνῆς τετραρχοῦντος 
2.46 μεθ᾽ «μετὰ Ἀβιληνῆς τετρααρχοῦντος 
2.48 πρὸς « εἶπεν πρὸς 3.3. τὴν φ[τὴν] 
2.48 εἰπεν «--- 3.4 λέγοντος «-- 


124 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


καὶ βουνὸς ταπεινωθήσεται: καὶ ἔσται τὰ σκολιὰ εἰς εὐθείαν, 
καὶ αἱ τραχεῖαι εἰς ὁδοὺς λείας: 5“ καὶ ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ 
σωτήριον τοῦ θεοῦ. 


ΤΈλεγεν οὖν τοῖς ἐκπορευομένοις ὄχλοις βαπτισθῆναι ὑπ᾽ 
αὐτοῦ, Γεννήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγεῖν ἀπὸ τῆς 
μελλούσης ὀργῆς; 5Ποιήσατε οὖν καρποὺς ἀξίους τῆς 
μετανοίας: καὶ μὴ ἄρξησθε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, Πατέρα ἔχομεν 
τὸν Ἀβραάμ: λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι δύναται ὁ θεὸς ἐκ τῶν λίθων 
τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ. " Ἤδη δὲ καὶ ἡ ἀξίνη πρὸς 
τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται: πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν 
καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται. "" Καὶ 
ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ ὄχλοι λέγοντες, Τί οὖν ποιήσομεν; 
Ἡ "Ἀποκριθεὶς δὲ λέγει αὐτοῖς, .ὋΟ ἔχων δύο χιτῶνας μεταδότω 
τῷ μὴ ἔχοντι- καὶ ὁ ἔχων βρώματα ὁμοίως ποιείτω. 12 Ἦλθον δὲ 
καὶ τελῶναι βαπτισθῆναι, καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν, Διδάσκαλε, τί 
ποιήσομεν; 1} Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Μηδὲν πλέον παρὰ τὸ 
διατεταγμένον ὑμῖν πράσσετε. [6 Ἔπηρώτων δὲ αὐτὸν καὶ 
στρατευόμενοι, λέγοντες, Καὶ ἡμεῖς τί ποιήσομεν; Καὶ εἶπεν 
πρὸς αὐτούς, Μηδένα διασείσητε, μηδὲ συκοφαντήσητε- καὶ 
ἀρκεῖσθε τοῖς ὀψωνίοις ὑμῶν. 

15 Προσδοκῶντος δὲ τοῦ λαοῦ, καὶ διαλογιζομένων πάντων 
ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν περὶ τοῦ Ἰωάννου, μήποτε αὐτὸς εἴη ὁ 
χριστός, 5 ἀπεκρίνατο ὁ Ἰωάννης, ἅπασιν λέγων, Ἐγὼ μὲν 
ὕδατι βαπτίζω ὑμᾶς: ἔρχεται δὲ ὁ ἰσχυρότερός μου, οὗ οὐκ εἰμὶ 
ἱκανὸς λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ. αὐτὸς ὑμᾶς 
βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί: 17 οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ 
αὐτοῦ, καὶ διακαθαριεῖ τὴν ἅλωνα αὐτοῦ, καὶ συναξεῖ τὸν 
σῖτον εἰς τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ 
ἀσβέστῳ. 

18 Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἕτερα παρακαλῶν εὐηγγελίζετο τὸν 
λαόν- 1 ὁ δὲ Ἡρῴδης ὁ τετράρχης, ἐλεγχόμενος ὑπ᾿ αὐτοῦ περὶ 
Ἡρῳδιάδος τῆς γυναικὸς τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ περὶ πάντων 


3.10 ποιήσομεν «ποιήσωμεν 3.14 πρὸς αὐτούς « αὐτοῖς 

3.11 λέγει ς ἔλεγεν 3.16 ὁ Ἰωάννης ἅπασιν λέγων Φ λέγων 

3.12 εἶπον « εἶπαν πᾶσιν ὁ Ἰωάννης 

3.12 ποιήσομεν «ποιήσωμεν 3.17 καὶ διακαθαριεῖ « διακαθᾶραι 

3.14 Καὶ ἡμεῖς τί ποιήσομεν « Τί 3.17 συναξεῖ ς συναγαγεῖν 
ποιήσωμεν καὶ ἡμεῖς 3.19. τετράρχης « τετραάρχης 


125 


3.6 - 3.19 


3.20 - 3.38 


Σεμεῖ Ματταθίου, τοῦ ᾿Σεμεΐ,, τοῦ Ἰωσήφ, τοῦ Ἰούδα, 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ὧν ἐποίησεν πονηρῶν ὁ Ἡρῴδης, ᾿᾿Ῥ προσέθηκεν καὶ τοῦτο ἐπὶ 
πᾶσιν, καὶ κατέκλεισεν τὸν Ἰωάννην ἐν τῇ φυλακῇ. 


21 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ βαπτισθῆναι ἅπαντα τὸν λαόν, καὶ 
Ἰησοῦ βαπτισθέντος καὶ προσευχομένου, ἀνεῳχθῆναι τὸν 
οὐρανόν, 2 καὶ καταβῆναι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον σωματικῷ εἴδει 
ὡσεὶ περιστερὰν ἐπ᾽ αὐτόν, καὶ φωνὴν ἐξ οὐρανοῦ γενέσθαι, 
λέγουσαν, Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν σοὶ εὐδόκησα. 


23 Καὶ αὐτὸς ἦν ὁ Ἰησοῦς ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα ἀρχόμενος, 
ἂν -- ὡς ἐνομίζετο --- υἱός Ἰωσήφ, τοῦ Ἡλί, 2, τοῦ Ματθάτ, 
τοῦ Λευΐ, τοῦ Μελχί, τοῦ Ἰαννά, τοῦ Ἰωσήφ, 2 τοῦ Ματταθίου, 
τοῦ Ἀμώς, τοῦ Ναούμ, τοῦ Ἐσλί, τοῦ Ναγγαΐί, 25 τοῦ Μαάθ, τοῦ 


2] τοῦ 


Ἰωαννὰ Ἰωανάν, τοῦ Ῥησά, τοῦ Ζοροβάβελ, τοῦ Σαλαθιήλ, τοῦ Νηρί, 


Ἀράμ, το 
Ἰωράμ 


25 τοῦ Μελχί, τοῦ ᾿Αδδί, τοῦ Κωσάμ, τοῦ Ἐλμωδάμ, τοῦ Ἤρ, 
29 τοῦ Ἰωσή, τοῦ Ἐλιέζερ, τοῦ Ἰωρείμ, τοῦ Ματθάτ, τοῦ Λευΐ, 
30τοῦ Συμεών, τοῦ Ἰούδα, τοῦ Ἰωσήφ, τοῦ Ἰωνάν, τοῦ 
Ἐλιακείμ, 7} τοῦ ΜΈλεδὶ τοῦ Μαϊνάν, τοῦ Ματταθά, τοῦ 
Ναθάν, τοῦ Δαυίδ, ὁΖτοῦ Ἰεσσαί, τοῦ Ὠβήδ, τοῦ Βόοζ, τοῦ 
ἐ ἰωλμῶν, τοῦ Ναασσών, "τοῦ Ἀμιναδάβ, τοῦ ᾿Αράμ,᾽ τοῦ 
ἝἙσρώμ, τοῦ Φάρες, τοῦ Ἰούδα, ἦ“τοῦ Ἰακώβ, τοῦ Ἰσαάκ, τοῦ 


Θάρρα Ἀβραάμ, τοῦ Θάρα, τοῦ Ναχώρ, "τοῦ Σερούχ, τοῦ Ῥαγαῦ, 
Φαλέκ τοῦ Φάλεγ, τοῦ Ἑβέρ, τοῦ Σαλά, τοῦ Καϊνάν, τοῦ 


Ἀρφαξάδ, τοῦ Σήμ, τοῦ Νῶε, τοῦ Λάμεχ, ᾿τοῦ Μαθουσάλα, 
38 


τοῦ Ἐνώχ, τοῦ Ἰαρέδ, τοῦ Μαλελεήλ, τοῦ Καϊνάν, δ τοῦ 
Ἐνώς, τοῦ Σήθ, τοῦ ᾿Αδάμ, τοῦ θεοῦ. 
3.20 καὶ κατέκλεισεν « [καὶ] 3.29 Ἰωσή «ς Ἰησοῦ 
κατέκλεισεν 3.29 Ἰωρείμ τοῦ Ματθάτ ς Ἰωρὶμ τοῦ 
3.20 τῇ --- Μαθθὰτ 
3.22 ὡσεὶ « ὡς 3.30 Ἰωνάν τοῦ Ἐλιακείμ ς Ἰωνὰμ 
3.22 λέγουσαν «ς-- τοῦ Ἐλιακὶμ 
3.223 ὃ Ἰησοῦς ς Ἰησοῦς 3.31 Μαϊνάν . Μεννὰ 
3.23 ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα ἀρχόμενος 4 3.31 Ναθάν «Ναθὰμ 
ἀρχόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα 3.32 Ὠβήἔδ τοῦ Βόοζ τοῦ Σαλμών ὁ 
3.23 ὡς ἐνομίζετο υἱός « υἱός ὡς Ἰωβὴδ τοῦ Βόος τοῦ Σαλὰ 
ἐνομίζετο 3.33 Ἀράμ ς Ἀδμὶν τοῦ Ἀρνὶ 
3.24 Ματθάτ-ς Μαθθὰτ 3.35 Φάλεγ «Φάλεκ 
3.24 Ἶαννά ς Ἰανναὶ 3.36 Καϊνάν «ς Καϊνὰμ 
3.26 Σεμεΐ τοῦ Ἰωσήφ τοῦ Ἰούδα 3.37 Ἰαρέδ ς Ἰάρετ 
Σεμεὶν τοῦ Ἰωσὴχ τοῦ Ἰωδὰ 3.37 Καϊνάν ς Καϊνὰμ 


3.28 Ἐλμωδάμ ς Ἐλμαδὰμ 


126 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ἰησοῦς δὲ πνεύματος ἁγίου πλήρης ὑπέστρεψεν ἀπὸ τοῦ 

Ἰορδάνου, καὶ ἤγετο ἐν τῷ πνεύματι εἰς τήν ἐρήμον, 
Ῥ:: , ᾿ς , ς Ν ΄- , Ν 
ἡμέρας τεσσαράκοντα πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Καὶ 
οὐκ ἔφαγεν οὐδὲν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις: καὶ 
συντελεσθεισῶν αὐτῶν, ὕστερον ἐπείνασεν. ᾽ Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ 
διάβολος, Εἰ υἱὸς εἰ τοῦ θεοῦ, εἰπὲ τῷ λίθῳ τούτῳ ἵνα γένηται 
εἰς 4 Α ἊΝ ,ὔ ἮΣ ΄σ Ν 5 , , , 
ἄρτος. 1 Καὶ ἀπεκρίθη Ἰησοῦς πρὸς αὐτόν, λέγων, Γέγραπται 
- ἢ ΕΣ ς. » , , Γ» Ἴ Ε Ε ε Ν Ν 
ὅτι Οὐκ ἐπ᾽ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ᾿ἄνθρωπος,᾽ ἀλλ᾽ ἐπὶ παντὶ 
δ Ψ ΄ 5 Ν Ε Ἂ 5 Ν Ξ ’, 3. "», 
ῥήματι θεοῦ. “Καὶ ἀναγαγὼν αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς ὄρος 
ὑψηλὸν ἔδειξεν αὐτῷ πάσας τὰς βασιλείας τῆς οἰκουμένης ἐν 

- , 6 δ 53 Ὁ ῸκΝ Ἢ , . ἿᾺ ᾿ 
στιγμῇ χρόνου. " Καὶ εἰπεν αὐτῷ ὁ διάβολος, Σοὶ δώσω τὴν 
ἐξουσίαν ταύτην ἅπασαν καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν ὅτι ἐμοὶ 


ον 


παραδέδοται, καὶ ᾧ ἐὰν θέλω δίδωμι αὐτήν. ΤΣὺ οὖν ἐὰν 
προσκυνήσῃς ἐνώπιον ἐμοῦ, ἔσται σοῦ πᾶσα. ὃ Καὶ ἀποκριθεὶς 
αὐτῷ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ: γέγραπται, 
Προσκυνήσεις κύριον τὸν θεόν σου, καὶ αὐτῷ μόνῳ 
λατρεύσεις. " Καὶ ἤγαγεν αὐτὸν εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ ἔστησεν 
αὐτὸν ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Εἰ υἱὸς εἶ τοῦ 
θεοῦ, βάλε σεαυτὸν ἐντεῦθεν κάτω: "γέγραπται γὰρ ὅτι Τοῖς 
ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ, τοῦ διαφυλάξαι σε- 
Ἡ καὶ, Ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσίν σε, μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον 
τὸν πόδα σου. '2 Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι 
Εἴρηται, Οὐκ ἐκπειράσεις κύριον τὸν θεόν σου. 1) Καὶ 
συντελέσας πάντα πειρασμὸν ὁ διάβολος ἀπέστη ἀπ᾿ αὐτοῦ 
ἄχρι καιροῦ. 


Ἰ Καὶ ὑπέστρεψεν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ δυνάμει τοῦ πνεύματος 
εἰς τὴν Γαλιλαίαν - καὶ φήμη ἐξῆλθεν καθ᾽ ὅλης τῆς περιχώρου 
περὶ αὐτοῦ. 5 Καὶ αὐτὸς ἐδίδασκεν ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν, 
δοξαζόμενος ὑπὸ πάντων. 


4.1 πνεύματος ἁγίου πλήρης ὁ 4.5. ὁδιάβολος εἰς ὄρος ὑψηλὸν «--- 
πλήρης πνεύματος ἁγίου 4.8 αὐτῷ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς « ὁ Ἰησοῦς 
4.1 εἰς τήν ἐρήμον « ἐν τῇ ἐρήμῳ εἶπεν αὐτῷ 
4.2 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 48 Ὕσογε ὀπίσω μου Σατανᾶ «--- 
4.2 ὕστερον «ς-- 4.8 προσκυνήσεις κύριον τὸν θεόν 
4.3 Καὶ εἰπεν ς Εἰπεν δὲ σοῦ « Κύριον τὸν θεόν σου 
44 Ἰησοῦς πρὸς αὐτόν « πρὸς αὐτὸν προσκυνήσεις 
ὃ Ἰησοῦς 49 Καὶ ἤγαγεν ς Ἤγογεν δὲ 
44 λέγων ς--- 49 αὐτὸν ἐπὶ « ἐπὶ 
4.4 ἄνθρωπος «ὁ ἄνθρωπος 4.11 Ἐπὶ «ὅτι Ἐπὶ 


4.4 ἀλλ’ ἐπὶ παντὶ ῥήματι θεοῦ «--- 


127 


4.1 - 4.15 


ὁ ἄνθρωπος 


4.16 - 4.30 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ἰ6 Καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ναζαρέτ, οὗ ἦν τεθραμμένος- καὶ 
εἰσῆλθεν, κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων εἰς 
τὴν συναγωγήν, καὶ ἀνέστη ἀναγνῶναι. 17 Καὶ ἐπεδόθη αὐτῷ 
βιβλίον Ἠσαΐου τοῦ προφήτου. Καὶ ἀναπτύξας τὸ βιβλίον, 
εὕρεν τὸν τόπον οὗ ἦν γεγραμμένον, ᾿ὃ Πνεῦμα κυρίου ἐπ᾽ ἐμέ, 
οὗ εἵνεκεν ἔχρισέν με εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς: ἀπέσταλκέν με 
ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν: κηρύξαι 
αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι 
19 κηρύξαι ἐνιαυτὸν κυρίου δεκτόν. 
20 Καὶ πτύξας τὸ βιβλίον, ἀποδοὺς τῷ ὑπηρέτῃ, ἐκάθισεν καὶ 
πάντων ἐν τῇ συναγωγῇ οἱ ὀφθαλμοὶ ἦσαν ἀτενίζοντες αὐτῷ. 
21: "Ἤρξατο δὲ λέγειν πρὸς αὐτοὺς ὅτι Σήμερον πεπλήρωται ἣ 
γραφὴ αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν. 2 Καὶ πάντες ἐμαρτύρουν 
αὐτῷ, καὶ ἐθαύμαζον ἐπὶ τοῖς λόγοις τῆς χάριτος τοῖς 
ἐκπορευομένοις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ ἔλεγον, Οὐχ οὗτος 


τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει, 


Ω ε ἘΦ, ᾽ ᾿ 23 Ἃς 3 Ν Ἂν ,ὕ ἐς Ἷ “-.»ὕ 
ἐστιν ὁ υἱός Ἰωσήφ; “ Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Πάντως ἐρεῖτέ 
μοι τὴν παραβολὴν ταύτην, Ἰατρέ, θεράπευσον σεαυτόν: ὅσα 
ἠκούσαμεν γενόμενα ἐν τῇ Καπερναούμ, ποίησον καὶ ὧδε ἐν τῇ 
πατρίδι σου. 2 Εἶπεν δέ, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς προφήτης 
δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ. 25 Ἔπ᾽ ἀληθείας δὲ λέγω 
ὑμῖν, πολλαὶ χῆραι ἦσαν ἐν ταῖς ἡμέραις Ἠλίου ἐν τῷ 
Ἰσραήλ, ὅτε ἐκλείσθη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ ἔτη τρία καὶ μῆνας ἕξ, ὡς 
ἐγένετο λιμὸς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν: 2 καὶ πρὸς οὐδεμίαν 

ΕΣ ΄ μὰ , Ε ,ὔ 3 . 3 ἢ “ ΄, Ν 
αὐτῶν ἐπέμφθη Ἠλίας, εἰ μὴ εἰς Σάρεπτα τῆς Σιδῶνος πρὸς 
γυναῖκα χήραν. 727) Καὶ πολλοὶ λεπροὶ ἦσαν ἐπὶ Ἐλισσαίου τοῦ 
προφήτου ἐν τῷ Ἰσραήλ: καὶ οὐδεὶς αὐτῶν ἐκαθαρίσθη, εἰ μὴ 
Νεεμὰν ὁ Σύρος. 25 Καὶ ἐπλήσθησαν πάντες θυμοῦ ἐν τῇ 
29 Ν 3 ᾽ 2 , 

καὶ ἀναστάντες ἐξέβαλον 
αὐτὸν ἔξω τῆς πόλεως, καὶ ἤγαγον αὐτὸν ἕως ὀφρύος τοῦ ὄρους 
ἐφ᾽ οὐ ἣ πόλις αὐτῶν φκοδόμητο, εἰς τὸ κατακρημνίσαι αὐτόν. 
30 αὐτὸς δὲ διελθὼν διὰ μέσου αὐτῶν ἐπορεύετο. 


συναγωγῇ, ἀκούοντες ταῦτα, 


4.16 τὴν Ναζαρέτ . Ναζαρά 4.23 ἐντῇ Καπερναούμ « εἰς τὴν 
4..7 Ἠσαῖου τοῦ προφήτου « τοῦ Καφαρναοὺμ 
προφήτου Ἠσαΐου 4.26 Σιδῶνος « Σιδωνίας 
4.18 ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους 4.27 ἐπὶ Ἐλισσαίου τοῦ προφήτου ἐν 
τὴν καρδίαν «--- τῷ Ἰσραήλ « ἐν τῷ Ἰσραὴλ ἐπὶ 
4.20 ἐν τῇ συναγωγῇ οἱ ὀφθαλμοὶ « οἱ Ἐλισαίου τοῦ προφήτου 
ὀφθαλμοὶ ἐν τῇ συναγωγῇ 4.27 Νεεμὰν « Ναιμὰν 
4.22 Οὐχ οὗτος ἐστιν ὁ υἱός Ἰωσήφ ὁ 4.29 αὐτῶν φκοδόμητο εἰς τὸ ὁ 
Οὐχὶ υἱός ἐστιν Ἰωσὴφ οὗτος φκοδόμητο αὐτῶν ὥστε 


128 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


31 Καὶ κατῆλθεν εἰς Καπερναοὺμ πόλιν τῆς Γαλιλαίας: καὶ 
ἦν διδάσκων αὐτοὺς ἐν τοῖς σάββασιν. 52 Καὶ ἐξεπλήσσοντο 
ψ ἃς Ἄδα - ϑ Ἂν Ἐ 2 2 , 3 ε , Ψ - 33 ἃ Ὁ 
ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ ἦν ὁ λόγος αὐτοῦ. “" Καὶ ἐν 
τῇ συναγωγῇ ἦν ἄνθρωπος ἔχων πνεῦμα δαιμονίου ἀκαθάρτου, 
καὶ ἀνέκραξεν φωνῇ μεγάλῃ, "λέγων, Ἔα, τί ἡμῖν καὶ σοί, 
Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; Ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; Οἰδά σε τίς εἶ, ὁ 
ἅγιος τοῦ θεοῦ. 5 Καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, λέγων, 
Φιμώθητι, καὶ ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. Καὶ ῥίψαν αὐτὸν τὸ δαιμόνιον 
εἰς μέσον ἐξῆλθεν ἀπ᾽ αὐτοῦ, μηδὲν βλάψαν αὐτόν. 5 Καὶ 
ἧς , »: “ ἮΝ: ’, Ν “ Ν 5 Φ 
ἐγένετο θάμβος ἐπὶ πάντας, καὶ συνελάλουν πρὸς ἀλλήλους, 
λέγοντες, Τίς ὁ λόγος οὗτος, ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει 
ἐπιτάσσει τοῖς ἀκαθάρτοις πνεύμασιν, καὶ ἐξέρχονται; 7 Καὶ 
ἐξεπορεύετο ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πάντα τόπον τῆς περιχώρου. 


38 ᾿Αναστὰς δὲ ἐκ τῆς συναγωγῆς, εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν 
Σίμωνος: πενθερὰ δὲ τοῦ Σίμωνος ἦν συνεχομένη πυρετῷ 
μεγάλῳ. καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν περὶ αὐτῆς. “" Καὶ ἐπιστὰς 
ἐπάνω αὐτῆς, ἐπετίμησεν τῷ πυρετῷ, καὶ ἀφῆκεν αὐτήν- 
παραχρῆμα δὲ ἀναστᾶσα διηκόνει αὐτοῖς. 


40Λ , δὲ “ες λί , -“ 3 Ἷ θ - 
ὕνοντος δὲ τοῦ ἡλίου, πάντες ὅσοι εἶχον ἀσθενοῦντας 
νόσοις ποικίλαις ἤγαγον αὐτοὺς πρὸς αὐτόν- ὁ δὲ ἑνὶ ἑκάστῳ 
αὐτῶν τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς ἐθεράπευσεν αὐτούς. 1 Ἐξήρχετο δὲ 

Ν , ἀξ τς Α΄ - Γ , τ χ , .«“ Ν Ὥς 
καὶ δαιμόνια ἀπὸ πολλῶν, ᾿κράζοντα᾽ καὶ λέγοντα ὅτι Σὺ εἰ ὁ 
χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ. Καὶ ἐπιτιμῶν οὐκ εἴα αὐτὰ λαλεῖν, ὅτι 
ἤδεισαν τὸν χριστὸν αὐτὸν εἰναι. 


Γενομένης δὲ ἡμέρας, ἐξελθὼν ἐπορεύθη εἰς ἔρημον 
τόπον, καὶ οἱ ὄχλοι ἐπεζήτουν αὐτόν, καὶ ἦλθον ἕως αὐτοῦ, καὶ 
κατεῖχον αὐτὸν τοῦ μὴ πορεύεσθαι ἀπ᾽ αὐτῶν. 2“) Ὁ δὲ εἶπεν 
πρὸς αὐτοὺς ὅτι Καὶ ταῖς ἑτέραις πόλεσιν εὐαγγελίσασθαί με 
δεῖ τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ - ὅτι εἰς τοῦτο ἀπεστάλμαι. 


ΤΠ Καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῆς Γαλιλαίας. 


4.31 Καπερναοὺμ ς Καφαρναοὺμ 4.41 κράζοντα « κρ[αυγ]άζοντα 
4.34 λέγων «--- 4.41 ὃχριστὸς «--- 
4.35 ἐξ ςἀπ’ 4.43 εἰς τοῦτο ἀπεστάλμαι « ἐπὶ τοῦτο 
4.35 μέσον «τὸ μέσον ἀπεστάλην 
4.38 ἐκ «ἀπὸ 4.44 ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῆς 
4.40 πάντες ς ἅπαντες Γαλιλαίας «ς εἰς τὰς συναγωγὰς 
4.40 ἐπιθεὶς ἐθεράπευσεν « ἐπιτιθεὶς τῆς Ἰουδαίας 
ἐθεράπευεν 


129 


4.31 - 4.44 


κραυγάζοντα 


5.1 - 5.14 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


5 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ τὸν ὄχλον ἐπικεῖσθαι αὐτῷ τοῦ ἀκούειν 
τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, καὶ αὐτὸς ἦν ἑστὼς παρὰ τὴν λίμνην 
Γεννησαρέτ: 2 καὶ εἶδεν δύο πλοῖα ἑστῶτα παρὰ τὴν λίμνην: οἱ 
δὲ ἁλιεῖς ἀποβάντες ἀπ᾿ αὐτῶν ἀπέπλυναν τὰ δίκτυα. 
3 Ἐ ᾿. δὲ 9 Ων ΄- λ , ἐλ Ὁ - Σί 3 , 

μβὰς δὲ εἰς ἕν τῶν πλοίων, ὃ ἦν τοῦ Σίμωνος, ἠρώτησεν 
αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον. Καὶ καθίσας ἐδίδασκεν 
ἐκ τοῦ πλοίου τοὺς ὄχλους. Ὡς δὲ ἐπαύσατο λαλῶν, εἶπεν 

Ν "ἢ ’ὔ ΕΣ ’, ἣν »ἵ ’, Α Ν 
πρὸς τὸν Σίμωνα, Ἐπανάγογε εἰς τὸ βάθος, καὶ χαλάσατε τὰ 
δίκτυα ὑμῶν εἰς ἄγραν. " Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Σίμων εἶπεν αὐτῷ, 
Ἐπιστάτα, δι᾽ ὅλης τῆς νυκτὸς κοπιάσαντες οὐδὲν ἐλάβομεν - 
᾿ς Ἂς σι ς», ’, ’ ἐν ’, 6 Ν [ον 
ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου χαλάσω τὸ δίκτυον. ᾿" Καὶ τοῦτο 

, ΓΑ ἣδν 5 ,ὔ ,ὔ , Ν 
ποιήσαντες, συνέκλεισαν πλῆθος ἰχθύων πολύ - διερρήγνυτο δὲ 
τὸ δίκτυον αὐτῶν - 7 καὶ κατένευσαν τοῖς μετόχοις τοῖς ἐν τῷ 
ἑτέρῳ πλοίῳ, τοῦ ἐλθόντας συλλαβέσθαι αὐτοῖς: καὶ ἦλθον 
καὶ ἔπλησαν ἀμφότερα τὰ πλοῖα, ὥστε βυθίζεσθαι αὐτά. 
ὃ Ἰδὼν δὲ Σίμων Πέτρος προσέπεσεν τοῖς γόνασιν Ἰησοῦ, 
λέγων, Ἔξελθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός εἰμι, κύριε. 
“Θάμβος γὰρ περιέσχεν αὐτὸν καὶ πάντας τοὺς σὺν αὐτῷ, ἐπὶ 
ΗΝ - 2 , ὩΣ , 10 , χ ΝΟ 7 
τῇ ἄγρᾳ τῶν ἰχθύων ἢ συνέλαβον - ᾿ὁμοίως δὲ καὶ Ἰάκωβον 
καὶ Ἰωάννην, υἱοὺς Ζεβεδαίου, οἱ ἦσαν κοινωνοὶ τῷ Σίμωνι. 
Καὶ εἰπεν πρὸς τὸν Σίμωνα ὁ Ἰησοῦς, Μὴ φοβοῦ. ἀπὸ τοῦ νῦν 
ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρῶν. 1 Καὶ καταγαγόντες τὰ πλοῖα ἐπὶ τὴν 
γῆν, ἀφέντες ἅπαντα, ἠκολούθησαν αὐτῷ. 

1 ΟΠ ΡΣ ᾿ σι 3 ἃς ς Ἅ 2 - σι 7 Ν 

Καὶ ἐγένετο, ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν μιᾷ τῶν πόλεων, καὶ 

ἰδού, ἀνὴρ πλήρης λέπρας: καὶ ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν, πεσὼν ἐπὶ 

, ἢ , τὰ ΄- , , 9. , , ,ὔ 
πρόσωπον, ἐδεήθη αὐτοῦ, λέγων, Κύριε, ἐὰν θέλῃς, δύνασαί με 
καθαρίσαι. 1} Καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο αὐτοῦ, εἰπών, 
Θέλω, καθαρίσθητι. Καὶ εὐθέως ἣ λέπρα ἀπῆλθεν ἀπ᾽ αὐτοῦ. 
"' Καὶ αὐτὸς παρήγγειλεν αὐτῷ μηδενὶ εἰπεῖν: ἀλλὰ ἀπελθὼν 
δεῖξον σεαυτὸν τῷ ἱερεῖ, καὶ προσένεγκε περὶ τοῦ καθαρισμοῦ 
σου, καθὼς προσέταξεν Μωσῆς, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 


5.1 τοῦ ἀκούειν « καὶ ἀκούειν 5.5 τὸ δίκτυον « τὰ δίκτυα 
5.2 ἀποβάντες ἀπ᾿ αὐτῶν ἀπέπλυναν 5.6 διερρήγνυτο δὲ τὸ δίκτυον « 
4 ἀπ᾿ αὐτῶν ἀποβάντες ἔπλυνον διερρήσσετο δὲ τὰ δίκτυα 
5.3. τοῦ Σίμωνος « Σίμωνος 5.7 τοῖς ἐν «ἐν 
5.3 Καὶ καθίσας ἐδίδασκεν ἐκ τοῦ 59 ἣφτὧν 
πλοίου ς Καθίσας δὲ ἐκ τοῦ 5.11 ἅπαντα «πάντα 
πλοίου ἐδίδασκεν ᾿ 5.12 καὶ ἰδὼν ς ἰδὼν δὲ 
5.5 ὁΣίμων εἶπεν αὐτῷ ς Σίμων εἰπεν 5.13. εἰπών ς« λέγων 
5.5 τῆς -ς-- 5.14 Μωσῆς « Μωῦσῆς 


130 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


15 Διήρχετο δὲ μᾶλλον ὁ λόγος περὶ αὐτοῦ: καὶ συνήρχοντο 
"“ ν᾽ ,ὕ ν ,ὕ ς- 2 ᾽ τι ΣΝ - 
ὄχλοι πολλοὶ ἀκούειν, καὶ θεραπεύεσθαι ὑπ᾽ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν 
ἀσθενειῶν αὐτῶν. ᾿5 Αὐτὸς δὲ ἦν ὑποχωρῶν ἐν ταῖς ἐρήμοις καὶ 
προσευχόμενος. 


1 Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν, καὶ αὐτὸς ἦν διδάσκων: 
καὶ ἦσαν καθήμενοι Φαρισαῖοι καὶ νομοδιδάσκαλοι, οἵ ἦσαν 
ἐληλυθότες ἐκ πάσης κώμης τῆς Γαλιλαίας καὶ Ἰουδαίας καὶ 
Ἱερουσαλήμ: καὶ δύναμις κυρίου ἦν εἰς τὸ ἰᾶσθαι αὐτούς. 
15 Καὶ ἰδού, ἄνδρες φέροντες ἐπὶ κλίνης ἄνθρωπον ὃς ἦν 
παραλελυμένος, καὶ ἐζήτουν αὐτὸν εἰσενεγκεῖν καὶ θεῖναι 


ἐνώπιον αὐτοῦ. 1 


καὶ μὴ εὑρόντες ποίας εἰσενέγκωσιν αὐτὸν 
διὰ τὸν ὄχλον, ἀναβάντες ἐπὶ τὸ δῶμα, διὰ τῶν κεράμων 
καθῆκαν αὐτὸν σὺν τῷ κλινιδίῳ εἰς τὸ μέσον ἔμπροσθεν τοῦ 
3 - 20 Ὁ ϑύσν, ᾿ς Ν , ΕΜ αἱ 53 4 ὠρν Ὡν θ 
Ἰησοῦ. 2 Καὶ ἰδὼν τὴν πίστιν αὐτῶν, εἶπεν αὐτῷ, Ἄνθρωπε, 
3 , ΓΦ ε - , ἢ Ἃ 9) , 
ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου. 2: Καὶ ἤρξαντο διαλογίζεσθαι 
οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι, λέγοντες, Τίς ἐστιν οὗτος ὃς 
λαλεῖ βλασφημίας; Τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας, εἰ μὴ μόνος 
ε , ἌΣ Ἂς ᾿ ΨΟΦΟ κα κα [ο Ἂς Ν ς᾽. κ᾿ 
ὁ θεός; “5 Ἐπιγνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν 
3. ν Ω Ν 3 ,ὕ , Ἄ 3 “ 
ἀποκριθεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τί διαλογίζεσθε ἐν ταῖς 
καρδίαις ὑμῶν; 2) Τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν, Ἀφέωνταί σοι 
αἱ ἁμαρτίαι σου, ἢ εἰπεῖν, Ἔγειραι καὶ περιπάτει; 2) Ἵνα δὲ 
εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς 
ἀφιέναι ἁμαρτίας --- εἶπεν τῷ παραλελυμένῳ --- Σοὶ λέγω, 
ἔγειραι, καὶ ἄρας τὸ κλινίδιόν σου, πορεύου εἰς τὸν οἰκόν σου. 
25 Καὶ παραχρῆμα ἀναστὰς ἐνώπιον αὐτῶν, ἄρας ἐφ᾽ ὃ 
κατέκειτο, ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, δοξάζων τὸν θεόν. 
26 Καὶ ἔκστασις ἔλαβεν ἅπαντας, καὶ ἐδόξαζον τὸν θεόν, καὶ 
ἐπλήσθησαν φόβου, λέγοντες ὅτι Εἴδομεν παράδοξα σήμερον. 


2] Καὶ μετὰ ταῦτα ἐξῆλθεν, καὶ ἐθεάσατο τελώνην, ὀνόματι 
Λευΐν, καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἀκολούθει 
μοι. 25 Καὶ καταλιπὼν ἅπαντα, ἀναστὰς ἠκολούθησεν αὐτῷ. 
2 Καὶ ἐποίησεν δοχὴν μεγάλην Λευὶς αὐτῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ- 


5.15 ὑπ᾽ αὐτοῦ «--- 5.24 ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ 
5.17 αὐτούς « αὐτόν ἀνθρώπου « ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου 
5.18 ἐνώπιον « [αὐτὸν] ἐνώπιον ἐξουσίαν ἔχει 
5.20 αὐτῷ «-- 5.24 ἔγειραι ὁ ἔγειρε 
5.21 ἀφιέναι ἁμαρτίας « ἁμαρτίας 5.28 ἅπαντα «πάντα 
ἀφεῖναι 5.28 ἠκολούθησεν ς ἠκολούθει 


5.23 Ἔνγειραι Φ Ἔγειρε 


131 


5.15 - 5.29 


5.30 - 6.3 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ΠΝ αᾷ - , ., » Ἐλ 5 9 - π 
καὶ ἦν ὄχλος τελωνῶν πολύς, καὶ ἄλλων οἱ ἦσαν μετ᾽ αὐτῶν 
κατακείμενοι. ἮὮ Καὶ ἐγόγγυζον οἱ γραμματεῖς αὐτῶν καὶ οἱ 
Φαρισαῖοι πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, λέγοντες, Διὰ τί μετὰ 
ΒΕ, ΒΗΝΑΡ; ΄- ἈΝ : σι Η , . , 31 Ν 

τῶν᾽ τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίετε καὶ πίνετε; Καὶ 
ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτούς, Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ 
ὑγιαίνοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες. “ΖΟὐκ ἐλήλυθα 
καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν. 55 0Οἱ δὲ 
εἶπον πρὸς αὐτόν, Διά τί οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου νηστεύουσιν 
πυκνά, καὶ δεήσεις ποιοῦνται, ὁμοίως καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων 

ε χ ΡΝ Ψ Ν Ψ᾽ 34: “ 3 Ν 3 ,ὕ 
οἱ δὲ σοὶ ἐσθίουσιν καὶ πίνουσιν; “7 Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς, 


τ 


Μὴ δύνασθε τοὺς υἱοὺς τοῦ νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ᾽ 
αὐτῶν ἐστιν, ποιῆσαι νηστεύειν; ἦ Ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι, καὶ 
ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾽ αὐτῶν ὁ νυμφίος, τότε νηστεύσουσιν ἐν 
ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. ᾿6 Ἔλεγεν δὲ καὶ παραβολὴν πρὸς 
αὐτοὺς ὅτι Οὐδεὶς ἐπίβλημα ἱματίου καινοῦ ἐπιβάλλει ἐπὶ 
ἱμάτιον παλαιόν. εἰ δὲ μήγε, καὶ τὸ καινὸν σχίζει, καὶ τῷ 
παλαιῷ οὐ συμφωνεῖ τὸ ἀπὸ τοῦ καινοῦ. ᾽ Καὶ οὐδεὶς βάλλει 
οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς: εἰ δὲ μήγε, ῥήξει ὁ νέος οἶνος 
τοὺς ἀσκούς, καὶ αὐτὸς ἐκχυθήσεται, καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται. 
38 ᾿Αλλὰ οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινοὺς βλητέον, καὶ ἀμφότεροι 
συντηροῦνται. 5 Καὶ οὐδεὶς πιὼν παλαιὸν εὐθέως θέλει νέον: 
λέγει γάρ, Ὁ παλαιὸς χρηστότερός ἐστιν. 


Ἐγένετο δὲ ἐν σαββάτῳ δευτεροπρώτῳ διαπορεύεσθαι 
6 αὐτὸν διὰ τῶν σπορίμων - καὶ ἔτιλλον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ 
τοὺς στάχυας, καὶ ἤσθιον, ψώχοντες ταῖς χερσίν. 2 Τινὲς δὲ τῶν 
Φαρισαίων εἶπον αὐτοῖς, Τί ποιεῖτε ὃ οὐκ ἔξεστιν ποιεῖν ἐν τοῖς 
σάββασιν; ὁ Καὶ ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, Οὐδὲ 
τοῦτο ἀνέγνωτε, ὃ ἐποίησεν Δαυίδ, ὁπότε ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ 


5.29 τελωνῶν πολύς ς πολὺς τελωνῶν ἐπίβλημα 

5.30 γραμματεῖς αὐτῶν καὶ οἱ 5.37 μήγε «μήγε 5 
Φαρισαῖοι ς Φαρισαῖοι καὶ οἱ 5.37 ὃνέος οἶνος « ὁ οἶνος ὃ νέος 
γραμματεῖς αὐτῶν 5.38 καὶ ἀμφότεροι συντηροῦνται «--- 

5.31 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 5.39 Καὶ φ[καὶ] 

5.33 εἶπον « εἶπαν 5.39 εὐθέως «--- 

5.33. Διά τί οἱ. Οἱ 5.39 χρηστότερός « χρηστός 

5.34 εἰπεν ς Ἰησοῦς εἶπεν 6.1 δευτεροπρώτῳ «--- 

5.34 νηστεύειν « νηστεῦσαι 6.1 τῶν ς--- 

5.36 ἱματίου καινοῦ « ἀπὸ ἱματίου 6.1 τοὺς στάχυας καὶ ἤσθιον « καὶ 
καινοῦ σχίσας ἤσθιον τοὺς στάχυας 

5.36 μήγε « μή γε 6.2 εἰπον αὐτοῖς « εἶπαν 

5.36 σχίζει ς σχίσει 6.2 ποιεῖν ἐν ς--- 

5.36 συμφωνεῖ ὁ συμφωνήσει τὸ 6.3 ὁπότε « ὅτε 


132 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


οἱ μετ᾽ αὐτοῦ ὄντες; 1 Ὡς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ, καὶ 
τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔλαβεν, καὶ ἔφαγεν, καὶ ἔδωκεν καὶ 
τοῖς μετ᾽ αὐτοῦ, οὺς οὐκ ἔξεστιν φαγεῖν εἰ μὴ μόνους τοὺς 
ἱερεῖς; "Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. 

6 Ἐγένετο δὲ καὶ ἐν ἑτέρῳ σαββάτῳ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν 
συναγωγὴν καὶ διδάσκειν καὶ ἦν ἐκεῖ ἄνθρωπος, καὶ ἡ χεὶρ 
αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά. 7 Παρετήρουν δὲ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ 
Φαρισαῖοι, εἰ ἐν τῷ σαββάτῳ θεραπεύσει: ἵνα εὕρωσιν 
κατηγορίαν αὐτοῦ. ὃ Αὐτὸς δὲ ἤδει τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν, 
καὶ εἶπεν τῷ ἀνθρώπῳ τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα, Ἔγειραι, καὶ 
στῆθι εἰς τὸ μέσον. Ὁ δὲ ἀναστὰς ἔστη. " Εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς 
πρὸς αὐτούς, Ἐπερωτήσω ὑμᾶς τί, ἜἜξεστιν τοῖς σάββασιν, 
ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; 
ΙὸοΚαὶ περιβλεψάμενος πάντας αὐτούς, εἶπεν αὐτῷ, "Ἔκτεινον 
τὴν χεῖρά σου. Ὁ δὲ ἐποίησεν καὶ ἀποκατεστάθη ἣ χεὶρ αὐτοῦ 
ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. [Αὐτοὶ δὲ ἐπλήσθησαν ἀνοίας: καὶ 
διελάλουν πρὸς ἀλλήλους, τί ἂν ποιήσειαν τῷ Ἰησοῦ. 

12 Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐξηλθεν εἰς τὸ ὄρος 
προσεύξασθαι: καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ 
θεοῦ. 5 Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα, προσεφώνησεν τοὺς μαθητὰς 
αὐτοῦ: καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ᾿ αὐτῶν δώδεκα, οὺς καὶ 
ἀποστόλους ὠνόμασεν, "'Σίμωνα ὃν καὶ ὠνόμασεν Πέτρον, 
καὶ ᾿Ανδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, 
Φίλιππον καὶ Βαρθολομαῖον, [ὁ Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν, 
Ἰάκωβον τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου, καὶ Σίμωνα τὸν καλούμενον 


6.3 ὄντες « [ὄντες] 6.8 Ἔνγειραι ς Ἔγειρε 

64 Ὡς Φ[Ὡς] 6.8 Ὁδὲ « Καὶ 

6.4 ἔλαβεν καὶ «λαβὼν 6.9 οὖν «δὲ 

6.4 καὶ τοῖς «τοῖς 6.9 Ἐπερωτήσω ς Ἐπερωτῶ 

6.5 ὅτις-- 6.9 τί «εἰ 

6.5 δυϊὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ 6.9 τοῖς σάββασιν «τῷ σαββάτῳ 
σαββάτου « τοῦ σαββάτου ὁ υἱὸς 6.9 ἀποκτεῖναι Φ ἀπολέσαι 
τοῦ ἀνθρώπου 6.10 ἀποκατεστάθη ς« ἀπεκατεστάθη 

6.6 καὶ ἐν «ἐν 6.10 ὑγιὴς ὡς ἣ ἄλλη «--- 

6.6 ἐκεῖ ἄνθρωπος « ἄνθρωπος ἐκεῖ 6.11 ποιήσειαν « ποιήσαιεν 

6.7. Παρετήρουν δὲ ς Παρετηροῦντο 6.12 ἐξηλθεν ς ἐξελθεῖν αὐτὸν 
δὲ αὐτὸν 6.14 Ἰάκωβον « καὶ Ἰάκωβον 

6.7 θεραπεύσει « θεραπεύει 6.14 Φίλιππον ς καὶ Φίλιππον 

6.7 κατηγορίαν « κατηγορεῖν, 6.15 Ματθαῖον « καὶ Μαθθαῖον 

6.8 καὶ εἶπεν τῷ ἀνθρώπῳ « εἶπεν δὲ 6.15 Ἰάκωβον τὸν τοῦ « καὶ Ἰάκωβον 
τῷ ἀνδρὶ 


133 


6.4 - 6.15 


6.16 - 6.28 


γον 
απο 


εἴπωσιν πάντες 


Ἀλλὰ 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ζηλωτήν, 15 Ἰούδαν Ἰακώβου, καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην, ὃς 
καὶ ἐγένετο προδότης, 7 Καὶ καταβὰς μετ᾽ αὐτῶν, ἔστη ἐπὶ 
τόπου πεδινοῦ, καὶ ὄχλος μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ πλῆθος πολὺ τοῦ 
λαοῦ ἀπὸ πάσης τῆς Ἰουδαίας καὶ Ἱερουσαλήμ, καὶ τῆς 
, ᾿ . ΄- 3 ὃ, - , 3 - ᾿ 
παραλίου Τύρου καὶ Σιδῶνος, οἵ ἦλθον ἀκοῦσαί αὐτοῦ, καὶ 
18 ν ἃ οΨ , ΓᾺ ἈΝ 
καὶ οἱ ὀχλούμενοι ᾿ὑπὸ 

’ Ε ’ ΣΌΝ , 19 Ν - "ὟΝ 
πνευμάτων ἀκαθάρτων, καὶ ἐθεραπεύοντο. "" Καὶ πᾶς ὁ ὄχλος 
ἐζήτει ἅπτεσθαι αὐτοῦ ὅτι δύναμις παρ᾽ αὐτοῦ ἐξήρχετο καὶ 


ἰαθῆναι ἀπὸ τῶν νόσων αὐτῶν 


ἰᾶτο πάντας. 

20 Καὶ αὐτὸς ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τοὺς 
μαθητὰς αὐτοῦ ἔλεγεν, 

Μακάριοι οἱ πτωχοί, ὅτι ὑμετέρα ἐστὶν ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ. 

2] Μακάριοι οἱ πεινῶντες νῦν, ὅτι χορτασθήσεσθε. 

Μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε. 

2Ζ2Μακάριοί ἐστε, ὅταν μισήσωσιν ὑμᾶς οἱ ἄνθρωποι, καὶ 
ὅταν ἀφορίσωσιν ὑμᾶς, καὶ ὀνειδίσωσιν, καὶ ἐκβάλωσιν τὸ 
ὄνομα ὑμῶν ὡς πονηρόν, ἕνεκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. 
23 άρητε ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ σκιρτήσατε- ἰδοὺ γάρ, ὁ 
μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τῷ οὐρανῷ. κατὰ ταῦτα γὰρ ἐποίουν τοῖς 
προφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν. 

Ζ: Πλὴν οὐαὶ ὑμῖν τοῖς πλουσίοις, ὅτι ἀπέχετε τὴν 
παράκλησιν ὑμῶν. 

25 Οὐαὶ ὑμῖν, οἱ ἐμπεπλησμένοι, ὅτι πεινάσετε. 

Οὐαί ὑμῖν, οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι πενθήσετε καὶ κλαύσετε. 

26 οὐαὶ ὅταν καλῶς ὑμᾶς “εἴπωσιν οἱ ἄνθρωποι: κατὰ 
ταῦτα γὰρ ἐποίουν τοῖς ψευδοπροφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν. 


27 Γ Ἀλλ᾽ ὑμῖν λέγω τοῖς ἀκούουσιν, Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς 
ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς, 28 εὐλογεῖτε τοὺς 


6.16 Ἰούδαν Ἰακώβου « καὶ Ἰούδαν 6.19 ἐζήτει Φ ἐζήτουν 
Ἰακώβου 6.23 ταῦτα «τὰ αὐτὰ 
6.16 Ἰσκαριώτην « Ἰσκαριώθ 6.25 ἐμπεπλησμένοι ς ἐμπεπλησμένοι 
6.16 ὃς καὶ φ ὃς νῦν 
6.17 μαθητῶν « πολὺς μαθητῶν 6.25 ὑμῖν οἱ γελῶντες « οἱ γελῶντες 
6.18 ὀχλούμενοι « ἐνοχλούμενοι 6.26 καλῶς ὑμᾶς εἴπωσιν ς ὑμᾶς 
6.18 ὑπὸ « ἀπὸ καλῶς εἴπωσιν πάντες 
6.18 καὶ ἐθεραπεύοντο 9 6.26 ταῦτα «τὰ αὐτὰ 
ἐθεραπεύοντο 6.27 Ἀλλ᾽ ς Ἀλλὰ 


134 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


καταρωμένους ὑμῖν, προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων 
ὑμᾶς. 2 Τῷ τύπτοντί σε ἐπὶ τὴν σιαγόνα, πάρεχε καὶ τὴν 
ἄλλην.- καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντός σου τὸ ἱμάτιον, καὶ τὸν χιτῶνα μὴ 
κωλύσῃς. "Παντὶ δὲ τῷ αἰτοῦντί σε δίδου- καὶ ἀπὸ τοῦ 
αἴροντος τὰ σὰ μὴ ἀπαίτει. ᾽} Καὶ καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν 
ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως. “2 Καὶ εἰ 
ἀγαπᾶτε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; Καὶ γὰρ 
οἱ ἁμαρτωλοὶ τοὺς ἀγαπῶντας αὐτοὺς ἀγαπῶσιν. 3 Καὶ ἐὰν 
ἀγαθοποιῆτε τοὺς ἀγαθοποιοῦντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις 
ἐστίν; Καὶ γὰρ οἱ ἁμαρτωλοὶ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν. “Καὶ ἐὰν 
δανείζητε παρ᾽ ὧν ἐλπίζετε ἀπολαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; 
Καὶ γὰρ ἁμαρτωλοὶ ἁμαρτωλοῖς δανείζουσιν, ἵνα ἀπολάβωσιν 
τὰ ἴσα. ὅ Πλὴν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καὶ ἀγαθοποιεῖτε, 
καὶ δανείζετε, μηδὲν ἀπελπίζοντες: καὶ ἔσται ὁ μισθὸς ὑμῶν 
πολύς, καὶ ἔσεσθε υἱοὶ ὑψίστου. ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ 
τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς. Γίνεσθε οὖν οἰκτίρμονες, 
καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν. ὅ7 Καὶ μὴ κρίνετε, 
καὶ οὐ μὴ κριθῆτε. Μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ 
καταδικασθῆτε: ἀπολύετε, καὶ ἀπολυθήσεσθε:- 8 δίδοτε, καὶ 
δοθήσεται ὑμῖν μέτρον καλόν, πεπιεσμένον καὶ σεσαλευμένον 
καὶ ὑπερεκχυνόμενον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν. Τῷ γὰρ 
αὐτῷ μέτρῳ ᾧ μετρεῖτε ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν. 


39 Εἶπεν δὲ παραβολὴν αὐτοῖς, Μήτι δύναται τυφλὸς 
τυφλὸν ὁδηγεῖν; Οὐχὶ ἀμφότεροι εἰς βόθυνον πεσοῦνται; 
ρὺκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον αὐτοῦ: 

, Ν “ "“᾿ ἐκ ε ψ' ΕΣ ΄- 41 , Ἂς 
κατηρτισμένος δὲ πᾶς ἔσται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ. 7 Τί δὲ 

Ψ Ν ’, Ν 3 ἌΡΑ 9 ΄“ ΄“- Ἂ ΄- Ν Ν 
βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ 
δοκὸν τὴν ἐν τῷ ἰδίῳ ὀφθαλμῷ οὐ κατανοεῖς; 12 Ἤ πῶς 
δύνασαι λέγειν τῷ ἀδελφῷ σου, ᾿Αδελφέ, ἄφες ἐκβάλω τὸ 


6.28 ὑμῖν «ὑμᾶς 6.36 καὶ φ[καὶ] 

6.28 ὑπὲρ «περὶ 6.37 κριθῆτε « κριθῆτε. Καὶ 
6.30 δὲ τῷ «-- 6.38 καὶ σεσαλευμένον «ὁ 

6.31 καὶ ὑμεῖς «-- σεσαλευμένον 

6.33 ἐὰν « [γὰρ] ἐὰν 6.38 καὶ ὑπερεκχυνόμενον «ὁ 
6.33 γὰρ «--- ὑπερεκχυννόμενον. 
6.34 δανείζητε ς δανίσητε 6.38 Τῷ γὰρ αὐτῷ μέτρῳ ᾧ « ᾧ γὰρ 
6.34 ἀπολαβεῖν ς λαβεῖν μέτρῳ 

6.34 ἐστίν ς [ἐστίν] 6.39 δὲ « δὲ καὶ 

6.34 γὰρ ς-- 6.39 πεσοῦνται φ ἐμπεσοῦνται 
6.34 δανείζουσιν « δανίζουσιν 6.40 αὐτοῦ κατηρτισμένος ὁ 
6.35 δανείζετε « δανίζετε κατηρτισμένος 

6.36 οὖν -ς-- 6.42 Ἤ -- 


135 


6.29 - 6.42 


6.43 - 7.4 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου, αὐτὸς τὴν ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σοῦ 
δοκὸν οὐ βλέπων; Ὑποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ 
ΕΣ ΄“- ἴον Ἁ , , 2 “- Ν ’, Ν 9 

ὀφθαλμοῦ σοῦ, καὶ τότε διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος τὸ ἐν 
τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου. 25 Οὐ γάρ ἐστιν δένδρον καλὸν 
ποιοῦν καρπὸν σαπρόν: οὐδὲ δένδρον σαπρὸν ποιοῦν καρπὸν 


Ἕκαστον γὰρ δένδρον ἐκ τοῦ ἰδίου καρποῦ 


καλόν. 
γινώσκεται. Οὐ γὰρ ἐξ ἀκανθῶν συλλέγουσιν σῦκα, οὐδὲ ἐκ 
βάτου τρυγῶσιν σταφυλήν. “5. Ὃ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ 
ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προφέρει τὸ ἀγαθόν, καὶ 
ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας 
αὑτοῦ προφέρει τὸ πονηρόν: ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς 
καρδίας λαλεῖ τὸ στόμα αὑτοῦ. 


46 Τ δέ με καλεῖτε, Κύριε, κύριε, καὶ οὐ ποιεῖτε ἃ λέγω; 
ΤΙ Πᾶς ὁ ἐρχόμενος πρός με καὶ ἀκούων μου τῶν λόγων καὶ 
ποιῶν αὐτούς, ὑποδείξω ὑμῖν τίνι ἐστὶν ὅμοιος: “ὃ ὅμοιός ἐστιν 
ἀνθρώπῳ οἰκοδομοῦντι οἰκίαν, ὃς ἔσκαψεν καὶ ἐβάθυνεν, καὶ 
ἔθηκεν θεμέλιον ἐπὶ τὴν πέτραν πλημμύρας δὲ γενομένης, 
προσέρρηξεν ὃ ποταμὸς τῇ οἰκίᾳ ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἴσχυσεν 
σαλεῦσαι αὐτήν: τεθεμελίωτο γὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν. 7 Ὁ δὲ 
ἀκούσας καὶ μὴ ποιήσας ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδομήσαντι 
οἰκίαν ἐπὶ τὴν γῆν χωρὶς θεμελίου - ἣ προσέρρηξεν ὁ ποταμός, 
καὶ εὐθέως ἔπεσεν, καὶ ἐγένετο τὸ ῥῆγμα τῆς οἰκίας ἐκείνης 
μέγα. 


Ἐπει δὲ ἐπλήρωσεν πάντα τὰ ῥήματα αὐτοῦ εἰς τὰς ἀκοὰς 
7 τοῦ λαοῦ, εἰσῆλθεν εἰς Καπερναούμ. 

2 Ἑκατοντάρχου δέ τινος δοῦλος κακῶς ἔχων ἔμελλεν 
τελευτᾷν, ὃς ἦν αὐτῷ ἔντιμος. ὁ Ἀκούσας δὲ περὶ τοῦ Ἰησοῦ, 
ἀπέστειλεν πρὸς αὐτὸν πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, ἐρωτῶν 
αὐτόν, ὅπως ἐλθὼν διασώσῃ τὸν δοῦλον αὐτοῦ. “Οἱ δέ, 


6.42 ἐκβαλεῖν τὸ « τὸ περισσεύματος 

6.42 ἀδελφοῦ σου ς ἀδελφοῦ σου 6.48 πλημμύρας «πλημμύρης 
ἐκβαλεῖν 6.48 προσέρρηξεν « προσέρηξεν 

6.43 οὐδὲ ς οὐδὲ πάλιν 6.48 τεθεμελίωτο γὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν 9 

6.44 τρυγῶσιν σταφυλήν Φ σταφυλὴν διὰ τὸ καλῶς οἰκοδομῆσθαι 
τρυγῶσιν αὐτήν 

6.45 αὐτοῦ προφέρει τὸ ἀγαθόν «ὁ 6.49 προσέρρηξεν « προσέρηξεν 
προφέρει τὸ ἀγαθόν 6.49 εὐθὲως ἔπεσεν ς εὐθὺς συνέπεσεν 

6.45 πονηρὸς ἄνθρωπος « πονηρὸς 7.11 Ἐπειδὲ ς Ἐπειδὴ 

6.45 πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας 7.11 Καπερναούμ « Καφαρναούμ 
αὑτοῦ « πονηροῦ 7. ἔμελλεν « ἤμελλεν 


6.45 τοῦ περισσεύματος τῆς 9 


136 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 7.5 - 7.17 


παραγενόμενοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, παρεκάλουν αὐτὸν 
᾿ Ψ' .«“ ΩΣ ,ὕ 2 οὶ , - 
σπουδαίως, λέγοντες ὅτι "Αξιός ἐστιν ᾧ παρέξει τοῦτο: 
"ἀγαπᾷ γὰρ τὸ ἔθνος ἡμῶν, καὶ τὴν συναγωγὴν αὐτὸς 
᾽ ᾽, ς “ 6. ν 9 “ Ν , Ν ᾽ “ "᾿, 
φκοδόμησεν ἡμῖν. 5 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐπορεύετο σὺν αὐτοῖς. Ἤδη 
δὲ αὐτοῦ οὐ μακρὰν ἀπέχοντος ἀπὸ τῆς οἰκίας, ἔπεμψεν πρὸς 
αὐτὸν ὁ ἑκατόνταρχος φίλους, λέγων αὐτῷ, Κύριε, μὴ 
σκύλλου: οὐ γὰρ εἰμι ἱκανὸς ἵνα “ὑπὸ τὴν στέγην μθο. Πα δες 
᾽ Ων» ᾽ . 2 Ἕ Ε ᾿ στέγην 
εἰσέλθῃς: 7 διὸ οὐδὲ ἐμαυτὸν ἠξίωσα πρὸς σὲ ἐλθεῖν - ἀλλ᾽ εἰπὲ 
λόγῳ, καὶ ἰαθήσεται ὁ παῖς μου. ὃ Καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι 
ὑπὸ ἐξουσίαν τασσόμενος, ἔχων ὑπ᾽ ἐμαυτὸν στρατιώτας, καὶ 
λέγω τούτῳ, Πορεύθητι, καὶ πορεύεται: καὶ ἄλλῳ, Ἔρχου, καὶ 
ἔρχεται: καὶ τῷ δούλῳ μου, Ποίησον τοῦτο, καὶ ποιεῖ. 
9“ ᾿Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ Ἰησοῦς ἐθαύμασεν αὐτόν, καὶ στραφεὶς 
τῷ ἀκολουθοῦντι αὐτῷ ὄχλῳ εἶπεν, Λέγω ὑμῖν, ᾿οὔτε᾽ ἐν τῷ οὐδὲ 
Ἰσραὴλ τοσαύτην πίστιν εὗρον. "Καὶ ὑποστρέψαντες οἱ 
πεμφθέντες εἰς τὸν οἶκον εὗρον τὸν ἀσθενοῦντα δοῦλον 
ὑγιαίνοντα. 
11 ὅσα ον ὅς ΓΕ Νὴ Ἂς ᾽ τ 3 , , ,, 

Καὶ ἐγένετο ἐν ᾽τῷ ἑξῆς, ἐπορεύετο εἰς πόλιν καλουμένην τῇ 
Ναΐν- καὶ συνεπορεύοντο αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἱκανοί, καὶ 
ὄχλος πολύς. 12 Ὡς δὲ ἤγγισεν τῇ πύλῃ τῆς πόλεως, καὶ ἰδού, 
ἐξεκομίζετο τεθνηκώς, υἱὸς μονογενὴς τῇ μητρὶ αὐτοῦ, καὶ 
αὐτὴ ᾿χήρα-᾿ καὶ ὄχλος τῆς πόλεως ἱκανὸς σὺν αὐτῇ. 1) Καὶ ἣν χήρα 
ἰδὼν αὐτὴν ὁ κύριος ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾽ αὐτῇ, καὶ εἶπεν αὐτῇ, 
Μὴ κλαῖε. Καὶ προσελθὼν ἥψατο τῆς σοροῦ: οἱ δὲ 

, "᾿ ΝΝ 3 , ἢ , 
βαστάζοντες ἔστησαν. Καὶ εἶπεν, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, 
ἐγέρθητι. 15 Καὶ ἀνεκάθισεν ὁ νεκρὸς, καὶ ἤρξατο λαλεῖν. Καὶ 
᾿, ἀπε τν. - Ἂ ᾽ ἴον 16 », Ἂν , Ῥ Ἂ 
ἔδωκεν αὐτὸν τῇ μητρὶ αὐτοῦ. ᾽ὁ Ἔλαβεν δὲ φόβος πάντας, καὶ 
ἢ Υ̓ Ν , , Ἐ;:- , , Ψ , 3 
ἐδόξαζον τὸν θεόν, λέγοντες ὅτι Προφήτης μέγας ἐγήγερται ἐν 
ἡμῖν, καὶ ὅτι Ἐπεσκέψατο ὁ θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ. "Καὶ 
πὴ ᾽ν ς , κω Α᾽ .«“  λ , ΝΝ ᾽ - Ἂ Ὁ 
ἐξῆλθεν ὁ λόγος οὗτος ἐν ὅλῃ τῇ Ἰουδαίᾳ περὶ αὐτοῦ, καὶ ἐν 
πάσῃ τῇ περιχώρῳ. 


ἀσθενοῦντα «--- 

ἐπορεύετο « ἐπορεύθη 

ἱκανοί « -- 

υἱὸς μονογενὴς « μονογενὴς υἱὸς 
χήρα ς ἦν χήρα 

σὺν «ἦν σὺν 

ἐγήγερται φΦ ἠγέρθη 

ἐν πάσῃ «πάσῃ 


7.4 παρέξει φπαρέξῃ 

7.6 πρὸς αὐτὸν ὁ ἑκατόνταρχος 
φίλους « φίλους ὁ ἑκατοντάρχης 

7.6 εἰμι ἱκανὸς «ἱκανός εἰμι 

77 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 

7.7 ἰαθήσεται « ἰαθήτω 

7.9 οὔτε « οὐδὲ - 

7.10 οἱ πεμφθέντες εἰς τὸν οἶκον « εἰς 
τὸν οἶκον οἱ πεμφθέντες 


ἜΣΕΙ ΘΙ ΣΙ ΘΙ ΘΙ ΘΙ ΣΟΙ 
Ὡρρθιρρίει 
-,͵σΟΜ ΟΣ προ 


137 


7.18 - 7.32 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


18 Ἄραῖς ἽΝ Ω Ψ. ἢ Ν Ε ἴον ὮΝ Ἂ: 
Καὶ ἀπήγγειλαν Ἰωάννῃ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ πάντων 
τούτων. “Καί προσκαλεσάμενος δύο τινὰς τῶν μαθητῶν 
αὐτοῦ ὁ Ἰωάννης ἔπεμψεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν, λέγων, Σὺ εἰ ὁ 
Ε ἣν ἂς, 3} σι . 20 , χ Ν 
ἐρχόμενος, ἢ ἄλλον προσδοκῶμεν; “᾿“Παραγενόμενοι δὲ πρὸς 
αὐτὸν οἱ ἄνδρες εἶπον, Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς ἀπέσταλκεν ἡμᾶς 
πρός σε, λέγων, Σὺ εἰ ὁ ἐρχόμενος, ἢ ἄλλον προσδοκῶμεν; 
21 Ἐν αὐτῇ δὲ τῇ ὥρᾳ ἐθεράπευσεν πολλοὺς ἀπὸ νόσων καὶ 
μαστίγων καὶ πνευμάτων πονηρῶν, καὶ τυφλοῖς πολλοῖς 
2 , ΄ , νὴ 3 Ν εν - πὰ 
ἐχαρίσατο τὸ βλέπειν. 2 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν 
αὐτοῖς, Πορευθέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ ἃ εἴδετε καὶ 
ἠκούσατε: ὅτι τυφλοὶ ἀναβλέπουσιν, χωλοὶ περιπατοῦσιν, 
λεπροὶ καθαρίζονται, κωφοὶ ἀκούουσιν, νεκροὶ ἐγείρονται, 
πτωχοὶ εὐαγγελίζονται-: 25 καὶ μακάριός ἐστιν, ὃς ἐὰν μὴ 
σκανδαλισθῇ ἐν ἐμοί. 
24: ᾿Απελθόντων δὲ τῶν ἀγγέλων Ἰωάννου, ἤρξατο λέγειν 
-“ ᾽ Ἂς: ᾽ ’, 3 Ψ. 9, Ν "᾽ 
τοῖς ὄχλοις περὶ Ἰωάννου, Τί ἐξεληλύθατε εἰς τὴν ἔρημον 
θεάσασθαι; Κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον; 25 Ἀλλὰ τί 
ἐξεληλύθατε ἰδεῖν; Ἄνθρωπον ἐν μαλακοῖς ἱματίοις 
ἠμφιεσμένον; Ἰδού, οἱ ἐν ἱματισμῷ ἐνδόξῳ καὶ τρυφῇ 
ὑπάρχοντες ἐν τοῖς βασιλείοις εἰσίν. 25 Ἀλλὰ τί ἐξεληλύθατε 
ἰδεῖν; Προφήτην; Ναί, λέγω ὑμῖν, καὶ περισσότερον προφήτου. 
ΟΣ Ἀ Ν πὶ , ὃ τ , ᾿ 
Οὑτός ἐστιν περὶ οὐ γέγραπται, Ἰδού, ἐγώ ἀποστέλλω τὸν 
ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σοῦ, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν 
σου ἔμπροσθέν σου. “ὃ Λέγω γὰρ ὑμῖν, μείζων ἐν γεννητοῖς 
γυναικῶν προφήτης Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ οὐδείς ἐστιν ὁ δὲ 
μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ μείζων αὐτοῦ ἐστιν. 
29 Καὶ Α. ΄- Ξ λ Ν 5 ,ὔ Α. ε λῶ ἐδ ,ὔ Ν 
αἱ πᾶς ὁ λαὸς ἀκούσας καὶ οἱ τελῶναι ἐδικαίωσαν τὸν 
θεόν, βαπτισθέντες τὸ βάπτισμα Ἰωάννου: 5 οἱ δὲ Φαρισαῖοι 
καὶ οἱ νομικοὶ τὴν βουλὴν τοῦ θεοῦ ἠθέτησαν εἰς ἑαυτούς, μὴ 
βαπτισθέντες ὑπ᾽ αὐτοῦ. ᾽} Τίνι οὖν ὁμοιώσω τοὺς ἀνθρώπους 
τῆς γενεᾶς ταύτης, καὶ τίνι εἰσὶν ὅμοιοι; 52 Ὅμοιοί εἰσιν 
παιδίοις τοῖς ἐν ἀγορᾷ καθημένοις, καὶ προσφωνοῦσιν 


7.19 Ἰησοῦν « κύριον 7.24 τοῖς ὄχλοις « πρὸς τοὺς ὄχλους 
7.20 εἶπον « εἶπαν 7.24 ἐξεληλύθατε « ἐξήλθατε 

7.20 ἀπέσταλκεν ς ἀπέστειλεν 7.25 ἐξεληλύθατε « ἐξήλθατε 

7.21 αὐτῇ δὲ « ἐκείνῃ 7.26 ἐξεληλύθατε « ἐξήλθατε 

7.21 τὸ ς--- 7.27 ἐγώ ς--- 

7.22 ὃ Ἰησοῦς «--- 7.28 γὰρ .«-- 

7.22 ὅτι ς--- 7.28 προφήτης Ἰωάννου τοῦ 

7.22 κωφοὶ « καὶ κωφοὶ βαπτιστοῦ ς« Ἰωάννου 


138 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ἀλλήλοις, καὶ λέγουσιν, Ηὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ 
ὠρχήσασθε: ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκλαύσατε. 
33 Ἐλήλυθεν γὰρ Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς μήτε ἄρτον ἐσθίων 
μὴτὲ οἶνον πίνων, καὶ λέγετε, Δαιμόνιον ἔχει: 5 ἐλήλυθεν ὁ 
υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐσθίων καὶ πίνων, καὶ λέγετε, Ἰδού, 
ἄνθρωπος φάγος καὶ οἰνοπότης, φίλος τελωνῶν καὶ 
ἁμαρτωλῶν. 3) Καὶ ἐδικαιώθη ἡ σοφία ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς 
πάντων. 


36 Ἠ ,ὕ δέ 5. κχ - ᾧ , .« , . 3 ἌΝ 
ρῶτα ὁξετις αὑτον τῶν Φαρισαιῶν ἵινὰ φαγῇ μὲετ αὐτοῦ 


καὶ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκὶαν τοῦ Φαρισαίου ἀνεκλίθη. 7 Καὶ 
ἰδού, γυνὴ ἐν τῇ πόλει, ἥτις ἦν ἁμαρτωλός, ᾿ἐπιγνοῦσα᾽ ὅτι 
ἀνάκειται ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ Φαρισαίου, κομίσασα ἀλάβαστρον 
μύρου, ὃ καὶ στᾶσα παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ ὀπίσω κλαίουσα, 
ἤρξατο βρέχειν τοὺς πόδας αὐτοῦ τοῖς δάκρυσιν, καὶ ταῖς 
θριξὶν τῆς κεφαλῆς αὐτῆς ἐξέμασσεν, καὶ κατεφίλει τοὺς 

Ψ 5; “- ν ,ψ᾿ σι , 39» ν ν ε “ ε 
πόδας αὐτοῦ, καὶ ἤλειφεν τῷ μύρῳ. ᾽" Ἰδὼν δὲ ὁ Φαρισαῖος ὁ 
καλέσας αὐτὸν εἰπεν ἐν ἑαυτῷ λέγων, Οὗτος, εἰ ἦν προφήτης, 
ἐγίνωσκεν ἂν τίς καὶ ποταπὴ ἣ γυνὴ ἥτις ἅπτεται αὐτοῦ, ὅτι 
ἁμαρτωλός ἐστιν. “᾽ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς 

ΕΣ , ,ὔ "᾽ ,ὔ 3 “-“ ε Ψ ’, 5 ,ὔ 
αὐτόν, Σίμων, ἔχω σοί τι εἰπεῖν. Ὁ δέ φησιν, Διδάσκαλε, εἰπέ. 
41 , , τὴν - ,ὔ ε ἵν "» 

Δύο χρεωφειλέται ἦσαν δανειστῇ τινί: ὁ εὶς ὥφειλεν 
δηνάρια πεντακόσια, ὁ δὲ ἕτερος πεντήκοντα. 72 Μὴ ἐχόντων δὲ 
αὐτῶν ἀποδοῦναι, ἀμφοτέροις ἐχαρίσατο. Τίς οὖν αὐτῶν, εἰπέ, 

ΩΝ πεν οον, 2 ᾿ 43 ᾽ ν ἅν, τε Ἷ 3 
πλεῖον αὐτόν ἀγαπήσει; 7" ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ Σίμων εἶπεν, 
Ὑπολαμβάνω ὅτι ᾧ τὸ πλεῖον ἐχαρίσατο. Ὁ δὲ εἰπεν αὐτῷ, 
Ὀρθῶς ἔκρινας. “Καὶ στραφεὶς πρὸς τὴν γυναῖκα, τῷ Σίμωνι 
ἔφη, Βλέπεις ταύτην τὴν γυναῖκα; Εἰσῆλθόν σου εἰς τὴν οἰκίαν, 
ὕδωρ ἐπὶ τοὺς πόδας μου οὐκ ἔδωκας: αὕτη δὲ τοῖς δάκρυσιν 


7.32 καὶ λέγουσιν « ἃ λέγει 7.38 παρὰ « ὀπίσω παρὰ 
7.32 ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν ὁ 7.38 ὀπίσω κλαίουσα « κλαίουσα τοῖς 
ἐθρηνήσαμεν δάκρυσιν 
7.33 μήτε ἄρτον ἐσθίων « μὴ ἐσθίων 7.38 τοῖς δάκρυσιν «--- 
ἄρτον ᾿ 7.40 φησιν Διδάσκαλε εἰπέ « 
7.33 οἶνον πίνων « πίνων οἶνον Διδάσκαλε εἰπέ φησίν 
7.35 τῶν τέκνων αὐτῆς πάντων « 7.41 χρεωφειλέται ἦσαν δανειστῇ ὁ 
πάντων τῶν τέκνων αὐτῆς χρεοφειλέται ἦσαν δανιστῇ 
7.36 τὴν οἰκὶαν « τὸν οἶκον 7.42 δὲ ς-- 
7.36 ἀνεκλίθη «ὁ κατεκλίθη 7.42 εἶπέ πλεῖον αὐτόν ἀγαπήσει Φ 
7.37 ἐν τῇ πόλει ἥτις ἦν « ἥτις ἦν ἐν τῇ πλεῖον ἀγαπήσει αὐτόν 
πόλει 7.43 δὲ ς--- 
7.37 ἐπιγνοῦσα « καὶ ἐπιγνοῦσα 7.44 ἐπὶ τοὺς πόδας μου « μοι ἐπὶ 
7.37 ἀνάκειται ς κατάκειται πόδας 


139 


7.33 - 7.44 


καὶ ἐπιγνοῦσα 


7.45 - 8.11 


τοὺς πόδας μου 


Σωσάννα 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


"᾽ , Ν , 4, ῬΑ Ν εἶ “ ᾿ “ν᾿ 
ἔβρεξέν μου τοὺς πόδας, καὶ ταῖς θριξὶν τὴς κεφαλῆς αὐτῆς 
ἐξέμαξεν. “Φίλημά μοι οὐκ ἔδωκας: αὕτη δέ, ἀφ᾽ ἧς 
εἰσῆλθον, οὐ διέλιπεν καταφιλοῦσά μου τοὺς πόδας. “5 Ἐλαίῳ 
τὴν κεφαλήν μου οὐκ ἤλειψας: αὕτη δὲ μύρῳ ἤλειψεν 'μου 
τοὺς πόδας. “Οὗ χάριν, λέγω σοι, ἀφέωνται αἱ ἁμαρτίαι 

3. ἃ ,΄.- Ξ Ἔ , κὰ Ά. Λν ὃ , 
αὐτῆς αἱ πολλαί, ὅτι ἠγάπησεν πολύ: ᾧ δὲ ὀλίγον ἀφίεται, 
5»ὴ 7 3. “- 48 π7 Ν 3. Αια , , ἘΠ᾿ νὸ , 
ὀλίγον ἀγαπᾷ. “δ Εἶπεν δὲ αὐτῇ, ᾿Αφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι. 
Ὁ Καὶ ἤρξαντο οἱ συνανακείμενοι λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, Τίς οὗτός 
ἐστιν ὃς καὶ ἁμαρτίας ἀφίησιν; “9 Εἶπεν δὲ πρὸς τὴν γυναῖκα, 
Ἡ πίστις σου σέσωκέν σε- πορεύου εἰς εἰρήνην. 


ῷ Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ καθεξῆς, καὶ αὐτὸς διώδευεν κατὰ πόλιν 
καὶ κώμην, κηρύσσων καὶ εὐαγγελιζόμενος τὴν βασιλείαν 


2 καὶ γυναῖκές τινες αἵ 


τοῦ θεοῦ- καὶ οἱ δώδεκα σὺν αὐτῷ, 
ἦσαν τεθεραπευμέναι ἀπὸ πνευμάτων πονηρῶν καὶ ἀσθενειῶν, 
Μαρία ἣ καλουμένη Μαγδαληνή, ἀφ᾽ ἧς δαιμόνια ἑπτὰ 
ἐξεληλύθει, ὁ καὶ Ἰωάννα γυνὴ Χουζᾶ ἐπιτρόπου Ἡρῴδου, καὶ 
“Σουσάννα, ' καὶ ἕτεραι πολλαί, αἵτινες διηκόνουν αὐτοῖς ἀπὸ 
τῶν ὑπαρχόντων αὐταῖς. 

ἸΣυνιόντος δὲ ὄχλου πολλοῦ, καὶ τῶν κατὰ πόλιν 
ἐπιπορευομένων πρὸς αὐτόν, εἶπεν διὰ παραβολῆς, " Ἐξῆλθεν 
ὃ σπείρων τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ. καὶ ἐν τῷ σπείρειν 
αὐτόν, ὃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ κατεπατήθη, καὶ τὰ 
πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγεν αὐτό. " Καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐπὶ 
τὴν πέτραν, καὶ φυὲν ἐξηράνθη, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἰκμάδα. 7 Καὶ 
ἕτερον ἔπεσεν ἐν μέσῳ τῶν ἀκανθῶν, καὶ συμφυεῖσαι αἱ 
ἄκανθαι ἀπέπνιξαν αὐτό. ὃ Καὶ ἕτερον ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν 
ἀγαθήν, καὶ φυὲν ἐποίησεν καρπὸν ἑκατονταπλασίονα. Ταῦτα 
λέγων ἐφώνει, Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 


9» ,ὕ ἂς ἢ; αἰ ε Ν ᾽ - , , ᾿ -ε 
Ἐπηρώτων δὲ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, λέγοντες, Τίς εἴη ἣ 
παραβολὴ αὕτη; 5 Ὁ δὲ εἶπεν, Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ 
μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ. τοῖς δὲ λοιποῖς ἐν 
ΩΝ -. , Ν, ,ὔ Ν ἡ, , 3 
παραβολαῖς, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσιν, καὶ ἀκούοντες μὴ 


συνιῶσιν. ᾿ΐ Ἔστιν δὲ αὕτη ἣ παραβολή. Ὁ σπόρος ἐστὶν ὁ 
7.44 τὴς κεφαλῆς «--- 8.9. λέγοντες «-- 

7.46 μου τοὺς πόδας « τοὺς πόδας μου 8.9. εἴη ἡ παραβολὴ αὕτη ο αὕτη εἴη ἣ 
8.3 ἀπὸ «ἐκ παραβολή 


8.6 ἔπεσεν « κατέπεσεν 


140 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


λόγος τοῦ θεοῦ. '2Οἱ δὲ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν οἱ ἀκούοντες, εἶτα 
ἔρχεται ὁ διάβολος καὶ αἴρει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς καρδίας 
αὐτῶν, ἵνα μὴ πιστεύσαντες σωθῶσιν. [5 Οἱ δὲ ἐπὶ τῆς πέτρας 
οἵ, ὅταν ἀκούσωσιν, μετὰ χαρᾶς δέχονται τὸν λόγον, καὶ οὗτοι 
ῥίζαν οὐκ ἔχουσιν, οἱ πρὸς καιρὸν πιστεύουσιν, καὶ ἐν καιρῷ 
πειρασμοῦ ἀφίστανται. [“ Τὸ δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόν, οὗτοί 
εἰσιν οἱ ἀκούσαντες, καὶ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ πλούτου καὶ 
ἡδονῶν τοῦ βίου πορευόμενοι συμπνίγονται, καὶ οὐ 
τελεσφοροῦσιν. ᾿" Τὸ δὲ ἐν τῇ καλῇ γῇ, οὗτοί εἰσιν οἵτινες ἐν 
καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ, ἀκούσαντες τὸν λόγον κατέχουσιν, 
καὶ καρποφοροῦσιν ἐν ὑπομονῇ. 


Ιό οὐδεὶς δὲ λύχνον ἅψας καλύπτει αὐτὸν σκεύει, ἢ 
ὑποκάτω κλίνης τίθησιν, ἀλλ᾽ ἐπὶ χυχνίας ἐπιτίθησιν, ἵνα οἱ 
εἰσπορευόμενοι βλέπωσιν τὸ φῶς. "Οὐ γάρ ἐστιν κρυπτόν, ὃ 
οὐ φανερὸν γενήσεται: οὐδὲ ἀπόκρυφον, ὃ οὐ γνωσθήσεται καὶ 
εἰς φανερὸν ἔλθῃ. 5 Βλέπετε οὖν πῶς ἀκούετε- ὃς γὰρ ἐὰν ἔχῃ, 
δοθήσεται αὐτῷ- καὶ ὃς ἐὰν μὴ ἔχῃ, καὶ ὃ δοκεῖ ἔχειν 
ἀρθήσεται ἀπ᾿ αὐτοῦ. 

19 Παρεγένοντο δὲ πρὸς αὐτὸν ἣ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοὶ 
αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠδύναντο συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. 
20 Καὶ ἀπηγγέλη αὐτῷ, λέγοντων, Ἢ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί 
σου ἑστήκασιν ἔξω, ἰδεῖν σε θέλοντές. 2: Ὃ δὲ ἀποκριθεὶς 
εἶπεν πρὸς αὐτούς, Μήτηρ μοῦ καὶ ἀδελφοί μου οὗτοί εἰσιν, οἱ 
τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ἀκούοντες καὶ ποιοῦντες αὐτόν. 

2 Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν, καὶ αὐτὸς ἐνέβη εἰς 
πλοῖον καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, 
Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν τῆς λίμνης: Καὶ ἀνήχθησαν. 
25 λεόντων δὲ αὐτῶν ἀφύπνωσεν: καὶ κατέβη λαῖλαψ ἀνέμου 
εἰς τὴν λίμνην, καὶ συνεπληροῦντο, καὶ ἐκινδύνευον. 
2: Προσελθόντες δὲ διήγειραν αὐτόν, λέγοντες, Ἐπιστάτα, 
ἐπιστάτα, ἀπολλύμεθα. Ὁ δὲ ἐγερθεὶς ἐπετίμησεν τῷ ἀνέμῳ 
καὶ τῷ κλύδωνι τοῦ ὕδατος: καὶ ἐπαύσαντο, καὶ ἐγένετο 


8.12 ἀκούοντες Φ ἀκούσαντες 8.20 Καὶ ἀπηγγέλη αὐτῷ λέγοντων « 
8.16 ἐπιτίθησιν « τίθησιν Ἀπηγγέλη δὲ αὐτῷ 

8.17 γνωσθήσεται « μὴ γνωσθῇ 8.20 σεθέλοντές « θέλοντές σε 

8.18 γὰρ ἐὰν ς ἂν γὰρ 8.21 αὐτόν ς-- 

8.18 ἐὰν μὴ « ἂν μὴ 8.22 Καὶ ἐγένετο ς Ἐγένετο δὲ 

8.19 Παρεγένοντο Φ Παρεγένετο 8.24 ἐγερθεὶς « διεγερθεὶς 


141 


8.12 - ὃ.24 


8.25 - 8.37 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


γαλήνη. Φ᾿ Εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ποῦ ἐστιν ἡ πίστις ὑμῶν; 
Φοβηθέντες δὲ ἐθαύμασαν, λέγοντες πρὸς ἀλλήλους, Τίς ἄρα 
οὗτός ἐστιν, ὅτι καὶ τοῖς ἀνέμοις ἐπιτάσσει καὶ τῷ ὕδατι, καὶ 
ὑπακούουσιν αὐτῷ; 


26 Ν , 5 Ν , ὅδ. ἡΡᾺς ἐν 

Καὶ κατέπλευσαν εἰς τὴν χώραν τῶν Γαδαρηνῶν, ἥτις 
ἐστὶν ἀντιπέραν τῆς Γαλιλαίας. 27 Ἐξελθόντι δὲ αὐτῷ ἐπὶ τὴν 
γῆν, ὑπήντησεν αὐτῷ ἀνήρ τις ἐκ τῆς πόλεως, ὅς εἶχεν δαιμόνια 
ἐκ χρόνων ἱκανῶν, καὶ ἱμάτιον οὐκ ἐνεδιδύσκετο, καὶ ἐν οἰκίᾳ 
Ἂ " Ἄ ἂν “ , 28 » ν Ν Ν Ω “-“ ΠῚ 
οὐκ ἔμενεν, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς μνήμασιν. “" Ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν, καὶ 
ἀνακράξας, προσέπεσεν αὐτῷ, καὶ φωνῇ μεγάλῃ εἰπεν, Τί ἐμοὶ 
καὶ σοΐ, Ἰησοῦ, υἱὲ τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου; Δέομαί σου, μή με 
βασανίσῃς. 2 Παρήγγειλεν γὰρ τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ 
ἐξελθεῖν ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου: πολλοῖς γὰρ χρόνοις συνηρπάκει 
αὐτόν, καὶ ἐδεσμεῖτο ἁλύσεσιν καὶ πέδαις φυλασσόμενος, καὶ 
διαρρήσσων τὰ δεσμὰ ἠλαύνετο ὑπὸ τοῦ δαίμονος εἰς τὰς 

2 Ἄ) 30’ , Ν ΘΝ ὦ εν “- , , 
ἐρήμους. Ἐπηρώτησεν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, λέγων, Τί σοι 
ἐστιν ὄνομα; Ὁ δὲ εἶπεν, Λεγεών - ὅτι δαιμόνια πολλὰ εἰσῆλθεν 
εἰς αὐτόν. 5: Καὶ παρεκάλει αὐτὸν ἵνα μὴ ἐπιτάξῃ αὐτοῖς εἰς 
τὴν ἄβυσσον ἀπελθεῖν. 2 Ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων ἱκανῶν 
βοσκομένων ἐν τῷ ὄρει: καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα ἐπιτρέψῃ 
αὐτοῖς εἰς ἐκείνους εἰσελθεῖν. Καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς. 
35 Ἐξελθόντα δὲ τὰ δαιμόνια ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου εἰσῆλθον εἰς 
τοὺς χοίρους: καὶ ὥρμησεν ἣ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν 
λίμνην, καὶ ἀπεπνίγη. “1 Ἰδόντες δὲ οἱ βόσκοντες τὸ 
γεγενημένον ἔφυγον, καὶ ἀπήγγειλαν εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς 
ἀγρούς. 5 Ἐξῆλθον δὲ ἰδεῖν τὸ γεγονός: καὶ ἦλθον πρὸς τὸν 
Ἰησοῦν, καὶ εὗρον καθήμενον τὸν ἄνθρωπον ἀφ᾽ οὗ τὰ 
δαιμόνια ἐξεληλύθει, ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα, παρὰ 
τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ: καὶ ἐφοβήθησαν. 6 ᾿Απήγγειλαν δὲ 
᾽ “ ΝΝ ἘΠ , σι 2 ,ὕ ε ἐς 37 Ἂς 
αὐτοῖς καὶ οἱ ἰδόντες πῶς ἐσώθη ὁ δαιμονισθείς. “Καὶ 


8.25 ἐστιν ἣ «ἣ 8.30 λέγων «--- 

8.26 Γαδαρηνῶν « Γερασηνῶν 8.30 ἐστιν ὄνομα « ὄνομά ἐστιν 

8.26 ἀντιπέραν « ἀντιπέρα 8.30 Λεγεών « Λεγιών 

8.27 αὐτῷ ἀνήρ « ἀνήρ 8.30 δαιμόνια πολλὰ εἰσῆλθεν ς 

8.27 ὅς εἶχεν « ἔχων εἰσῆλθεν δαιμόνια πολλὰ 

8.27 ἐκ χρόνων ἱκανῶν καὶ 9 καὶ 8.31 παρεκάλει φ παρεκάλουν 
χρόνῳ ἱκανῷ 8.32 βοσκομένων « βοσκομένη 

8.27 ἱμάτιον οὐκ ἐνεδιδύσκετο Φ οὐκ 8.32 παρεκάλουν «παρεκάλεσαν 
ἐνεδύσατο ἱμάτιον 8.34 γεγενημένον « γεγονὸς 

8.28 καὶ ἀνακράξας « ἀνακράξας 8.35 ἐξεληλύθει ς« ἐξῆλθεν 

8.29 ἐδεσμεῖτο ς ἐδεσμεύετο 8.36 καὶ ς--- 


8.29 δαίμονος « δαιμονίου 


142 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ἠρώτησαν αὐτὸν ἅπαν τὸ πλῆθος τῆς περιχώρου τῶν 
Γαδαρηνῶν ἀπελθεῖν ἀπ᾽ αὐτῶν, ὅτι φόβῳ μεγάλῳ συνείχοντο- 
ἀδιοεΕῖς ΓΝ) . ὃ Ν “ Ω , 38» , χ ἢ ὧς ὁ 
αὐτὸς δὲ ἐμβὰς εἰς τὸ πλοῖον ὑπέστρεψεν. “ἡ Ἐδέετο δὲ αὐτοῦ ὁ 
ἀνὴρ ἀφ᾽ οὗ ἐξεληλύθει τὰ δαιμόνια εἶναι σὺν αὐτῷ. 
᾿ἈΑπέλυσεν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς λέγων, ᾽ Ὑπόστρεφε εἰς τὸν 
οἶκόν σου, καὶ διηγοῦ ὅσα ἐποίησεν σοι ὁ θεός. Καὶ ἀπῆλθεν, 
καθ᾽ ὅλην τὴν πόλιν κηρύσσων ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. 


10 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ὑποστρέψαι τὸν Ἰησοῦν, ἀπεδέξατο 
αὐτὸν ὁ ὄχλος: ἦσαν γὰρ πάντες προσδοκῶντες αὐτόν. “' Καὶ 
ἰδού, ἦλθεν ἀνὴρ ᾧ ὄνομα Ἰάειρος, καὶ αὐτὸς ἄρχων τῆς 
συναγωγῆς ὑπῆρχεν, καὶ πεσὼν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ 
παρεκάλει αὐτὸν εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ “2 ὅτι θυγάτηρ 
μονογενὴς ἦν αὐτῷ ὡς ἐτῶν δώδεκα, καὶ ᾿αὕτη, ἀπέθνῃσκεν. 
Ἐν δὲ τῷ ὑπάγειν αὐτὸν οἱ ὄχλοι συνέπνιγον αὐτόν. 


43 Καὶ γυνὴ οὖσα ἐν ῥύσει αἵματος ἀπὸ ἐτῶν δώδεκα, ἥτις 
ἰατροῖς προσαναλώσασα ὅλον τὸν βίον οὐκ ἴσχυσεν ὑπ᾽ 
οὐδενὸς θεραπευθῆναι, “'Ι͂προσελθοῦσα ὄπισθεν, ἥψατο τοῦ 
κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ καὶ παραχρῆμα ἔστη ἣ ῥύσις 
τοῦ αἵματος αὐτῆς. “5 Καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, Τίς ὁ ἁψάμενός μου; 
᾿Αρνουμένων δὲ πάντων, εἶπεν ὁ Πέτρος καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ, 
Ἐπιστάτα, οἱ ὄχλοι συνέχουσίν σε καὶ ἀποθλίβουσιν, καὶ 
λέγεις, Τίς ὁ ἁψάμενός μου; “5 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἥψατό μού 
τις: ἐγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἀπ᾽ ἐμοῦ. 77 Ἰδοῦσα δὲ 
ἡ γυνὴ ὅτι οὐκ ἔλαθεν, τρέμουσα ἦλθεν, καὶ προσπεσοῦσα 
αὐτῷ, δι᾽ ἣν αἰτίαν ἥψατο αὐτοῦ ἀπήγγειλεν αὐτῷ ἐνώπιον 
45 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ, 
Θάρσει, θύγατερ, ἣ πίστις σου σέσωκέν σε’ πορεύου εἰς 
εἰρήνην. 


παντὸς τοῦ λαοῦ, καὶ ὡς ἰάθη παραχρῆμα. 


8.37 ἠρώτησαν φΦ ἠρώτησεν 8.42 αὕτη « αὐτὴ 

8.37 Γαδαρηνῶν « Γερασηνῶν 8.43 ἰατροῖς προσαναλώσασα ὅλον 

8.37 τὸ πλοῖον « πλοῖον τὸν βίον ς [ἰατροῖς 

8.38 Ἐδέετο ς Ἐδεῖτο προσαναλώσασα ὅλον τὸν βίον] 

8.38 ὁ Ἰησοῦς «--- 8.43 ὑπ᾽ «ἀπ᾽ 

8.39 ἐποίησεν σοι 4 σοι ἐποίησεν 8.45 καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ «--- 

8.40 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ὑποστρέψαι 8.45 καὶ λέγεις Τίς ὁ ἁψάμενός μοῦ « 
Ἐν δὲ τῷ ὑποστρέφειν -- 

8.41 Ἰάειρος καὶ αὐτὸς ς Ἰάϊρος καὶ 8.46 ἐξελθοῦσαν « ἐξεληλυθυῖαν 
οὗτος 8.47 αὐτῷ ἐνώπιον ς ἐνώπιον 

8.41 τοῦ « [τοῦ] 8.48 Θάρσει θύγατερ ς Θυγάτηρ 


143 


8.38 - δὃ.48 


αὐτὴ 


8.49 - 9.9 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Έτι αὐτοῦ λαλοῦντος, ἔρχεταί τις παρὰ τοῦ 
ἀρχισυναγώγου, λέγων αὐτῷ ὅτι Τέθνηκεν ἡ θυγάτηρ σου- μὴ 
σκύλλε τὸν διδάσκαλον.  Ὃ δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας ἀπεκρίθη 

ΕΣ ΄. , Ν ἴον ᾿ , Ἂ ᾿ 
αὐτῷ, λέγων, Μὴ φοβοῦ. Μόνον πίστευε, καὶ σωθήσεται. 
Ἱ Ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν οἰκίαν, οὐκ ἀφῆκεν εἰσελθεῖν οὐδένα, εἰ μὴ 
Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον, καὶ τὸν πατέρα τῆς παιδὸς 


52 Ἔκλαιον δὲ πάντες, καὶ ἐκόπτοντο αὐτήν. 


καὶ τὴν μητέρα. 
Ὁ δὲ εἶπεν, Μὴ κλαίετε: οὐκ ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει. 53 Καὶ 
κατεγέλων αὐτοῦ, εἰδότες ὅτι ἀπέθανεν. “Αὐτὸς δὲ ἐκβαλὼν 
ἔξω πάντας, καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτῆς, ἐφώνησεν λέγων, 
Ἡ παῖς ἔγειρου. “" Καὶ ἐπέστρεψεν τὸ πνεῦμα αὐτῆς, καὶ 
ἀνέστη παραχρῆμα- καὶ διέταξεν αὐτῇ δοθῆναι φαγεῖν. “ὁ Καὶ 
ἐξέστησαν οἱ γονεῖς αὐτῆς: ὁ δὲ παρήγγειλεν αὐτοῖς μηδενὶ 
εἰπεῖν τὸ γεγονός. 


0 Συγκαλεσάμενος δὲ τοὺς δώδεκα, ἔδωκεν αὐτοῖς δύναμιν 
καὶ ἐξουσίαν ἐπὶ πάντα τὰ δαιμόνια, καὶ νόσους 
θεραπεύειν. Καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς κηρύσσειν τὴν 
βασιλείαν τοῦ θεοῦ, καὶ ἰᾶσθαι τοὺς ἀσθενοῦντας. 7 Καὶ εἶπεν 
Ν ΕΣ , Ν "“᾿ ἣν; ἣν ς , » δι» , 
πρὸς αὐτούς, Μηδὲν αἴρετε εἰς τὴν ὁδόν - μήτε ῥάβδους, μήτε 
πήραν, μήτε ἄρτον, μήτε ἀργύριον, μήτε ἀνὰ δύο χιτῶνας ἔχειν. 
1 Καὶ εἰς ἣν ἂν οἰκίαν εἰσέλθητε, ἐκεῖ μένετε, καὶ ἐκεῖθεν 
“. ἢ δ ΔΑ ὦ δ’ τ" ο , ξ - Ψ. , 5 μ 
ἐξέρχεσθε. " Καὶ ὅσοι ἐάν μὴ δέξωνται ὑμᾶς, ἐξερχόμενοι ἀπὸ 
τῆς πόλεως ἐκείνης καὶ τὸν κονιορτὸν ἀπὸ τῶν ποδῶν ὑμῶν 
ἀποτινάξατε εἰς μαρτύριον ἐπ᾽ αὐτούς. ὁ Ἐξερχόμενοι δὲ 
διήρχοντο κατὰ τὰς κώμας, εὐαγγελιζόμενοι καὶ θεραπεύοντες 
πανταχοῦ. 


ΤἬκουσεν δὲ Ἡρῴδης ὁ τετράρχης τὰ γινόμενα ὑπ᾽ αὐτοῦ 
πάντα- καὶ διηπόρει, διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων ὅτι Ἰωάννης 
93 , ΕῚ ΄΄ 8 ς , Ἂ", ἘΣ εἢ ’ὔ ἐ ν᾿} “᾽ 
ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν: ὃ ὑπό τινων δὲ ὅτι Ἠλίας ἐφάνη: ἄλλων 
δὲ ὅτι Προφήτης εἷς τῶν ἀρχαίων ἀνέστη. " Καὶ εἶπεν Ἡρῴδης, 


8.49 αὐτῷ «ς-- 9.3 ἀνὰ «[ἀνὰ] 

8.49 μὴ «μηκέτι 9.5 ἐάν μὴ δέξωνται « ἂν μὴ 

8.50 λέγων «-- δέχωνται 

8.50 πίστευε « πίστευσον 9.5 καὶ τὸν «τὸν 

8.51 οὐδένα «τινα σὺν αὐτῷ 9.5 ἀποτινάξατε ὁ ἀποτινάσσετε 

8.52 οὐκ «οὐ γὰρ 9.70 τετράρχης « τετραάρχης 

8.54 ἐκβαλὼν ἔξω πάντας καὶ «--- 9.7 ὑπ’ αὐτοῦ ς--- 

8.54 ἔγειρου « ἔγειρε 9.7 ἐγήγερται ὁ ἠγέρθη 

9.2 τοὺς ἀσθενοῦντας « [τοὺς 9.8 εἷς «τις - 
ἀσθενεῖς] 9.9 Καὶ εἶπεν Ἡρῴδης « Εἰπεν δὲ 

9.3 ῥάβδους ὁ ῥάβδον Ἡρῴδης 


144 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ἰωάννην ἐγὼ ἀπεκεφάλισα. τίς δὲ ἐστιν οὗτος, περὶ οὗ ἐγὼ 
ἀκούω τοιαῦτα; Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν αὐτόν. 

10 Καὶ ὑποστρέψαντες οἱ ἀπόστολοι διηγήσαντο αὐτῷ ὅσα 
ἐποίησαν. Καὶ παραλαβὼν αὐτούς, ὑπεχώρησεν κατ᾽ ἰδίαν εἰς 
τόπον ἔρημον πόλεως καλουμένης Βηθσαϊδάν. [: Οἱ δὲ ὄχλοι 
γνόντες ἠκολούθησαν αὐτῷ: καὶ δεξάμενος αὐτούς, ἐλάλει 
αὐτοῖς περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ, καὶ τοὺς χρείαν ἔχοντας 
θεραπείας ἰᾶτο. 12 Ἡ δὲ ἡμέρα ἤρξατο κλίνειν - προσελθόντες 
δὲ οἱ δώδεκα εἶπον αὐτῷ, Ἀπόλυσον τὸν ὄχλον, ἵνα ἀπελθόντες 
εἰς τὰς κύκλῳ κώμας καὶ τοῦς ἀγροὺς καταλύσωσιν, καὶ 
εὕρωσιν ἐπισιτισμόν. ὅτι ὧδε ἐν ἐρήμῳ τόπῳ ἐσμέν. ͵7 Εἶπεν δὲ 
πρὸς αὐτούς, Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. Οἱ δὲ εἶπον, Οὐκ εἰσὶν 
ἡμῖν πλεῖον ἢ πέντε ἄρτοι καὶ ἰχθύες δύο, εἰ μήτι πορευθέντες 
ἡμεῖς ἀγοράσωμεν εἰς πάντα τὸν λαὸν τοῦτον βρώματα. 
Ισαν γὰρ ὡσεὶ ἄνδρες πεντακισχίλιοι. Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς 
μαθητὰς αὐτοῦ, Κατακλίνατε αὐτοὺς κλισίας ἀνὰ πεντήκοντα. 
15 Καὶ ἐποίησαν οὕτως, καὶ ἀνέκλιναν ἅπαντας. 5 Λαβὼν δὲ 
τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν 
οὐρανόν, εὐλόγησεν αὐτούς, καὶ κατέκλασεν, καὶ ἐδίδου τοῖς 
μαθηταῖς παρατιθέναι τῷ ὄχλῳ. “Καὶ ἔφαγον καὶ 
ἐχορτάσθησαν πάντες: καὶ ἤρθη τὸ περισσεῦσαν αὐτοῖς 
κλασμάτων, κόφινοι δώδεκα. 

Ιδ Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν προσευχόμενον 
καταμόνας, συνῆσαν αὐτῷ οἱ μαθηταί: καὶ ἐπηρώτησεν 
αὐτούς, λέγων, Τίνα με λέγουσιν οἱ ὄχλοι εἶναι; " Οἱ δὲ 


ἀποκριθέντες εἶπον, Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. ἄλλοι δὲ Ἠλίαν - 


ἄλλοι δέ, ὅτι Προφήτης τις τῶν ἀρχαίων ἀνέστη. 2 Εἶπεν δὲ 
αὐτοῖς, Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος 
εἶπεν, Τὸν χριστὸν τοῦ θεοῦ. 2) Ὁ δὲ ἐπιτιμήσας αὐτοῖς 
παρήγγειλεν μηδενὶ εἰπεῖν τοῦτο, 2 εἰπὼν ὅτι Δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ 
ἀνθρώπου πολλὰ παθεῖν, καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν 


9.9 ἐγὼ ἀκούω Φ ἀκούω 9.13 πέντε ἄρτοι ς ἄρτοι πέντε 
9.10 τόπον ἔρημον «--- 9.14 ἀνὰ ο [ὡσεὶ] ἀνὰ 
9.10 πόλεως καλουμένης Βηθσαϊδάν ς 9.15 ἀνέκλιναν « κατέκλιναν 
πόλιν καλουμένην Βηθσαϊδά 9.16 παρατιθέναι « παραθεῖναι 
9.11 δεξάμενος « ἀποδεξάμενος 9.18 καταμόνας « κατὰ μόνας 
9.12 εἰπον ς εἶπαν 9.19 εἰπον Ὃ εἶπαν 
9.12 ἀπελθόντες « πορευθέντες 9.20 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος ς Πέτρος 
9.12 τοῦς ς-- δὲ ἀποκριθεὶς 
9.13 εἶπον ς εἶπαν 9.21 εἰπεῖν ς λέγειν 


145 


9.10 - 9.22 


9.23 - 9.36 


ἐγερθῆναι 


Μωσεῖ 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


πρεσβυτέρων καὶ ἀρχιερέων καὶ γραμματέων, καὶ 
2 σι ν “ , ς , Γ᾽ - 1.23» ἊΨ 
ἀποκτανθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ᾿ἀναστῆναι. Ἔλεγεν δὲ 
Ν ’, ἊΝ , 3 ἣν Ἂν; “-“ “Ψ, ’, 
πρὸς πάντας, Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω 
ἑαυτόν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. 
24 Ὃς γὰρ ἐὰν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν - 
ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, οὗτος σώσει 
αὐτήν. 25 Τί γὰρ ὠφελεῖται ἄνθρωπος, κερδήσας τὸν κόσμον 
ὅλον, ἑαυτὸν δὲ ἀπολέσας ἢ ζημιωθείς; 25 Ὃς γὰρ ἂν 
ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους, τοῦτον ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται, ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ καὶ 
“- Ν Ν κι ἘΞ εν 3 , αὐ σὰ Ἵ ἃ τ κ “ , σι 
τοῦ πατρὸς καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων. 7΄ Λέγω δὲ ὑμῖν ἀληθῶς, 
εἰσίν τινες τῶν ὧδε ἑστώτων, οἱ οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου, ἕως 
ΒᾺῚ 9) Ν Ἔ ΄- ΄ι 
ἂν ἴδωσιν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. 


28 » , χ ᾿ Ν , ,ὕ ἕ Ἀν τ ἤ Ἷ ; 
Ἐγένετο δὲ μετὰ τοὺς λόγους τούτους ὡσεὶ ἡμέραι ὀκτώ, 
4 Ν , ΔΝ 9 » ὦ ’, 5 , Ά᾿ 
καὶ παραλαβὼν Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον, ἀνέβη εἰς 
τὸ ὄρος προσεύξασθαι. 2 Καὶ ἐγένετο, ἐν τῷ προσεύχεσθαι 
αὐτόν, τὸ εἰδος τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἕτερον, καὶ ὁ ἱματισμὸς 
αὐτοῦ λευκὸς ἐξαστράπτων. "Καὶ ἰδού, ἄνδρες δύο 
συνελάλουν αὐτῷ, οἵτινες ἦσαν Μωσῆς καὶ Ἠλίας, 1} οἵ 
ὀφθέντες ἐν δόξῃ ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ ἣν ἔμελλεν πληροῦν 
3 ε Ψ 32 Ν , Ν ε ν ἀν τύτ δΝ 
ἐν Ἱερουσαλήμ. Ο δὲ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἦσαν 
βεβαρημένοι ὕπνῳ: διαγρηγορήσαντες δὲ εἰδον τὴν δόξαν 
αὐτοῦ, καὶ τοὺς δύο ἄνδρας τοὺς συνεστῶτας αὐτῷ. 3) Καὶ 
ἐγένετο, ἐν τῷ διαχωρίζεσθαι αὐτοὺς ἀπ᾽ αὐτοῦ, εἶπεν Πέτρος 
πρὸς τὸν Ἰησοῦν, Ἐπιστάτα, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἰναι: καὶ 
ποιήσωμεν σκηνὰς τρεῖς, μίαν σοί, καὶ μίαν ᾿Μωσῇ,᾽ καὶ μίαν 
Ἠλίᾳ μὴ εἰδὼς ὃ λέγει. “Ταῦτα δὲ αὐτοῦ λέγοντος, ἐγένετο 
νεφέλη καὶ ἐπεσκίασεν αὐτούς: ἐφοβήθησαν δὲ ἐν τῷ ἐκείνους 
Ἢ, “- Ψ Ἂς; , 35 Α ΕἾ Ἂ; , 3 “ ,ὔ 
εἰσελθεῖν εἰς τὴν νεφέλην. 5 Καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῆς νεφέλης, 
λέγουσα, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός: αὐτοῦ ἀκούετε. 
36 ας σι , ΝΝ , ε , 9 - , Ν 
Καὶ ἐν τῷ γενέσθαι τὴν φωνήν, εὑρέθη ὁ Ἰησοῦς μόνος. Καὶ 


9.22 ἀναστῆναι « ἐγερθῆναι 9.31 ἔμελλεν ς« ἤμελλεν 

9.23 ἐλθεῖν ἀπαρνησάσθω «ς ἔρχεσθαι 9.33 Πέτρος «ὁ Πέτρος 
ἀρνησάσθω 9.33 Μωσῇ «Μωΐσεῖ 

9.23 αὐτοῦ « αὐτοῦ καθ᾽ ἡμέραν 9.34 ἐπεσκίασεν « ἐπεσκίαζεν 

9.24 ἐὰν « ἂν 9.34 ἐκείνους εἰσελθεῖν ς εἰσελθεῖν 

9.27 ὧδε ἑστώτων « αὐτοῦ ἑστηκότων αὐτοὺς 

9.28 καὶ παραλαβὼν « [καὶ] 9.35 ἀγαπητός « ἐκλελεγμένος 
παραλαβὼν 9.36 ὃ --- 


9.30 Μωσῆς . Μωσῆς 


146 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


αὐτοὶ ἐσίγησαν, καὶ οὐδενὶ ἀπήγγειλαν ἐν ἐκείναις ταῖς 
ἡμέραις οὐδὲν ὧν ἑώρακασιν. 

57 Ἐγένετο δὲ ἐν τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ, κατελθόντων αὐτῶν ἀπὸ 
τοῦ ὄρους, συνήντησεν αὐτῷ ὄχλος πολύς. ὃ Καὶ ἰδού, ἀνὴρ 
ἀπὸ τοῦ ὄχλου ἀνεβόησεν, λέγων, Διδάσκαλε, δέομαί σου, 
ἐπιβλέψαι ἐπὶ τὸν υἱόν μου, ὅτι μονογενής ἐστίν μοι: "καὶ 
ἰδού, πνεῦμα λαμβάνει αὐτόν, καὶ ἐξαίφνης κράζει, καὶ 
σπαράσσει αὐτὸν μετὰ ἀφροῦ, καὶ μόγις ἀποχωρεῖ ἀπ᾿ αὐτοῦ, 
συντρῖβον αὐτόν. 3“ Καὶ ἐδεήθην τῶν μαθητῶν σου ἵνα 
ἐκβάλωσιν αὐτό, καὶ οὐκ ἠδυνήθησαν. 1 ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ 
Ἰησοῦς εἶπεν, Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη, ἕως πότε 
ἔσομαι πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἀνέξομαι ὑμῶν; Προσάγαγε τὸν υἱόν 
2 Ἔτι δὲ προσερχομένου αὐτοῦ, ἔρρηξεν αὐτὸν τὸ 
δαιμόνιον καὶ συνεσπάραξεν: ἐπετίμησεν δὲ ὁ Ἰησοῦς τῷ 
πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ, καὶ ἰάσατο τὸν παῖδα, καὶ ἀπέδωκεν 


σου ὧδε. 


᾽ ᾿ ΄ι Ά, ᾽ ἴον 43 ΩΣ Ἷ ᾿ ᾿ 2." “π᾿. 
αὐτὸν τῷ πατρὶ αὐτοῦ. 2) Ἐξεπλήσσοντο δὲ πάντες ἐπὶ τῇ 
μεγαλειότητι τοῦ θεοῦ. 


Πάντων δὲ θαυμαζόντων ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς, 
εἶπεν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, ““Θέσθε ὑμεῖς εἰς τὰ ὦτα ὑμῶν 
τοὺς λόγους τούτους: ὁ γὰρ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου μέλλει 

, Ἄ “ Υ Ψ 45 Έ “5 Γῇ ν τ δ 
παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων. 2 Οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα 
τοῦτο, καὶ ἣν παρακεκαλυμμένον ἀπ᾿ αὐτῶν, ἵνα μὴ αἴσθωνται 
αὐτό- καὶ ἐφοβοῦντο ἐρωτῆσαι αὐτὸν περὶ τοῦ ῥήματος τούτου. 


46 Εἰσῆλθεν δὲ διαλογισμὸς ἐν αὐτοῖς, τὸ τίς ἂν εἴη μείζων 
αὐτῶν. 77 Ὃ δὲ Ἰησοῦς ἰδὼν τὸν διαλογισμὸν τῆς καρδίας 
αὐτῶν, ἐπιλαβόμενος παιδίου, ἔστησεν αὐτὸ παρ᾽ ἑαυτῷ, 
48 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὃς ἐὰν δέξηται τοῦτο τὸ παιδίον ἐπὶ τῷ 
ὀνόματί μου ἐμὲ δέχεται. καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ δέξηται δέχεται τὸν 
ἀποστείλαντά με- ὁ γὰρ μικρότερος ἐν πᾶσιν ὑμῖν ὑπάρχων 
οὗτος ἔσται μέγας. 

4“ ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰωάννης εἶπεν, Ἐπιστάτα, εἴδομέν τινα 
ἐπὶ τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα δαιμόνια- καὶ ἐκωλύσαμεν 


9.36 ἑώρακασιν « ἑώρακαν 9.47 ἰδὼν ς εἰδὼς 
9.37 ἐν--- 9.47 παιδίου ς παιδίον 
9.38 ἀνεβόησεν « ἐβόησεν 9.48 ἐὰν ἐμὲ ς ἂν ἐμὲ 
9.38 ἐστίν μοι « μοί ἐστιν 9.48 ἔσται « ἐστιν 
9.41 τὸν υἱόν σου ὧδε ς ὧδε τὸν υἱόν 9.49 ὃ -ς-- 
σου 9.49 ἐπὶ ς« ἐν 
9.43 ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς « ἐποίει 9.49 ἐκωλύσαμεν « ἐκωλύομεν 


147 


9.37 - 9.49 


ἐπίβλεψον 


9.50 - 9.62 


ΠΗ 
εᾶν 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


αὐτόν, ὅτι οὐκ ἀκολουθεῖ μεθ᾽ ἡμῶν. “Ὁ Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτὸν ὁ 
Ἰησοῦς, Μὴ κωλύετε: ὃς γὰρ οὐκ ἔστιν καθ᾽ ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν 
ἐστιν. 

Ἷ γένετο δὲ ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὰς ἡμέρας τῆς 
ἀναλήψεως αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐστήριξεν 

“- ,ὔ 3. ε , ὍΣ Ἀν , 3 , 

τοῦ πορεύεσθαι εἰς Ἱερουσαλήμ, "“ καὶ ἀπέστειλεν ἀγγέλους 
πρὸ προσώπου αὐτοῦ: καὶ πορευθέντες εἰσῆλθον εἰς κώμην 
Σαμαρειτῶν, ὥστε ἑτοιμάσαι αὐτῷ. 5) Καὶ οὐκ ἐδέξαντο αὐτόν, 
ὅτι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἦν πορευόμενον εἰς Ἱερουσαλήμ. 
1 Ἰδόντες δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης εἶπον, 
Κύριε, θέλεις εἴπωμεν πῦρ καταβῆναι ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ 
Ε ΄ι ΕἾ , ε νιν Ἄ Ε , 55 Ν ἣν 
ἀναλῶσαι αὐτούς, ὡς καὶ Ἠλίας ἐποίησεν; “" Στραφεὶς δὲ 
ἐπετίμησεν αὐτοῖς, ᾿καὶ εἶπεν, Οὐκ οἰδατε οἵου πνεύματός ἐστε 
ὑμεῖς: 55. "ὁ γὰρ ὑιὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθεν ψυχὰς 
Ε , 3 , 3 ν σι ") ἈΠ, ΝΣ , 3. 
ἀνθρώπων ἀπολέσαι, ἀλλὰ σῶσαι. Καὶ ἐπορεύθησαν εἰς 
ἑτέραν κώμην. 

ἈΓῈΥ ,ὕ χ , "δ ᾽ δου νον " 

Ἐγένετο δὲ πορευομένων αὐτῶν ἐν τῇ ὁδῷ, εἰπέν τις πρὸς 
ΒΝ ὁ ᾽ , .-«“ ἔν γος , , 58 ν ΚΦ 
αὐτόν, Ἀκολουθήσω σοι ὅπου ᾿ἂν᾽ ἀπέρχῃ, κύριε. “ὃ Καὶ εἶπεν 
αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσιν, καὶ τὰ πετεινὰ 
τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις: ὁ δὲ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει 
ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ. “ Εἶπεν δὲ πρὸς ἕτερον, Ἀκολούθει 
ἕ ΡΉντν , ἊΣ ἐξ ᾿ 3 , - , 

μοι. Ὁ δὲ εἶπεν, Κύριε, ἐπίτρεψόν μοι ἀπελθόντι πρῶτον θάψαι 
τὸν πατέρα μου. “" Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἄφες τοὺς νεκροὺς 
θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς: σὺ δὲ ἀπελθὼν διάγγελλε τὴν 
βασιλείαν τοῦ θεοῦ. 6' Εἶπεν δὲ καὶ ἕτερος, Ἀκολουθήσω σοι, 
κύριε. πρῶτον δὲ ἐπίτρεψόν μοι ἀποτάξασθαι τοῖς εἰς τὸν οἶκόν 
μου. “2Εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτόν, Οὐδείς, ἐπιβαλὼν τὴν 
χεῖρα αὐτοῦ ἐπ᾽ ἄροτρον, καὶ βλέπων εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός 
ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. 


9.50 Καὶ εἶπεν « Εἶπεν δὲ 9.56 ὁ γὰρ ὑιὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ 


9.50 ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν « ὑμῶν ὑπὲρ ἦλθεν ψυχὰς ἀνθρώπων 
ὑμῶν ἀπολέσαι ἀλλὰ σῶσαι «ς--- 
9.5] ἀναλήψεως « ἀναλήμψεως 9.57 Ἐγένετο δὲ ς Καὶ 
9.51 αὐτοῦ ἐστήριξεν ς ἐστήρισεν 9.57 ἂν « ἐὰν 
9.52 Σαμαρειτῶν ὧστε « Σαμαριτῶν 9.57 κύριε «-- 
ὡς 9.59 Κύριε «[Κύριε]) 
9.54 αὐτοῦ «-- 9.60 ὁ Ἰησοῦς «--- 
9.54 εἶπον ς εἶπαν 9.62 ὃ Ἰησοῦς πρὸς αὐτόν « [πρὸς 
9.54 ὡς καὶ Ἠλίας ἐποίησεν « --- αὐτὸν] ὁ Ἰησοῦς 
9.55 καὶ εἰπεν Οὐκ οἰδατε οἵου 9.62 αὐτοῦ «ς-- 
πνεύματός ἐστε ὑμεῖς «--- 9.62 εἰς τὴν βασιλείαν « τῇ βασιλείᾳ 


148 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ι Μετὰ δὲ ταῦτα ἀνέδειξεν ὁ κύριος καὶ ἑτέρους 
0 ἑβδομήκοντα, καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς ἀνὰ δύο πρὸ 
προσώπου αὐτοῦ εἰς πᾶσαν πόλιν καὶ τόπον οὗ ἔμελλεν αὐτὸς 
ἔρχεσθαι. 2 Ἔλεγεν οὖν πρὸς αὐτούς, Ὁ μὲν θερισμὸς πολύς, 
οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι. Δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ, 
-« ᾿ Ψ 2 , ως Ν μ ᾽ [ο ΚΕ ’ ἥ τ 
ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ.  Ὑπάγετε- ἰδού, 
᾿ ΟΡ. ’, ς ΄- ε εὐ 3 Ἂ , 4 ν ᾽ 
ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς ἄρνας ἐν μέσῳ λύκων. “Μὴ βαστάζετε 
βαλάντιον, μὴ πήραν, μηδὲ ὑποδήματα: καὶ μηδένα κατὰ τὴν 
ε Ν 3 Ψ' 5 2 τ᾿ “4. ὉΝ Ἀ| ἢ 3 ᾽ σ᾿ 
ὁδὸν ἀσπάσησθε. "Εἰς ἣν δ᾽ ἂν οἰκίαν εἰσέρχησθε, πρῶτον 
λέγετε, Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ. “ Καὶ ἐὰν ἢ ἐκεῖ υἱὸς εἰρήνης, 
ἐπαναπαύσεται ἐπ᾿ αὐτὸν ἣ εἰρήνη ὑμῶν: εἰ δὲ μήγε, ἐφ᾽ ὑμᾶς 
ἀνακάμψει. 7 Ἔν αὐτῇ δὲ τῇ οἰκίᾳ μένετε, ἐσθίοντες καὶ 
πίνοντες τὰ παρ᾽ αὐτῶν. ἄξιος γὰρ ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ 
2 Φ ΙΝ { 2 ἤν τὸν ᾿ ἥρ,. ὁ ἢ 8 Α; ον τἈ Ν 
ἐστίν. Μὴ μεταβαίνετε ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν. ὃ Καὶ εἰς ἣν ἂν 
πόλιν εἰσέρχησθε, καὶ δέχωνται ὑμᾶς, ἐσθίετε τὰ 
παρατιθέμενα ὑμῖν, “ καὶ θεραπεύετε τοὺς ἐν αὐτῇ ἀσθενεῖς, 
καὶ λέγετε αὐτοῖς, ἬἬγγικεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ. 
1Τ0 Ε ες τ ὃ “4.ΟὉΝ , λ 2 , θ Ν ν ὃ , ᾿ “- 
ἰς ἣν δ᾽ ἂν πόλιν εἰσέρχησθε, καὶ μὴ δέχωνται ὑμᾶς, 
, 5 ᾿. , ΕΣ “ “᾿, 11 Α Ν Ἂ. 
ἐξελθόντες εἰς τὰς πλατείας αὐτῆς εἴπατε, ᾿'' Καὶ τὸν κονιορτὸν 
τὸν κολληθέντα ἡμῖν ἐκ τῆς πόλεως ὑμῶν ἀπομασσόμεθα ὑμῖν: 
πλὴν τοῦτο γινώσκετε, ὅτι ἤγγικεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἣ βασιλεία τοῦ 
θεοῦ. ᾿ΖΛέγω ὑμῖν, ὅτι Σοδόμοις ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ 
3 , ᾿, ὉΝ - , 2 , 13 ἢ , ,ὔ 
ἀνεκτότερον ἔσται, ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. Οὐαί σοι, Χοραζίν, 
3 , “. ᾽ - Ὁ 535; ,ὔ Ν Ψ. ᾿ , Σ 
οὐαί σοι, Βηθσαϊδά- ὅτι εἰ ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἐγένοντο αἱ 
δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν ἐν σάκκῳ καὶ σποδῷ 
καθήμεναι μετενόησαν. “Πλὴν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἀνεκτότερον 
ἔσται ἐν τῇ κρίσει, ἢ ὑμῖν. 1" Καὶ σύ, Καπερναούμ, ἣ ἕως τοῦ 
᾽ “π΄ ε “ «“ἤ .“ Ψ, 16: 3 ᾿Ξ 
οὐρανοῦ ὑψωθεῖσα, ἕως ἅδου καταβιβασθήσῃ. 5 Ὃ ἀκούων 


10.1 καὶ ἑτέρους ἑβδομήκοντα « 10.6 μήγε «μήγε 
ἑτέρους ἑβδομήκοντα [δύο] 10.7 ἐστίν «--- 
10.1 ἀνὰ δύο ς ἀνὰ δύο [δύο] 10.10 εἰσέρχησθε « εἰσέλθητε 
10.1 ἔμελλεν « ἤμελλεν 10.11 ἀπομασσόμεθα « εἰς τοὺς πόδας 
10.2 οὖν πρὸς « δὲ πρὸς ἀπομασσόμεθα 
10.2 ἐκβάλῃ ἐργάτας « ἐργάτας 10.11 ἐφ᾽ ὑμᾶς «--- 
ἐκβάλῃ 10.13 ἐγένοντο « ἐγενήθησαν 
10.3 ἐγὼ « 10.13 καθήμεναι Φ καθήμενοι 
10.4 βαλάντιον « βαλλάντιον 10.15 Καπερναούμ ἣ « Καφαρναούμ μὴ 
10.4 μηδὲ «μὴ 10.15 τοῦ οὐρανοῦ ὑψωθεῖσα «ς 
10.5 οἰκίαν εἰσέρχησθε « εἰσέλθητε οὐρανοῦ ὑψωθήσῃ 
οἰκίαν ᾿ 10.15 ἅδου καταβιβασθήσῃ « τοῦ 
10.6 ἡ ἐκεῖ ο ἐκεῖ ἡ “Ἄδου καταβήσῃ 


10.6 ἐπαναπαύσεται « ἐπαναπαήσεται 


149 


10.1 - 10.16 


10.17 - 10.29 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 
ὑμῶν ἐμοῦ ἀκούει: καὶ ὁ ἀθετῶν ὑμᾶς ἐμὲ ἀθετεῖ: ὁ δὲ ἐμὲ 
ἀθετῶν ἀθετεῖ τὸν ἀποστείλαντά με. 


17 "γπέστρεψαν δὲ οἱ ἑβδομήκοντα μετὰ χαρᾶς, λέγοντες, 


Κύριε, καὶ τὰ δαιμόνια ὑποτάσσεται ἡμῖν ἐν τῷ ὀνόματί σου. 
18 Εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ἐθεώρουν τὸν Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ 
᾽ ΄- κ' 19 , ’,’ ἔ “ ΙΝ ᾿ , “- 
οὐρανοῦ πεσόντα. ᾿" Ἰδού, δίδωμι ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ 
πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν 
ΠΣ - ἃ ᾽ ἃ, Ξ - Ἂς 4 γ 20 ᾿ 2 , 
τοῦ ἐχθροῦ. καὶ οὐδὲν ὑμᾶς οὐ μὴ ἀδικήσῃ. “Πλὴν ἐν τούτῳ 
μὴ χαίρετε ὅτι τὰ πνεύματα ὑμῖν ὑποτάσσεται: χαίρετε δὲ ὅτι 
τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράφη ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 
1. ἀν, σὰν Υν  ἀκ ᾽ ΄ ἔα ᾽ { - . 
Ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἠγαλλιάσατο τῷ πνεύματι ὁ Ἰησοῦς, καὶ 
εἶπεν, Ἐξομολογοῦμαί σοι, πάτερ, κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς 
γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ 
ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις: ναί, ὁ πατήρ, ὅτι οὕτως ἐγένετο 
τ , ᾿, , ὍΣ ΝΝ , , ,ὕ , 
εὐδοκία ἔμπροσθέν σου. 7 Καὶ στραφείς πρός τούς μαθητάς 
εἶπεν πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ πατρός μου: καὶ οὐδεὶς 
γινώσκει τίς ἐστιν ὁ υἱός, εἰ μὴ ὁ πατήρ, καὶ τίς ἐστιν ὁ πατήρ, 
3 ν ες εν Ἂς οὐδ᾿ ὐψως ,ὕ ε εν 3 , 23 ν 
εἰ μὴ ὁ υἱὸς, καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι. “ Καὶ 
στραφεὶς πρὸς τοὺς μαθητὰς κατ᾽ ἰδίαν εἶπεν, Μακάριοι οἱ 
ὀφθαλμοὶ οἱ βλέποντες ἃ βλέπετε. 2), Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι πολλοὶ 
΄ν Ἂν ΓΑ 3 , 3 “ ΓᾺ ς “ ἡ Ἂ 
προφῆται καὶ βασιλεῖς ἠθέλησαν ἰδεῖν ἃ ὑμεῖς βλέπετε, καὶ 
οὐκ εἶδον - καὶ ἀκοῦσαι ἃ ἀκούετε, καὶ οὐκ ἤκουσαν. 
ὉΝ Ἀσὰ ,ὕ Π ᾿ , 2 , Ε , ΝΝ 
Καὶ ἰδού, νομικός τις ἀνέστη, ἐκπειράζων αὐτόν, καὶ 
λέγων, Διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; 
26: Ν 3 ν ΠΡ ς 3 - , , , ΩΝ 
Ο δὲ εἶπεν πρὸς αὐτόν, Ἔν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; Πῶς 
3 ,ὕ 27 - ν 2 ν ωΩ ᾽ , , 
ἀναγινώσκεις; 7΄ Ὃ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ἀγαπήσεις κύριον 
Ν , 3 - ΄“ ν 1 - “ιν ΄ι 
τὸν θεόν σου, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς 
σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου- 
Ἂ Ν , Ἑ ᾿ 28 3 Ἅ. ᾽ π Π - 
καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. “ὃ Εἶπεν δὲ αὐτῷ, Ὀρθῶς 
ἀπεκρίθης: τοῦτο ποίει, καὶ ζήσῃ. 2 Ὁ δὲ θέλων δικαιοῦν 


10.17 ἑβδομήκοντα « ἑβδομήκοντα εἶπεν «-- 
[δύο] 10.24 εἶδον « εἶδαν 
10.19 δίδωμι ς δέδωκα 10.25 καὶ λέγων « λέγων 
10.20 ἐγράφη « ἐγγέγραπται 10.27 τῆς καρδίας ς [τῆς] καρδίας 
10.21 τῷ πνεύματι ς [ἐν] τῷ πνεύματι 10.27 ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ 
τῷ ἁγίῳ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης 
10.21 ὁ Ἰησοῦς «--- τῆς διανοίας « ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ 
10.21 ἐγένετο εὐδοκία « εὐδοκία σοῦ καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ἰσχύϊ σου καὶ 
ἐγένετο ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ 
10.22 Καὶ στραφείς πρός τούς μαθητάς 10.29 δικαιοῦν ὁ δικαιῶσαι 


150 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 10.30 - 10.42 


ἑαυτὸν εἶπεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν, Καὶ τίς ἐστίν μου πλησίον; 
30 Υγπολαβὼν δέ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, ᾿Ανθρωπός τις κατέβαινεν 
ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Ἰεριχώ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν, οἱ καὶ 
ἐκδύσαντες αὐτὸν καὶ πληγὰς ἐπιθέντες ἀπῆλθον, ἀφέντες 
ἡμιθανῆ τυγχάνοντα. ὅ' Κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις 
κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν. 
32 Ὅ , δὲ Ν ΔΛ «ἢ , ᾿ Ν , ὁλθ ν ΝΝ 
μοίως δὲ καὶ Λευΐτης γενόμενος κατὰ τὸν τόπον ἐλθὼν καὶ 
ἰδὼν ἀντιπαρῆλθεν. ᾿'᾿ΓΣΣαμαρείτης δέ τις ὁδεύων ἦλθεν κατ᾽ 
᾽ , Ἂ ᾽ ν ᾿" ν δ ’,’ 34 “: Ἂς 
αὐτόν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἐσπλαγχνίσθη, “καὶ προσελθὼν 
κατέδησεν τὰ τραύματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἰνον- 
ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτῆνος, ἤγαγεν αὐτὸν εἰς 
πανδοχεῖον, καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ. "Καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον 
ἐξελθών, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια ἔδωκεν τῷ πανδοχεῖ, καὶ εἶπεν 
αὐτῷ, Ἐπιμελήθητι αὐτοῦ. καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν 
τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Τίς οὖν τούτων τῶν τριῶν 
πλησίον δοκεῖ σοι γεγονέναι τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς; 
37 Ὁ δὲ εἶπεν, Ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ᾽ αὐτοῦ. Εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ 
Ἰησοῦς, Πορεύου, καὶ σὺ ποίει ὁμοίως. 
38 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτούς, καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν 
ε , ᾿» Ν , 5. , ἐς - ὡ ε , 
εἰς κώμην τινά: γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτόν 
εἰς τὸν οἶκον αὑτῆς. " Καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, 
ἣ καὶ παρακαθίσασα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ ἤκουεν τὸν 
λόγον αὐτοῦ. Ἢ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν 
διακονίαν ἐπιστᾶσα δὲ εἶπεν, Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἣ 
ἀδελφή μου μόνην με κατέλειπεν διακονεῖν; Εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα 
λ , 41 ἈἌ θ0 ΑΝ δὲ 3 Ἂς “ἢ Ἴ “- 
μοι συναντιλάβηται. ποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, 
Μάρθα, Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά “2 ἑνὸς δέ 
ϑ᾽ [ ,ὔ Ν. Ν Ὺ , Ψ. 3 , -, 9; 
ἐστιν χρεία: Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ 
ἀφαιρεθήσεται ἀπ᾽ αὐτῆς. 


10.30 δέ ς---- 10.38 Ἐγένετο δὲ ἐν ς Ἐν δὲ 

10.30 τυγχάνοντα .--- 10.38 καὶ «-- 

10.32 γενόμενος « [γενόμενος] 10.38 εἰς τὸν οἶκον αὑτῆς «--- 

10.33 Σαμαρείτης ὁ Σαμαρίτης 10.39 Μαρία ἣ « Μαριάμ [ἣ] 

10.33 αὐτὸν ἐσπλαγχνίσθη ς 10.39 παρακαθίσασα παρὰ ὁ 
ἐσπλαγχνίσθη παρακαθεσθεῖσα πρὸς 

10.35 ἐξελθών «--- 10.39 Ἰησοῦ « κυρίου 

10.35 δύο δηνάρια ἔδωκεν Φ ἔδωκεν 10.40 κατέλειπεν ς κατέλιπεν 
δύο δηνάρια 10.41 Ἰησοῦς « κύριος 

10.35 αὐτῷ «-- 10.41 τυρβάζῃ « θορυβάζῃ 

10.36 οὖν «-- 10.42 Μαρία δὲ « Μαριὰμ γὰρ 

10.37 οὖν « δὲ 10.42 ἀπ᾽ «--- 


151 


11.1 - 11.14 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ι Ι Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τόπῳ τινὶ 

προσευχόμενον, ὡς ἐπαύσατο, εἶπέν τις τῶν μαθητῶν 
αὐτοῦ πρὸς αὐτόν, Κύριε, δίδαξον ἡμᾶς προσεύχεσθαι, καθὼς 
καὶ Ἰωάννης ἐδίδαξεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ. 2 Εἶπεν δὲ αὐτοῖς, 
Ὅταν προσεύχησθε, λέγετε, Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, 
ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου. Ἐλθέτω ἣ βασιλεία σου. Γενηθήτω 
τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῳ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. ᾿ Τὸν ἄρτον 
ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δίδου ἡμῖν τὸ καθ᾽ ἡμέραν. Ἵ Καὶ ἄφες 
ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, καὶ γὰρ αὐτοὶ ἀφίεμεν παντὶ 
ὀφείλοντι ἡμῖν. Καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ 
ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. 

δ Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τίς ἐξ ὑμῶν ἕξει φίλον, καὶ 
πορεύσεται πρὸς αὐτὸν μεσονυκτίου, καὶ εἴπῃ αὐτῷ, Φίλε, 
χρῆσόν μοι τρεῖς ἄρτους, “ ἐπειδὴ φίλος παρεγένετο ἐξ ὁδοῦ 
πρός με, καὶ οὐκ ἔχω ὃ παραθήσω αὐτῷ κἀκεῖνος ἔσωθεν 
ἀποκριθεὶς εἴπῃ, Μή μοι κόπους πάρεχε: ἤδη ἡ θύρα 
κέκλεισται, καὶ τὰ παιδία μου μετ᾽ ἐμοῦ εἰς τὴν κοίτην εἰσίν - 
οὐ δύναμαι ἀναστὰς δοῦναί σοι. ὃ Λέγω ὑμῖν, εἰ καὶ οὐ δώσει 
αὐτῷ ἀναστάς, διὰ τὸ εἶναι αὐτοῦ φίλον, διά γε τὴν ἀναίδειαν 
αὐτοῦ ἐγερθεὶς δώσει αὐτῷ ὅσον χρήζει. “ Κἀγὼ ὑμῖν λέγω, 
αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν - ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε: κρούετε, 
καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν. 1 Πᾶς γὰρ ὁ αἰτῶν λαμβάνει: καὶ ὁ 
ζητῶν εὑρίσκει: καὶ τῷ κρούοντι ἀνοιγήσεται. 1} Τίνα δὲ ὑμῶν 
τὸν πατέρα αἰτήσει ὁ υἱὸς ἄρτον, μὴ λίθον ἐπιδώσει αὐτῷ; Ἤ 
καὶ ἰχθύν, μὴ ἀντὶ ἰχθύος ὄφιν ἐπιδώσει αὐτῷ; '2 Ἢ καὶ ἐὰν 
αἰτήσῃ φόν, μὴ ἐπιδώσει αὐτῷ σκορπίον; 1" Εἰ οὖν ὑμεῖς 
πονηροὶ ὑπάρχοντες οἴδατε δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις 
ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον ὁ πατὴρ ὁ ἐξ οὐρανοῦ δώσει πνεῦμα ἅγιον 
τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν; 

Ἡ Καὶ ἦν ἐκβάλλων δαιμόνιον, καὶ αὐτὸ ἦν κωφόν. Ἐγένετο 
δέ, τοῦ δαιμονίου ἐξελθόντος, ἐλάλησεν ὁ κωφός: καὶ 


11.2 ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς «--- 11.10 ἀνοιγήσεται ς« ἀνοιγ[ήσ]εται 
11.2 Γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν 11.11 ὑμῶν « ἐξ ὑμῶν 
οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς « -- 11.11 ἄρτον μὴ λίθον ἐπιδώσει αὐτῷ « 
11.4 ἀφίεμεν ς« ἀφίομεν - 
11.4 ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ 11.11 Ἤ καὶ ἰχθύν μὴ « ἰχθύν καὶ 
πονηροῦ «--- 11.11 ἐπιδώσει αὐτῷ Φ αὐτῷ ἐπιδώσει 
11.6 φίλος « φίλος μου 11.12 ἐὰν αἰτήσῃ φόν μὴ « αἰτήσει φόν 
11.8 αὐτοῦ φίλον « φίλον αὐτοῦ 11.13 ὁ ἐξ ς [ὁ] ἐ ᾿ 
11.8 ὅσον «ὅσων 11.14 καὶ αὐτὸ ἦν « [καὶ αὐτὸ ἦν] 


152 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 11.15 - 11.29 


ἐθαύμασαν οἱ ὄχλοι. “Τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν εἶπον, Ἔν 
Βεελζεβοὺλ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. 
Ἰ6 Ἕτεροι δὲ πειράζοντες σημεῖον παρ᾽ αὐτοῦ ἐζήτουν ἐξ 
οὐρανοῦ. 17 Αὐτὸς δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὰ διανοήματα εἶπεν αὐτοῖς, 
Πᾶσα βασιλεία ἐφ᾽ ἑαυτὴν διαμερισθεῖσα ἐρημοῦται- καὶ 
οἶκος ἐπὶ οἶκον, πίπτει. 18 Εἰ δὲ καὶ ὁ Σατανᾶς ἐφ᾽ ἑαυτὸν 
διεμερίσθη, πῶς σταθήσεται ἣ βασιλεία αὐτοῦ; Ὅτι λέγετε, ἐν 
Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλειν με τὰ δαιμόνια. “ Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν 
Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι 
ἐκβάλλουσιν; Διὰ τοῦτο κριταὶ ὑμῶν αὐτοὶ ἔσονται. 2 Εἰ δὲ ἐν 
δακτύλῳ θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἣ 
βασιλεία τοῦ θεοῦ. 2) Ὅταν ὁ ἰσχυρὸς καθωπλισμένος 
φυλάσσῃ τὴν ἑαυτοῦ αὐλήν, ἐν εἰρήνῃ ἐστὶν τὰ ὑπάρχοντα 
αὐτοῦ 2 ἐπὰν δὲ ὁ ἰσχυρότερος αὐτοῦ ἐπελθὼν νικήσῃ αὐτόν, 


τὴν πανοπλίαν αὐτοῦ αἴρει ἐφ᾽ ἣ ἐπεποίθει, καὶ τὰ σκῦλα 
235 Ὁ μὴ ὧν μετ᾽ ἐμοῦ κατ᾽ ἐμοῦ ἐστιν. καὶ ὁ 


Ἂ , πιὸ “΄. , 24 Ν 9 , 
μὴ συνάγων μετ᾽ ἐμοῦ σκορπίζει. Οταν τὸ ἀκάθαρτον 


αὐτοῦ διαδίδωσιν. 


πνεῦμα ἐξέλθῃ ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, διέρχεται δι᾽ ἀνύδρων 
τόπων, ζητοῦν ἀνάπαυσιν. καὶ μὴ εὑρίσκον λέγει, Ὑποστρέψω 
εἰς τὸν οἶκόν μου ὅθεν ἐξῆλθον. 25 Καὶ ἐλθὸν εὑρίσκει 
σεσαρωμένον καὶ κεκοσμημένον. Ζ2' Τότε πορεύεται καὶ 
παραλαμβάνει ἑπτά ἕτερα πνεύματα πονηρότερα ἑαυτοῦ, καὶ 
ἐλθόντα κατοικεῖ ἐκεῖ: καὶ γίνεται τὰ ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου 
ἐκείνου χείρονα τῶν πρώτων. 


7} , Ν 15 ΄- , Ἀπ ονονν - 3 , , ᾿ 
Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα, ἐπάρασά τις γυνὴ 
φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἰπεν αὐτῷ, Μακαρία ἣ κοιλία ἣ 
, , Υ Ν [ "50, 2 28 ᾿. ᾿ 53 
βαστάσασά σε, καὶ μαστοὶ οὺς ἐθήλασας. 2 Αὐτὸς δὲ εἶπεν, 
Μενοῦνγε μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ 
φυλάσσοντες αὐτόν. 


29 Τῶν δὲ ὄχλων ἐπαθροιζομένων ἤρξατο λέγειν, Ἡ γενεὰ 
αὕτη πονηρά ἐστιν: σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ σημεῖον οὐ 


11.15 ἄρχοντι Φ τῷ ἄρχοντι 11.26 ἑπτά ἕτερα « ἕτερα 

11.16 παρ᾽ αὐτοῦ ἐζήτουν ἐξ οὐρανοῦ « 11.26 καὶ ἐλθόντα ς ἑπτά καὶ 
ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτουν παρ᾽ αὐτοῦ εἰσελθόντα 

11.19 κριταὶ ὑμῶν αὐτοὶ ς αὐτοὶ ὑμῶν 11.27 γυνὴ φωνὴν Φ φωνὴν γυνὴ 
κριταὶ 11.28 Μενοῦνγε « Μενοῦν 

11.20 ἐκβάλλω « [ἐγὼ] ἐκβάλλω 11.28 αὐτόν ς-- 

11.22 ὃ ς--- 11.29 πονηρά « γενεὰ πονηρά 

11.24 λέγει ς [τότε] λέγει 11.29 ἐπιζητεῖ « ζητεῖ 


153 


11.30 - 11.43 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Νινευῖται 


δοθήσεται αὐτῇ, εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου. 
30 Καθὼς γὰρ ἐγένετο Ἰωνᾶς σημεῖον τοῖς Νινευΐταις, οὕτως 
ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τῇ γενεᾷ ταύτῃ. 1 Βασίλισσα 
νότου ἐγερθήσεται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῶν ἀνδρῶν τῆς γενεᾶς 
ταύτης, καὶ κατακρινεῖ αὐτούς: ὅτι ἦλθεν ἐκ τῶν περάτων τῆς 
γῆς ἀκοῦσαι τὴν σοφίαν Σολομῶνος, καὶ ἰδού, πλεῖον 
Σολομῶνος ὧδε. 52 Ἄνδρες ΓΝινευΐϊ ἀναστήσονται ἐν τῇ κρίσει 
μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτήν. ὅτι 
μετενόησαν εἰς τὸ κήρυγμα Ἰωνᾶ, καὶ ἰδού, πλεῖον Ἰωνᾶ ὧδε. 


35 Οὐδεὶς δὲ λύχνον ἅψας εἰς κρύπτην τίθησιν, οὐδὲ ὑπὸ τὸν 
μόδιον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν λυχνίαν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι τὸ φέγγος 
βλέπωσιν. 5 Ὃ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός: ὅταν 
οὖν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ἢ, καὶ ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινόν 
ἐστιν: ἐπὰν δὲ πονηρὸς ἧ, καὶ τὸ σῶμά σου σκοτεινόν. 
35 Σκόπει οὖν μὴ τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστίν. 56 Εἰ οὖν τὸ 
σῶμά σου ὅλον φωτεινόν, μὴ ἔχον τι μέρος σκοτεινόν, ἔσται 
φωτεινὸν ὅλον, ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φοτίζῃ σε. 


57 Ἔν δὲ τῷ λαλῆσαι, ἠρωτᾷ αὐτὸν Φαρισαῖός τις ὅπως 


ἀριστήσῃ παρ᾽ αὐτῷ. εἰσελθὼν δὲ ἀνέπεσεν. 5 Ὃ δὲ 
Φαρισαῖος ἰδὼν ἐθαύμασεν ὅτι οὐ πρῶτον ἐβαπτίσθη πρὸ τοῦ 
ἀρίστου. "Εἶπεν δὲ ὁ κύριος πρὸς αὐτόν, Νῦν ὑμεῖς οἱ 
Φαρισαῖοι τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ πίνακος 
καθαρίζετε, τὸ δὲ ἔσωθεν ὑμῶν γέμει ἁρπαγῆς καὶ πονηρίας. 
Δ Ἄφρονες, οὐχ ὁ ποιήσας τὸ ἔξωθεν καὶ τὸ ἔσωθεν ἐποίησεν; 
11 Πλὴν τὰ ἐνόντα δότε ἐλεημοσύνην - καὶ ἰδού, πάντα καθαρὰ 
ὑμῖν ἐστιν. 

12 Αλλ᾽ οὐαὶ ὑμῖν τοῖς Φαρισαίοις, ὅτι ἀποδεκατοῦτε τὸ 
ἡδύοσμον καὶ τὸ πήγανον καὶ πᾶν λάχανον, καὶ παρέρχεσθε 
τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ: ταῦτα ἔδει ποιῆσαι, 
κἀκεῖνα μὴ ἀφιέναι. Τ᾽ Οὐαὶ ὑμῖν τοῖς Φαρισαίοις, ὅτι ἀγαπᾶτε 
τὴν πρωτοκαθεδρίαν ἐν ταῖς συναγωγαῖς, καὶ τοὺς ἀσπασμοὺς 


11.29 τοῦ προφήτου «-- ὀφθαλμός σου 
11.30 σημεῖον τοῖς Νινευΐταις ο τοῖς 11.34 οὖν ς-- 

Νινευίταις σημεῖον 11.36 τι μέρος « μέρος τι 
11.32 Νινευὶϊ « Νινευῖται 11.37 ἠρωτᾷ αὐτὸν Φαρισαῖός τις 9 
11.33 δὲ ς--- ἐρωτῷ αὐτὸν Φαρισαῖος 
11.33 οὐδὲ ὑπὸ τὸν μόδιον ς [οὐδὲ ὑπὸ 11.42 Ἀλλ᾽ ς Ἀλλὰ 

τὸν μόδιον] 11.42 ἔδει ς δὲ ἔδει 
11.33 φέγγος ς φῶς 11.42 ἀφιέναι « παρεῖναι 


11.34 ἐστιν ὁ ὀφθαλμός « ἐστιν ὁ 


154 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ἐν ταῖς ἀγοραῖς. “Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, 
ὑποκριταί, ὅτι ἐστὲ ὡς τὰ μνημεῖα τὰ ἄδηλα, καὶ οἱ ἄνθρωποι 
περιπατοῦντες ἐπάνω οὐκ οἴδασιν. 


15 "᾿Αποκριθεὶς δέ τις τῶν νομικῶν λέγει αὐτῷ, Διδάσκαλε, 
ταῦτα λέγων καὶ ἡμᾶς ὑβρίζεις. 45 Ὁ δὲ εἶπεν, Καὶ ὑμῖν τοῖς 
νομικοῖς οὐαί, ὅτι φορτίζετε τοὺς ἀνθρώπους φορτία 
δυσβάστακτα, καὶ αὐτοὶ ἑνὶ τῶν δακτύλων ὑμῶν οὐ 
προσψαύετε τοῖς φορτίοις. “ Οὐαὶ ὑμῖν, ὅτι οἰκοδομεῖτε τὰ 
μνημεῖα τῶν προφητῶν, οἱ δὲ πατέρες ὑμῶν ἀπέκτειναν αὐτούς. 
Ἴδ'Ἄρα μάρτυρεῖϊῖτε καὶ συνευδοκεῖτε τοῖς ἔργοις τῶν πατέρων 
ὑμῶν. ὅτι αὐτοὶ μὲν ἀπέκτειναν αὐτούς, ὑμεῖς δὲ οἰκοδομεῖτε 
αὐτῶν τὰ μνημεῖα. “" Διὰ τοῦτο καὶ ἣ σοφία τοῦ θεοῦ εἶπεν, 
Ἀποστελῶ εἰς αὐτοὺς προφήτας καὶ ἀποστόλους, καὶ ἐξ αὐτῶν 
ἀποκτενοῦσιν καὶ ἐκδιώξουσιν- “θἵνα ἐκζητηθῇ τὸ αἷμα 
πάντων τῶν προφητῶν τὸ ἐκχυνόμενον ἀπὸ καταβολῆς κόσμου 
ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης, "" ἀπὸ τοῦ αἵματος Ἄβελ ἕως τοῦ 
αἵματος Ζαχαρίου τοῦ ἀπολομένου μεταξὺ τοῦ θυσιαστηρίου 
καὶ τοῦ οἴκου: ναΐ, λέγω ὑμῖν, ἐκζητηθήσεται ἀπὸ τῆς γενεᾶς 
ταύτης. “2 Οὐαὶ ὑμῖν τοῖς νομικοῖς, ὅτι ἤρατε τὴν κλεῖδα τῆς 
γνώσεως: αὐτοὶ οὐκ εἰσήλθετε, καὶ τοὺς εἰσερχομένους 
ἐκωλύσατε. 


53 Λέγοντος δὲ αὐτοῦ ταῦτα πρὸς αὐτούς, ἤρξαντο οἱ 
γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι δεινῶς ἐνέχειν, καὶ 
ἀποστοματίζειν αὐτὸν περὶ πλειόνων, “ἐνεδρεύοντες αὐτόν, 
ζητοῦντες θηρεῦσαί τι ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, ἵνα 
κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. 


Ι 2 Ἐν οἷς ἐπισυναχθεισῶν τῶν μυριάδων τοῦ ὄχλου, ὥστε 
“-“ Ν Φ Ε7 , Ν Ν 

καταπατεῖν ἀλλήλους, ἤρξατο λέγειν πρὸς τοὺς 

μαθητὰς αὐτοῦ πρῶτον, Προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν 

Φαρισαίων, ἥτις ἐστὶν ὑπόκρισις. ΖΟὐδὲν δὲ 


11.44 γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι 11.52 εἰσήλθετε « εἰσήλθατε 
Ὁποκριταί «--- 11.53 Λέγοντος δὲ αὐτοῦ ταῦτα πρὸς 

11.44 περιπατοῦντες « [οἱ] αὐτούς ς Κἀκεῖθεν ἐξελθόντος 
περιπατοῦντες αὐτοῦ 

11.48 μάρτυρεῖτε ὁ μάρτυρές ἐστε 11.54 ζητοῦντες «--- 

11.48 αὐτῶν τὰ μνημεῖα «--- 11.54 ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ «--- 

11.49 ἐκδιώξουσιν 9 διώξουσιν 12.1 τῶν Φαρισαίων ἥτις ἐστὶν 

11.50 ἐκχυνόμενον 4 ἐκκεχυμένον ὑπόκρισις ς ἥτις ἐστὶν ὑπόκρισις 

11.51 ἀπὸ τοῦ ς ἀπὸ τῶν Φαρισαίων 


11.51 ἕως τοῦ « ἕως 


155 


11.44 - 12.2 


12.3 - 12.18 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


συγκεκαλυμμένον ἐστίν, ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ 
κρυπτόν, ὃ οὐ γνωσθήσεται. ὁ Ἀνθ’ ὧν ὅσα ἐν τῇ σκοτίᾳ εἴπατε, 
ἐν τῷ φωτὶ ἀκουσθήσεται: καὶ ὃ πρὸς τὸ οὖς ἐλαλήσατε ἐν τοῖς 
ταμείοις, κηρυχθήσεται ἐπὶ τῶν δωμάτων. ΄“Λέγω δὲ ὑμῖν τοῖς 
φίλοις μου, Μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, καὶ 
μετὰ ταῦτα μὴ ἐχόντων περισσότερόν τι ποιῆσαι. " Ὑποδείξω 
δὲ ὑμῖν τίνα φοβηθῆτε: φοβήθητε τὸν μετὰ τὸ ἀποκτεῖναι 
ἐξουσίαν ἔχοντα ἐμβαλεῖν εἰς τὴν γέενναν ναΐ, λέγω ὑμῖν, 
τοῦτον φοβήθητε. “Οὐχὶ πέντε στρουθία πωλεῖται ἀσσαρίων 
δύο; Καὶ ἕν ἐξ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἐπιλελησμένον ἐνώπιον τοῦ 
θεοῦ. Τ᾿Αλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι 
ἠρίθμηνται. Μὴ οὖν φοβεῖσθε: πολλῶν στρουθίων διαφέρετε. 
ὃ Λέγω δὲ ὑμῖν, Πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν 
ἀνθρώπων, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁμολογήσει ἐν αὐτῷ 
ἔμπροσθεν τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ. “ὁ δὲ ἀρνησάμενός με 
ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων ἀπαρνηθήσεται ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων 
τοῦ θεοῦ. '" Καὶ πᾶς ὃς ἐρεῖ λόγον εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, 
ἀφεθήσεται αὐτῷ τῷ δὲ εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα βλασφημήσαντι 
οὐκ ἀφεθήσεται. 1 Ὅταν δὲ προσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τὰς 
συναγωγὰς καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, μὴ μεριμνᾶτε πῶς 
ἢ τί ἀπολογήσησθε, ἢ τί εἴπητε: 12 τὸ γὰρ ἅγιον πνεῦμα διδάξει 
ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ, ἃ δεῖ εἰπεῖν. 

13 Εἶπεν δέ τις αὐτῷ ἐκ τοῦ ὄχλου, Διδάσκαλε, εἰπὲ τῷ 
ἀδελφῷ μου μερίσασθαι μετ᾽ ἐμοῦ τὴν κληρονομίαν. 1 Ὁ δὲ 
εἶπεν αὐτῷ, Ἄνθρωπε, τίς με κατέστησεν δικαστὴν ἢ μεριστὴν 
ἐφ᾽ ὑμᾶς; "" Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Ὁρᾶτε καὶ φυλάσσεσθε ἀπὸ 
τῆς πλεονεξίας: ὅτι οὐκ ἐν τῷ περισσεύειν τινὶ ἣ ζωὴ αὐτῷ 
ἐστιν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῦ. ᾿ὅ Εἶπεν δὲ παραβολὴν πρὸς 
αὐτούς, λέγων, Ἀνθρώπου τινὸς πλουσίου εὐφόρησεν ἣ χώρα: 
1] καὶ διελογίζετο ἐν ἑαυτῷ λέγων, Τί ποιήσω, ὅτι οὐκ ἔχω ποῦ 
συνάξω τοὺς καρπούς μου; 18 Καὶ εἶπεν, Τοῦτο ποιήσω: 
καθελῶ μου τὰς ἀποθήκας, καὶ μείζονας οἰκοδομήσω, καὶ 


12.4 ἀποκτενόντων ς ἀποκτεινόντων 12.13 αὐτῷ ἐκ τοῦ ὄχλου « ἐκ τοῦ ὄχλου 
12.5 ἐξουσίαν ἔχοντα « ἔχοντα αὐτῷ 
ἐξουσίαν 12.14 δικαστὴν « κριτὴν 
12.6 πωλεῖται « πωλοῦνται 12.15 τῆς «πάσης 
12.7 οὖν --- 12.15 αὐτῷ « αὐτοῦ 
12.11 προσφέρωσιν ο εἰσφέρωσιν 12.15 αὐτοῦ « αὐτῷ 


12.11 μεριμνᾶτε ς« μεριμνήσητε 


156 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


συνάξω ἐκεῖ πάντα τὰ γενήματά μοῦ καὶ τὰ ἀγαθά μου. "" Καὶ 
ἐρῶ τῇ ψυχῇ μου, Ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη 
πολλά: ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου. 29 Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ 
θεός, Ἄφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ 

“- εν ΕΝ Ε: , , Ὁ, 21 .- ε ,ὔ 
σοῦ- ἃ δὲ ἡτοίμασας, τίνι ἔσται; “ Οὕτως ὁ θησαυρίζων 
ἑαυτῷ, καὶ μὴ εἰς θεὸν πλουτῶν. 


22 Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς αὐτοῦ, Διὰ τοῦτο ὑμῖν λέγω, 
μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε: μηδὲ τῷ σώματι, τί 
ἐνδύσησθε. 25 Ἢ ψυχὴ πλεῖόν ἐστιν τῆς τροφῆς, καὶ τὸ σῶμα 
τοῦ ἐνδύματος. “'᾽ Κατανοήσατε τοὺς κόρακας, ὅτι οὐ 
σπείρουσιν, οὐδὲ θερίζουσιν, οἷς οὐκ ἔστιν ταμεῖον οὐδὲ 
ἀποθήκη, καὶ ὁ θεὸς τρέφει αὐτούς: πόσῳ μᾶλλον ὑμεῖς 
διαφέρετε τῶν πετεινῶν; 2 Τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται 
προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν ἕνα; 2 Εἰ οὖν οὐτὲ 
ἐλάχιστον δύνασθε, τί περὶ τῶν λοιπῶν μεριμνᾶτε; 
δῇ , Ἂ ,ὔ ΄ : ἢ , ὰ ΤΝ 3 Ν , 

Κατανοήσατε τὰ κρίνα πῶς αὐξάνει. οὐ κοπιᾷ, οὐδὲ νήθει- 
λέγω δὲ ὑμῖν, οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ 
, ε τ ἢ 28 2 χ ᾿Ν , 3 ὍΔ. ΄- 
περιεβάλετο ὡς ἕν τούτων. “Εἰ δὲ τὸν χόρτον ἐν τῷ ἀγρῷ 
Ἂ. "᾽ 4 "“᾿ 9 ν᾿ με Ν 
σήμερον ὄντα, καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ὁ θεὸς 
οὕτως ἀμφιέννυσιν, πόσῳ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι; “ Καὶ 
ὑμεῖς μὴ ζητεῖτε τί φάγητε, ἢ τί πίητε: καὶ μὴ μετεωρίζεσθε. 
30 Ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἐπιζητεῖ: ὑμῶν δὲ ὁ 

ν 3 .«“ ἿᾺ ,ὕ 31 ᾿ ΟΝ Ἂ, 
πατὴρ οἰδεν ὅτι χρήζετε τούτων. “᾿ Πλὴν ζητεῖτε τὴν 
βασιλείαν τοῦ θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. 
32 Μὴ φοβοῦ. τὸ μικρὸν ποίμνιον - ὅτι εὐδόκησεν ὁ πατὴρ ὑμῶν 
δοῦναι ὑμῖν τὴν βασιλείαν. 55. Πωλήσατε τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν 

Ν , 3 ,ὔ , ς “ , Ν 
καὶ δότε ἐλεημοσύνην. Ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλάντια μὴ 
παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου 

, 3. ψ: , ἐ ᾿ Ἂς , 34 .- ᾿ ΕΣ Ἔ 
κλέπτης οὐκ ἐγγίζει, οὐδὲ σὴς διαφθείρει: ᾿ὅπου γάρ ἐστιν ὁ 
θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἣ καρδία ὑμῶν ἔσται. 


12.18 τὰ γενήματά μοῦ « τὸν σῖτον 12.28 τὸν χόρτον ἐν τῷ ἀγρῷ σήμερον 


12.19 - 12.34 


12.20 
12.22 
12.22 


Ἄφρον ςΦ Ἄφρων 
αὐτοῦ «[αὐτοῦ] 
ὑμῖν λέγω « λέγω ὑμῖν 


12.28 


ὄντα « ἐν ἀγρῷ τὸν χόρτον ὄντα 
σήμερον 
ἀμφιέννυσιν « ἀμφιέζει 


12.22 ὑμῶν «-- 12.29 ἢ « καὶ 

12.23 ψυχὴ «γὰρ ψυχὴ 12.30 ἐπιζητεῖ « ἐπιζητοῦσιν 
12.25 προσθεῖναι ἐπὶ ς ἐπὶ 12.31 τοῦ θεοῦ καὶ ταῦτα πάντα . 
12.25 πῆχυν ἕνα « προσθεῖναι πῆχυν αὐτοῦ καὶ ταῦτα 


12.26 


οὐτὲ Φ οὐδὲ 


157 


12.33 


βαλάντια « βαλλάντια 


12.35 - 12.48 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


35 Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι, καὶ οἱ λύχνοι 
καιόμενοι: “καὶ ὑμεῖς ὅμοιοι ἀνθρώποις προσδεχομένοις τὸν 
κύριον ἑαυτῶν, πότε ἀναλύσῃ ἐκ τῶν γάμων, ἵνα, ἐλθόντος καὶ 
κρούσαντος, εὐθέως ἀνοίξωσιν αὐτῷ. 77 Μακάριοι οἱ δοῦλοι 
ἐκεῖνοι, οὺς ἐλθὼν ὁ κύριος εὑρήσει γρηγοροῦντας: ἀμὴν λέγω 
ὑμῖν ὅτι περιζώσεται καὶ ἀνακλινεῖ αὐτούς, καὶ παρελθὼν 
διακονήσει αὐτοῖς. δ Καὶ ἐὰν ἔλθῃ ἐν τῇ δευτέρᾳ φυλακῇ, καὶ 
ἐν τῇ τρίτῃ φυλακῇ ἔλθῃ, καὶ εὕρῃ οὕτως, μακάριοί εἰσιν οἱ 
δοῦλοι ἐκεῖνοι. Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι εἰ ἤδει ὁ 
οἰκοδεσπότης ποίᾳ ὥρᾳ ὁ κλέπτης ἔρχεται, ἐγρηγόρησεν ἄν, 
καὶ οὐκ ἂν ἀφῆκεν διορυγῆναι τὸν οἶκον αὐτοῦ. “ Καὶ ὑμεῖς 
οὖν γίνεσθε ἕτοιμοι. ὅτι ἣ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου 
ἔρχεται. 


Ἡ Εΐπεν δὲ αὐτῷ ὁ Πέτρος, Κύριε, πρὸς ἡμᾶς τὴν παραβολὴν 

, , ὉΝ Ν τ , . 42τ:2 ΣΕ: ,ὔ ,΄΄»ν» 
ταύτην λέγεις, ἢ καὶ πρὸς πάντας; 22 Εἶπεν δὲ ὁ κύριος, Τίς ἄρα 
ἐστὶν ὁ πιστὸς οἰκονόμος καὶ φρόνιμος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος 
ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ, τοῦ διδόναι ἐν καιρῷ τὸ σιτομέτριον; 
Θ΄ Μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ 

ς Ἄ ΄- .- 44 ΄ι , : “ .«“ δὺο ΝἘ - 
εὑρήσει ποιοῦντα οὕτως. 7 ᾿᾿Αληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἐπὶ πᾶσιν 
τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ καταστήσει αὐτόν. 9 Ἐὰν δὲ εἴπῃ ὁ 
δοῦλος ἐκεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, Χρονίζει ὁ κύριός μου 
ἔρχεσθαι, καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς παῖδας καὶ τὰς παιδίσκας, 
ἐσθίειν τε καὶ πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι: “ἥξει ὁ κύριος τοῦ 
δούλου ἐκείνου ἐν ἡμέρᾳ ἢ οὐ προσδοκᾷ, καὶ ἐν ὥρᾳ ἢ οὐ 
γινώσκει: καὶ διχοτομήσει αὐτόν, καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν 
ἀπίστων θήσει. 77 Ἐκεῖνος δὲ ὁ δοῦλος ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ 
κυρίου ἑαυτοῦ, καὶ μὴ ἑτοιμάσας μηδὲ ποιήσας πρὸς τὸ θέλημα 
5 Φ ῥ᾽ ἐς 48 ΝΣ Ν Ν , ᾿Α Ἂ2 τὰν 

αὐτοῦ, δαρήσεται πολλάς: 2“ ὁ δὲ μὴ γνούς, ποιήσας δὲ ἄξια 
πληγῶν, δαρήσεται ὀλίγας. Παντὶ δὲ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολὺ 
ζητηθήσεται παρ᾽ αὐτοῦ καὶ ᾧ παρέθεντο πολύ, περισσότερον 
αἰτήσουσιν αὐτόν. 


12.38 Καὶ ἐὰν ἔλθῃ ἐν τῇ δευτέρᾳ 12.41 αὐτῷ «-- ᾿ 
φυλακῇ καὶ « κἂν ἐν τῇ δευτέρᾳ 12.42 Εἰπεν δὲ ς Καὶ εἶπεν 
κἂν 12.42 καὶ φρόνιμος « ὁ φρόνιμος 
12.38 οἱ δοῦλοι « --- 12.42 τὸ « [τὸ] 
12.39 ἐγρηγόρησεν ἄν καὶ «--- 12.47 ἑαυτοῦ . αὐτοῦ 
12.39 διορυγῆναι Φ διορυχθῆναι 12.47 μηδὲ ς ἢ 
12.40 οὖν «-- 


158 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Πῦρ ἦλθον βαλεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη; 
0 Βάπτισμα δὲ ἔχω βαπτισθῆναι, καὶ πῶς συνέχομαι ἕως οὗ 
τελεσθῇ. "1 Δοκεῖτε ὅτι εἰρήνην παρεγενόμην δοῦναι ἐν τῇ γῇ; 
Οὐχί, λέγω ὑμῖν, ἀλλ᾽ ἢ διαμερισμόν. 52 Ἔσονται γὰρ ἀπὸ τοῦ 
νῦν πέντε ἐν οἴκῳ ἑνὶ διαμεμερισμένοι, τρεῖς ἐπὶ δυσίν, καὶ δύο 
ἐπὶ τρισίν. 55 Διαμερισθήσεται πατὴρ ἐπὶ υἱῷ, καὶ υἱὸς ἐπὶ 
πατρί: μήτηρ ἐπὶ θυγατρί, καὶ θυγάτηρ ἐπὶ μητρί: πενθερὰ ἐπὶ 
τὴν νύμφην αὐτῆς, καὶ νύμφη ἐπὶ τὴν πενθερὰν αὐτῆς. 
Ἔλεγεν δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις, Ὅταν ἴδητε τὴν νεφέλην 
ἀνατέλλουσαν ἀπὸ δυσμῶν, εὐθέως λέγετε ἜΟμβρος ἔρχεται: 
καὶ γίνεται οὕτως. “ Καὶ ὅταν νότον πνέοντα, λέγετε ὅτι 
Καύσων ἔσται: καὶ γίνεται. “6 Ὑποκριταί, τὸ πρόσωπον τῆς γῆς 
καὶ τοῦ οὐρανοῦ οἴδατε δοκιμάζειν - τὸν δὲ καιρὸν τοῦτον πῶς 
οὐ δοκιμάζετε; “7 Τί δὲ καὶ ἀφ᾽ ἑαυτῶν οὐ κρίνετε τὸ δίκαιον; 
δῷς γὰρ ὑπάγεις μετὰ τοῦ ἀντιδίκου σου ἐπ᾽ ἄρχοντα, ἐν τῇ 
ὁδῷ δὸς ἐργασίαν ἀπηλλάχθαι ἀπ᾿ αὐτοῦ: μήποτε κατασύρῃ 
σε πρὸς τὸν κριτήν, καὶ ὁ κριτής σε παραδῷ τῷ πράκτορι, καὶ ὁ 
πράκτωρ σε βάλῃ εἰς φυλακήν. “ Λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς 
ἐκεῖθεν, ἕως οὗ καὶ τὸν ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς. 


Ι 3 Παρῆσαν δέ τινες ἐν αὐτῷ τῷ καιρῷ ἀπαγγέλλοντες 
αὐτῷ περὶ τῶν Γαλιλαίων, ὧν τὸ αἷμα Πιλάτος ἔμιξεν 
μετὰ τῶν θυσιῶν αὐτῶν. 2 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν 
αὐτοῖς, Δοκεῖτε ὅτι οἱ Γαλιλαῖοι οὗτοι ἁμαρτωλοὶ παρὰ πάντας 
ΕἾ ,ὕ ΟΝ. ε΄ [ο , 3 Ἀν 
τοὺς Γαλιλαίους ἐγένοντο, ὅτι τοιαῦτα πεπόνθασιν; “Οὐχί, 
λέγω ὑμῖν: ἀλλ᾽ ἐὰν μὴ μετανοῆτε, πάντες ὡσαύτως 


ἀπολεῖσθε. 1" 


Η ἐκεῖνοι οἱ δεκα καὶ ὀκτώ, ἐφ᾽ οὺς ἔπεσεν ὁ 
πύργος ἐν τῷ Σιλωὰμ καὶ ἀπέκτεινεν αὐτούς, δοκεῖτε ὅτι οὗτοι 
ὀφειλέται ἐγένοντο παρὰ πάντας ἀνθρώπους τοὺς 


κατοικοῦντας ἐν Ἱερουσαλήμ; "Οὐχί, λέγω ὑμῖν: ἀλλ᾽ ἐὰν μὴ 


12.49 εἰς ς ἐπὶ 12.56 οὐ δοκιμάζετε ὁ οὐκ οἴδατε 

12.50 οὗ «ὅτου δοκιμάζειν 

12.52 οἴκῳ ἑνὶ « ἑνὶ οἴκῳ 12.58 παραδῷ « παραδώσει 

12.53 Διαμερισθήσεται Ὁ 12.58 βάλῃ ὁ βαλεῖ 
Διαμερισθήσονται 12.59 οὗ καὶ τὸν ὁ καὶ τὸ 

12.53 θυγατρί « τὴν θυγατέρα 13.2 ὃ Ἰησοῦς «-- 

12.53 μητρί ς« τὴν μητέρα 13.2 τοιαῦτα φ ταῦτα 

12.53 πενθερὰν αὐτῆς « πενθεράν 13.3 ὡσαύτως « ὁμοίως 

12.54 τὴν « [τὴν] 13.4 δεκα καὶ ὀκτώ « δεκαοκτὼ 

12.54 ἀπὸ « ἐπὶ 13.4 οὗτοι « αὐτοὶ 

12.54 Ὄμβρος «ὅτι Ὄμβρος 13.4 ἀνθρώπους « τοὺς ἀνθρώπους 

12.56 δὲ καιρὸν ὁ καιρὸν δὲ 13.4 κατοικοῦντας ἐν « κατοικοῦντας 


159 


12.49 - 13.5 


13.6 - 13.19 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


μετανοῆτε, πάντες ὁμοίως ἀπολεῖσθε. ὅ Ἔλεγεν δὲ ταύτην τὴν 
παραβολήν: Συκῆν εἶχέν τις ἐν τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ 
πεφυτευμένην- καὶ ἦλθεν ζητῶν καρπὸν ἐν αὐτῇ, καὶ οὐχ 
εὗρεν. Εἶπεν δὲ πρὸς τὸν ἀμπελουργόν, Ἰδού, τρία ἔτη 
ἔρχομαι ζητῶν καρπὸν ἐν τῇ συκῇ ταύτῃ, καὶ οὐχ εὑρίσκω: 
ἔκκοψον αὐτήν ἵνα τί καὶ τὴν γῆν καταργεῖ; ὃ Ὃ δὲ ἀποκριθεὶς 
λέγει αὐτῷ, Κύριε, ἄφες αὐτὴν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος, ἕως ὅτου 
σκάψω περὶ αὐτήν, καὶ βάλω κόπρια: “ κἂν μὲν ποιήσῃ 
καρπόν. εἰ δὲ μήγε, εἰς τὸ μέλλον ἐκκόψεις αὐτήν. 


Ἰ0Ἣν δὲ διδάσκων ἐν μιᾷ τῶν συναγωγῶν ἐν τοῖς 
σάββασιν. " καὶ ἰδού, γυνὴ ἦν πνεῦμα ἔχουσα ἀσθενείας ἔτη 
δέκα καὶ ὀκτώ, καὶ ἦν συγκύπτουσα, καὶ μὴ δυναμένη 
ἀνακύψαι εἰς τὸ παντελές. 2 ᾽ 


προσεφώνησεν, καὶ εἰπεν αὐτῇ, Γύναι, ἀπολέλυσαι τῆς 


Ιδὼν δὲ αὐτὴν ὁ Ἰησοῦς 


ἀσθενείας σου. 5 Καὶ ἐπέθηκεν αὐτῇ τὰς χεῖρας: καὶ 
παραχρῆμα ἀνωρθώθη, καὶ ἐδόξαζεν τὸν θεόν. [5 Ἀποκριθεὶς 
δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος, ἀγανακτῶν ὅτι τῷ σαββάτῳ ἐθεράπευσεν 
:, - φ “ΙΜ εν ν , 53. Ν 3 Ὁ “ 
ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγεν τῷ ὄχλῳ, ξ ἡμέραι εἰσὶν ἐν αἷς δεῖ 
ἐργάζεσθαι. ἐν ταύταις οὖν ἐρχόμενοι θεραπεύεσθε, καὶ μὴ τῇ 
ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου. 15 Ἀπεκρίθη οὖν αὐτῷ ὁ κύριος, καὶ 
εἶπεν, Ὑποκριταί, ἕκαστος ὑμῶν τῷ σαββάτῳ οὐ λύει τὸν βοῦν 
αὐτοῦ ἢ τὸν ὄνον ἀπὸ τῆς φάτνης, καὶ ἀπαγαγὼν ποτίζει; 
16 Ταύτην δέ, θυγατέρα Ἀβραὰμ οὖσαν, ἣν ἔδησεν ὁ Σατανᾶς, 
5 , , Ὶ 5 Ά "᾿ Ἧ- "᾿ [αὶ ᾿ Ν ΄΄ ΄- 
ἰδού, δέκα καὶ ὀκτὼ ἔτη, οὐκ ἔδει λυθῆναι ἀπὸ τοῦ δεσμοῦ 
τούτου τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου; 17 Καὶ ταῦτα λέγοντος αὐτοῦ, 
κατῃσχύνοντο πάντες οἱ ἀντικείμενοι αὐτῷ. καὶ πᾶς ὁ ὄχλος 
ἔχαιρεν ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ἐνδόξοις τοῖς γινομένοις ὑπ᾽ αὐτοῦ. 


18 Ἔλεγεν δέ, Τίνι ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ; Καὶ 
τίνι ὁμοιώσω αὐτήν; ᾿Ομοία ἐστὶν κόκκῳ σινάπεως, ὃν 
λαβὼν ἄνθρωπος ἔβαλεν εἰς κῆπον ἑαυτοῦ. καὶ ηὔξησεν, καὶ 
ἐγένετο εἰς δένδρον μέγα, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ 


13.5 ὁμοίως Φ ὡσαύτως 13.11 ἦν πνεῦμα «πνεῦμα 
13.6 ἐν τῷ «πεφυτευμένην ἐν τῷ 13.11 δέκα καὶ ὀκτώ ὁ δεκαοκτώ 
13.6 πεφυτευμένην «-- 13.14 Ἕξ «ὅτι ἝῈξ 
13.7 ἔρχομαι « ἀφ᾽ οὗ ἔρχομαι 13.14 ταὔταις « αὐταῖς 
13.7 αὐτήν «[οὖν] αὐτήν 13.15 οὖν «ὁ δὲ 
13.7 ἵνα τί « ἱνατί 13.18 δέ «οὖν 
13.9 εἰ δὲ μήγε εἰς τὸ μέλλον « εἰς τὸ 13.19 μέγα «--- 
μέλλον εἰ δὲ μή γε 


160 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 13.20 - 13.35 


κατεσκήνωσεν ἐν τοῖς κλάδοις αὐτοῦ. “ Πάλιν εἶπεν, Τίνι 
ε ,ὕ ᾿ ,ὔ γΑ, - 21 , 2 ἢ ,ὕ τ᾿ 
ὁμοιώσω τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ; “Ἶ Ὁμοία ἐστὶν ζύμῃ, ἣν 
λαβοῦσα γυνὴ ἐνέκρυψεν εἰς ἀλεύρου σάτα τρία, ἕως οὗ 
ἐζυμώθη ὅλον. 2 Καὶ διεπορεύετο κατὰ πόλεις καὶ κώμας 
ὃ ὃ , ον ,ὕ , 3 Ἵ λή 23 Εἶ 
ιδάσκων, καὶ πορείαν ποιούμενος εἰς Ἱερουσαλήμ. “"Εἰπεν 
δέ τις αὐτῷ, Κύριε, εἰ ὀλίγοι οἱ σῳζόμενοι; Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς 
αὐτούς, 22 Αγωνίζεσθε εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενῆς πύλης: ὅτι 
πολλοί, λέγω ὑμῖν, ζητήσουσιν εἰσελθεῖν, καὶ οὐκ ἰσχύσουσιν. 
ὯΝ} ΠΈΣ ᾽ θῇ ε 3 ἢ ἀπο ς ᾿ ᾿ θύ 
Ἀφ᾿ οὗ ἂν ἐγερθῇ ὁ οἰκοδεσπότης καὶ ἀποκλείσῃ τὴν θύραν, 
καὶ ἄρξησθε ἔξω ἑστάναι καὶ κρούειν τὴν θύραν, λέγοντες, 
Κύριε, κύριε, ἄνοιξον ἡμῖν - καὶ ἀποκριθεὶς ἐρεῖ ὑμῖν, Οὐκ οἶδα 
᾿ - , τ , 26.,.2 ᾿, , Ω , ᾽ Ψ, , 
ὑμᾶς, πόθεν ἐστέ: “τότε ἄρξεσθε λέγειν, Ἐφάγομεν ἐνώπιόν 
ἀΡται, ἢ τῳ “ - ς σι 595 7 ΝΝ 
σοῦ καὶ ἐπίομεν, καὶ ἐν ταῖς πλατείαις ἡμῶν ἐδίδαξας. “Καὶ 
ἐρεῖ, Λέγω ὑμῖν, οὐκ οἶδα ὑμᾶς πόθεν ἐστέ: ἀπόστητε ἀπ᾿ ἐμοῦ 
πάντες οἱ ἐργάται τῆς ἀδικίας. 28 Ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ 
βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, ὅταν ὄψησθε ᾿Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ 
Ἰακὼβ καὶ πάντας τοὺς προφήτας ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ, 
ὑμᾶς δὲ ἐκβαλλομένους ἔξω. 2 Καὶ ἥξουσιν ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ 
δυσμῶν, καὶ βορρᾶ καὶ νότου, καὶ ἀνακλιθήσονται ἐν τῇ 
,ὔ ΄“- ΄“- 30 Ν 5 ,ὔ 9 Ν "᾿ Ν᾽ 
βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ. ὃ Καὶ ἰδού, εἰσὶν ἔσχατοι οἱ ἔσονται 
πρῶτοι, καὶ εἰσὶν πρῶτοι οἱ ἔσονται ἔσχατοι. 


31 Ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρα προσῆλθόν τινες Φαρισαῖοι, λέγοντες 
αὐτῷ, Ἔξελθε καὶ πορεύου ἐντεῦθεν, ὅτι Ἡρῴδης θέλει σε 
ἀποκτεῖναι. 52 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες εἴπατε τῇ 
ἀλώπεκι ταύτῃ, Ἰδού, ἐκβάλλω δαιμόνια καὶ ἰάσεις ἐπιτελῶ 

Ἂ Νν "“᾿ .Ἶ ἰϑῆς, ,ὔ ΄“- 33 » ἢ “-“ 
σήμερον καὶ αὔριον, καὶ τῇ τρίτῃ τελειοῦμαι. “" Πλὴν δεῖ με 
σήμερον καὶ αὔριον καὶ τῇ ἐχομένῃ πορεύεσθαι. ὅτι οὐκ 
μ᾿ »» » Ε , μὲ ε ν᾿ 
ἐνδέχεται προφήτην ἀπολέσθαι ἔξω “Ἱερουσαλήμ. 
354 Ἱερουσαλήμ, Ἱερουσαλήμ, ἡ ᾿ἀποκτένουσα' τοὺς προφήτας, ἀποκτείνουσα 
καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν, ποσάκις 
ἠθέλησα ἐπισυνάξαι τὰ τέκνα σου, ὃν τρόπον ὄρνις τὴν ἑαυτῆς 
νοσσιὰν ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε. ὁ Ἰδού, 


13.20 Πάλιν ς Καὶ πάλιν 13.27 οἱ ἐργάται τῆς ὁ ἐργάται 
13.21 ἐνέκρυψεν « [ἐν]έκρυψεν 13.29 βορρᾶ « ἀπὸ βορρᾶ 

13.22 Ἱερουσαλήμ ς Ἱεροσόλυμα 13.31 ἡμέρα προσῆλθόν ς ὥρᾳ 
13.24 πύλης « θύρας προσῆλθάν 

13.25 Κύριε κύριε « Κύριε 13.32 ἐπιτελῶ « ἀποτελῶ 

13.27 Λέγω « λέγων 13.34 ἀποκτένουσα «ς ἀποκτείνουσα 


13.27 ὑμᾶς « [ὑμᾶς] 


161 


14.1 - 14.13 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος: λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι οὐ μή με 
ἴδητε ἕως ἄν ἥξει, ὅτε εἴπητε, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν 
ὀνόματι κυρίου. 


74 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς οἶκόν τινος τῶν 
ἀρχόντων τῶν Φαρισαίων σαββάτῳ φαγεῖν ἄρτον, καὶ 
αὐτοὶ ἦσαν παρατηρούμενοι αὐτόν. 2 Καὶ ἰδού, ἄνθρωπός τις 
ἦν ὑδρωπικὸς ἔμπροσθεν αὐτοῦ. ᾽ Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς 
εἶπεν πρὸς τοὺς νομικοὺς καὶ Φαρισαίους, λέγων, Εἰ ἔξεστιν τῷ 
σαββάτῳ θεραπεύειν; 1Οἱ δὲ ἡσύχασαν. Καὶ ἐπιλαβόμενος 
ἰάσατο αὐτόν, καὶ ἀπέλυσεν. “ Καὶ ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτοὺς 
εἶπεν, Τίνος ὑμῶν υἱὸς ἢ βοῦς εἰς φρέαρ ἐμπεσεῖται, καὶ οὐκ 
εὐθέως ἀνασπάσει αὐτὸν ἐν τὴ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου; “ Καὶ οὐκ 
ἴσχυσαν ἀνταποκριθῆναι αὐτῷ πρὸς τοῦτα. 

ΤῬ Ἔλεγεν δὲ πρὸς τοὺς κεκλημένους παραβολήν, ἐπέχων 
πῶς τὰς πρωτοκλισίας ἐξελέγοντο, λέγων πρὸς αὐτούς, ὃ Ὅταν 
κληθῇς ὑπό τινος εἰς γάμους, μὴ κατακλιθῇς εἰς τὴν 
πρωτοκλισίαν: μήποτε ἐντιμότερός σου ἢ κεκλημένος ὑπ᾽ 
αὐτοῦ, “ καὶ ἐλθὼν ὁ σὲ καὶ αὐτὸν καλέσας ἐρεῖ σοι, Δὸς τούτῳ 
τόπον: καὶ τότε ἄρξῃ μετ᾽ αἰσχύνης τὸν ἔσχατον τόπον 
κατέχειν. 5 Ἀλλ᾽ ὅταν κληθῇς, πορευθεὶς ἀνάπεσε εἰς τὸν 
ἔσχατον τόπον ἵνα, ὅταν ἔλθῃ ὁ κεκληκώς σε, εἴπῃ σοι, Φίλε, 
προσανάβηθι ἀνώτερον: τότε ἔσται σοι δόξα ἐνώπιον τῶν 
συνανακειμένων σοι. [Ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν 
ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται. 


ἸΖ Ἔλεγεν δὲ καὶ τῷ κεκληκότι αὐτόν, Ὅταν ποιῇς ἄριστον 
ἢ δεῖπνον, μὴ φώνει τοὺς φίλους σου, μηδὲ τοὺς ἀδελφούς σοῦ, 
μηδὲ τοὺς συγγενεῖς σου, μηδὲ γείτονας πλουσίους: μήποτε καὶ 
αὐτοὶ σε ἀντικαλέσωσιν, καὶ γένηταί σοι ἀνταπόδομα. 
13 Αλλ᾽ ὅταν ποιῇς δοχήν, κάλει πτωχούς, ἀναπήρους, χωλούς, 


13.35 ἔρημος «--- 14.5 τὴ --- 

13.35 δὲ ς [δὲ] 14.6 αὐτῷ ς-- 

13.35 ὅτι ς-- 14.9 μετ᾽ « μετὰ 

13.35 με ἴδητε ς ἴδητέ με 14.10 εἴπῃ « ἐρεῖ 

13.35 ἄν ἥξει ὅτε «ς [ἥξει ὅτε] 14.10 τῶν ς πάντων τῶν 

14.1 τῶν Φαρισαίων « [τῶν] 14.12 σε ἀντικαλέσωσιν « 
Φαρισαίων ἀντικαλέσωσίν σε 

14.3 Εἰ--- 14.12 σοι ἀνταπόδομα φΦ ἀνταπόδομά 

14.3 θεραπεύειν ς θεραπεῦσαι ἢ οὔ σοι 

14.5 ἀποκριθεὶς «--- 14.13 ποιῇς δοχήν 9 δοχὴν ποιῇς 

14.5 ἐμπεσεῖται Φ πεσεῖται 14.13 ἀναπήρους 9 ἀναπείρους 


162 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 14.14 - 14.27 


τυφλούς: “καὶ μακάριος ἔσῃ, ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀνταποδοῦναί 
σοι: ἀνταποδοθήσεται γάρ σοι ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν δικαίων. 


15 ᾿Ακούσας δέ τις τῶν συνανακειμένων ταῦτα εἶπεν αὐτῷ, 
Μακάριος, ὃς φάγεται ἄριστον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ. 16 Ὁ 
δὲ εἶπεν αὐτῷ, "᾿Ανθρωπός τις ἐποίησεν δεῖπνον μέγα, καὶ 
ἐκάλεσεν πολλούς: 1 καὶ ἀπέστειλεν τὸν δοῦλον αὐτοῦ τῇ 
ὥρᾳ τοῦ δείπνου εἰπεῖν τοῖς κεκλημένοις, Ἔρχεσθε, ὅτι ἤδη 
ἕτοιμά ἐστιν πάντα. ὃ Καὶ ἤρξαντο ἀπὸ μιᾶς παραιτεῖσθαι 
πάντες. Ὁ πρῶτος εἶπεν αὐτῷ, ᾿Αγρὸν ἠγόρασα, καὶ ἔχω 
ἀνάγκην ἐξελθεῖν καὶ ἰδεῖν αὐτόν: ἐρωτῶ σε, ἔχε με 
παρῃτημένον. " Καὶ ἕτερος εἶπεν, Ζεύγη βοῶν ἠγόρασα πέντε, 
καὶ πορεύομαι δοκιμάσαι αὐτά: ἐρωτῶ σε, ἔχε με 
παρῃτημένον. 2 Καὶ ἕτερος εἶπεν, Γυναῖκα ἔγημα, καὶ διὰ 
τοῦτο οὐ δύναμαι ἐλθεῖν. 2) Καὶ παραγενόμενος ὁ δοῦλος 
ἐκεῖνος ἀπήγγειλεν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ ταῦτα. Τότε ὀργισθεὶς ὁ 
οἰκοδεσπότης εἶπεν τῷ δούλῳ αὐτοῦ, Ἔξελθε ταχέως εἰς τὰς 
πλατείας καὶ ῥύμας τῆς πόλεως, καὶ τοὺς πτωχοὺς καὶ 
ἀναπήρους καὶ χωλοὺς καὶ τυφλοὺς εἰσάγαγε ὧδε. 22 Καὶ εἶπεν 
ὁ δοῦλος, Κύριε, γέγονεν ὡς ἐπέταξας, καὶ ἔτι τόπος ἐστίν. 
23 Καὶ εἶπεν ὁ κύριος πρὸς τὸν δοῦλον, Ἔξελθε εἰς τὰς ὁδοὺς 
καὶ φραγμούς, καὶ ἀνάγκασον εἰσελθεῖν, ἵνα γεμισθῇ ὁ οἶκος 
μου. Ζ' Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων τῶν 
κεκλημένων γεύσεταί μου τοῦ δείπνου. ᾿Πολλοί γὰρ εἰσιν 
κλητοί, ὀλίγοι δέ ἐκλεκτοί." 


25 Συνεπορεύοντο δὲ αὐτῷ ὄχλοι πολλοί: καὶ στραφεὶς εἶπεν 
πρὸς αὐτούς, 2 Εἴτις ἔρχεται πρός με, καὶ οὐ μισεῖ τὸν πατέρα 
αὐτοῦ, καὶ τὴν μητέρα, καὶ τὴν γυναῖκα, καὶ τὰ τέκνα, καὶ τοὺς 
ἀδελφούς, καὶ τὰς ἀδελφάς, ἔτι δέ καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, οὐ 

, , εΥ 3 7 νι ῳῃ, ᾽ [ὰ Ν 
δύναταί μου μαθητὴς εἶναι. 2) Καὶ ὅστις οὐ βαστάζει τὸν 
σταυρὸν αὑτοῦ καὶ ἔρχεται ὀπίσω μου, οὐ δύναται εἰναίΐί μου 


14.15 ὃς φάγεται ἄριστον « ὅστις 14.22 ὡς «ὃ ᾿ 
φάγεται ἄρτον 14.23 ὃ οἶκος μου « μου ὁ οἶκος 
14.16 ἐποίησεν « ἐποίει 14.24 Πολλοί γὰρ εἰσιν κλητοί ὀλίγοι 
14.17 πάντα «--- δέ ἐκλεκτοί ο --- 
14.18 παραιτεῖσθαι πάντες ς πάντες 14.26 αὐτοῦ καὶ « ἑαυτοῦ καὶ 
παραιτεῖσθαι 14.26 δέ «τε 
14.18 ἐξελθεῖν καὶ ς ἐξελθὼν 14.26 ἑαυτοῦ ψυχήν « ψυχὴν ἑαυτοῦ 
14.21 ἐκεῖνος «--- 14.26 μου μαθητὴς εἶναι « εἶναί μου 
14.21 ἀναπήρους « ἀναπείρους μαθητής 
14.21 χωλοὺς καὶ τυφλοὺς ὁ τυφλοὺς 14.27 Καὶ ὅστις ς Ὅστις 
καὶ χωλοὺς 14.27 αὑτοῦ « ἑαυτοῦ 


163 


14.28 - 15.7 


πρὸς 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


μαθητής. 28 Τίς γὰρ ἐξ ὑμῶν, ὁ θέλων πύργον οἰκοδομῆσαι, οὐχὶ 
πρῶτον καθίσας ψηφίζει τὴν δαπάνην, εἰ ἔχει τὰ εἰς" 
ἀπαρτισμόν; 2. Ἵνα μήποτε, θέντος αὐτοῦ θεμέλιον καὶ μὴ 
ἰσχύοντος ἐκτελέσαι, πάντες οἱ θεωροῦντες ἄρξωνται 
Ἂ ,ὔ 4; σὰ 30 ἣ .-«“ κω δ΄ “ἢ ᾿᾿, 
ἐμπαίζειν αὐτῷ, ᾿᾿ λέγοντες, ὅτι Οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἤρξατο 
ὸ ὃ “ Ά, 3 μ 2 λέ 31 Ἢ ,ὔ λ ν 
οἰκοδομεῖν, καὶ οὐκ ἴσχυσεν ἐκτελέσαι. τίς βασιλεὺς 
πορευόμενος συμβαλεῖν ἑτέρῳ βασιλεῖ εἰς πόλεμον οὐχὶ 
καθίσας πρῶτον βουλεύεται εἰ δυνατός ἐστιν ἐν δέκα χιλιάσιν 
ἀπαντῆσαι τῷ μετὰ εἴκοσι χιλιάδων ἐρχομένῳ ἐπ᾿ αὐτόν; 52 Εἰ 
δὲ μήγε, ἔτι πόρρω αὐτοῦ ὄντος, πρεσβείαν ἀποστείλας ἐρωτᾷ 
τὰ πρὸς εἰρήνην. 5 Οὕτως οὖν πᾶς ἐξ ὑμῶν ὃς οὐκ ἀποτάσσεται 
πᾶσιν τοῖς ἑαυτοῦ ὑπάρχουσιν, οὐ δύναταί μου εἶναι μαθητής. 
54. Καλὸν τὸ ἅλας: ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι 
ἀρτυθήσεται; ἢ Οὔτε εἰς γῆν οὔτε εἰς κοπρίαν εὔθετόν ἐστιν: 
μὴ Τὰ 3 ν᾽ Ὁ Ὁ, 5 3 , 3 , 
ἔξω βάλλουσιν αὐτό. Ο ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 


Ι 5 Ἦσαν δὲ ἐγγίζοντες αὐτῷ πάντες οἱ τελῶναι καὶ οἱ 

ἁμαρτωλοί, ἀκούειν αὐτοῦ. 2 Καὶ διεγόγγυζον οἱ 
Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς λέγοντες ὅτι Οὗτος ἁμαρτωλοὺς 
προσδέχεται, καὶ συνεσθίει αὐτοῖς. 


3Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν ταύτην, λέγων, “ Τίς 
ἄνθρωπος ἐξ ὑμῶν ἔχων ἑκατὸν πρόβατα, καὶ ἀπολέσας ἕν ἐξ 
αὐτῶν, οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ 
πορεύεται ἐπὶ τὸ ἀπολωλός, ἕως εὕρῃ αὐτό; "Καὶ εὑρὼν 
ἐπιτίθησιν ἐπὶ τοὺς ὥμους ἑαυτοῦ χαίρων. “ καὶ ἐλθὼν εἰς τὸν 
οἶκον, συγκαλεῖ τοὺς φίλους καὶ τοὺς γείτονας, λέγων αὐτοῖς, 
Συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός. 
7 Λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως χαρὰ ἔσται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ 
ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι, ἢ ἐπὶ ἐνενήκοντα ἐννέα δικαίοις, 
οἵτινες οὐ χρείαν ἔχουσιν μετανοίας. 


14.28 ὃ -ς-- 14.34 Καλὸν « Καλὸν οὖν 
14.28 τὰ ς-- 14.34 δὲ ς δὲ καὶ 
14.29 ἐμπαίζειν αὐτῷ ς« αὐτῷ ἐμπαίζειν 15.1 ἐγγίζοντες αὐτῷ « αὐτῷ 
14.31 συμβαλεῖν ἑτέρῳ βασιλεῖ Φ ἑτέρῳ ἐγγίζοντες 

βασιλεῖ συμβαλεῖν 15.) Φαρισαῖοι «τε Φαρισαῖοι 
14.31 βουλεύεται Φ βουλεύσεται 15.4 ἕν ἐξ αὐτῶν « ἐξ αὐτῶν ἕν 
14.31 ἀπαντῆσαι ς ὑπαντῆσαι 15.5 ἑαυτοῦ « αὐτοῦ 
14.32 μήγε ὁ μή γε 15.7 ἔσται ἐν τῷ οὐρανῷ « ἐν τῷ 
14.32 πόρρω αὐτοῦ « αὐτοῦ πόρρω οὐρανῷ ἔσται 


14.33 μοῦ εἶναι « εἶναί μου 


164 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ὃ Ἢ τίς γυνὴ δραχμὰς ἔχουσα δέκα, ἐὰν ἀπολέσῃ δραχμὴν 
μίαν, οὐχὶ ἅπτει λύχνον, καὶ σαροῖ τὴν οἰκίαν, καὶ ζητεῖ 
ἐπιμελῶς ἕως ὅτου εὕρῃ; " Καὶ εὑροῦσα συγκαλεῖται τὰς φίλας 
καὶ τὰς γείτονας, λέγουσα, Συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὴν 
δραχμὴν ἣν ἀπώλεσα. ᾿ὁ Οὕτως, λέγω ὑμῖν, χαρὰ γίνεται 
ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι. 

Ἡ Εἶπεν δέ, Ἀνθρωπός τις εἶχεν δύο υἱούς: [2 καὶ εἶπεν ὁ 
νεώτερος αὐτῶν τῷ πατρί, Πάτερ, δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος 
τῆς οὐσίας. Καὶ διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον. 5 Καὶ μετ᾽ οὐ πολλὰς 
ἡμέρας συναγαγὼν ἅπαντα ὁ νεώτερος υἱὸς ἀπεδήμησεν εἰς 
χώραν μακράν, καὶ ἐκεῖ διεσκόρπισεν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ, ζῶν 
ἀσώτως. Δαπανήσαντος δὲ αὐτοῦ πάντα, ἐγένετο λιμὸς 
ἰσχυρὸς κατὰ τὴν χώραν ἐκείνην, καὶ αὐτὸς ἤρξατο 
ὑστερεῖσθαι. 15 Καὶ πορευθεὶς ἐκολλήθη ἑνὶ τῶν πολιτῶν τῆς 
χώρας ἐκείνης: καὶ ἔπεμψεν αὐτὸν εἰς τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ 
βόσκειν χοίρους. [5 Καὶ ἐπεθύμει γεμίσαι τὴν κοιλίαν αὑτοῦ 
ἀπὸ τῶν κερατίων ὧν ἤσθιον οἱ χοῖροι: καὶ οὐδεὶς ἐδίδου αὐτῷ. 
ἹΤΕἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν εἶπεν, Πόσοι μίσθιοι τοῦ πατρός μου 
περισσεύουσιν ἄρτων, ἐγὼ δὲ λιμῷ ἀπόλλυμαι: ὃ ἀναστὰς 
πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου, καὶ ἐρῶ αὐτῷ, Πάτερ, 
ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου- "καὶ οὐκέτι εἰμὶ 
ἄξιος κληθῆναι υἱός σου. ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου. 
20 Καὶ ἀναστὰς ἦλθεν πρὸς τὸν πατέρα αὐτοῦ.᾽ Ἔτι δὲ αὐτοῦ 
μακρὰν ἀπέχοντος, εἶδεν αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ, καὶ 
ἐσπλαγχνίσθη, καὶ δραμὼν ἐπέπεσεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ, 
καὶ κατεφίλησεν αὐτόν. 2! Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ υἱός, Πάτερ, 
ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, καὶ οὐκέτι εἰμὶ 
ἄξιος κληθῆναι υἱός σου. 25 Εἶπεν δὲ ὁ πατὴρ πρὸς τοὺς 
δούλους αὐτοῦ, Ἐξενέγκατε τὴν στολὴν τὴν πρώτην καὶ 
ἐνδύσατε αὐτόν, καὶ δότε δακτύλιον εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ, καὶ 
ὑποδήματα εἰς τοὺς πόδας: 25 καὶ ἐνέγκαντες τὸν μόσχον τὸν 


15.8 ὅτου « οὗ 15.17 περισσεύουσιν « περισσεύονται 
15.9 συγκαλεῖται ς συγκαλεῖ 15.17 ἀπόλλυμαι ς ὧδε ἀπόλλυμαι 
15.9 τὰς γείτονας « γείτονας 15.19 καὶ «--- 
15.10 χαρὰ γίνεται Φ γίνεται χαρὰ 15.20 πατέρα αὐτοῦ ς πατέρα ἑαυτοῦ 
15.12 Καὶ διεῖλεν ς Ὁ δὲ διεῖλεν 15.21 αὐτῷ ὁ υἱός « ὁ υἱὸς αὐτῷ 
15.13 ἅπαντα « πάντα 15.21 καὶ οὐκέτι ὁ οὐκέτι 
15.14 ἰσχυρὸς « ἰσχυρὰ 15.22 Ἐξενέγκατε τὴν ὁ Ταχὺ 
15.16 γεμίσαι τὴν κοιλίαν αὑτοῦ ἀπὸ ς ἐξενέγκατε 

χορτασθῆναι ἐκ 15.23 ἐνέγκαντες Φ φέρετε 


15.17 εἶπεν Φ ἔφη 


165 


15.8 - 15.23 


πατέρα ἑαυτοῦ 


15.24 - 16.7 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


σιτευτὸν θύσατε, καὶ φαγόντες εὐφρανθῶμεν. 2)ὅτι οὗτος ὁ 
υἱός μου νεκρὸς ἦν, καὶ ἀνέζησεν: καὶ ἀπολωλὼς ἦν, καὶ 
εὑρέθη. Καὶ ἤρξαντο εὐφραίνεσθαι. 25 Ἦν δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ 
πρεσβύτερος ἐν ἀγρῷ- καὶ ὡς ἐρχόμενος ἤγγισεν τῇ οἰκίᾳ, 
ἤκουσεν συμφωνίας καὶ χορῶν. 2’ Καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα 
π᾿ , Ω , ,΄,Ψ»᾿ - 275 ΝΣ 3. ὦ ὦ ὃ 
τῶν παίδων, ἐπυνθάνετο τί εἴη ταῦτα. 27 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ ὅτι Ὃ 
ἀδελφός σου ἥκει- καὶ ἔθυσεν ὁ πατήρ σου τὸν μόσχον τὸν 
Γ τῇ .: : 5. Ἃ᾽, 3 ,ὔ “28 ΕΣ ’, , νΝ 
σιτευτόν, ὅτι ὑγιαίνοντα αὐτὸν ἀπέλαβεν. 25 Ὠργίσθη δέ, καὶ 
οὐκ ἤθελεν εἰσελθεῖν - ὁ οὖν πατὴρ αὐτοῦ ἐξελθὼν παρεκάλει 
ΡΟΝ ἃ 29 ε ΛΉΝΕ; Ν Φ - Ψ ὙὉ ἃ - "» 
αὐτόν. “7 Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν τῷ πατρί, Ἰδού, τοσαῦτα ἔτη 
δουλεύω σοι, καὶ οὐδέποτε ἐντολήν σου παρῆλθον, καὶ ἐμοὶ 
οὐδέποτε ἔδωκας ἔριφον, ἵνα μετὰ τῶν φίλων μου εὐφρανθῶ. 
30 “0τε δὲ ὁ υἱός σου οὗτος ὁ καταφαγών σοῦ τὸν βίον μετὰ 
΄- Ω 59, 8... ἐμὰ Ν , . , ἜΤΡῈ χ 
πορνῶν ἦλθεν, ἔθυσας αὐτῷ τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν. ὁ Ὁ δὲ 
εἰπεν αὐτῷ, Τέκνον, σὺ πάντοτε μετ᾽ ἐμοῦ εἰ, καὶ πάντα τὰ ἐμὰ 
σά ἐστιν. ᾿ΖΕὐφρανθῆναι δὲ καὶ χαρῆναι ἔδει: ὅτι ὁ ἀδελφός 
σοῦ οὗτος νεκρὸς ἦν, καὶ ἀνέζησεν καὶ ἀπολωλὼς ἦν, καὶ 
εὑρέθη. 


Ι 6 Ἔλεγεν δὲ καὶ πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, Ἄνθρωπός 
τις ἦν πλούσιος, ὃς εἶχεν οἰκονόμον: καὶ οὗτος 
διεβλήθη αὐτῷ ὡς διασκορπίζων τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ. 2 Καὶ 
φωνήσας αὐτὸν εἶπεν αὐτῷ, Τί τοῦτο ἀκούω περὶ σοῦ; Ἀπόδος 
τὸν λόγον τῆς οἰκονομίας σου: οὐ γὰρ δύνήσῃ ἔτι οἰκονομεῖν. 
3Εἶπεν δὲ ἐν ἑαυτῷ ὁ οἰκονόμος, Τί ποιήσω, ὅτι ὁ κύριός μου 
ἀφαιρεῖται τὴν οἰκονομίαν ἀπ᾽ ἐμοῦ; Σκάπτειν οὐκ ἰσχύω, 
ἐπαιτεῖν αἰσχύνομαι. 1 Ἔγνων τί ποιήσω, ἵνα, ὅταν μετασταθῶ 
τῆς οἰκονομίας, δέξωνταί με εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν. "Καὶ 
προσκαλεσάμενος ἕνα ἕκαστον τῶν χρεωφειλετῶν τοῦ κυρίου 
ε “'ι Ν, κι , , 3 , σι ᾿ 6. κ 
ἑαυτοῦ, ἔλεγεν τῷ πρώτῳ, Πόσον ὀφείλεις τῷ κυρίῳ μου; ὅ Ὁ δὲ 
μ ε Ν , ᾽ ,ὔ , οὖν "π᾿ , Ν 
εἶπεν, Ἑκατὸν βάτους ἐλαίου. Καὶ εἰπεν αὐτῷ, Δέξαι σου τὸ 
γράμμα, καὶ καθίσας ταχέως γράψον πεντήκοντα. 7 Ἔπειτα 
δ: ἢ 3 Ν χ ᾿: ᾽ , ε ν 9 ε Ν ᾿ 
ἑτέρῳ εἶπεν, Σὺ δὲ πόσον ὀφείλεις; Ὁ δὲ εἶπεν, ἙἙκατὸν κόρους 


15.24 καὶ ἀπολωλὼς ἦν « ἦν ἀπολωλὼς ἔζησεν καὶ ἀπολωλὼς 

15.26 εἴη « ἂν εἴη 16.1 μαθητὰς αὐτοῦ « μαθητὰς 

15.28 οὖν « δὲ 16.2 δύνήσῃ « δύνῃ 

15.29 πατρί « πατρί αὐτοῦ 16.4 τῆς « ἐκ τῆς 

15.30 μόσχον τὸν σιτευτόν « σιτευτὸν 16.5 χρεωφειλετῶν « χρεοφειλετῶν 
μόσχον ᾿ 16.6 Καὶ εἶπεν ς Ὁ δὲ εἶπεν 

15.32 ἀνέζησεν καὶ ἀπολωλὼς ἦν 16.6 τὸ γράμμα « τὰ γράμματα 


166 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 16.8 - 16.22 


σίτου. Καὶ λέγει αὐτῷ, Δέξαι σου τὸ γράμμα, καὶ γράψον 
ὀγδοήκοντα. ὃ Καὶ ἐπήνεσεν ὁ κύριος τὸν οἰκονόμον τῆς 
ἀδικίας ὅτι φρονίμως ἐποίησεν - ὅτι οἱ υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου 
φρονιμώτεροι ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς τοῦ φωτὸς εἰς τὴν γενεὰν τὴν 
ἑαυτῶν εἰσιν. " Κἀγὼ ὑμῖν λέγω, Ποιήσατε ἑαυτοῖς φίλους ἐκ 
τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ἵνα, ὅταν ἐκλίπητε, δέξωνται ὑμᾶς εἰς 
τὰς αἰωνίους σκηνάς. [ῦ Ὃ πιστὸς ἐν ἐλαχίστῳ καὶ ἐν πολλῷ 
πιστός ἐστιν, καὶ ὁ ἐν ἐλαχίστῳ ἄδικος καὶ ἐν πολλῷ ἄδικός 
ἐστιν. 1! Εἰ οὖν ἐν τῷ ἀδίκῳ μαμωνᾷ πιστοὶ οὐκ ἐγένεσθε, τὸ 
ἀληθινὸν τίς ὑμῖν πιστεύσει; 12 Καὶ εἰ ἐν τῷ ἀλλοτρίῳ πιστοὶ 
οὐκ ἐγένεσθε, τὸ ὑμέτερον τίς ὑμῖν δώσει; 1) Οὐδεὶς οἰκέτης 
δύναται δυσὶν κυρίοις δουλεύειν - ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει, καὶ 
τὸν ἕτερον ἀγαπήσει: ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ τοῦ ἑτέρου 
καταφρονήσει. Οὐ δύνασθε θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ. 

14 Ἤκρυον δὲ ταῦτα πάντα καὶ οἱ Φαρισαῖοι φιλάργυροι 
ὑπάρχοντες, καὶ ἐξεμυκτήριζον αὐτόν. [" Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, 
Ὑμεῖς ἐστε οἱ δικαιοῦντες ἑαυτοὺς ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, ὁ 
δὲ θεὸς γινώσκει τὰς καρδίας ὑμῶν ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις 
ὑψηλὸν βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. δ ᾽Ο νόμος καὶ οἱ 
προφῆται ἕως Ἰωάννου: ἀπὸ τότε ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ 
εὐαγγελίζεται, καὶ πᾶς εἰς αὐτὴν βιάζεται. [7 Εὐκοπώτερον δέ 
ἐστιν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν, ἢ τοῦ νόμου μίαν 
κεραίαν πεσεῖν. ὃ Πᾶς ὁ ἀπολύων τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ 
γαμῶν ἑτέραν μοιχεύει: καὶ πᾶς ὁ ἀπολελυμένην ἀπὸ ἀνδρὸς 
γαμῶν μοιχεύει. 

Ἄνθρωπος δέ τις ἦν πλούσιος, καὶ ἐνεδιδύσκετο 
πορφύραν καὶ βύσσον, εὐφραινόμενος καθ᾽ ἡμέραν λαμπρῶς. 
20 Πτωχὸς δέ τις ἦν ὀνόματι Λάζαρος, ὃς ἐβέβλητο πρὸς τὸν 
πυλῶνα αὐτοῦ ἡλκωμένος 2) καὶ ἐπιθυμῶν χορτασθῆναι ἀπὸ 
τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου: 
ἀλλὰ καὶ οἱ κύνες ἐρχόμενοι ἀπέλειχον τὰ ἕλκη αὐτοῦ. 
22 Ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν πτωχόν, καὶ ἀπενεχθῆναι αὐτὸν 


16.7 Καὶ λέγει « Λέγει 16.16 ἕως « μέχρι 
16.7 τὸ γράμμα « τὰ γράμματα 16.18 καὶ πᾶς « καὶ 
16.9 Κἀγὼ « Καὶ ἐγὼ 16.20 ἦν ὀνόματι Λάζαρος ὃς « ὀνόματι 
16.9 Ποιήσατε ἑαυτοῖς ς Ἑαυτοῖς Λάζαρος 
ποιήσατε 16.20 ἡλκωμένος ο εἱλκωμένος 
16.9 ἐκλίπητε « ἐκλίπῃ 16.21 τῶν ψιχίων «--- 
16.14 καὶ οἱ « οἱ 16.21 ἀπέλειχον «ς ἐπέλειχον 


167 


16.23 - 17.4 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον Ἀβραάμ- ἀπέθανεν δὲ καὶ ὁ 
πλούσιος, καὶ ἐτάφη. 2'΄' Καὶ ἐν τῷ ἽΔδῃ ἐπάρας τοὺς 
ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, ὑπάρχων ἐν βασάνοις, ὁρᾷ τὸν ᾿Αβραὰμ ἀπὸ 
μακρόθεν, καὶ Λάζαρον ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ. 2 Καὶ αὐτὸς 
φωνήσας εἶπεν, Πάτερ ᾿Αβραάμ, ἐλέησόν με, καὶ πέμψον 
Λάζαρον, ἵνα βάψῃ τὸ ἄκρον τοῦ δακτύλου αὐτοῦ ὕδατος, καὶ 
καταψύξῃ τὴν γλῶσσάν μου- ὅτι ὀδυνῶμαι ἐν τῇ φλογὶ ταύτῃ. 
25 Εἶπεν δὲ ᾿Αβραάμ, Τέκνον, μνήσθητι ὅτι ἀπέλαβες σὺ τὰ 
ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακά- νῦν δὲ 
ὧδε παρακαλεῖται, σὺ δὲ ὀδυνᾶσαι. 2 Καὶ ἐπὶ πάσιν τούτοις, 
μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν χάσμα μέγα ἐστήρικται, ὅπως οἱ 
θέλοντες διαβῆναι ἔνθεν πρὸς ὑμᾶς μὴ δύνωνται, μηδὲ οἱ 
ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς διαπερῶσιν. 27) Εἶπεν δέ, Ἐρωτῶ οὖν σε, 
πάτερ, ἵνα πέμψῃς αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου, 25 ἔχω 
γὰρ πέντε ἀδελφούς, ὅπως διαμαρτύρηται αὐτοῖς, ἵνα μὴ καὶ 
αὐτοὶ ἔλθωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον τῆς βασάνου. 2 Λέγει αὐτῷ 
Ἀβραάμ, Ἔχουσιν Μωσέα καὶ τοὺς προφήτας: ἀκουσάτωσαν 
αὐτῶν. ἢ Ὁ δὲ εἶπεν, Οὐχί, πάτερ Ἀβραάμ: ἀλλ᾽ ἐάν τις ἀπὸ 
νεκρῶν πορευθῇ πρὸς αὐτούς, μετανοήσουσιν. ἦ Εἶπεν δὲ 
αὐτῷ, Εἰ Μωσέως καὶ τῶν προφητῶν οὐκ ἀκούουσιν, οὐδέ, ἐάν 
τις ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ, πεισθήσονται. 


Ι Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, ᾿Ανένδεκτόν ἐστιν τοῦ μὴ 
7 ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα: οὐαὶ δὲ δι᾽ οὗ ἔρχεται. 
2 λυσιτελεῖ αὐτῷ εἰ μύλος ὀνικὸς περίκειται περὶ τὸν τράχηλον 
αὐτοῦ, καὶ ἔρριπται εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ ἵνα σκανδαλίσῃ ἕνα 
τῶν μικρῶν τούτων. ὁ Προσέχετε ἑαυτοῖς. Ἐὰν δὲ ἁμάρτῃ εἰς 
σὲ ὁ ἀδελφός σου, ἐπιτίμησον αὐτῷ. καὶ ἐὰν μετανοήσῃ, ἄφες 
αὐτῷ. Ἢ Καὶ ἐὰν ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἁμάρτῃ εἰς σέ, καὶ ἑπτάκις 
τῆς ἡμέρας ἐπιστρέψῃ, λέγων, Μετανοῶ, ἀφήσεις αὐτῷ. 


16.23 τὸν «--- 17.1 μὴ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα « τὰ 
16.25 σὺ τὰ «τὰ σκάνδαλα μὴ ἐλθεῖν 

16.26 ἐπὶ « ἐν 17.1 οὐαὶ δὲ « πλὴν οὐαὶ 

16.26 οἱ ἐκεῖθεν « ἐκεῖθεν 17.2 μύλος ὀνικὸς « λίθος μυλικὸς 
16.27 οὖν σε «σε οὖν 17.2 ἕνα τῶν μικρῶν τούτων « τῶν 
16.29 Λέγει αὐτῷ « Λέγει δὲ μικρῶν τούτων ἕνα 

16.29 Μωσέα ς Μωῦσέα 17.3 δὲ ἁμάρτῃ εἰς σὲ ς ἁμάρτῃ 
16.31 Μωσέως ς Μωσέως 17.4 ἁμάρτῃ « ἁμαρτήσῃ 

16.31 οὐδέ ς οὐδ᾽ 17.4 τῆς ἡμέρας ἐπιστρέψῃ ὁ 

17.1 μαθητάς « μαθητάς αὐτοῦ ἐπιστρέψῃ πρὸς σὲ 


168 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


δ Καὶ εἶπον οἱ ἀπόστολοι τῷ κυρίῳ, Πρόσθες ἡμῖν πίστιν. 
6 Εἶπεν δὲ ὁ κύριος, Εἰ ἔχετε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, 
ἐλέγετε ἂν τῇ συκαμίνῳ ταύτῃ, Ἐκριζώθητι, καὶ φυτεύθητι ἐν 
τῇ θαλάσσῃ. καὶ ὑπήκουσεν ἂν ὑμῖν. 7 Τίς δὲ ἐξ ὑμῶν δοῦλον 
ἔχων ἀροτριῶντα ἢ ποιμαίνοντα, ὃς εἰσελθόντι ἐκ τοῦ ἀγροῦ 
ἐρεῖ εὐθέως, Παρελθὼν ἀνάπεσε- ὃ ἀλλ᾽ οὐχὶ ἐρεῖ αὐτῷ, 
Ἑτοίμασον τί δειπνήσω, καὶ περιζωσάμενος διακόνει μοι, ἕως 
φάγω καὶ πίω: καὶ μετὰ ταῦτα φάγεσαι καὶ πίεσαι σύ; "Μὴ 
χάριν ἔχει τῷ δούλῳ ἐκείνῳ ὅτι ἐποίησεν τὰ διαταχθέντα; οὐ 
δοκῶ. ᾿" Οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ποιήσητε πάντα τὰ διαταχθέντα 
ὑμῖν, λέγετε ὅτι Δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν: ὅτι ὃ ᾿ὀφείλομεν᾽ 
ποιῆσαι πεποιήκαμεν. 


11 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτὸν εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ 
αὐτὸς διήρχετο διὰ μέσου Σαμαρείας καὶ Γαλιλαίας. [2 Καὶ 
εἰσερχομένου αὐτοῦ εἴς τινα κώμην, ἀπήντησαν αὐτῷ δέκα 
λεπροὶ ἄνδρες, οἱ ἔστησαν πόρρωθεν: 1) καὶ αὐτοὶ ἦραν 

, , Ε ΄“- κ᾿ ’, ε , ς ΄- 14 ἮΝ Ἅ Ἂ. 
φωνήν, λέγοντες, Ἰησοῦ, ἐπιστάτα, ἐλέησον ἡμᾶς. ᾿“ Καὶ ἰδὼν 
εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες ἐπιδείξατε ἑαυτοὺς τοῖς ἱερεῦσιν. 
Καὶ ἐγέ τὰ φιῦν ὃν: ᾽ ,ὔἹ 5 θ ίσθ 15 ΕἘϊς δὲ ἐ 

αἱ ἐγένετο ἐν τῷ ὑπάγειν αὐτούς, ἐκαθαρίσθησαν. ᾿" Εἷς δὲ ἐξ 
αὐτῶν, ἰδὼν ὅτι ἰάθη, ὑπέστρεψεν, μετὰ φωνῆς μεγάλης 
δοξάζων τὸν θεόν: 5 
πόδας αὐτοῦ, εὐχαριστῶν αὐτῷ- καὶ αὐτὸς ἦν Σαμαρείτης. 
17 ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; 


καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς 


Οἱ δὲ ἐννέα ποῦ; δ Οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι 
δόξαν τῷ θεῷ, εἰ μὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος, “" καὶ εἶπεν αὐτῷ, 
᾿Αναστὰς πορεύου ἣ πίστις σου σέσωκέν σε. 

20 Ἐπερωτηθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν Φαρισαίων, πότε ἔρχεται ἣ 
βασιλεία τοῦ θεοῦ, ἀπεκρίθη αὐτοῖς καὶ εἶπεν, Οὐκ ἔρχεται ἣ 
βασιλεία τοῦ θεοῦ μετὰ παρατηρήσεως: 2) οὐδὲ ἐροῦσιν, Ἰδοὺ 
Φ ΠΣ ἄςς, κϑ , Ἂς , ς , - πι ᾿ ς - 
ὧδε, ἤ, Ἰδοὺ ἐκεῖ. Ἰδοὺ γάρ, ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἐντὸς ὑμῶν 


ἐστίν. 

17.5 εἶπον « εἶπαν 17.10 ὅτι ὃ ὀφείλομεν Φ ὃ ὠφείλομεν 
17.6 ταύτῃ «[ταύὐτῃ] 17.11 αὐτὸν «--- 

17.7 ἐρεῖ ο ἐρεῖ αὐτῷ 17.11 μέσου « μέσον 

17.9 χάριν ἔχει « ἔχει χάριν 17.12 αὐτῷ «[αὐτῷ!] 

17.9 ἐκείνῳ «-- 17.16 Σαμαρείτης ὁ Σαμαρίτης 

17.9 οὐ δοκῶ ς-- 17.21 Ἰδοὺ ἐκεῖ. Ἐκεῖ 


169 


17.5 - 17.21 


ὠφείλομεν 


17.22 - 17.37 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


22 Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, Ἐλεύσονται ἡμέραι ὅτε 
ἐπιθυμήσετε μίαν τῶν ἡμερῶν τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἰδεῖν, 
καὶ οὐκ ὄψεσθε. 2) Καὶ ἐροῦσιν ὑμῖν, Ἰδοὺ ὧδε, ἤ, Ἰδοὺ ἐκεῖ: 
μὴ ἀπέλθητε, μηδὲ διώξητε. 2 Ὥσπερ γὰρ ἣ ἀστραπὴ ἣ 
ἀστράπτουσα ἐκ τῆς ὑπ᾿ οὐρανὸν εἰς τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν λάμπει, 
οὕτως ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ ἡμέρᾳ αὐτοῦ. 
25 Πρῶτον δὲ δεῖ αὐτὸν πολλὰ παθεῖν καὶ ἀποδοκιμασθῆναι 
ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης. 2 Καὶ καθὼς ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις 
Νῶε, οὕτως ἔσται καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. 
27 Ἤσθιον, ἔπινον, ἐγάμουν, ἐξεγαμίζοντο, ἄχρι ἧς ἡμέρας 
εἰσῆλθεν Νῶε εἰς τὴν κιβωτόν, καὶ ἦλθεν ὁ κατακλυσμός, καὶ 
ἀπώλεσεν ἅπαντας. 28 Ομοίως καὶ ὡς ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις 
Λώτ: ἤσθιον, ἔπινον, ἠγόραζον, ἐπώλουν, ἐφύτευον, 
φκοδόμουν 2 ἣ δὲ ἡμέρᾳ ἐξῆλθεν Λὼτ ἀπὸ Σοδόμων, ἔβρεξεν 
πῦρ καὶ θεῖον ἀπ᾽ οὐρανοῦ, καὶ ἀπώλεσεν ἅπαντας: ᾿“ κατὰ 
ταῦτα ἔσται ἣ ἡμέρᾳ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀποκαλύπτεται. 
31 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὃς ἔσται ἐπὶ τοῦ δώματος, καὶ τὰ σκεύη 
αὐτοῦ ἐν τῇ οἰκίᾳ, μὴ καταβάτω ἀραι αὐτά- καὶ ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ 
ὁμοίως μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω. “2 Μνημονεύετε τῆς 


γυναικὸς Λώτ. 555 


Ος ἐὰν ζητήσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι 
ἀπολέσει αὐτήν. καὶ ὃς ἐὰν ἀπολέσῃ αὐτὴν ζῳογονήσει αὐτήν. 
34 Λέγω ὑμῖν, ταύτῃ τῇ νυκτὶ ἔσονται δύο ἐπὶ κλίνης μιᾶς: εἷς 
παραληφθήσεται, καὶ ὁ ἕτερος ἀφεθήσεται. 5 Δύο ἔσονται 
ἀλήθουσαι ἐπὶ τὸ αὐτό: μία παραληφθήσεται, καὶ ἣ ἑτέρα 
ἀφεθήσεται. ὁ 57 Καὶ ἀποκριθέντες λέγουσιν αὐτῷ, Ποῦ, 
κύριε; Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ὅπου τὸ σῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται 


οἱ ἀετοί. 
17.23 ὧδε ἤ Ἰδοὺ ἐκεῖ ς ἐκεῖ [ἢ] Ἰδοὺ 17.31 τῷ ς-- 

ὧδε 17.33 σῶσαι « περιποιήσασθαι 
17.24 ἣ ἀστράπτουσα ς ἀστράπτουσα 17.33 καὶ ὃς ἐὰν ος ὃς δ᾽ ἂν 
17.24 ὑπ᾽ οὐρανὸν εἰς Φ ὑπὸ τὸν 17.33 ἀπολέσῃ αὐτὴν « ἀπολέσῃ 

οὐρανὸν εἰς 17.34 εἷς παραληφθήσεται « ὁ εἷς 
17.24 ἐν τῇ ἡμέρᾳ αὐτοῦ « [ἐν τῇ ἡμέρᾳ παραλημφθήσεται 

αὐτοῦ] 17.35 Δύο ἔσονται ς Ἔσονται δύο 
17.27 ἐξεγαμίζοντο « ἐγαμίζοντο 17.35 μία παραληφθήσεται καὶ ἣ « ἣ 
17.27 ἅπαντας « πάντας μία παραλημφθήσεται ἣ δὲ 
17.28 καὶ ὡς ὁ καθὼς 17.37 συναχθήσονται οἱ ἀετοί ο καὶ οἱ 
17.29 ἅπαντας « πάντας ἀετοὶ ἐπισυναχθήσονται 


17.30 ταῦτα « τὰ αὐτὰ 


170 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ι ῷ Ἔλεγεν δὲ καὶ παραβολὴν αὐτοῖς πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε 
προσεύχεσθαι, καὶ μὴ ἐκκακεῖν, “λέγων, Κριτής τις ἦν 
ἔν τινι πόλει, τὸν θεὸν μὴ φοβούμενος, καὶ ἄνθρωπον μὴ 
ἐντρεπόμενος- ’χήρα δὲ ἦν ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ, καὶ ἤρχετο πρὸς 
᾽ , ; Ω ἔα ᾿ς “ 3 ἤκᾷ, ὦ , 4 Ν 
αὐτόν, λέγουσα, Ἐκδίκησόν με ἀπὸ τοῦ ἀντιδίκου μου. “ Καὶ 
οὐκ ἠθέλησεν ἐπὶ χρόνον. μετὰ δὲ ταῦτα εἶπεν ἐν ἑαυτῷ, Εἰ καὶ 
τὸν θεὸν οὐ φοβοῦμαι, καὶ ἄνθρωπον οὐκ ἐντρέπομαι: " διά γε 
τὸ παρέχειν μοι κόπον τὴν χήραν ταύτην, ἐκδικήσω αὐτήν, ἵνα 
μὴ εἰς τέλος ἐρχομένη ὑποπιάζῃ με. “Εἶπεν δὲ ὁ κύριος, 
᾿Ακούσατε τί ὁ κριτὴς τῆς ἀδικίας λέγει. 7 Ὃ δὲ θεὸς οὐ μὴ 
'ποιήσῃ τὴν ἐκδίκησιν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ τῶν βοώντων πρὸς 
αὐτὸν ἡμέρας καὶ νυκτός, καὶ μακροθυμῶν ἐπ᾽ αὐτοῖς; ὃ Λέγω 
ὑμῖν ὅτι ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν αὐτῶν ἐν τάχει. Πλὴν ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου ἐλθὼν ἀρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς; 
9 3 χ ,ὕ Α, , ς.ϑ .»9ςὲ ᾿ς τὰ 
Εἶπεν δὲ πρός τινας τοὺς πεποιθότας ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ὅτι εἰσὶν 
δίκαιοι, καὶ ἐξουθενοῦντας τοὺς λοιπούς, τὴν παραβολὴν 
, 10 “᾽ , 9 ,ὕ 9 νΝ Ἔ ν 
ταύτην- Ανθρωῶποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν 
᾿ ἂ ω “ νει ὦ ᾿ 11 « 
προσεύξασθαι: ὁ εἷς Φαρισαῖος, καὶ ὁ ἕτερος τελώνης. ᾿ΐ Ὁ 
Φαρισαῖος σταθεὶς πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα προσηύχετο, Ὁ θεός, 
εὐχαριστῶ σοι ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, 
ἅρπαγες, ἄδικοι, μοιχοί, ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ τελώνης. [ΖΝηστεύω 
δὶς τοῦ σαββάτου, ἀποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι. “ἡ Καὶ ὁ 
, , τὴ Ν ΑΞ, Ε7 3; Ἂς Ν 3 εἴ 5 
τελώνης μακρόθεν ἑστὼς οὐκ ἤθελεν οὐδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς 
τὸν οὐρανὸν ἐπᾶραι, ἀλλ᾽ ἔτυπτεν εἰς τὸ στῆθος αὐτοῦ, λέγων, 
ὋὉ θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. “Λέγω ὑμῖν, κατέβη 
οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ ἢ γὰρ ἐκεῖνος ὅτι πᾶς 
ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν 
ὑψωθήσεται. 


15.Π Γὰ δὲ 5. φπΝ Ν » , πὰ 3) οὶ [ ᾿ 
ροσέφερον δὲ αὐτῷ καὶ τὰ βρέφη, ἵνα αὐτῶν ἅπτηται 
ἰδόντες δὲ οἱ μαθηταὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς. 5 Ὃ δὲ Ἰησοῦς 
προσκαλεσάμενος αὐτὰ εἶπεν, Ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός 


18.1 καὶ παραβολὴν . παραβολὴν 18.9 πρός « καὶ πρός 
18.1 προσεύχεσθαι « προσεύχεσθαι 18.13 Καὶ ὁ «ὁ δὲ 
αὐτοὺς 18.13 εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπᾶραι « ἐπᾶραι 
18.1 ἐκκακεῖν ὁ ἐγκακεῖν εἰς τὸν οὐρανὸν 
18.4 ἠθέλησεν « ἤθελεν 18.13 ἔτυπτεν εἰς Φ ἔτυπτεν 
18.4 καὶ ἄνθρωπον οὐκ « οὐδὲ 18.14 ἢ γὰρ ἐκεῖνος Φ παρ᾽ ἐκεῖνον 
ἄνθρωπον 18.15 ἐπετίμησαν ς ἐπετίμων 
18.5 ὑποπιάζῃ « ὑπωπιάζῃ 18.16 προσκαλεσάμενος αὐτὰ εἶπεν ὁ 
18.7 πρὸς αὐτὸν « αὐτῷ προσεκαλέσατο αὐτὰ λέγων 


18.7 μακροθυμῶν «μακροθυμεῖ 
171 


18.1 - 18.16 


ποιήσει 


18.17 - 18.32 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


με, καὶ μὴ κωλύετε αὐτά τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἣ βασιλεία 
τοῦ θεοῦ. 7 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὃς ἐὰν μὴ δέξηται τὴν βασιλείαν 
τοῦ θεοῦ ὡς παιδίον, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν. 

18 Καὶ ἐπηρώτησέν τις αὐτὸν ἄρχων, λέγων, Διδάσκαλε 
δ᾽ , , , Ν ἐν ὅν , . 1 13 Γ 
ἀγαθέ, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; ᾿" Εἶπεν δὲ 

ὃ. ΩΝ δ Ὁ - , , 3 , ᾽ Ν 3 , 2 ΝΝ χω ᾿ 
αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Τί με λέγεις ἀγαθόν; Οὐδεὶς ἀγαθός, εἰ μὴ εἷς, ὁ 
θεός. 2 Τὰς ἐντολὰς οἶδας, Μὴ μοιχεύσῃς, μὴ φονεύσῃς, μὴ 
κλέψῃς, μὴ ψευδομαρτυρήσῃς, τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν 

᾿ 21 Ἂν 3 - Ιὰ Ι , 3 
μητέρα σου. “' Ὁ δὲ εἶπεν, Ταῦτα πάντα ἐφυλαξάμην ἐκ 
νεότητός μου. 22 Ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἔτι 
ἕν σοι λείπει: πάντα ὅσα ἔχεις πώλησον, καὶ διάδος πτωχοῖς, 
καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ: καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι. 
25:Ὁ δὲ ἀκούσας ταῦτα περίλυπος ἐγένετο: ἦν γὰρ πλούσιος 

, 24» ν Ν ᾿ΌΡΙΡ, ε 3 ΄- ’, ,ὔ 
σφόδρα. “, Ἰδὼν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς περίλυπον γενόμενον 
εἶπεν, Πῶς δυσκόλως οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες εἰσελεύσονται εἰς 

ν ’, ΄σ ἴον 25 ᾿ τ » 2 τὰ 
τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. ᾽ Εὐκοπώτερον γάρ ἐστιν κάμηλον 
διὰ τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν, ἢ πλούσιον εἰς τὴν 
βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελθεῖν. 2 Εἶπον δὲ οἱ ἀκούσαντες, Καὶ 
τίς δύναται σωθῆναι; 2) Ὁ δὲ εἶπεν, Τὰ ἀδύνατα παρὰ 
ἀνθρώποις δυνατά ἐστιν παρὰ τῷ θεῷ. 28 Εἶπεν δὲ Πέτρος, 
3 ἀπ “ Ω , , ΧΣ , , 29 ε χ 
Ἰδού, ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι. 27 Ὁ δὲ 
εἰπεν αὐτοῖς, ᾿Αμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐδείς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν 
οἰκίαν, ἢ γονεῖς, ἢ ἀδελφούς, ἢ γυναῖκα, ἢ τέκνα, ἕνεκεν τῆς 
βασιλείας τοῦ θεοῦ, "ὃς οὐ μὴ ἀπολάβῃ πολλαπλασίονα ἐν 
τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. 

31: Παραλαβὼν δὲ τοὺς δώδεκα, εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ἰδού, 
ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ τελεσθήσεται πάντα τὰ 
γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν τῷ υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου. 
32η ὃ θή ν “ ἔθ Ἂς θή ν 

αραδοθήσεται γὰρ τοῖς ἔθνεσιν, καὶ ἐμπαιχθήσεται, καὶ 


18.17 ἐὰν « ἂν βελόνης. 
18.20 μητέρα σοῦ « μητέρα 18.26 Εἰπον ς Εἶπαν 
18.21 ἐφυλαξάμην « ἐφύλαξα 18.27 ἐστιν παρὰ τῷ θεῷ « παρὰ τῷ θεῷ 
18.21 μου «--- ἐστιν 
18.22 ταῦτα «--- 18.28 Πέτρος « ὁ Πέτρος 
18.22 οὐρανῷ « [τοῖς] οὐρανοῖς 18.28 ἀφήκαμεν πάντα καὶ ς ἀφέντες 
18.23 ἐγένετο « ἐγενήθη τὰ ἴδια 
18.24 περίλυπον γενόμενον « 18.29 γονεῖς « γυναῖκα 
[περίλυπον γενόμενον] 18.29 γυναῖκα « γονεῖς 
18.24 εἰσελεύσονται « --- 18.30 οὐ μὴ ἀπολάβῃ « οὐχὶ μὴ 
18.24 θεοῦ « θεοῦ εἰσπορεύονται [ἀπο]λάβῃ 
18.25 τρυμαλιᾶς ῥαφίδος « τρήματος 18.31 Ἱεροσόλυμα ς« Ἰερουσαλήμ. 


172 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


ὑβρισθήσεται, καὶ ἐμπτυσθήσεται, καὶ μαστιγώσαντες 
ἀποκτενοῦσιν αὐτόν: καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ ἀναστήσεται. 
34 Καὶ αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν, καὶ ἦν τὸ ῥῆμα τοῦτο 
κεκρυμμένον ἀπ᾽ αὐτῶν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμενα. 


35 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ἐγγίζειν αὐτὸν εἰς Ἰεριχώ, τυφλός τις 

᾿' Ἄ Ν Ν ε εἶ σι 36 » , ἈΠ 9} 
ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν: “ὁ ἀκούσας δὲ ὄχλου 
διαπορευομένου, ἐπυνθάνετο τί εἴη τοῦτο. 7 Ἀπήγγειλαν δὲ 

ΓΗ ὦ 3 “- ε “ ᾽ 38 Χ τΝ , 
αὐτῷ ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος παρέρχεται. “" Καὶ ἐβόησεν, 
λέγων, Ἰησοῦ, υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με. ἢ Καὶ οἱ προάγοντες 
᾿ ,ὔ 3 Όπ Ἐπ , ΕΣ Ν Ν ΨὌ ΄- ", 
ἐπετίμων αὐτῷ ἵνα σιωπήσῃ- αὐτὸς δὲ πολλῷ μᾶλλον ἔκραζεν, 
Υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με. “᾿ Σταθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐκέλευσεν 
αὐτὸν ἀχθῆναι πρὸς αὐτόν. ἐγγίσαντος δὲ αὐτοῦ ἐπηρώτησεν 
αὐτόν, 1 λέγων, Τί σοι θέλεις ποιήσω; Ὁ δὲ εἶπεν, Κύριε, ἵνα 
ἀναβλέψω. 12 Καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἀνάβλεψον.- ἡ πίστις 

, Ῥ 43 Ἁ ΄“ 5 »} Ὃν 4 , 

σου σέσωκέν σε. 25 Καὶ παραχρῆμα ἀνέβλεψεν, καὶ ἠκολούθει 

ΤΡΕΙ͂Σ , ἧς , Ἂς “- ε Ν ΦΧ ᾿, 3 - 
αὐτῷ, δοξάζων τὸν θεόν. καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἰδὼν ἔδωκεν αἶνον τῷ 
θεῷ. 


Ι 0 Καὶ εἰσελθὼν διήρχετο τὴν Ἰεριχώ. 2 Καὶ ἰδού, ἀνὴρ 
ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος, καὶ αὐτὸς ἦν 
τὲ , Ν Ὄ Ἂὰ ,ὕ 3 ν Ἄ“.) 3 ΟΝ Ν 
ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν πλούσιος. " Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν 
Ἰησοῦν τίς ἐστιν, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι τῇ 
ς , Ν ἐ 4 4 ν μ Ω , ΓΒΕ 
ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν. ᾿ Καὶ προδραμὼν ἔμπροσθεν ἀνέβη ἐπὶ 
» .' 5“, Ἂν ᾿ Ὧν Γ᾽ ᾿' 7. 4: , 
συκομωραίαν ἵνα ἴδῃ αὐτόν - ὅτι ᾿ἐκείνης᾽ ἔμελλεν διέρχεσθαι. 
"Καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶδεν 
αὐτόν, καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν, Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι: 
σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι. ὃ Καὶ σπεύσας 
,ὔ Ἁ ξ ,ὔ ε Ν , Ἵ Ν 5 , ’, 
κατέβη, καὶ ὑπεδέξατο αὐτὸν χαίρων. ΄ Καὶ ἰδόντες πάντες 
διεγόγγυζον, λέγοντες ὅτι Παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθεν 
καταλῦσαι. ὃ Σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπεν πρὸς τὸν κύριον, 
Ἰδού, τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μου, κύριε, δίδωμι τοῖς 
πτωχοῖς: καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν. 
"Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ὅτι Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ 


18.35 προσαιτῶν ς ἐπαιτῶν 19.4. ἔμελλεν « ἤμελλεν 

18.39 σιωπήσῃ « σιγήσῃ 19.5 εἰδεν αὐτόν καὶ «--- 
18.41 λέγων «--- 19.8 ἡμίση « ἡμίσιά μου 

19.2 οὗτος ἦν « αὐτὸς 19.8 μου κύριε « κύριε 

19.4 ἔμπροσθεν - εἰς τὸ ἔμπροσθεν 19.8 δίδωμι τοῖς πτωχοῖς « τοῖς 
19.4 συκομωραίαν « συκομορέαν πτωχοῖς δίδωμι 


173 


18.33 - 19.9 


δι᾽ ἐκείνης 


19.10 - 19.26 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


εἶπεν 


τούτῳ ἐγένετο, καθότι καὶ αὐτὸς υἱὸς Ἀβραάμ ἐστιν. ' Ἦλθεν 
γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός. 

Η ᾿Ἀκουόντων δὲ αὐτῶν ταῦτα, προσθεὶς εἶπεν παραβολήν, 
διὰ τὸ ἐγγὺς αὐτὸν εἶναι Ἱερουσαλήμ, καὶ δοκεῖν αὐτοὺς ὅτι 
παραχρῆμα μέλλει ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἀναφαίνεσθαι. 
ἸΖΕῖπεν οὖν, ᾿Ανθρωπός τις εὐγενὴς ἐπορεύθη εἰς χώραν 
μακράν, λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν, καὶ ὑποστρέψαι. 
13 Καλέσας δὲ δέκα δούλους ἑαυτοῦ, ἔδωκεν αὐτοῖς δέκα μνᾶς, 
καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Πραγματεύσασθε ἕως ἔρχομαι. ᾿5 Οἱ δὲ 
πολῖται αὐτοῦ ἐμίσουν αὐτόν, καὶ ἀπέστειλαν πρεσβείαν 
ὀπίσω αὐτοῦ, λέγοντες, Οὐ θέλομεν τοῦτον βασιλεῦσαι ἐφ᾽ 
ἡμᾶς. 1 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἐπανελθεῖν αὐτὸν λαβόντα τὴν 
βασιλείαν, καὶ εἶπεν᾽ φωνηθῆναι αὐτῷ τοὺς δούλους τούτους, 
οἷς ἔδωκεν τὸ ἀργύριον, ἵνα γνῷ τίς τί διεπραγματεύσατο. 
ὁ Παρεγένετο δὲ ὁ πρῶτος, λέγων, Κύριε, ἣ μνᾶ σου 
προσειργάσατο δέκα μνᾶς. "7 Καὶ εἶπεν αὐτῷ, Εὖ, ἀγαθὲ δοῦλε: 
ὅτι ἐν ἐλαχίστῳ πιστὸς ἐγένου, ἴσθι ἐξουσίαν ἔχων ἐπάνω δέκα 
πόλεων. 8 Καὶ ἦλθεν ὁ δεύτερος, λέγων, Κύριε, ἣ μνᾶ σου 
ἐποίησεν πέντε μνᾶς. 1 Εἶπεν δὲ καὶ τούτῳ, Καὶ σὺ γίνου 
ἐπάνω πέντε πόλεων. 29 Καὶ ἕτερος ἦλθεν, λέγων, Κύριε, ἰδού, ἣ 
μνᾶ σοῦ, ἣν εἶχον ἀποκειμένην ἐν σουδαρίῳ: 2) ἐφοβούμην γάρ 
σε, ὅτι ἄνθρωπος αὐστηρὸς εἶ: αἴρεις ὃ οὐκ ἔθηκας, καὶ 
θερίζεις ὃ οὐκ ἔσπειρας. 22 Λέγει δὲ αὐτῷ, Ἔκ τοῦ στόματός 
σοῦ κρινῶ σε, πονηρὲ δοῦλε. Ἤδεις ὅτι ἐγὼ ἄνθρωπος 
αὐστηρός εἰμι, αἴρων ὃ οὐκ ἔθηκα, καὶ θερίζων ὃ οὐκ ἔσπειρα: 
25 καὶ διὰ τί οὐκ ἔδωκάς τὸ ἀργύριόν μου ἐπὶ τράπεζαν, καὶ ἐγὼ 
ἐλθὼν σὺν τόκῳ ἂν ἔπραξα αὐτό; 2 Καὶ τοῖς παρεστῶσιν εἶπεν, 
Ἄρατε ἀπ᾽ αὐτοῦ τὴν μνᾶν, καὶ δότε τῷ τὰς δέκα μνᾶς ἔχοντι. 
25 Καὶ εἶπον αὐτῷ, Κύριε, ἔχει δέκα μνᾶς. 26 Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι 
παντὶ τῷ ἔχοντι δοθήσεται: ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος, καὶ ὃ ἔχει 


19.11 αὐτὸν εἶναι Ἱερουσαλήμ « εἶναι κύριε 
Ἰερουσαλὴμ αὐτὸν 19.19 γίνου ἐπάνω « ἐπάνω γίνου 

19.13 ἕως « ἐν ᾧ 19.20 ἕτερος « ὁ ἕτερος 

19.15 ἔδωκεν ς δεδώκει 19.22 δὲ ς--- 

19.15 γνῷ τίς τί διεπραγματεύσατο ὁ 19.23 τὸ ἀργύριόν μου «μου τὸ 
γνοῖ τί διεπραγματεύσαντο ἀργύριον 

19.16 προσειργάσατο δέκα 9 δέκα 19.23 καὶ ἐγὼ ὁ κἀγὼ 
προσηργάσατο 19.23 ἔπραξα αὐτό « αὐτὸ ἔπραξα 

19.17 Εὐ «Εὖγε 19.25 εἶπον Ὃ εἶπαν 

19.18 Κύριε ἣ μνᾶ σου ς Ἧ μνᾶ σου 19.26 γὰρ «-- 


174 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 19.27 - 19.42 


3 , 3 2 Ε ΡΥ ἢ ἐ ν Ἂν , φᾷ ’, Ν 
ἀρθήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ. ““Πλὴν τοὺς ἐχθρούς μου ἐκείνους, τοὺς 
μὴ θελήσαντάς με βασιλεῦσαι ἐπ᾽ αὐτούς, ἀγάγετε ὧδε, καὶ 
κατασφάξατε ἔμπροσθέν μου. 


28 ᾿ 3 ν ΄“- Ἂ τ ᾿᾿, ἐν ,ὔ 5. 
Καὶ εἰπὼν ταῦτα, ἐπορεύετο ἔμπροσθεν, ἀναβαίνων εἰς 
Ἱεροσόλυμα. 


29 Καὶ ἐγένετο ὡς ἤγγισεν εἰς ᾿Βηθσφαγὴ καὶ Βηθανίαν Βηθφαγὴ 
Ν Ν "᾽ 4 ,ὔ Ε ΄. 3 , ’ ΄ 
πρὸς τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Ἐλαιῶν, ἀπέστειλεν δύο τῶν 
μαθητῶν αὐτοῦ, “εἰπών, Ὑπάγετε εἰς τὴν κατέναντι κώμην: 
ἐν ἣ εἰσπορευόμενοι εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον, ἐφ᾽ ὃν οὐδεὶς 
πώποτε ἀνθρώπων ἐκάθισεν: λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. 3} Καὶ 
ἐάν τις ὑμᾶς ἐρωτᾷ, Διὰ τί λύετε; Οὕτως ἐρεῖτε αὐτῷ ὅτι Ὃ 
,ὔ, ᾽ “- (δ ", 32» ᾽, ἃς ἕξ, ὧν ψ; 
κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει. 52 Ἀπελθόντες δὲ οἱ ἀπεσταλμένοι 
εὕρον καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. ὁ) Λυόντων δὲ αὐτῶν τὸν πῶλον, 
3 ἢ, , ε ΄- Ἂ ᾽ ,ὕ , ,ὕ Ν - 34 γ᾿ Ν 
εἶπον οἱ κύριοι αὐτοῦ πρὸς αὐτούς, Τί λύετε τὸν πῶλον; “Οἱ δὲ 
εἶπον, Ὁ κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει. 55 Καὶ ἤγαγον αὐτὸν πρὸς 
τὸν Ἰησοῦν. καὶ ἐπιρρίψαντες ἑαυτῶν τὰ ἱμάτια ἐπὶ τὸν πῶλον, 
ϑ' , ν ᾽ - 36 ᾿ὴ ἂν ᾽ - 
ἐπεβίβασαν τὸν Ἰησοῦν. Πορευομένου δὲ αὐτοῦ, 
ὑπεστρώννυον τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἐν τῇ ὁδῷ. 57 ᾿Ἐγγίζοντος δὲ 
αὐτοῦ ἤδη πρὸς τῇ καταβάσει τοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν, ἤρξαντο 
ἅπαν τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν χαίροντες αἰνεῖν τὸν θεὸν φωνῇ 
μεγάλῃ περὶ πασῶν ὧν εἶδον δυνάμεων, ὃ λέγοντες, 
Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος βασιλεὺς ἐν ὀνόματι κυρίου: 
εἰρήνη ἐν οὐρανῷ, καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις. 
39 , - , 3 δι “ἢ 3 Ν 
Καί τινες τῶν Φαρισαίων ἀπὸ τοῦ ὄχλου εἶπον πρὸς 
αὐτόν, Διδάσκαλε, ἐπιτίμησον τοῖς μαθηταῖς σου. “) Καὶ 
ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Λέγω ὑμῖν ὅτι, ἐὰν οὗτοι σιωπήσωσιν, 
οἱ λίθοι κεκράξονται. 
1 Καὶ ὡς ἤγγισεν, ἰδὼν τὴν πόλιν, ἔκλαυσεν ἐπ᾽ αὐτῇ, 
“λέγων ὅτι Εἰ ἔγνως καὶ σύ, καί γε ἐν τῇ ἡμέρᾳ σου ταύτῃ, τὰ 


19.26 ἀπ᾽ αὐτοῦ «--- ἐπιρίψαντες αὐτῶν 


19.27 ἐκείνους « τούτους 19.38 βασιλεὺς « ὁ βασιλεὺς 
19.27 ἔμπροσθέν « αὐτοὺς ἔμπροσθέν 19.38 εἰρήνη ἐν οὐρανῷ « ἐν οὐρανῷ 
19.29 Βηθσφαγὴ καὶ Βηθανίαν « εἰρήνη 

Βηθφαγὴ καὶ Βηθανίαν] 19.39 εἶπον « εἶπαν 
19.29 αὐτοῦ «--- 19.40 αὐτοῖς «--- 
19.30 εἰπών « λέγων 19.40 ὅτι ς-- 
19.30 λύσαντες « καὶ λύσαντες 19.40 σιωπήσωσιν ς σιωπήσουσιν 
19.31 αὐτῷ «-- 19.40 κεκράξονται ς κράξουσιν 
19.33 εἶπον « εἶπαν 19.41 αὐτῇ « αὐτήν 
19.34 εἶπον « εἶπαν ὅτι 19.42 καὶ σύ καίγε «--- 
19.35 ἐπιρρίψαντες ἑαυτῶν « 19.42 σου ταύὔτῃ « ταὔτῃ καὶ σὺ 


175 


19.43 - 20.10 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


πρὸς εἰρήνην σου- νῦν δὲ ἐκρύβη ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου. 2) Ὅτι 
ἥξουσιν ἡμέραι ἐπὶ σέ, καὶ περιβαλοῦσιν οἱ ἐχθροί σου 
χάρακά σοι, καὶ περικυκλώσουσίν σε, καὶ συνέξουσίν σε 


Ὁ καὶ ἐδαφιοῦσίν σε καὶ τὰ τέκνα σοῦ ἐν σοί, καὶ 


᾽, 
πάντοθεν, 

Ε [ , 3 Ν , οἷ, , 3 , δ ΕΣ "Ὁ, ἣν 
οὐκ ἀφήσουσιν ἐν σοὶ λίθον ἐπὶ λίθῳ- ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἔγνως τὸν 
καιρὸν τῆς ἐπισκοπῆς σου. 

Ὁ Καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ ἱερόν, ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς 
πωλοῦντας ἐν αὐτῷ καὶ ἀγοράζοντας, 4“ λέγων αὐτοῖς, 
Γέγραπται, Ὁ οἰκός μου οἶκος προσευχῆς ἐστίν ὑμεῖς δὲ αὐτὸν 
ἐποιήσατε σπήλαιον λῃστῶν. ἢ Καὶ ἦν διδάσκων τὸ καθ᾽ 
ἡμέραν ἐν τῷ ἱερῷ οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς ἐζήτουν 
αὐτὸν ἀπολέσαι, καὶ οἱ πρῶτοι τοῦ λαοῦ “ὃ καὶ οὐχ εὕρισκον 
τὸ τί ποιήσωσιν, ὁ λαὸς γὰρ ἅπας ἐξεκρέματο αὐτοῦ ἀκούων. 


2 Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, διδάσκοντος 
0 αὐτοῦ τὸν λαὸν ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εὐαγγελιζομένου, 
ἐπέστησαν οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς σὺν τοῖς πρεσβυτέροις, 
2 καὶ εἰπὸν πρὸς αὐτόν, λέγοντες, Εἰπὲ ἡμῖν, ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ 
ταῦτα ποιεῖς, ἢ τίς ἐστιν ὁ δούς σοι τὴν ἐξουσίαν ταύτην; 
3 ᾿Αποκριθεὶς δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ἐρωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ ἕνα 
λόγον, καὶ εἴπατέ μοι- “ Τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ οὐρανοῦ ἦν, 
ἢ ἐξ ἀνθρώπων; " Οἱ δὲ συνελογίσαντο πρὸς ἑαυτούς, λέγοντες 
ὅτι Ἐὰν εἴπωμεν, Ἐξ οὐρανοῦ, ἐρεῖ, Διὰ τί οὐκ ἐπιστεύσατε 
αὐτῷ; “5 Ἐὰν δὲ εἴπωμεν, Ἐξ ἀνθρώπων, πᾶς ὁ λαὸς 
καταλιθάσει ἡμᾶς: πεπεισμένος γάρ ἐστιν Ἰωάννην προφήτην 
εἶναι. 7 Καὶ ἀπεκρίθησαν μὴ εἰδέναι πόθεν. ὃ Καὶ ὁ Ἰησοῦς 
εἶπεν αὐτοῖς, Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. 

5 Ἤρξατο δὲ πρὸς τὸν λαὸν λέγειν τὴν παραβολὴν ταύτην 
Ἄνθρωπος ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα, καὶ ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς, 
καὶ ἀπεδήμησεν χρόνους ἱκανούς 1“ καὶ ἐν καιρῷ ἀπέστειλεν 
πρὸς τοὺς γεωργοὺς δοῦλον, ἵνα ἀπὸ τοῦ καρποῦ τοῦ 


19.42 εἰρήνην σοῦ « εἰρήνην 20.1 ἱερεῖς Φ ἀρχιερεῖς 

19.43 περιβαλοῦσιν ς παρεμβαλοῦσιν 20.2 εἰπὸν πρὸς αὐτόν λέγοντες Εἰπὲ Φ 

19.44 ἐν σοὶ λίθον ἐπὶ λίθῳ ς λίθον ἐπὶ εἶπαν λέγοντες πρὸς αὐτόν Εἰπὸν 
λίθον ἐν σοί 20.3 ἕνα «--- 

19.45 ἐν αὐτῷ καὶ ἀγοράζοντας «--- 20.6 πᾶς ὁ λοὸς « ὁ λαὸς ἅπας 

19.46 Ὁ « Καὶ ἔσται ὁ 20.9 ἐφύτευσεν «[τις] ἐφύτευσεν 

19.46 ἐστίν «--- 20.9 ἐξέδοτο « ἐξέδετο 

20.1 ἐκείνων «--- 20.10 ἐν ς--- 


176 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 20.11 - 20.25 


ἀμπελῶνος δῶσιν αὐτῷ: οἱ δὲ γεωργοὶ δείραντες αὐτὸν 
3 , , 11 ΝᾺ , , .«“ - 
ἐξαπέστειλαν κενόν. ᾿' Καὶ προσέθετο πέμψαι ἕτερον δοῦλον: 
οἱ δὲ κἀκεῖνον δείραντες καὶ ἀτιμάσαντες, ἐξαπέστειλαν 
κενόν. 12 Καὶ προσέθετο πέμψαι τρίτον: οἱ δὲ καὶ τοῦτον 
Ἐ 2 , 13 53 Ν ε ,ὔ “- 
τραυματίσαντες ἐξέβαλον. ᾿Εἰπεν δὲ ὁ κύριος τοῦ 
ἀμπελῶνος, Τί ποιήσω; Πέμψω τὸν υἱόν μου τὸν ἀγαπητόν" 
ἴσως τοῦτον ἰδόντες ἐντραπήσονται. [7 Ἰδόντες δὲ αὐτὸν οἱ 
γεωργοὶ διελογίζοντο πρὸς ἑαυτούς, λέγοντες, Οὑτός ἐστιν ὁ 
κληρονόμος: δεῦτε, ἀποκτείνωμεν αὐτόν, ἵνα ἡμῶν γένηται ἣ 
κληρονομία. "δ Καὶ ἐκβαλόντες αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος, 
ἀπέκτειναν. Τί οὖν ποιήσει αὐτοῖς ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; 
Ἰδ Ελεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους, καὶ δώσει 
τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. Ἀκούσαντες δὲ εἶπον, Μὴ γένοιτο. 17 Ὁ 
δὲ ἐμβλέψας αὐτοῖς εἰπεν, Τί οὖν ἐστιν τὸ γεγραμμένον τοῦτο, 
Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς 
Ν ν 18 “- ε ἧς ἥ “ 3 “ Ν , 
κεφαλὴν γωνίας; ἢ Πᾶς ὁ πεσὼν ἐπ᾽ ἐκεῖνον τὸν λίθον, 
, 5. Ὁ2.«ν 9. Ν , ᾿Σ ΝΣ 
συνθλασθήσεται: ἐφ᾽ ὃν δ᾽ ἂν πέσῃ, λικμήσει αὐτόν. 


ΙιοΚ, ᾿“. γώ» ἯΠ ον “ Ν : “ 2 λ κ 
αἱ ἐζήτησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς ἐπιβαλεῖν 
ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς χεῖρας ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ, καὶ ἐφοβήθησαν 
ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν ταύτην εἰπεν. 
2 Καὶ παρατηρήσαντες ἀπέστειλαν ἐγκαθέτους, 
ὑποκρινομένους ἑαυτοὺς δικαίους εἶναι, ἵνα ἐπιλάβωνται 
αὐτοῦ λόγου, εἰς τὸ παραδοῦναι αὐτὸν τῇ ἀρχῇ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ 
“ιε , 21 ἂν τὰ , φτν οὐ , ’ 
τοῦ ἡγεμόνος. “᾿ Καὶ ἐπηρώτησαν αὐτόν, λέγοντες, Διδάσκαλε, 
"»ὕ᾿ - 3 ἡ , Ν ’, Ν Ἂν ’, 
οἴδαμεν ὅτι ὀρθῶς λέγεις καὶ διδάσκεις, καὶ οὐ λαμβάνεις 
πρόσωπον, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ διδάσκεις. 
22 Ἐξεστιν ἡμῖν Καίσαρι φόρον δοῦναι, ἢ οὔ; 2 Κατανοήσας 
δὲ αὐτῶν τὴν πανουργίαν, εἰπεν πρὸς αὐτούς, Τί με πειράζετε; 
24 Ἐ ὃ , , ὃ ἢ ΕΠΕΕ, " ὅς τ» ἃ: ἃ ἀον Σ 
πιδείξατέ μοι δηνάριον - τίνος ἔχει εἰκόνα καὶ ἐπιγραφήν; 
᾿Αποκριθέντες δὲ εἶπον, Καίσαρος. 5 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, 


20.10 δῶσιν ς« δώσουσιν 20.19 ἐφοβήθησαν « ἐφοβήθησαν τὸν 
20.10 δείραντες αὐτὸν ἐξαπέστειλαν Ὁ λαόν ᾿ 
ἐξαπέστειλαν αὐτὸν δείραντες 20.19 τὴν παραβολὴν ταύτην εἶπεν ὁ 
20.11 πέμψαι ἕτερον « ἕτερον πέμψαι εἰπεν τὴν παραβολὴν ταύτην 
20.12 πέμψαι τρίτον « τρίτον πέμψαι 20.20 εἰς τὸ ς ὥστε 
20.13 ἰδόντες «--- 20.22 ἡμῖν « ἡμᾶς 
20.14 ἑαυτούς ς ἀλλήλους 20.23 Τίμε πειράζετε «--- 
20.14 δεῦτε «--- 20.24 Ἐπιδείξατέ ς Δείξατέ 
20.16 εἶπον « εἶπαν 20.24 Ἀποκριθέντες δὲ εἶπον « Οἱ δὲ 
20.19 ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς Φ εἶπαν 
γραμματεῖς καὶ οἱ ἀρχιερεῖς 20.25 αὐτοῖς « πρὸς αὐτούς 


177 


20.26 - 20.42 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Μωῦσῆς 


Ἀπόδοτε τοίνυν τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ. 
26 Καὶ οὐκ ἴσχυσαν ἐπιλαβέσθαι αὐτοῦ ῥήματος ἐναντίον τοῦ 
λαοῦ- καὶ θαυμάσαντες ἐπὶ τῇ ἀποκρίσει αὐτοῦ, ἐσίγησαν. 


2] Προσελθόντες δέ τινες τῶν Σαδδουκαίων, οἱ 
ἀντιλέγοντες ἀνάστασιν μὴ εἰναι, ἐπηρώτησαν αὐτόν, 
2δ λέγοντες, Διδάσκαλε, Μωσῆς ἔγραψεν ἡμῖν, ἐάν τινος 
ἀδελφὸς ἀποθάνῃ ἔχων γυναῖκα, καὶ οὗτος ἄτεκνος ἀποθάνῃ, 
ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα, καὶ ἐξαναστήσῃ 
σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. 2 Ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. καὶ ὁ 

- Ἂς “ ἢ ᾿Ξ ᾿, 30 ον ε 
πρῶτος λαβὼν γυναῖκα, ἀπέθανεν ἄτεκνος: ἡ καὶ ἔλαβεν ὁ 
δεύτερος τὴν γυναῖκα, καὶ οὑτὸς ἀπέθανεν ἄτεκνος. ὁ Καὶ ὁ 
τρίτος ἔλαβεν αὐτὴν ὡσαύτως. Ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ ἑπτά: οὐ 

, δ ν 2 , 32 «-» ΓςΧ ᾿ 
κατέλιπον τέκνα, καὶ ἀπέθανον. 2 Ὕστερον ᾿δὲ᾽ πάντων 
ἀπέθανεν καὶ ἣ γυνή. 5 Ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει, τίνος αὐτῶν 
γίνεται γυνή; Οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν γυναῖκα. "Καὶ 
ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Οἱ υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου 
γαμοῦσιν καὶ ἐκγαμίσκονται: “οἱ δὲ καταξιωθέντες τοῦ 
αἰῶνος ἐκείνου τυχεῖν καὶ τῆς ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν οὔτε 
γαμοῦσιν οὔτε ἐκγαμίζονται: ᾿ὁ οὔτε γὰρ ἀποθανεῖν ἔτι 
δύνανται: ἰσάγγελοι γάρ εἰσιν, καὶ υἱοί εἰσιν τοῦ θεοῦ, τῆς 
ἀναστάσεως υἱοὶ ὄντες. ᾽7 Ὅτι δὲ ἐγείρονται οἱ νεκροί, καὶ 
Γ Ἣν Το ὦ , ὁ ἃ - Ψ, ε , ᾿ ε χ 

Μωσῆς᾽ ἐμήνυσεν ἐπὶ τῆς βάτου, ὡς λέγει, Κύριον τὸν θεὸν 
᾿Αβραὰμ καὶ τὸν θεὸν Ἰσαὰκ καὶ τὸν θεὸν Ἰακώβ. δ θεὸς δὲ 
οὐκ ἔστιν νεκρῶν, ἀλλὰ ζώντων πάντες γὰρ αὐτῷ ζῶσιν. 
39 Αποκριθέντες δέ τινες τῶν γραμματέων εἶπον, Διδάσκαλε, 

- 3 40 ᾽ , Ἀσὰν ἐν Η “- ἢ, -Ἃ ᾽ , 
καλῶς εἰπας. “Οὐκέτι δὲ ἐτόλμων ἐπερωτᾷν αὐτὸν οὐδέν. 

Ἡ Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Πῶς λέγουσιν τὸν χριστὸν υἱὸν 
Δαυὶδ εἶναι; 22 Καὶ αὐτὸς Δαυὶδ λέγει ἐν βίβλῳ ψαλμῶν, Εἶπεν 


20.25 Ἀπόδοτε τοίνυν ς Τοίνυν ἀπόδοτε 20.35 ἐκγαμίζονται Φ γαμίζονται 
20.27 ἀντιλέγοντες « [ἀντι]λέγοντες 20.36 οὔτε « οὐδὲ 
20.28 Μωσῆς «. Μωῦσῆς 20.36 τοῦ «--- 
20.28 ἀποθάνῃ ἵνα « ἡ ἵνα 20.37 Μωσῆς ς Μωσῆς 
20.30 ἔλαβεν «--- 20.37 καὶ τὸν θεὸν Ἰσαὰκ « καὶ θεὸν 
20.30 τὴν γυναῖκα καὶ οὑτὸς ἀπέθανεν Ἰσαὰκ 
ἄτεκνος «-- 20.37 καὶ τὸν θεὸν Ἰακώβ « καὶ θεὸν 
20.31 αὐτὴν ὡσαύτως « αὐτήν Ἰακώβ 
20.32 δὲ πάντων «-- 20.39 εἶπον « εἶπαν 
20.32 ἀπέθανεν καὶ ἣ γυνή « καὶ ἣ γυνὴ 20.40 δὲ «γὰα᾿ - 
ἀπέθανεν ᾿ 20.41 υἱὸν Δαυὶδ εἶναι « εἶναι Δαυὶδ 
20.33 Ἐν τῇ οὖν ς Ἡ γυνὴ οὖν ἐν τῇ υἱόν 
20.34 ἀποκριθεὶς «--- 20.42 Καὶ αὐτὸς ς Αὐτὸς γὰρ 


20.34 ἐκγαμίσκονται Φ γαμίσκονται 


178 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 20.43 - 21.11 


ὁ κύριος τῷ κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, 75 ἕως ἂν θῶ τοὺς 
ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. “Δαυὶδ οὖν κύριον 
αὐτὸν καλεῖ, καὶ πῶς υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν; 

45 ᾿Ακούοντος δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ, εἶπεν τοῖς μαθηταῖς 
αὐτοῦ, “Προσέχετε ἀπὸ τῶν γραμματέων τῶν θελόντων 
περιπατεῖν ἐν στολαῖς, καὶ φιλούντων ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς 
ἀγοραῖς, καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς συναγωγαῖς, καὶ 
πρωτοκλισίας ἐν τοῖς δείπνοις: 77 οἱ κατεσθίουσιν τὰς οἰκίας 
τῶν χηρῶν, καὶ προφάσει μακρὰ προσεύχονται. Οὗτοι 
λήψονται περισσότερον κρίμα. 


Ἀναβλέψας δὲ εἶδεν τοὺς βάλλοντας τὰ δῶρα αὐτῶν 

3 Ν ν᾽ ΄ὔ “5 , Ὰ, 

εἰς τὸ γαζοφυλάκιον πλουσίους: “ εἰδεν δέ τινα καὶ 

ἦ ἧς Ἕ 2 “ , , Ἂ ᾿, 53 

χήραν πενιχρὰν βάλλουσαν ἐκεῖ δύο λεπτά, “καὶ εἶπεν, 

᾿Αληθῶς λέγω ὑμῖν, ὅτι ἣ χήρα ἣ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων 

ἔβαλεν: ἅπαντες γὰρ οὗτοι ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς 

ἔβαλον εἰς τὰ δῶρα τοῦ θεοῦ, αὕτη δὲ ἐκ τοῦ ὑστερήματος 
αὐτῆς ἅπαντα τὸν βίον ὃν εἶχεν ἔβαλεν. 


"Καί τινων λεγόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ, ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ 
ἀναθήμασιν κεκόσμηται, εἶπεν, “Ταῦτα ἃ θεωρεῖτε, 
ἐλεύσονται ἡμέραι ἐν αἷς οὐκ ἀφεθήσεται λίθος ἐπὶ λίθῳ, ὃς οὐ 
καταλυθήσεται. 7 Ἐπηρώτησαν δὲ αὐτόν, λέγοντες, 
Διδάσκαλε, πότε οὖν ταῦτα ἔσται; Καὶ τί τὸ σημεῖον, ὅταν 
μέλλῃ ταῦτα γίνεσθαι; ὃ Ὁ δὲ εἶπεν, Βλέπετε μὴ πλανηθῆτε- 
πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες ὃτι Ἐγώ 
εἰμι: καί, Ὁ καιρὸς ἤγγικεν, μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. 
Ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ ἀκαταστασίας, μὴ 
πτοηθῆτε- δεῖ γὰρ ταῦτα γενέσθαι πρῶτον, ἀλλ᾽ οὐκ εὐθέως τὸ 
τέλος. 


10 Τότε ἔλεγεν αὐτοῖς, Ἐγερθήσεται ἔθνος ἐπὶ ἔθνος, καὶ 
βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν - [' σεισμοί τε μεγάλοι κατὰ τόπους 


20.42 ὃ ς-- 21.3 ἡ πτωχὴ αὕτη « αὕτη ἣ πτωχὴ 
20.44 υἱὸς αὐτοῦ « αὐτοῦ υἱός 21.4 ἅπαντες « πάντες 
20.45 αὐτοῦ « [αὐτοῦ] 21.4 τοῦ θεοῦ ε-- 
20.47 λήψονται Φ λήμψονται 21.4 ἅπαντα «πάντα 
21.1 τὰ δῶρα αὐτῶν εἰς τὸ 21.8 ὅτι «-- 
γαζοφυλάκιον ο εἰς τὸ 21.8 οὖν-ς-- 
γαζοφυλάκιον τὰ δῶρα αὐτῶν 21.10 ἐπὶ ἔθνος « ἐπ᾽ ἔθνος 
21.2 καὶ ς--- 21.11 κατὰ τόπους καὶ « καὶ κατὰ 
21.2 δύο λεπτά « λεπτὰ δύο τόπους 


179 


21.12 - 21.28 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


πληρωθῆναι 


καὶ λιμοὶ καὶ λοιμοὶ ἔσονται, φόβητρά τε καὶ σημεῖα ἀπ᾽ 
5 ΄- , ", ἘΣ ε ν , , ᾿ “- 
οὐρανοῦ μεγάλα ἔσται. ᾿΄“ Πρὸ δὲ τούτων πάντων ἐπιβαλοῦσιν 
ἐφ᾽ ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν, καὶ διώξουσιν, παραδιδόντες εἰς 
συναγωγὰς καὶ φυλακάς, ἀγομένους ἐπὶ βασιλεῖς καὶ 
ἡγεμόνας, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου. 15 Ἀποβήσεται δὲ ὑμῖν εἰς 
μαρτύριον. [᾿Θέσθε οὖν εἰς τὰς καρδίας ὑμῶν μὴ προμελετῷιν 


φι 


᾽ 


ἀπολογηθῆναι- 1" ἐγὼ γὰρ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν, ἣ οὐ 
δυνήσονται ἀντειπεῖν οὐδὲ ἀντιστῆναι πάντες οἱ ἀντικείμενοι 
ῥα “-“ 16 Ψ» Ἂν Ὁ Ν , Ν ΄- ἣν 
ὑμῖν. ὁ Παραδοθήσεσθε δὲ καὶ ὑπὸ γονέων καὶ συγγενῶν καὶ 
φίλων καὶ ἀδελφῶν, καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν. [7 Καὶ ἔσεσθε 
,ὔ ς Ν Ψ δ Ἀ τ αν , 18 Ἂς Ν τ - 
μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου. ὃ Καὶ θρὶξ ἐκ τῆς 
κεφαλῆς ὑμῶν οὐ μὴ ἀπόληται. 17 Ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν 
κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν. 

Ζθύοταν δὲ ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν 
Ἱερουσαλήμ, τότε γνῶτε ὅτι ἤγγικεν ἣ ἐρήμωσις αὐτῆς. 2) Τότε 
οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. καὶ οἱ ἐν μέσῳ αὐτῆς 
ἐκχωρείτωσαν - καὶ οἱ ἐν ταῖς χώραις μὴ εἰσερχέσθωσαν εἰς 

9 ἔὰ Ὅλ εν ς , ὃ ὰ χω ΠῚ “ΙΓ - Ἴ 
αὐτήν. “7 Ὅτι ἡμέραι ἐκδικήσεως αὗταί εἰσιν, τοῦ πλησθῆναι 
πάντα τὰ γεγραμμένα. 2) Οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ 
ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις: ἔσται γὰρ ἀνάγκη 
μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὀργὴ ἐν τῷ λαῷ τούτῳ. “'’ Καὶ 
πεσοῦνται στόματι μαχαίρας, καὶ αἰχμαλωτισθήσονται εἰς 
πάντα τὰ ἔθνη- καὶ Ἱερουσαλὴμ ἔσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, 
᾿, σι κι κ σι 5 ἃς. αὐ, “ 3 ς , 
ἄχρι πληρωθῶσιν καιροὶ ἐθνῶν. 2 Καὶ ἔσται σημεῖα ἐν ἡλίῳ 
καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν ἐν 
ἀπορίᾳ, ἠχούσης θαλάσσης καὶ σάλου, 2’ ἀποψυχόντων 
ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ 
οἰκουμένῃ: αἱ γὰρ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται. 
2] Καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν 
νεφέλῃ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς. 28 ᾿Αρχομένων δὲ 


21.11 σημεῖα ἀπ᾽ οὐρανοῦ « ἀπ᾿ 4 ἀδελφῶν καὶ συγγενῶν καὶ 
οὐρανοῦ σημεῖα φίλων 
21.12 συναγωγὰς ς« τὰς συναγωγὰς 21.20 τὴν «ς-- 
21.12 ἀγομένους ς ἀπαγομένους 21.23 δὲ ς-- 
21.13 δὲ .- 21.23 ἐν τῷ «τῷ 
21.14 Θέσθε οὖν εἰς τὰς καρδίας ς Θέτε 21.24 μαχαίρας « μαχαίρης 
οὖν ἐν ταῖς καρδίαις 21.24 πάντα τὰ ἔθνη « τὰ ἔθνη πάντα 
21.15 ἀντειπεῖν οὐδὲ ἀντιστῆναι 21.24 ἄχρι « ἄχρι οὗ 
πάντες ς ἀντιστῆναι ἢ ἀντειπεῖν 21.25 ἔσται « ἔσονται 
ἅπαντες 21.25 ἠχούσης « ἤχους 


21.16 συγγενῶν καὶ φίλων καὶ ἀδελφῶν 


180 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


τούτων γίνεσθαι, ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν - 
διότι ἐγγίζει ἣ ἀπολύτρωσις ὑμῶν. 

29 Καὶ εἶπεν παραβολὴν αὐτοῖς, Ἴδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα 
τὰ δένδρα: Ῥ ὅταν προβάλωσιν ἤδη, βλέποντες ἀφ᾽ ἑαυτῶν 
γινώσκετε ὅτι ἤδη ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν. ὅ} Οὕτως καὶ ὑμεῖς, 
ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἣ 
βασιλεία τοῦ θεοῦ. 52 Αμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἣ 
γενεὰ αὕτη, ἕως ἂν πάντα γένηται. 55 Ὃ οὐρανὸς καὶ ἡἣ γῆ 
παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσιν. 


3! Προσέχετε δὲ ἑαυτοῖς, μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ 
καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ 
αἰφνίδιος ἐφ᾽ ὑμᾶς ἐπιστῇ ἡ ἡμέρα ἐκείνη 5 ὡς παγὶς γὰρ 
ἐπελεύσεται ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον πάσης 
τῆς γῆς. ᾽6 ᾿Αγρυπνεῖτε οὖν ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι, ἵνα 
καταξιωθῆτε ἐκφυγεῖν πάντα τὰ μέλλοντα γίνεσθαι, καὶ 
σταθῆναι ἔμπροσθεν τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. 

57 Ἣν δὲ τὰς ἡμέρας ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων τὰς δὲ νύκτας 
ἐξερχόμενος ηὐλίζετο εἰς τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Ἐλαιῶν. 
38 Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ὥρθριζεν πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ ἀκούειν 
αὐτοῦ. 

52 Ἤγγιζεν δὲ ἣ ἑορτὴ τῶν ἀζύμων, ἣ λεγομένη Πάσχα. 
2 Καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὸ πῶς 
ἀνέλωσιν αὐτόν - ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν. 

3Εἰσῆλθεν δὲ Σατανᾶς εἰς Ἰούδαν τὸν ἐπικαλούμενον 
Ἰσκαριώτην, ὄντα ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δώδεκα. Ἴ Καὶ ἀπελθὼν 
συνελάλησεν τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ στρατηγοῖς τὸ πῶς αὐτὸν 
παραδῷ αὐτοῖς. " Καὶ ἐχάρησαν, καὶ συνέθεντο αὐτῷ ἀργύριον 
δοῦναι. “Καὶ ἐξωμολόγησεν, καὶ ἐζήτει εὐκαιρίαν τοῦ 
παραδοῦναι αὐτὸν αὐτοῖς ἄτερ ὄχλου. 

7 Ἦλθεν δὲ ἣ ἡμέρα τῶν ἀζύμων, ἐν ἣ ἔδει θύεσθαι τὸ 


3 ᾽ 


Πάσχα. ὃ Καὶ ἀπέστειλεν Πέτρον καὶ Ἰωάννην, εἰπών, 


21.33 παρέλθωσιν ς παρελεύσονται 21.36 πάντα « ταῦτα πάντα 
21.34 αἰφνίδιος ἐφ᾽ ὑμᾶς ἐπιστῇ « 22.3 ἐπικαλούμενον Φ καλούμενον 
ἐπιστῇ ἐφ᾽ ὑμᾶς αἰφνίδιος 22.4 αὐτὸν παραδῷ αὐτοῖς « αὐτοῖς 
21.35 γὰρ ἐπελεύσεται Φ παραδῷ αὐτόν 
ἐπεισελεύσεται γὰρ 22.6 αὐτοῖς ἄτερ ὄχλου « ἄτερ ὄχλου 
21.36 οὖν « δὲ αὐτοῖς 
21.36 καταξιωθῆτε ς« κατισχύσητε 22.7 ἐν φ[ἐν] 


181 


21.29 - 22.ὃ 


22.9 - 22.25 


ἑτοιμάσωμεν 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Πορευθέντες ἑτοιμάσατε ἡμῖν τὸ Πάσχα, ἵνα φάγωμεν. "Οἱ δὲ 
Ἔ ΓΝ οἱ - , Γε , “1868 δον ΟΝ ᾽ “ 
εἶπον αὐτῷ, Ποῦ θέλεις ᾿ἑτοιμάσομεν; Ο δὲ εἶπεν αὐτοῖς, 
Ἰδού, εἰσελθόντων ὑμῶν εἰς τὴν πόλιν, συναντήσει ὑμῖν 
ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων - ἀκολουθήσατε αὐτῷ 
εἰς τὴν οἰκίαν οὗ εἰσπορεύεται. 1 Καὶ ἐρεῖτε τῷ οἰκοδεσπότῃ 

κι ὃ; ,ὔ ,ὔ ι ’, ἴον Ἂ Ν ’, 
τῆς οἰκίας, Λέγει σοι ὁ διδάσκαλος, Ποῦ ἐστιν τὸ κατάλυμα, 
ὅπου τὸ Πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω; [2 Κἀκεῖνος ὑμῖν 
δείξει ἀνώγεον μέγα ἐστρωμένον: ἐκεῖ ἑτοιμάσατε. 
1 "᾿Απελθόντες δὲ εὗρον καθὼς εἴρηκεν αὐτοῖς: καὶ ἡτοίμασαν 
τὸ Πάσχα. 


᾿' Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ὥρα, ἀνέπεσεν, καὶ οἱ δώδεκα 
ἀπόστολοι σὺν αὐτῷ. "" Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, ᾿Επιθυμίᾳ 
ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ᾽ ὑμῶν πρὸ τοῦ με 
παθεῖν - [6 λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ μὴ φάγω ἐξ αὐτοῦ, ἕως 
ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ. '7 Καὶ δεξάμενος 
ποτήριον, εὐχαριστήσας εἶπεν, Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσατε 
ἑαυτοῖς 8 λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ γενήματος τῆς 
ἀμπέλου, ἕως ὅτου ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἔλθῃ. “ Καὶ λαβὼν 
ἄρτον, εὐχαριστήσας ἔκλασεν, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς, λέγων, 
Τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον τοῦτο 
ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. 2 ΩὩσαύτως καὶ τὸ ποτήριον 
μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων, Τοῦτο τὸ ποτήριον ἣ καινὴ διαθήκη 
ἐν τῷ αἵματί μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον. 2) Πλὴν ἰδού, ἣ 
χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με μετ᾽ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης. 2 Καὶ ὁ 
μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου πορεύεται κατὰ τὸ ὡρισμένον: πλὴν 
οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾽ οὗ παραδίδοται. 23 Καὶ αὐτοὶ 
ἤρξαντο συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς τὸ τίς ἄρα εἴη ἐξ αὐτῶν ὁ 
τοῦτο μέλλων πράσσειν. 


2, Ἐγένετο δὲ καὶ φιλονεικία ἐν αὐτοῖς τὸ τίς αὐτῶν δοκεῖ 


εἶναι μείζων. 25 Ὃ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν 
κυριεύουσιν αὐτῶν, καὶ οἱ ἐξουσιάζοντες αὐτῶν εὐεργέται 


22.9 εἶπον « εἶπαν 22.18 ὅτι « [ὅτι] 

22.9 ἑτοιμάσομεν « ἑτοιμάσωμεν 22.18 ἀπὸ « ἀπὸ τοῦ νῦν ἀπο 

22.10 οὗ « εἰς ἣν 22.18 ὅτου « οὗ 

22.12 ἀνώγεον « ἀνάγαιον 22.20 Ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον « Καὶ 
22.13 εἴρηκεν « εἰρήκει τὸ ποτήριον ὡσαύτως 

22.14 δώδεκα «--- 22.20 ἐκχυνόμενον « ἐκχυννόμενον 
22.16 οὐκέτι «--- 22.22 Καὶ ὁ μὲν υἱὸς ς Ὅτι ὁ υἱὸς μὲν 
22.16 ἐξ αὐτοῦ ὁ αὐτὸ 22.22 πορεύεται κατὰ τὸ ὡρισμένον 
22.17 ἑαυτοῖς « εἰς ἑαυτούς κατὰ τὸ ὡρισμένον πορεύεται 


182 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 22.26 - 22.422 


καλοῦνται. 2 Ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως: ἀλλ᾽ ὁ μείζων ἐν ὑμῖν 
γενέσθω ὡς ὁ νεώτερος: καὶ ὁ ἡγούμενος ὡς ὁ διακονῶν. 27) Τίς 
γὰρ μείζων, ὁ ἀνακείμενος ἢ ὁ διακονῶν; Οὐχὶ ὁ ἀνακείμενος; 
Ἐ ὺ δέ 2 2 Ἔ Ἐ - ε ὃ ὃ π᾿ 28 Ὑ “ δέ ἐ ε 
γὼ δέ εἰμι ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ὁ διακονῶν. μεῖς δέ ἐστε οἱ 
διαμεμενηκότες μετ᾽ ἐμοῦ ἐν τοῖς πειρασμοῖς μου: 2 κἀγὼ 
διατίθεμαι ὑμῖν, καθὼς διέθετό μοι ὁ πατήρ μου, βασιλείαν, 
30“ 2 , Ν , βνον - , Γ Ὄ: ΝΝ , ᾿ Ὡς 
ἵνα ἐσθίητε καὶ πίνητε ἐπὶ τῆς τραπέζης 'μου᾽ καὶ καθίσεσθε -[ μου ἐν τῇ 
τον , ᾿ κ᾿ Ἵ ᾿ ποΝ δ 31 π2 βασιλείᾳ μου 
ἐπὶ θρόνων, κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. : Εἶπεν 
δὲ ὁ κύριος, Σίμων, Σίμων, ἰδού, ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς, 
τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον: 52 ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ 
᾿“ἐκλίπῃ ἣ πίστις σου: καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας στήριξον τοὺς ἐκλείπῃ 
3 Ψ. 33: : 3 ἄς τρα Ψ. ν “ιῳ ἐς 
ἀδελφούς σου. “" Ὁ δὲ εἰπεν αὐτῷ, Κύριε, μετὰ σοῦ ἕτοιμός 
3 ΝΝ 2 Ν ΝΝ ΕῚ , , 34 ε χ 
εἰμι καὶ εἰς φυλακὴν καὶ εἰς θάνατον πορεύεσθαι. ὁ Ὁ δὲ 
εἶπεν, Λέγω σοι, Πέτρε, οὐ μή φωνήσῃ σήμερον ἀλέκτωρ, πρὶν ἢ 
τρὶς ἀπαρνήσῃ μή εἰδέναι με. 


35 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὅτε ἀπέστειλα ὑμᾶς ἄτερ βαλαντίου 
καὶ πήρας καὶ ὑποδημάτων, μή τινος ὑστερήσατε; Οἱ δὲ εἶπον, 
Οὐθενός. ὁ6 Εἶπεν οὖν αὐτοῖς, Ἀλλὰ νῦν ὁ ἔχων βαλάντιον 
ἀράτω, ὁμοίως καὶ πήραν: καὶ ὁ μὴ ἔχων, πωλήσει τὸ ἱμάτιον 
αὐτοῦ, καὶ ἀγοράσει μάχαιραν. 7 Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι ἔτι τοῦτο 
τὸ γεγραμμένον δεῖ τελεσθῆναι ἐν ἐμοί, τὸ Καὶ μετὰ ἀνόμων 
3 ,Ἱ ᾿ ν . ΣΉ ΡῊΣ - , μ 38 - ᾿, 3 
ἐλογίσθη καὶ γὰρ τὰ περὶ ἐμοῦ τέλος ἔχει. “ὁ Οἱ δὲ εἶπον, 
Κύριε, ἰδού, μάχαιραι ὧδε δύο. Ὁ δὲ εἰπεν αὐτοῖς, Ἱκανόν 
ἐστιν. 

39 Καὶ ἐξελθὼν ἐπορεύθη κατὰ τὸ ἔθος εἰς τὸ ὄρος τῶν 
Ἐλαιῶν: ἠκολούθησαν δὲ αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. 
40 ,ὕ ᾿ς ὁ τς [ο ,ὕ Ω “ , Ν 

Γενόμενος δὲ ἐπὶ τοῦ τόπου, εἶπεν αὐτοῖς, Προσεύχεσθε μὴ 
εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. 1} Καὶ αὐτὸς ἀπεσπάσθη ἀπ᾽ αὐτῶν 
ὡσεὶ λίθου βολήν, καὶ θεὶς τὰ γόνατα προσηύχετο, “2 λέγων, 


22.26 γενέσθω . γινέσθω 22.34 ἀπαρνήσῃ μή εἰδέναι με « με 


29:27 εἰμι ἐν μέσῳ ὑμῶν «ἐν μέσῳ ἀπαρνήσῃ εἰδέναι 
ὑμῶν εἰμι 22.35 βαλαντίου 4 βαλλαντίου 
22.30 ἐσθίητε ὁ ἔσθητε 22.35 εἶπον « εἶπαν 
22.30 μου «μοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ μου 22.36 οὖν « δὲ 
22.30 καθίσεσθε « καὶ ήσεσθε. 22.36 βαλάντιον « βαλλάντιον 
22.30 κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς . 22.36 πωλήσει . πωλησάτω 
τὰς δώδεκα φυλὰς κρίνοντες 22.36 ἀγοράσει 4 ἀγορασάτω 
22.31 Εἶπεν δὲ ὁ κύριος .--- 22.37 ἔτι - 
22.32 στήριξον 4 στήρισον 22.37 τὰ «τὸ 
22.34 οὐ μή ᾿φωνήσῃ 4 οὗ φωνήσει 22.38 εἰπον « εἶπαν 
22.34 πρὶν ἢ « ἕως 22.39 αὐτοῦ «-- 


182 


22.43 - 22.57 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


γινέσθω 


Πάτερ, εἰ βούλει, παρενεγκεῖν τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ᾽ ἐμοῦ: 
πλὴν μὴ τὸ θέλημά μου, ἀλλὰ τὸ σὸν ᾿γενέσθω." “5 Ὥφθη δὲ 
αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτόν. “Καὶ γενόμενος 
ἐν ἀγωνίᾳ, ἐκτενέστερον προσηύχετο. Ἐγένετο δὲ ὁ ἱδρὼς 
αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν. 
Ὁ Καὶ ἀναστὰς ἀπὸ τῆς προσευχῆς, ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς 
εὗρεν αὐτοὺς κοιμωμένους ἀπὸ τῆς λύπης, “ὁ καὶ εἶπεν αὐτοῖς, 
Τί καθεύδετε; Ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς 
πειρασμόν. 


ΤΠ ῬἜτι δέ αὐτοῦ λαλοῦντος, ἰδού, ὄχλος, καὶ ὁ λεγόμενος 
Ἰούδας, εἷς τῶν δώδεκα, προήρχετο αὐτούς, καὶ ἤγγισεν τῷ 
Ἰησοῦ φιλῆσαι αὐτόν. “ὃ Ὃ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἰούδα, 
φιλήματι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως; 25 Ἰδόντες δὲ οἱ 
περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπον αὐτῷ, Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν 

ῇ - 59 5 τϑουονδ Φ' ἐν 9. κ᾿ , - ΡῈ 
μαχαίρᾳ; "" Καὶ ἐπάταξεν εἷς τις ἐξ αὐτῶν τὸν δοῦλον τοῦ 
9 , ΠῚ “ [ - Ν 5 Ν , κὺ ν 
ἀρχιερέως, καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ οὖς τὸ δεξιόν. "1 Ἀποκριθεὶς 
δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἐᾶτε ἕως τούτου. Καὶ ἁψάμενος τοῦ ὠτίου 
αὐτοῦ, ἰάσατο αὐτόν. “ΖΕἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς 
παραγενομένους ἐπ᾽ αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ἱεροῦ 
καὶ πρεσβυτέρους, Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξεληλύθατε μετὰ 

ΨΝ ἧς ύλ "8 θ᾽ ς , "᾿, θ᾽ μὴ ΄ 5 
μαχαιρῶν καὶ ξύλων; "Καθ᾿ ἡμέραν ὄντος μου μεθ᾽ ὑμῶν ἐν 
τῷ ἱερῷ, οὐκ ἐξετείνατε τὰς χεῖρας ἐπ᾽ ἐμέ. ᾿Αλλ᾽ αὕτη ὑμῶν 
ἐστὶν ἣ ὥρα, καὶ ἣ ἐξουσία τοῦ σκότους. 

δ Συλλαβόντες δὲ αὐτὸν ἤγαγον, καὶ εἰσήγαγον αὐτὸν εἰς 

ε 3 γᾺν οι ,ὕ ε χ , 3 ,’ , 
τὸν οἶκον τοῦ ἀρχιερέως. Ὁ δὲ Πέτρος ἠκολούθει μακρόθεν. 
5 Αψάντων δὲ πῦρ ἐν μέσῳ τῆς αὐλῆς, καὶ συγκαθισάντων 

- ἂπ : , ε , Ξ , ΡΝ ας 56: [οἹ ἣν ἂς σὰς 
αὐτῶν, ἐκάθητο ὁ Πέτρος ἐν μέσῳ αὐτῶν. "5 Ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν 
παιδίσκη τις καθήμενον πρὸς τὸ φῶς, καὶ ἀτενίσασα αὐτῷ, 
3 Ν Ὁ Ν ΓΝΝΕ ὙΜ 00 7 ὁ δ τ Ἂν , ΕΝ , 
εἶπεν, Καὶ οὗτος σὺν αὐτῷ ἦν. "Γ΄ Ὁ δὲ ἠρνήσατο αὐτόν, λέγων, 


22.42 παρενεγκεῖν τὸ ποτήριον τοῦτο ς ἀρχιερέως τὸν δοῦλον 
παρένεγκε τοῦτο τὸ ποτήριον 22.50 αὐτοῦ τὸ οὖς « τὸ οὖς αὐτοῦ 

22.42 γενέσθω « γινέσθω 22.51 αὐτοῦ «--- 

22.43 ὌὭφθη Φ[[Ὧφθη 22.52 ὃ ς--- 

22.44 Ἐγένετο δὲ ο καὶ ἐγένετο 22.52 ἐξεληλύθατε « ἐξήλθατε 

22.44 γῆν « γῆν]] 22.53 ὑμῶν ἐστὶν ς ἐστὶν ὑμῶν 

22.45 αὐτοὺς κοιμωμένους 22.54 αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον « εἰς τὴν 
κοιμωμένους αὐτοὺς οἰκίαν 

22.47 δέ ς-- 22.55 Ἁψάντων ς Περιαψάντων 

22.48 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ς« Ἰησοῦς δὲ 22.55 αὐτῶν ἐκάθητο « ἐκάθητο 

22.49 εἶπον αὐτῷ « εἶπαν 22.55 ἐν μέσῳ αὐτῶν « μέσος αὐτῶν 

22.49 μαχαίρᾳ « μαχαίρῃ 22.57 ἠρνήσατο αὐτόν ς ἠρνήσατο 


22.50 τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως « τοῦ 


184 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Γύναι, οὐκ οἶδα αὐτόν. “ὃ Καὶ μετὰ βραχὺ ἕτερος ἰδὼν αὐτὸν 
ἔφη, Καὶ σὺ ἐξ αὐτῶν εἶ. Ὁ δὲ Πέτρος εἴπεν, Ἄνθρωπε, οὐκ 
εἰμί. “" Καὶ διαστάσης ὡσεὶ ὥρας μιᾶς, ἄλλος τις διϊσχυρίζετο, 
λέγων, Ἐπ᾿ ἀληθείας καὶ οὗτος μετ᾽ αὐτοῦ ἦν: καὶ γὰρ 
Γαλιλαῖός ἐστιν. δ Εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος, Ἄνθρωπε, οὐκ οἶδα ὃ 
λέγεις. Καὶ παραχρῆμα, ἔτι λαλοῦντος αὐτοῦ, ἐφώνησεν 
ἀλέκτωρ. ὅδ᾽ Καὶ στραφεὶς ὁ κύριος ἐνέβλεψεν τῷ Πέτρῳ. Καὶ 
ὑπεμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ λόγου τοῦ κυρίου, ὡς εἶπεν αὐτῷ ὅτι 
Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, ἀπαρνήσῃ με τρίς. “2 Καὶ ἐξελθὼν 
ἔξω ὁ Πέτρος ἔκλαυσεν πικρῶς. 


63 Καὶ οἱ ἄνδρες οἱ συνέχοντες τὸν Ἰησοῦν ἐνέπαιζον αὐτῷ, 
δέροντες. “Καὶ περικαλύψαντες αὐτόν, ἔτυπτον αὐτοῦ τὸ 
πρόσωπον, καὶ ἐπηρώτων αὐτόν, λέγοντες, Προφήτευσον τίς 
ἐστιν ὁ παίσας σε; δ᾽ Καὶ ἕτερα πολλὰ βλασφημοῦντες ἔλεγον 
εἰς αὐτόν. 

66 Καὶ ὡς ἐγένετο ἡμέρα, συνήχθη τὸ πρεσβυτέριον τοῦ 
λαοῦ, ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς, καὶ ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ 
συνέδριον αὐτῶν, λέγοντες, “7 Εἰ σὺ εἶ ὁ χριστός, εἰπὲ ἡμῖν. 
Εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε. “ὃ ἐὰν δὲ 
καὶ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτέ μοι, ἢ ἀπολύσητε. “5 Ἀπὸ τοῦ 
νῦν ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς 
δυνάμεως τοῦ θεοῦ. 70 Εἶπον δὲ πάντες, Σὺ οὖν εἶ ὁ υἱὸς τοῦ 
θεοῦ; ὋὉ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη, Ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐγώ εἰμι. 7: Οἱ δὲ 
εἶπον, Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας; Αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν 
ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ. 


23 Καὶ ἀναστὰν ἅπαν τὸ πλῆθος αὐτῶν, ἤγαγον αὐτὸν ἐπὶ 
τὸν Πιλάτον. 2 Ἤρξαντο δὲ κατηγορεῖν αὐτοῦ, 
λέγοντες, Τοῦτον εὕρομεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος, καὶ 
,ὔ ᾿ ,’ , , 8 Ν Ν 
κωλύοντα Καίσαρι φόρους διδόναι, λέγοντα ἑαυτὸν χριστὸν 


22.57 Γύναι οὐκ οἶδα αὐτόν ς Οὐκ οἷδα 22.68 καὶ “-- 
αὐτόν γύναι 22.68 μοι ἢ ἀπολύσητε .--- 
22.58 εἴπεν « ἔφη 22.69 ἔσται « δὲ ἔσται 
22.61 λόγου Ω ῥήματος 22.70 Εἶπον Φ Εἶπαν 
22.61 ἀπαρνήσῃ 4 σήμερον ἀπαρνήσῃ 22.711 εἶπον Φ εἶπαν 
22.62 ὁ “Πέτρος - 22.71 χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας Φ 
22.63 τὸν Ἰησοῦν « αὐτὸν ἔχομεν μαρτυρίας χρείαν 
22.64 ἔτυπτον αὐτοῦ τὸ πρόσωπον καὶ 23.2 εὕρομεν « εὕραμεν 
ἐπηρώτων αὐτόν « ἐπηρώτων 23.2 ἔθνος ς« ἔθνος ἡμῶν 
22.66 ἀρχιερεῖς 4 ἀρχιερεῖς τε 23.2 Καίσαρι φόρους « φόρους 
22.66 ἀνήγαγον. 4 ἀπήγαγον Καίσαρι 
22.67 εἰπὲ ς εἰπὸν 23.2 λέγοντα « καὶ λέγοντα 


185 


22.58 - 23.2 


23.3 - 23.19 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


βασιλέα εἶναι. ἡ Ὃ δὲ Πιλάτος ἐπηρώτησεν αὐτόν, λέγων, Σὺ εἶ 
ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ ἔφη, Σὺ 
λέγεις. 1 Ὃ δὲ Πιλάτος εἶπεν πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς 
"᾿, 2 ἰἦ ς ᾿ ᾽, ΣᾺ ζ΄. Κ τὴ , 5 : ἧς 
ὄχλους, Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ. "Οἱ δὲ 
3 , , .-.͵ 3 ,ὔ Ἂ, ᾿ , Ε 
ἐπίσχυον, λέγοντες ὅτι ᾿Δνασείει τὸν λαόν, διδάσκων καθ 
ὅλης τῆς Ἰουδαίας, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε. 
6 Πιλάτος δὲ ἀκούσας Γαλιλαίαν ἐπηρώτησεν εἰ ὁ ἄνθρωπος 
Γαλιλαῖός ἐστιν. 7 Καὶ ἐπιγνοὺς ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρῴδου 
ἐστίν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ἡρῴδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν 
Ἱεροσολύμοις ἐν ταύὔταις ταῖς ἡμέραις. 

ὃ :Ὁ δὲ Ἡρῴδης ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν ἐχάρη λίαν - ἦν γὰρ θέλων 
ἐξ ἱκανοῦ ἰδεῖν αὐτόν, διὰ τὸ ἀκούειν πολλὰ περὶ αὐτοῦ- καὶ 
"᾿, ϑ “ Ψ “ ς , Ξ “ , 9» , Ν 
ἤλπιζέν τι σημεῖον ἰδεῖν ὑπ᾽ αὐτοῦ γινόμενον. “ Ἐπηρώτα δὲ 
αὐτὸν ἐν λόγοις ἱκανοῖς: αὐτὸς δὲ οὐδὲν ἀπεκρίνατο αὐτῷ. 
Ἰθ Εἱστήκεισαν δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς, εὐτόνως 

ΡῈ ᾿ ἊΝ 11: , ᾿ 0. αὶ εε , 
κατηγοροῦντες αὐτοῦ. 1 Ἐξουθενήσας δὲ αὐτὸν ὁ Ἡρῴδης 
σὺν τοῖς στρατεύμασιν αὐτοῦ, καὶ ἐμπαίξας, περιβαλὼν αὐτὸν 
Ω - , 3 , ΕΡΝ, ἢ σι ,΄ 12 , χ 
ἐσθῆτα λαμπράν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν τῷ Πιλάτῳ. ᾿" Ἐγένοντο δὲ 

,ὕ .-“ , νει ε ᾿ ᾽ » αὶ ιε , 9 
φίλοι ὅ τε Πιλάτος καὶ ὁ Ἡρῴδης ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ μετ 
ἀλλήλων - προῦπῆρχον γὰρ ἐν ἔχθρᾳ ὄντες πρὸς ἑαυτούς. 

13 Πιλάτος δὲ συγκαλεσάμενος τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς 
ἄρχοντας καὶ τὸν λαόν, 1 εἶπεν πρὸς αὐτούς, Προσηνέγκατέ 
μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον, ὡς ἀποστρέφοντα τὸν λαόν. καὶ 
ἰδού, ἐγὼ ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας οὐδὲν εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ 
τούτῳ αἴτιον ὧν κατηγορεῖτε κατ᾽ αὐτοῦ: "ἀλλ᾽ οὐδὲ 
Ἡρῴδης: ἀνέπεμψα γὰρ ὑμᾶς πρὸς αὐτόν, καὶ ἰδού, οὐδὲν 
ἄξιον θανάτου ἐστὶν πεπραγμένον αὐτῷ. ὁ Παιδεύσας οὖν 
αὐτὸν ἀπολύσω. 7 Ανάγκην δέ εἶχεν ἀπολύειν αὐτοῖς κατὰ 
ἑορτὴν ἕνα. ὃ Δνέκραξαν δὲ παμπληθεί, λέγοντες, Αἶρε 

- 3 ᾽ὕ Φ ΓΝ - 19 «“ 3 . ᾿ 
τοῦτον, ἀπόλυσον δὲ ἡμῖν Βαραββᾶν ᾿“ὅστις ἦν διὰ στάσιν 
τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει καὶ φόνον βεβλημένος εἰς φυλακήν. 


23.3 ἐπηρώτησεν Φ ἠρώτησεν 23.12 ἑαυτούς « αὐτούς 
23.5 ἀρξάμενος « καὶ ἀρξάμενος 23.14 οὐδὲν ς οὐθὲν 
23.6 Γαλιλαίαν «--- 23.15 ἀνέπεμψα γὰρ ὑμᾶς πρὸς αὐτόν ς 
23.8 θέλων ἐδ ἱκανοῦ « ἐξ ἱκανῶν ἀνέπεμψεν γὰρ αὐτὸν πρὸς ἡμᾶς 
χρόνων θέλων 23.17 
23.8 πολλὰ ς-- 23.18 Ἀνέκραξαν ς Ἀνέκραγον 
23.11 ὃ φ[καὶ] ὁ 23.18 Βαραββᾶν « τὸν Βαραββᾶν 
23.11 αὐτὸν ἐσθῆτα « ἐσθῆτα 23.19 βεβλημένος εἰς φυλακήν ὁ 
23.12 Πιλάτος καὶ ὁ Ἡρῴδης ὁ βληθεὶς ἐν τῇ φυλακῇ 
Ἥρῴδης καὶ ὁ Πιλᾶτος 


186 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 23.20 - 23.35 


20 Πάλιν οὖν ὁ Πιλάτος προσεφώνησεν, θέλων ἀπολῦσαι τὸν 
Ἰησοῦν. 2: Οἱ δὲ ἐπεφώνουν, λέγοντες, Σταύρωσον, σταύρωσον 
αὐτόν. 22 Ὁ δὲ τρίτον εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τί γὰρ κακὸν 
ἐποίησεν οὗτος; Οὐδὲν αἴτιον θανάτου εὗρον ἐν αὐτῷ: 
παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω. 2 Οἱ δὲ ἐπέκειντο φωναῖς 
μεγάλαις, αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι. καὶ κατίσχυον αἱ 
ἢ ΕΣ ΄' Ν Ψ΄ 5 , 24 - Ἂς, » ε ἢ 
φωναὶ αὐτῶν καὶ τῶν ἀρχιερέων. 22 Ὁ δὲ Πιλάτος ἐπέκρινεν 
, ᾿ » ᾽ σι ὩΝ Ὅῳ Ψ Ν ν Ἂν Ῥ) Ν 
γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν. 25 Ἀπέλυσεν δὲ τὸν διὰ στάσιν καὶ 
, , 5 ΄΄. , 84. 3 ΄“- ἢ ΣΝ σι 
φόνον βεβλημένον εἰς τὴν φυλακήν, ὃν ἢτοῦντο- τὸν δὲ Ἰησοῦν 
παρέδωκεν τῷ θελήματι αὐτῶν. 


26 Καὶ ὡς ἀπήγαγον αὐτόν, ἐπιλαβόμενοι Σίμωνός τινος 
Κυρηναίου ἐρχομένου ἀπ᾽ ἀγροῦ, ἐπέθηκαν αὐτῷ τὸν σταυρόν, 
φέρειν ὄπισθεν τοῦ Ἰησοῦ. 

27 Ἠκολούθει δὲ αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ, καὶ γυναικῶν 
αἵ καὶ ἐκόπτοντο καὶ ἐθρήνουν αὐτόν. ὃ Στραφεὶς δὲ πρὸς 
αὐτὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Θυγατέρες Ἱερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπ᾽ 
ἐμέ, πλὴν ἐφ᾽ ἑαυτὰς κλαίετε καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν. 2 Ὅτι 
ἰδού, ἔρχονται ἡμέραι ἐν αἷς ἐροῦσιν, Μακάριαι αἱ στεῖραι, 
καὶ κοιλίαι αἵ οὐκ ἐγέννησαν, καὶ μαστοὶ οἱ οὐκ ἐθήλασαν. 
30 7ότε ἄρξονται λέγειν τοῖς ὄρεσιν, Πέσετε ἐφ᾽ ἡμᾶς: καὶ τοῖς 
βουνοῖς, Καλύψατε ἡμᾶς. 5: Ὅτι εἰ ἐν τῷ ὑγρῷ ξύλῳ ταῦτα 
ποιοῦσιν, ἐν τῷ ξηρῷ τί γένηται; 

322 Ἤγοντο δὲ καὶ ἕτεροι δύο κακοῦργοι σὺν αὐτῷ 
ἀναιρεθῆναι. 


35 Καὶ ὅτε ἀπῆλθον ἐπὶ τὸν τόπον τὸν καλούμενον Κρανίον, 
ἐκεῖ ἐσταύρωσαν αὐτόν, καὶ τοὺς κακούργους, ὃν μὲν ἐκ 
δεξιῶν, ὃν δὲ ἐξ ἀριστερῶν. ὁ Ὃ δὲ Ἰησοῦς ἔλεγεν, Πάτερ, 
ἄφες αὐτοῖς: οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν. Διαμεριζόμενοι δὲ τὰ 
ἱμάτια αὐτοῦ, ἔβαλον κλῆρον. 35 Καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν. 
Ἐξεμυκτήριζον δὲ καὶ οἱ ἄρχοντες σὺν αὐτοῖς, λέγοντες, 


23.20 οὖν «δὲ 23.27 καὶ ἐκόπτοντο Φ ἐκόπτοντο 
23.20 προσεφώνησεν « προσεφώνησεν 23.28 ὃ «[ὃ] 
αὐτοῖς 23.29 κοιλίαι οἷ οὐκ « αἱ κοιλίαι οἱ οὐκ 
23.21 Σταύρωσον σταύρωσον ὁ 23.29 ἐθήλασαν « ἔθρεψαν 
Σταύρου σταύρου 23.32 δύο κακοῦργοι Φ κακοῦργοι δύο 
23.23 καὶ τῶν ἀρχιερέων «--- 23.33 ἀπῆλθον « ἦλθον 
23.24 Ὁ δὲ ς Καὶ 23.34 Ὁ Φ[[Ὁ 
23.25 τὴν ς-- 23.34 ποιοῦσιν « ποιοῦσιν] ] 
23.26 Σίμωνός τινος Κυρηναίου 23.34 κλῆρον « κλήρους 
ἐρχομένου « Σίμωνά τινα 23.35 σὺν αὐτοῖς «-- 


Κυρηναῖον ἐρχόμενον 


187 


23.36 - 23.49 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


Ἄλλους ἔσωσεν, σωσάτω ἑαυτόν, εἰ οὗτός ἐστιν ὁ χριστός, ὁ 
τοῦ θεοῦ ἐκλεκτός. ᾿ὁ Ἐνέπαιζον δὲ αὐτῷ καὶ οἱ στρατιῶται, 
προσερχόμενοι καὶ ὄξος προσφέροντες αὐτῷ, 77 καὶ λέγοντες, 
Εἰ σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, σῶσον σεαυτόν. 8 Ἦν δὲ 
καὶ ἐπιγραφὴ γεγραμμένη ἐπ᾿ αὐτῷ γράμμασιν Ἑλληνικοῖς καὶ 
Ῥωμαϊκοῖς καὶ Ἑβραϊκοῖς, Οὗτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῶν 
Ἰουδαίων. 

39 Εἷς δὲ τῶν κρεμασθέντων κακούργων ἐβλασφήμει αὐτόν, 
λέγων, Εἰ σὺ εἶ ὁ χριστός, σῶσον σεαυτὸν καὶ ἡμᾶς. 
40 ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ ἕτερος ἐπετίμα αὐτῷ, λέγων, Οὐδὲ φοβῇ σὺ 
τὸν θεόν, ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι εἶ; 1} Καὶ ἡμεῖς μὲν δικαίως, 
ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν- οὗτος δὲ οὐδὲν 
ἄτοπον ἔπραξεν. 52 Καὶ ἔλεγεν τῴ Ἰησοῦ, Μνήσθητί μου, κύριε, 
ὅταν ἔλθῃς ἐν τῃ βασιλείᾳ σου. 2" Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, 
᾿Αμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ. 


ΠΡ ον Ἀν Ιε ν κ, “ ἣν , ΒΟ 5. “Ὁ » 
Ἦν δὲ ὡσεὶ ὥρα ἕκτη, καὶ σκότος ἐγένετο ἐφ᾽ ὅλην τὴν 
κι .« . Ε Ψ 45 τ ν τὸ :ω, ἈΠ 5 , Ν 
γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης. 2 Καὶ ἐσκοτίσθη ὁ ἥλιος, καὶ ἐσχίσθη τὸ 
καταπέτασμα τοῦ ναοῦ μέσον. “ὁ Καὶ φωνήσας φωνῇ μεγάλῃ ὁ 
Ἰησοῦς εἶπεν, Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά 
μου- καὶ ταῦτα εἰπὼν ἐξέπνευσεν. 77 Ἰδὼν δὲ ὁ ἑκατόνταρχος 
. , ς ) ν , , ", εν» 
τὸ γενόμενον, ἐδόξασεν τὸν θεόν, λέγων, Ὄντως ὁ ἄνθρωπος 
οὗτος δίκαιος ἦν. “ὃ Καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι ὄχλοι ἐπὶ 
τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωροῦντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες 
ἑαυτῶν τὰ στήθη ὑπέστρεφον. “ Εἱστήκεισαν δὲ πάντες οἱ 
γνωστοὶ αὐτοῦ μακρόθεν, καὶ γυναῖκες αἱ συνακολουθήσασαι 
αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, ὁρῶσαι ταῦτα. 


23.35 ὃ τοῦ θεοῦ « τοῦ θεοῦ ὁ 23.43 ὃ Ἰησοῦς «--- 
23.36 Ἐνέπαιζον ς Ἐνέπαιξαν 23.43 λέγω σοι « σοι λέγω 
23.36 καὶ ὄξος ς ὄξος 23.44 Ἦν δὲ ς Καὶ ἦν ἤδη 
23.38 γεγραμμένη «--- 23.45 Καὶ ἐσκοτίσθη ὁ ἥλιος ς Τοῦ 
23.38 γράμμασιν Ἑλληνικοῖς καὶ ἡλίου ἐκλιπόντος 
Ῥωμαϊκοῖς καὶ Ἑβραϊκοῖς Οὗτός 23.45 καὶ ἐσχίσθη « ἐσχίσθη δὲ 
ἐστιν «--- Ε 23.46 παραθήσομαι « παρατίθεμαι 
23.38 Ἰουδαίων ς Ἰουδαίων οὗτος 23.46 καὶ ταῦτα « τοῦτο δὲ 
23.39 Εἰ σὺ « Οὐχὶ σὺ 23.47 ἑκατόνταρχος « ἑκατοντάρχης 
23.40 ἐπετίμα αὐτῷ λέγων « ἐπιτιμῶν 23.47 ἐδόξασεν « ἐδόξαζεν 
αὐτῷ ἔφη 23.48 θεωροῦντες « θεωρήσαντες 
23.42 τῷ Ἰησοῦ Μνήσθητί ς Ἰησοῦ 23.48 ἑαυτῶν ς--- 
μνήσθητί 23.49 αὐτοῦ « αὐτῷ ἀπὸ 
23.42 κύριε «-- 23.49 συνακολουθήσασαι ὁ 
23.42 ἐν τῃ βασιλείᾳ « εἰς τὴν συνακολουθοῦσαι 
βασιλείαν 


188 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 23.50 - 24.10 


Ὁ Καὶ ἰδού, ἀνὴρ ὀνόματι Ἰωσήφ, βουλευτὴς ὑπάρχων, 
ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ δίκαιος --ὀ "“Ι'Ἑοῦὗτος οὐκ ἦν 
συγκατατεθειμένος τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει αὐτῶν --- ἀπὸ 
᾿ἈΑριμαθαίας πόλεως τῶν Ἰουδαίων, ὃς καὶ προσεδέχετο καὶ 
αὐτὸς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ: “2 οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ 
ἠτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 5" Καὶ καθελὼν αὐτὸ ἐνετύλιξεν 
αὐτὸ σινδόνι, καὶ ἔθηκεν αὐτὸ ἐν μνήματι λαξευτῷ, οὗ οὐκ ἢν 

3 δέ ᾽ ὃ ἂι , 541Κ ᾿ τ , 3 Π Ἄ 
οὐδέπω οὐδεὶς κείμενος. αἱ ἡμέρα ἦν Παρασκενή, 
σάββατον ἐπέφωσκεν. “5 Κατακολουθήσασαι δὲ γυναῖκες, 

-“ἤ 3 “ ἀξ. αὐ Π - , 
αἵτινες ἦσαν συνεληλυθυῖαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας, 
ἐθεάσαντο τὸ μνημεῖον, καὶ ὡς ἐτέθη τὸ σῶμα αὐτοῦ. 
"6 ὙὝποστρέψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. Καὶ τὸ μὲν 
σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντολήν. 


54 Τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων, ὄρθρου ᾿βαθέος,᾽ ἦλθον ἐπὶ βαθέως 
τὸ μνῆμα, φέρουσαι ἃ ἡτοίμασαν ἀρώματα, καί τινες 

σὺν αὐταῖς. Ζεὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ 
μνημείου. ὁ Καὶ εἰσελθοῦσαι οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ κυρίου 
Ἰησοῦ. 1 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ διαπορεῖσθαι αὐτὰς περὶ τούτου, 

καὶ ἰδού, ἄνδρες δύο ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθήσεσιν 
ἀστραπτούσαις: " Ἐμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν, καὶ 
κλινουσῶν τὸ πρόσωπον εἰς τὴν γῆν, εἶπον πρὸς αὐτάς, Τί 
ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; Οὐκ ἔστιν ὧδε, ἀλλ᾽ 
ἠγέρθη: μνήσθητε ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν, ἔτι ὧν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, 

Τ λέγων ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας 
ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ 
ἀναστῆναι. ὃ Καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ, “καὶ 
ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου, ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα 

τοῖς ἕνδεκα καὶ πᾶσιν τοῖς λοιποῖς. 1 Ἦσαν δὲ ἣ Μαγδαληνὴ 
Μαρία καὶ Ἰωάννα καὶ Μαρία ᾿ Ἰακώβου, καὶ αἱ λοιπαὶ σὺν ἢ Ἰακώβου 


23.50 ὑπάρχων « ὑπάρχων [καὶ] 24.1 καίτινες σὺν αὐταῖς «--- 
23.51 καὶ προσεδέχετο καὶ αὐτὸς ὁ 24.3 Καὶ εἰσελθοῦσαι ς Εἰσελθοῦσαι 
προσεδέχετο δὲ 
23.53 καθελὼν αὐτὸ ς καθελὼν 24.4 διαπορεῖσθαι ς ἀπορεῖσθαι 
23.53 αὐτὸ ἐν « αὐτὸν ἐν 24.4 ἐσθήσεσιν ἀστραπτούσαις ς 
23.53 οὐδέπω οὐδεὶς ς οὐδεὶς οὔπω ἐσθῆτι ἀστραπτούσῃ 
23.54 Παρασκευή ὁ Παρασκευῆς καὶ 24.5 τὸ πρόσωπον « τὰ πρόσωπα 
23.55 γυναῖκες ὁ αἱ γυναῖκες 24.5 εἶπον « εἶπαν 
23.55 αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας « ἐκ τῆς 24.6 ἀλλ᾽ «ς ἀλλὰ 
Γαλιλαίας αὐτῷ 24.7 ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ὁ 
24.1 βαθέος ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα « τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ὅτι δεῖ 
βαθέως ἐπὶ τὸ μνῆμα ἦλθον 24.10 Ἰακώβου «ἣ Ἰακώβου 


189 


24.11 - 24.26 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


᾽ “ ἘΝ “2 ᾿ Ἂς 3 , ἴον 71 Ἂν 
αὐταῖς, αἵ ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα. ᾿᾿ Καὶ 
ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν, καὶ 
3 , εν “ 12 ε ἈΝ , Ἂ Α, ᾿» Ἂ. - ἃ. Ν 
ἠπίστουν αὐταῖς. 'ἦ Ὃ δὲ Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ 
μνημεῖον, καὶ παρακύψας βλέπει τὰ ὀθόνια κείμενα μόνα: καὶ 
ἀπῆλθεν πρὸς ἑαυτὸν θαυμάζων τὸ γεγονός. 
13 ΄ν Τῷ , , 2 4" τ᾿ νὰ Ιο , 2 ᾽ς. - 
Καὶ ἰδού, δύο ἐξ αὐτῶν ἦσαν πορευόμενοι ἐν αὐτῇ τῇ 
ἡμέρᾳ εἰς κώμην ἀπέχουσαν σταδίους ἑξήκοντα ἀπὸ 
ε , ὃν» ᾽ ,ὔ 14 ᾿ς τ ἃ. 28 , Ν 
Ἱερουσαλήμ, ἣ ὄνομα Ἐμμαούς. “Καὶ αὐτοὶ ὡμίλουν πρὸς 
ἀλλήλους περὶ πάντων τῶν συμβεβηκότων τούτων. ᾿" Καὶ 
ἐγένετο ἐν τῷ ὁμιλεῖν αὐτοὺς καὶ συζητεῖν, καὶ αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς 
ἐγγίσας συνεπορεύετο αὐτοῖς. Οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν 
ἐκρατοῦντο τοῦ μὴ ἐπιγνῶναι αὐτόν. [7 Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, 
Τίνες οἱ λόγοι οὗτοι οὺς ἀντιβάλλετε πρὸς ἀλλήλους 
περιπατοῦντες, καὶ ἐστε σκυθρωποί; 18 ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ εἷς, ᾧ 
ὄνομα Κλεοπᾶς, εἶπεν πρὸς αὐτόν, Σὺ μόνος παροικεῖς 
Ἱερουσαλήμ, καὶ οὐκ ἔγνως τὰ γενόμενα ἐν αὐτῇ ἐν ταῖς 
ἡμέραις ταύταις; ᾿" Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ποῖα; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ, 
Τὰ περὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου, ὃς ἐγένετο ἀνὴρ προφήτης 
δυνατὸς ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐναντίον τοῦ θεοῦ καὶ παντὸς τοῦ 
λαοῦ: ὅπως τε παρέδωκαν αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ 
ἄρχοντες ἡμῶν εἰς κρίμα θανάτου, καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν. 
21: "Ἡμεῖς δὲ ἠλπίζομεν ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων λυτροῦσθαι 
τὸν Ἰσραήλ. Ἀλλά γε σὺν πᾶσιν τούτοις τρίτην ταύτην ἡμέραν 
ἄγει σήμερον ἀφ᾽ οὗ ταῦτα ἐγένετο. 22 Ἀλλὰ καὶ γυναῖκές τινες 
ἐξ ἡμῶν ἐξέστησαν ἡμᾶς, γενόμεναι ὄρθριαι ἐπὶ τὸ μνημεῖον - 
23 καὶ μὴ εὑροῦσαι τὸ σῶμα αὐτοῦ, ἦλθον λέγουσαι καὶ 
3 ᾿ς εν , Ἑ ἢ Γ , Ἅ Ν “ 24 4 
ὀπτασίαν ἀγγέλων ἑωρακέναι, οἱ λέγουσιν αὐτὸν ζῇν. “' Καὶ 
ἀπῆλθόν τινες τῶν σὺν ἡμῖν ἐπὶ τὸ μνημεῖον, καὶ εῦρον οὕτως 
καθὼς καὶ αἱ γυναῖκες εἶπον αὐτὸν δὲ οὐκ εἶδον. 25 Καὶ αὐτὸς 
εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ὦ ἀνόητοι καὶ βραδεῖς τῇ καρδίᾳ τοῦ 
πιστεύειν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐλάλησαν οἱ προφῆται. 2 οὐχὶ ταῦτα 
"»᾿ “-“ Ν ᾿ Ν “ “-“ Ψ. Ν Ἁ. ᾿ ΄-΄ 
ἔδει παθεῖν τὸν χριστόν, καὶ εἰσελθεῖν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ; 


24.10 αἱ ἔλεγον « ἔλεγον 24.17 ἐστε « ἐστάθησαν 

24.11 αὐτῶν καὶ « ταῦτα καὶ 24.18 ὁ εἷς ᾧ ὄνομα « εἷς ὀνόματι 

24.12 κείμενα «--- 24.19 εἰπον « εἶπαν 

24.13 ἦσαν πορευόμενοι ἐν αὐτῇ τῇ 24.19 Ναζωραίου ὁ Ναζαρηνοῦ 
ἡμέρᾳ « ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἦσαν 24.21 σὺν « καὶ σὺν 
πορευόμενοι 24.21 σήμερον «--- 

24.15 ὃ ς--- 24.22 ὄρθριαι « ὀρθριναὶ 


190 


ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 24.27 - 24.44 


27 ἅν; Ψ. ᾿᾽ δ , ΝΕ, ᾿ ᾿ ΄- σι 
Καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ Μωσέως καὶ ἀπὸ πάντων τῶν προφητῶν, 
διηρμήνευεν αὐτοῖς ἐν πάσαις ταῖς γραφαῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ. 
25 Καὶ ἤγγισαν εἰς τὴν κώμην οὗ ἐπορεύοντο: καὶ αὐτὸς 
προσεποιεῖτο πορρωτέρω πορεύεσθαι. 2 Καὶ παρεβιάσαντο 
αὐτόν, λέγοντες, Μεῖνον μεθ᾽ ἡμῶν, ὅτι πρὸς ἑσπέραν ἐστίν, 
καὶ κέκλικεν ἡ ἡμέρα. Καὶ εἰσῆλθεν τοῦ μεῖναι σὺν αὐτοῖς. 
30 ς ΟΡ ὦ ᾽ ΄ι θῆ ϑ, ν 2 ᾽ σι ν 
Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακλιθῆναι αὐτὸν μετ᾽ αὐτῶν, λαβὼν 
Ν 3. 3 , Ἂς ἃ 3 ,ὔ 3 ἴα 31 ΕΣ ΄ Ἂς 
τὸν ἄρτον εὐλόγησεν, καὶ κλάσας ἐπεδίδου αὐτοῖς. ὁ Αὐτῶν δὲ 
διηνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοί, καὶ ἐπέγνωσαν αὐτόν- καὶ αὐτὸς 
ἄφαντος ἐγένετο ἀπ᾿ αὐτῶν. 52 Καὶ εἶπον πρὸς ἀλλήλους, Οὐχὶ 
ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν ἐν ἡμῖν, ὡς ἐλάλει ἡμῖν ἐν τῇ ὁδῷ, 
καὶ ὡς διήνοιγεν ἡμῖν τὰς γραφάς; 5) Καὶ ἀναστάντες αὐτῇ τῇ 
ὥρᾳ ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ εῦὑρον συνηθροισμένους 
ἃς, .-« ν εἶ Ν ΕΣ “ 34 , .« 3 , ς 
τοὺς ἕνδεκα καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς, ““ λέγοντας ὅτι Ἠγέρθη ὁ 
, μὲ Ν᾽ 29) ’, 35 ν ᾽ Ἂς [ο Ἂς ὦ 
κύριος ὄντως, καὶ ὥφθη Σίμωνι. ᾿" Καὶ αὐτοὶ ἐξηγοῦντο τὰ ἐν 
τῇ ὁδῷ, καὶ ὡς ἐγνώσθη αὐτοῖς ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου. 
36 Ταῦτα δὲ αὐτῶν λαλούντων, αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς ἔστη ἐν 
, ϑν νι τς ν , [ἢ “ ὅλ. ἐξ ς “ 37 , ᾿ς 
μέσῳ αὐτῶν, καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. ὁ“ Πτοηθέντες δὲ 
καὶ ἔμφοβοι γενόμενοι ἐδόκουν πνεῦμα θεωρεῖν. ὃ Καὶ εἶπεν 
αὐτοῖς, Τί τεταραγμένοι ἐστέ, καὶ διὰ τί διαλογισμοὶ 
ἀναβαίνουσιν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 35 Ἴδετε τὰς χεῖράς μου 
καὶ τοὺς πόδας μοῦ, ὅτι αὐτὸς ἐγώ εἰμι- ψηλαφήσατέ με καὶ 
ἴδετε, ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθὼς ἐμὲ 
θεωρεῖτε ἔχοντα. 2 Καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐπέδειξεν αὐτοῖς τὰς 
χεῖρας καὶ τοὺς πόδας. 5: Ἔτι δὲ ἀπιστούντων αὐτῶν ἀπὸ τῆς 
χαρᾶς καὶ θαυμαζόντων, εἶπεν αὐτοῖς, Ἔχετέ τι βρώσιμον 
᾿ Ὲ Ν 42 Ἐπ δὴ δ , ἣν ΦᾺ, 9 ᾿ 3 ΦᾺ , Α, νὰ Ν 
ἐνθάδε; 220Οἱ δὲ ἐπέδωκαν αὐτῷ ἰχθύος ὀπτοῦ μέρος, καὶ ἀπὸ 
,ὔ Ψ' 43 ἣν, ἥς. Ν᾿ ΓΑ Ψ ΡΝ 5", 
μελισσίου κηρίου. 7) Καὶ λαβὼν ἐνώπιον αὐτῶν ἔφαγεν. 
ΜΕΐπεν δὲ αὐτοῖς, Οὗτοι οἱ λόγοι, οὺς ἐλάλησα πρὸς ὑμᾶς 
ἔτι ἢν σὺν ὑμῖν, ὅτι δεῖ πληρωθῆναι πάντα τὰ γεγραμμένα ἐν 


24.27 Μωσέως «ς Μωσέως 24.34 Ἠγέρθη ὁ κύριος ὄντως Φ ὄντως 
24.27 διηρμήνευεν « διερμήνευσεν ἠγέρθη ὁ κύριος 
24.28 προσεποιεῖτο πορρωτέρω ὁ 24.36 ὃ Ἰησοῦς «--- 
προσεποιήσατο πορρώτερον 24.38 ταῖς καρδίαις « τῇ καρδίᾳ 
24.29 ἣ «ἤδη ἡ 24.39 αὐτὸς ἐγώ εἰμι ς ἐγώ εἰμι αὐτός 
24.32 εἶπον « εἶπαν 24.40 ἐπέδειξεν ς ἔδειξεν 
24.32 ἐν ἡμῖν «[ἐν ἡμῖν] 24.42 καὶ ἀπὸ μελισσίου κηρίου «.--- 
24.32 καὶ ὡς « ὡς 24.44 αὐτοῖς « πρὸς αὐτούς 
24.33 συνηθροισμένους 24.44 λόγοι « λόγοι μου 
ἠθροισμένους 


191 


24.45 - 24.53 ΚΑΤΑ ΛΟΥ̓́ΚΑΝ 


τῷ νόμῳ Μωσέως καὶ προφήταις καὶ ψαλμοῖς περὶ ἐμοῦ. 
Ὁ Τότε διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν, τοῦ συνιέναι τὰς γραφάς: 
46 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Οὕτως γέγραπται, καὶ οὕτως ἔδει παθεῖν 
τὸν χριστόν, καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, “7 καὶ 
κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν 
ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, ἀρξάμενον ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. 
48 τγ μεῖς δέ ἐστε μάρτυρες τούτων. “" Καὶ ἰδού, ἐγὼ ἀποστέλλω 
τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πατρός μου ἐφ᾽ ὑμᾶς: ὑμεῖς δὲ καθίσατε ἐν 
- , ε , .«“ δ,» ,ὕ , 2 .- 
τῇ πόλει Ἱερουσαλήμ, ἕως οὗ ἐνδύσησθε δύναμιν ἐξ ὕψους. 


Ὁ Ἐξήγαγεν δὲ αὐτοὺς ἔξω ἕως εἰς Βηθανίαν καὶ ἐπάρας 
τὰς χεῖρας αὐτοῦ εὐλόγησεν αὐτούς. “1 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ 
εὐλογεῖν αὐτὸν αὐτούς, διέστη ἀπ᾿ αὐτῶν, καὶ ἀνεφέρετο εἰς 
τὸν οὐρανόν. “ΖΣΚαὶ αὐτοὶ προσκυνήσαντες αὐτόν, 
ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλὴμ μετὰ χαρᾶς μεγάλης: 5" καὶ ἦσαν 
διὰ παντὸς ἐν τῷ ἱερῷ, αἰνοῦντες καὶ εὐλογοῦντες τὸν θεόν. 


Ἀμήν. 

24.44 Μωσέως καὶ ὁ. Μωῦσέος καὶ τοῖς 24.409 Ἱερουσαλήμ «ε--- 

24.46 καὶ οὕτως ἔδει «--- 24.49 δύναμιν ἐξ ὕψους « ἐξ ὕψους 
24.47 καὶ ἄφεσιν «ο εἰς ἄφεσιν δύναμιν 

24.47 ἀρξάμενον « ἀρξάμενοι 24.50 ἔξω ἕως εἰς « [ἔξω] ἕως πρὸς 
24.48 δέ ἐστε «-- 24.53 αἰνοῦντες καὶ «--- 

24.49 ἰδού « [ἰδοὺ] 24.53 Ἀμήν ς-- 


192 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


Τ΄ ν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν, καὶ θεὸς 
Ε ἦν ὁ λόγος. Ζ Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν. Πάντα 
δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν ὃ γέγονεν. 
4 Ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἣ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων, “ καὶ τὸ 
φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἣ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν. 
6 Ἐγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ 
Ἰωάννης. 7 Οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ 
τοῦ φωτός, ἵνα πάντες πιστεύσωσιν δι᾽ αὐτοῦ. ὃ Οὐκ ἦν ἐκεῖνος 
τὸ φῶς, ἀλλ᾽ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός. “ Ἦν τὸ φῶς τὸ 
ἀληθινόν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν 
κόσμον. [0 Ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, καὶ ὁ κόσμος δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, 
καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω. ᾿' Εἰς τὰ ἴδια ἦλθεν, καὶ οἱ ἴδιοι 
αὐτὸν οὐ παρέλαβον. '2 Ὅσοι δὲ ἔλαβον αὐτόν, ἔδωκεν αὐτοῖς 
ἐξουσίαν τέκνα θεοῦ γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα 
αὐτοῦ. 1" οἵ οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκός, οὐδὲ 
ἐκ θελήματος ἀνδρός, ἀλλ᾽ ἐκ θεοῦ ἐγεννήθησαν. " Καὶ ὁ 
λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν --- καὶ ἐθεασάμεθα 
τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός --- πλήρης 
χάριτος καὶ ἀληθείας. 15 Ἰωάννης μαρτυρεῖ περὶ αὐτοῦ, καὶ 
κέκραγεν λέγων, Οὗτος ἦν ὃν εἶπον, Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος 
ἔμπροσθέν μοῦ γέγονεν: ὅτι πρῶτός μου ἦν. [6 Καὶ ἐκ τοῦ 
πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν, καὶ χάριν ἀντὶ 
χάριτος. 17 Ὅτι ὁ νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, ἣ χάρις καὶ ἣ 
ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ ἐγένετο. δ Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακεν 
πώποτε: ὃ μονογενὴς υἱός, ὁ ὧν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός, 
ἐκεῖνος ἐξηγήσατο. 


19 Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ Ἰωάννου, ὅτε ἀπέστειλαν 
οἱ Ἰουδαῖοι ἐξ Ἱεροσολύμων ἱερεῖς καὶ Λευΐτας ἵνα 
ἐρωτήσωσιν αὐτόν, Σὺ τίς εἶ; 29 Καὶ ὡμολόγησεν, καὶ οὐκ 
ἠρνήσατο: καὶ ὡμολόγησεν ὅτι Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ χριστός. 2: Καὶ 
ἠρώτησαν αὐτόν, Τί οὖν; Ἠλίας εἶ σύ; Καὶ λέγει, Οὐκ εἰμί. Ὁ 


1.16 Καὶ ἐκ « Ὅτι ἐκ 1.19 οἱ «[πρὸς αὐτὸν] οἱ 

1.17 Μωσέως «. Μωσέως 1.20 Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ς Ἐγὼ οὐκ εἰμὶ 

1.18 ὁ μονογενὴς υἱός Φ μονογενὴς 1.21 Ἠλίας εἰ σύ ὁ Σύ Ἠλίας εἰ 
θεὸς 


193 


1.22 - 1.39 


βλέπει ὁ 
Ἰωάννης 


ὡς 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


προφήτης εἶ σύ; Καὶ ἀπεκρίθη, Οὔ. 2 Εἶπον οὖν αὐτῷ, Τίς εἶ; 
Ἵνα ἀπόκρισιν δῶμεν τοῖς πέμψασιν ἡμᾶς. Τί λέγεις περὶ 
- 23» . ν ν - ΩΣ ιν 3 ,ὕ, 

σεαυτοῦ; “ Ἔφη, Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Εὐθύνατε 

᾿ εςφν ,ὕ ν 3 ᾽ «ἢ ε » 24. Ἂς ε 
τὴν ὁδὸν κυρίου, καθὼς εἶπεν Ἠσαΐας ὁ προφήτης. “ Καὶ οἱ 
ἀπεσταλμένοι ἦσαν ἐκ τῶν Φαρισαίων. 25 Καὶ ἠρώτησαν 
αὐτόν, καὶ εἶπον αὐτῷ, Τί οὖν βαπτίζεις, εἰ σὺ οὐκ εἰ ὁ χριστός, 
οὔτε Ἠλίας, οὔτε ὁ προφήτης; 25 Ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰωάννης 
λέγων, Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι: μέσος δὲ ὑμῶν ἕστηκεν ὃν ὑμεῖς 
οὐκ οἴδατε. ΖΦ Αὐτός ἐστιν ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος, ὃς 
ἔμπροσθέν μου γέγονεν - οὗ ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ἄξιος ἵνα λύσω αὐτοῦ 
τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος. 2 Ταῦτα ἐν Βηθανίᾳ ἐγένετο 
πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἦν Ἰωάννης βαπτίζων. 

29 2 , Ἐ , Ἴ Μ 5 - ἥν , Ν τ , 

Τῇ ἐπαύριον ᾿βλέπει᾽ τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτόν, 
καὶ λέγει, Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ 
κόσμου. ᾿ὉὋῬ Οὗτός ἐστιν περὶ οὗ ἐγὼ εἶπον, Ὀπίσω μου ἔρχεται 
ἀνὴρ ὃς ἔμπροσθέν μοῦ γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν. "} Κἀγὼ 

3 “ ᾽ ,ὕ, 2 “Ὁ - κι ν , ν᾿ “- 

οὐκ ἤδειν αὐτόν. ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραήλ, διὰ τοῦτο 
ἦλθον ἐγὼ ἐν τῷ ὕδατι βαπτίζων. 52 Καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης 
λέγων ὅτι Τεθέαμαι τὸ πνεῦμα καταβαῖνον ᾿ὡσεὶ᾽ περιστερὰν 
ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ἔμεινεν ἐπ᾽ αὐτόν. 55 Κἀγὼ οὐκ ἤδειν αὐτόν- 
ἀλλ᾽ ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν, Ἐφ᾽ ὃν 
ἂν ἴδῃς τὸ πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ᾽ αὐτόν, οὗτός 
ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν πνεύματι ἁγίῳ. “Κἀγὼ ἑώρακα, καὶ 
μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ. 

35 Τ ἐπαύριον πάλιν εἱστήκει ὁ Ἰωάννης, καὶ ἐκ τῶν 
μαθητῶν αὐτοῦ δύο- “καὶ ἐμβλέψας τῷ Ἰησοῦ περιπατοῦντι, 
λέγει, Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ θεοῦ. 7 Καὶ ἤκουσαν αὐτοῦ οἱ δύο 
μαθηταὶ λαλοῦντος, καὶ ἠκολούθησαν τῷ Ἰησοῦ. ὃ Στραφεὶς 
δὲ ὁ Ἰησοῦς καὶ θεασάμενος αὐτοὺς ἀκολουθοῦντας, λέγει 
αὐτοῖς, Τί ζητεῖτε; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ, ἱΡαββί --- ὃ λέγεται 
Ε , , ΄- , . 39 , Ε “ 
ἑρμηνευόμενον, Διδάσκαλε --- ποῦ μένεις; “Λέγει αὐτοῖς, 


1.22 Εἶπον ς« Εἶπαν 1.28 Ἰωάννης « ὁ Ἰωάννης 
1.24 οἱ.-- 1.30 περὶ ὁ ὑπὲρ 
1.25 εἶπον « εἶπαν 1.31 τῷ ὕδατι « ὕδατι 
1.25 οὔτε Ἠλίας οὔτε ς οὐδὲ Ἠλίας 1.32 ὡσεὶ « ὡς 
οὐδὲ 1.37 αὐτοῦ οἱ δύο μαθηταὶ « οἱ δύο 
1.26 δὲ ς-- μαθηταὶ αὐτοῦ 
1.27 Αὐτός ἐστιν «--- 1.38 εἶπον « εἶπαν 
1.27 ὃς ἔμπροσθέν μου γέγονεν «--- 1.38 ἑρμηνευόμενον ὁ 
1.27 ἐγὼ οὐκ εἰμὶ « οὐκ εἰμὶ [ἐγὼ] μεθερμηνευόμενον 


194 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


Ἔρχεσθε καὶ ἴδετε. Ἦλθον καὶ εἶδον ποῦ μένει καὶ παρ᾽ αὐτῷ 
ἔμειναν τὴν ἡμέραν ἐκείνην: ὥρα ἦν ὡς δεκάτη. ἢ Ἦν 
᾿Ανδρέας ὁ ἀδελφὸς Σίμωνος Πέτρου εἰς ἐκ τῶν δύο τῶν 
ἀκουσάντων παρὰ Ἰωάννου καὶ ἀκολουθησάντων αὐτῷ. 
41 ᾿ , κω σι Ν : εἶ Ν ᾿, , ᾿Ν 
Εὑρίσκει οὗτος πρῶτος τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα, καὶ 
λέγει αὐτῷ, Εὑρήκαμεν τὸν Μεσίαν -- ὅ ἐστιν 
, ὦ 42 ᾿ "᾿ ΕΣ Ν Ν Ν 
μεθερμηνευόμενον, Χριστός. “2 Καὶ ἤγαγεν αὐτὸν πρὸς τὸν 
3 - Γ» , Ἴ 3 «οὶ δος - αν Ν 3 ᾽ Ἑ εν 
Ἰησοῦν. Ἐμβλέψας αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Σὺ εἰ Σίμων ὁ υἱὸς 
Ἰωνᾶ: σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς -- ὃ ἑρμηνεύεται Πέτρος. 

43 Τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, καὶ 
εὑρίσκει Φίλιππον, καὶ λέγει αὐτῷ “ὁ Ἰησοῦς, Ἀκολούθει μοι. 
Ἦν δὲ ὁ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως Ἀνδρέου καὶ 
Πέτρου. “ Εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναήλ, καὶ λέγει αὐτῷ, 
Ὃν ἔγραψεν Μωσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ προφῆται εὑρήκαμεν, 
Ἰησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ Ἰωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ. “ Καὶ εἶπεν 
αὐτῷ Ναθαναήλ, Ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; Λέγει 
αὐτῷ Φίλιππος, Ἔρχου καὶ ἴδε. ΤΕἶδεν ὁ Ἰησοῦς τὸν 
Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτόν, καὶ λέγει περὶ αὐτοῦ, Ἴδε 
ἀληθῶς Ἰσραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστιν. “ὃ Λέγει αὐτῷ 
Ναθαναήλ, Πόθεν με γινώσκεις; ᾿Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν 
αὐτῷ, Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι, ὄντα ὑπὸ τὴν συκῆν, 
εἶδόν σε. ἢ Ἀπεκρίθη Ναθαναήλ καὶ λέγει αὐτῷ, 'Ραββί, σὺ εἶ 
ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ. “Ὁ Ἀπεκρίθη 
Ἰησοῦς καὶ εἰπεν αὐτῷ, Ὅτι εἰπόν σοι, εἰδόν σε ὑποκάτω τῆς 

- , , , ", ἈΠ νἢ , Ψ -ιῶν ὦ (ἃ ΝΝ 
συκῆς, πιστεύεις; Μείζω τούτων ὄψει. “' Καὶ λέγει αὐτῷ, Ἀμὴν 
ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπ᾽ ἄρτι ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγότα, καὶ 
τοὺς ἀγγέλους τοῦ θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ 
τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου. 


1.39 ἴδετε Φ ὄψεσθε 1.45 τὸν υἱὸν ο υἱὸν 


1.39 Ἦλθον καὶ εἶδον ς Ἦλθαν οὖν 1.46 Φίλιππος « [ὁ] Φίλιππος 
καὶ εἶδαν 1.49 Ναθαναήλ καὶ λέγει αὐτῷ ὁ αὐτῷ 
1.41 πρῶτος ὁ πρῶτον Ναθαναήλ ν᾿ 
1.41 Μεσίαν ς Μεσσίαν 1.49 εἰ ὁ βασιλεὺς ς βασιλεὺς εἰ 
1.42 Καὶ ς--- 1.50 εἰδόν « ὅτι εἶδόν 
1.42 Ἰωνᾶ ς Ἰωάννου 1.50 ὄψει « ὄψῃ 
1.45 Μωσῆς ς Μωσῆς 1.51 ἀπ᾽ ἄρτι ς-- 


195 


1.40 - 1.51 


Ἐμβλέψας δὲ 


2.1 - 2.17 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


Καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ γάμος ἐγένετο ἐν Κανᾷ τῆς 

Γαλιλαίας, καὶ ἦν ἣ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ ἐκεῖ: 2Ζἐκλήθη δὲ 
καὶ ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὸν γάμον. ὅ Καὶ 
ὑστερήσαντος οἴνου, λέγει ἣ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ πρὸς αὐτόν, 
Οἶνον οὐκ ἔχουσιν. Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Τί ἐμοὶ καὶ σοί, 
γύναι; Οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου. "Λέγει ἣ μήτηρ αὐτοῦ τοῖς 
διακόνοις, Ὅ τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε. “Ἦσαν δὲ ἐκεῖ ὑδρίαι 
λίθιναι ἕξ κείμεναι κατὰ τὸν καθαρισμὸν τῶν Ἰουδαίων, 
χωροῦσαι ἀνὰ μετρητὰς δύο ἢ τρεῖς. 7 Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, 
Γεμίσατε τὰς ὑδρίας ὕδατος. Καὶ ἐγέμισαν αὐτὰς ἕως ἄνω. 
ὃ Καὶ λέγει αὐτοῖς, ᾿Αντλήσατε νῦν, καὶ φέρετε τῷ 
ἀρχιτρικλίνῳ. Καὶ ἤνεγκαν. 5 Ὡς δὲ ἐγεύσατο ὁ ἀρχιτρίκλινος 
τὸ ὕδωρ οἶνον γεγενημένον, καὶ οὐκ ἤδει πόθεν ἐστίν --- οἱ δὲ 
διάκονοι ἤδεισαν οἱ ἠντληκότες τὸ ὕδωρ --- φωνεῖ τὸν νυμφίον 
ὁ ἀρχιτρίκλινος, ᾿" καὶ λέγει αὐτῷ, Πᾶς ἄνθρωπος πρῶτον τὸν 
καλὸν οἶνον τίθησιν, καὶ ὅταν μεθυσθῶσιν, τότε τὸν ἐλάσσω: 
σὺ τετήρηκας τὸν καλὸν οἶνον ἕως ἄρτι. ' Ταύτην ἐποίησεν 
τὴν ἀρχὴν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας, καὶ 
ἐφανέρωσεν τὴν δόξαν αὐτοῦ καὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν οἱ 
μαθηταὶ αὐτοῦ. 


12 Μετὰ τοῦτο κατέβη εἰς Καπερναούμ, αὐτὸς καὶ ἣ μήτηρ 
αὐτοῦ, καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. καὶ ἐκεῖ 
ἔμειναν οὐ πολλὰς ἡμέρας. 

13 Καὶ ἐγγὺς ἦν τὸ Πάσχα τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβη εἰς 
Ἱεροσόλυμα ὁ Ἰησοῦς. Καὶ εὗρεν ἐν τῷ ἱερῷ τοὺς 
πωλοῦντας βόας καὶ πρόβατα καὶ περιστεράς, καὶ τοὺς 
κερματιστὰς καθημένους. 1" Καὶ ποιήσας φραγέλλιον ἐκ 
σχοινίων πάντας ἐξέβαλεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ, τά τε πρόβατα καὶ 
τοὺς βόας: καὶ τῶν κολλυβιστῶν ἐξέχεεν τὸ κέρμα, καὶ τὰς 
τραπέζας ἀνέστρεψεν [ὅ καὶ τοῖς τὰς περιστερὰς πωλοῦσιν 
εἶπεν, Ἄρατε ταῦτα ἐντεῦθεν. μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ πατρός 
μοῦ οἶκον ἐμπορίου. 17 Ἐμνήσθησαν δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι 
γεγραμμένον ἐστίν, Ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου καταφάγεταί με. 


2.4 Λέγει φ[Καὶ] λέγει 2.11 τὴν ἀρχὴν « ἀρχὴν 
2.6 ὕδρίαι λίθιναι ἕξ κείμεναι κατὰ 2.12 Καπερναούμ ς Καφαρναοὺμ 
4 λίθιναι ὑδρίαι ἕξ κατὰ 2.12 ἀδελφοὶ αὐτοῦ ς ἀδελφοὶ [αὐτοῦ] 
2.6 χωροῦσαι « κείμεναι χωροῦσαι 2.15 ἀνέστρεψεν « ἀνέτρεψεν 
2.8 Καὶἤνεγκαν « οἱ δὲ ἤνεγκαν 2.17 δὲ ς--- 
2.10 τότε «--- 


196 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


1Ἰδ ΑἈπεκρίθησαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ εἶπον αὐτῷ, Τί σημεῖον 
δεικνύεις ἡμῖν, ὅτι ταῦτα ποιεῖς; 15 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν 
αὐτοῖς, Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ 
αὐτόν. 2 Εἶπον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι, Τεσσαράκοντα καὶ ἕξ ἔτεσιν 
φκοδομήθη ὁ νοὸς οὗτος, καὶ σὺ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερεῖς 
αὐτόν; 2: Ἐκεῖνος δὲ ἔλεγεν περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ σώματος αὐτοῦ. 
22 “Ὅτε οὖν ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν, ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ 
ὅτι τοῦτο ἔλεγεν: καὶ ἐπίστευσαν τῇ γραφῇ, καὶ τῷ λόγῳ ᾧ 
εἶπεν ὁ Ἰησοῦς. 


23 :Ὡς δὲ ἦν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐν τῷ Πάσχα, ἐν τῇ ἑορτῇ, 


πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, θεωροῦντες αὐτοῦ τὰ 
σημεῖα ἃ ἐποίει. 2: Αὐτὸς δὲ ὁ Ἰησοῦς οὐκ ἐπίστευεν ἑαυτὸν 
αὐτοῖς, διὰ τὸ αὐτὸν γινώσκειν πάντας, 2 καὶ ὅτι οὐ χρείαν 
εἶχεν ἵνα τις μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ ἀνθρώπου: αὐτὸς γὰρ 
ἐγίνωσκεν τί ἦν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ. 


Ἦν δὲ ἄνθρωπος ἐκ τῶν Φαρισαίων, Νικόδημος ὄνομα 
2 αὐτῷ, ἄρχων τῶν Ἰουδαίων: Ζοὗτος ἦλθεν πρὸς αὐτὸν 
νυκτός, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ῥαββί, οἴδαμεν ὅτι ἀπὸ θεοῦ 
ἐλήλυθας διδάσκαλος: οὐδεὶς γὰρ ταῦτα τὰ σημεῖα δύναται 
ποιεῖν ἃ σὺ ποιεῖς, ἐὰν μὴ ἢ ὁ θεὸς μετ᾽ αὐτοῦ. ὁ Ἀπεκρίθη ὁ 
Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Αμὴν ἀμὴν λέγω σοι, ἐὰν μή τις 
γεννηθῇ ἄνωθεν, οὐ δύναται ἰδεῖν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. 
λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Νικόδημος, Πῶς δύναται ἄνθρωπος 
γεννηθῆναι γέρων ὦν; Μὴ δύναται εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρὸς 
αὐτοῦ δεύτερον εἰσελθεῖν καὶ γεννηθῆναι; “ Απεκρίθη 
Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι, ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ 
πνεύματος, οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. 
ὁ Τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκὸς σάρξ ἐστιν’: καὶ τὸ 
γεγεννημένον ἐκ τοῦ πνεύματος πνεῦμά ἐστιν. 7 Μὴ θαυμάσῃς 
ὅτι εἶπόν σοι, Δεῖ ὑμᾶς γεννηθῆναι ἄνωθεν. ὃ Τὸ πνεῦμα ὅπου 
θέλει πνεῖ, καὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούεις, ἀλλ᾽ οὐκ οἶδας πόθεν 
ἔρχεται καὶ ποῦ ὑπάγει: οὕτως ἐστὶν πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ 
πνεύματος. " ᾿Απεκρίθη Νικόδημος καὶ εἶπεν αὐτῷ, Πῶς 


2.18 εἶπον « εἶπαν 2.24 ἑαυτὸν φ αὐτὸν 

2.20 Εἰπον « Εἶπαν 3.2 ταῦτα τὰ σημεῖα δύναται Φ 
2.20 Τεσσαράκοντα ς Τεσσεράκοντα δύναται ταῦτα τὰ σημεῖα 
2.20 φκοδομήθη « οἰκοδομήθη 33. ὃ--- 

2.22 ᾧ «ὃν 3.4 ὃ φ[ὃ] 

2.24 ὃς-- 


197 


2.18 - 3.9 


ἀν τὸ Α 
τὸν Ἰησοῦν 


3.10 - 3.26 


Σαλείμ 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


δύναται ταῦτα γενέσθαι; 15 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, 
Σὺ εἶ ὁ διδάσκαλος τοῦ Ἰσραήλ, καὶ ταῦτα οὐ γινώσκεις; 
Ἡ Αμὴν ἀμὴν λέγω σοι ὅτι ὃ οἴδαμεν λαλοῦμεν, καὶ ὃ 
ἑωράκαμεν μαρτυροῦμεν: καὶ τὴν μαρτυρίαν ἡμῶν οὐ 
λαμβάνετε. [2 Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν καὶ οὐ πιστεύετε, πῶς, 
ἐὰν εἴπω ὑμῖν τὰ ἐπουράνια, πιστεύσετε; [1 Καὶ οὐδεὶς 
ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανόν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, 
ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὧν ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ καθὼς Μωσῆς 
ὕψωσεν τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ 
ἀνθρώπου. 
ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. 


5: - ε , 2 ΓΝ ν᾽ ᾿ Π 2 
ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ 


Ἰό Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν υἱὸν 
αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ 
ἀπόληται, ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. ᾿7Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ θεὸς 
τὸν υἱὸν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα 
σωθῇ ὁ κόσμος δι᾽ αὐτοῦ. ὃ Ὃ πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐ κρίνεται: 
ὁ δὲ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται, ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα 
τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ. "" Αὕτη δέ ἐστιν ἡ κρίσις, ὅτι τὸ 
φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι 
μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς: ἦν γὰρ πονηρὰ αὐτῶν τὰ ἔργα. 
20 Πᾶς γὰρ ὁ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς, καὶ οὐκ ἔρχεται 
πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 2: Ὁ δὲ ποιῶν τὴν 
ἀλήθειαν ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, ἵνα φανερωθῇ αὐτοῦ τὰ ἔργα, 
ὅτι ἐν θεῷ ἐστιν εἰργασμένα. 


22 Μετὰ ταῦτα ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὴν 
Ἰουδαίαν γῆν καὶ ἐκεῖ διέτριβεν μετ᾽ αὐτῶν καὶ ἐβάπτιζεν. 
25 ν δὲ καὶ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Αἰνὼν ἐγγὺς τοῦ ᾿Σαλήμ,, 
ὅτι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ: καὶ παρεγίνοντο καὶ ἐβαπτίζοντο. 
ΞΖ ρὕπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης. 
25 Ἐγένετο οὖν ζήτησις ἐκ τῶν μαθητῶν Ἰωάννου μετὰ 
Ἰουδαίου περὶ καθαρισμοῦ. 26 Καὶ ἦλθον πρὸς τὸν Ἰωάννην 


Ὁ 


καὶ εἶπον αὐτῷ, 'Ραββί, ὃς ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ᾧ 


Ἂ 


σὺ μεμαρτύρηκας, ἴδε οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες ἔρχονται 


3.13 ὁ ὧν ἐν τῷ οὐρανῷ «-- 3.17 αὐτοῦ εἰς « εἰς 

3.14 Μωσῆς ς Μωσῆς 3.19. πονηρὰ αὐτῶν « αὐτῶν πονηρὰ 
3.15 εἰς αὐτὸν ο ἐν αὐτῷ 3.23 Ἰωάννης « ὁ Ἰωάννης 

3.15 μὴ ἀπόληται ἀλλ᾽ ς--- 3.23 Σαλήμ «Σαλείμ 

3.16 αὐτοῦ «ε-- 3.26 εἶπον « εἶπαν 


198 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


πρὸς αὐτόν. 27 ΑἈπεκρίθη Ἰωάννης καὶ εἶπεν, Οὐ δύναται 
εἰ , ᾽ , ἐπ ἃ: τῆν ὰ Ξ. πιἴἃἷ 2 “- 
ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδέν, ἐὰν μὴ ἡ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ 
οὐρανοῦ. 28 Αὐτοὶ ὑμεῖς μαρτυρεῖτε ὅτι εἶπον, Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ 
χριστός, ἀλλ᾽ ὅτι Ἀπεσταλμένος εἰμὶ ἔμπροσθεν ἐκείνου. 2 Ὃ 
ἔχων τὴν νύμφην, νυμφίος ἐστίν ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, ὁ 
ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει διὰ τὴν φωνὴν τοῦ 
νυμφίου αὕτη οὖν ἡ χαρὰ ἣ ἐμὴ πεπλήρωται. Ὁ Ἐκεῖνον δεῖ 
Ἂς . ΕΣ Ν Ἂν τν ΄ 
αὐξάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι. 


31 ε ᾿᾿, 2 , ,. ἢ Ὅλ Ω , ε ΗΝ ᾽ - 
Ο ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστίν. Ο ὧν ἐκ τῆς 
γῆς, ἐκ τῆς γῆς ἐστιν, καὶ ἐκ τῆς γῆς λαλεῖ: ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ 
ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστίν. 2 Καὶ ὃ ἑώρακεν καὶ ἤκουσεν, 
τοῦτο μαρτυρεῖ: καὶ τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ οὐδεὶς λαμβάνει. 
35:0 λαβὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν ἐσφράγισεν ὅτι ὁ θεὸς 
Υ , 3 34 «ν" 4 ' , ψ , Ν δ [ον 
ἀληθής ἐστιν. ἢ Ὃν γὰρ ἀπέστειλεν ὁ θεός, τὰ ῥήματα τοῦ 
θεοῦ λαλεῖ: οὐ γὰρ ἐκ μέτρου δίδωσιν ὁ θεὸς τὸ πνεῦμα. 5 Ὃ 
πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν υἱόν, καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ. 
36: ,Ἱ 3 ν τι "» ν᾿ ».» ᾿ Ἂκ Ἢ ΄- κι 
Ο πιστεύων εἰς τὸν υἱὸν ἔχει ζωὴν αἰώνιον ὁ δὲ ἀπειθῶν τῷ 

ἐνὶ εἰ "» Γ , ΡΒ, δ 9 Ν νὸς σι , 2. 9 ἢ , 

υἱῷ, οὐκ ὄψεται ᾿ ζωήν,᾽ ἀλλ᾽ ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ μένει ἐπ᾽ αὐτόν. 
Ὡς οὖν ἔγνω ὁ κύριος ὅτι ἤκουσαν οἱ Φαρισαῖοι ὅτι 
Ἰησοῦς πλείονας μαθητὰς ποιεῖ καὶ βαπτίζει ἢ Ἰωάννης 
2 , 3 “- 3. Ὰ, Ὄ ᾽ [ὰ 3 2 ε Ν 
-- καίτοιγε Ἰησοῦς αὐτὸς οὐκ ἐβάπτιζεν, ἀλλ᾽ οἱ μαθηταὶ 
αὐτοῦ --- ἀφῆκεν τὴν Ἰουδαίαν, καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὴν 
Γαλιλαίαν. 1 Ἔδει δὲ αὐτὸν διέρχεσθαι διὰ τῆς Σαμαρείας. 

Ἄ ον 3 ὸ Ω - ᾽ὔ , , 
ρχεται οὖν εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχάρ, 
πλησίον τοῦ χωρίου ὃ ἔδωκεν Ἰακὼβ Ἰωσὴφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ: 
δἦν δὲ ἐκεῖ πηγὴ τοῦ Ἰακώβ. Ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακὼς ἐκ τῆς 
ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ. Ὥρα ἦν ὡσεὶ ἕκτη. 
ΤῬΈρχεται γυνὴ ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. λέγει αὐτῇ ὁ 
Ἰησοῦς, Δός μοι πιεῖν. ὃ Οἱ γὰρ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν 
εἰς τὴν πόλιν, ἵνα τροφὰς ἀγοράσωσιν. “7 Λέγει οὖν αὐτῷ ἣ γυνὴ 
ἣ Σαμαρεῖτις, Πῶς σὺ Ἰουδαῖος ἢν παρ᾽ ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, 


3.27 οὐδέν ο οὐδὲ ἕν 4.1 κύριος ὁ Ἰησοῦς 
3.28 μαρτυρεῖτε «ὁ μοι μαρτυρεῖτε 4.3 εἰς «πάλιν εἰς 
3.28 Οὐκ «[ὅτι] Οὐκ 4.5 Ἰωσὴφ «[τῷ] Ἰωσὴφ 
3.31 οὐρανοῦ ἐρχόμενος ἐπάνω 46 ὡσεὶ ς ὡς 

πάντων ἐστίν « οὐρανοῦ 4.7 πιεῖν «πεῖν 

ἐρχόμενος [ἐπάνω πάντων ἐστίν] 4.9 Σαμαρεῖτις « Σαμαρῖτις 
3.32 Καὶὃ ς Ὃ 4.9. πιεῖν ς πεῖν 


3.34 δθεὸς τὸ « τὸ 


199 


3.27 - 4.9 


τὴν ζωήν 


4.10 - 4.25 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος; --- Οὐ γὰρ συγχρῶνται 
Ἰουδαῖοι Σαμαρείταις. 15 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ, Εἰ 
ἤδεις τὴν δωρεὰν τοῦ θεοῦ, καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι, Δός μοι 
πιεῖν, σὺ ἂν ἤτησας αὐτόν, καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν. 
11 , 4 ἐξορχυ ας ᾿ Ψ , ᾿, ᾿, ε Ν Ἐ 
Λέγει αὐτῷ ἣ γυνή, Κύριε, οὔτε ἄντλημα ἔχεις, καὶ τὸ φρέαρ 
ἐστὶν βαθύ. πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν; '2 Μὴ σὺ μείζων εἶ 
τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἰακώβ, ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τὸ φρέαρ, καὶ αὐτὸς ἐξ 
αὐτοῦ ἔπιεν, καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, καὶ τὰ θρέμματα αὐτοῦ; 
13 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ, Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος 
, , Ψ, 14 «" 4. ΟΝ , 2 Φν εὖ θπιο ν ἃ 
τούτου, διψήσει πάλιν: ““ὃς δ᾽ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ 
δώσω αὐτῷ, οὐ μὴ διψήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. ἀλλὰ τὸ ὕδωρ ὃ δώσω 
αὐτῷ γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγὴ ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν 
φφν 15 , εἶ ἅν, ἃ ς τ , , ΄- ᾿Ν 
αἰώνιον. " Λέγει πρὸς αὐτὸν ἣ γυνή, Κύριε, δός μοι τοῦτο τὸ 
ὕδωρ, ἵνα μὴ διψῶ, μηδὲ ἔρχομαι ἐνθάδε ἀντλεῖν. 16 Λέγει αὐτῇ 
μη 3 “ [2 Ψ" "ἢ ", ΄“- Ἂς Ἂς ᾿᾽ »,) 
ὁ Ἰησοῦς, Ὕπαγε, φώνησον τὸν ἄνδρα σοῦ, καὶ ἐλθὲ ἐνθάδε. 
1710 Ἶ - ᾿ Ἂ Ω ᾽ ἀν, ᾿, ᾿ 2». αδι ε 
Ἀπεκρίθη ἣ γυνὴ καὶ εἶπεν, Οὐκ ἔχω ἄνδρα. Λέγει αὐτῇ ὁ 
1δ πέντε γὰρ ἄνδρας 
ἔσχες, καὶ νῦν ὃν ἔχεις οὐκ ἔστιν σου ἀνήρ: τοῦτο ἀληθὲς 
εἴρηκας. 1" Λέγει αὐτῷ ἣ γυνή, Κύριε, θεωρῶ ὅτι προφήτης εἶ 
σύ. 290ἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν. καὶ 
ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστὶν ὁ τόπος ὅπου δεῖ 
προσκυνεῖν. 2) Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Γύναι, πίστευσόν μοι, ὅτι 
ἔρχεται ὥρα, ὅτε οὔτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ οὔτε ἐν Ἱεροσολύμοις 


Ἰησοῦς, Καλῶς εἶπας ὅτι Ἄνδρα οὐκ ἔχω- 


προσκυνήσετε τῷ πατρί. 22 Ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε: 
ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν: ὅτι ἣ σωτηρία ἐκ τῶν 
Ἰουδαίων ἐστίν. 22 Ἀλλ᾽ ἔρχεται ὥρα καὶ νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ 
ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνήσουσιν τῷ πατρὶ ἐν πνεύματι 
καὶ ἀληθείᾳ: καὶ γὰρ ὁ πατὴρ τοιούτους ζητεῖ τοὺς 
προσκυνοῦντας αὐτόν. ἤ᾽ πνεῦμα ὁ θεός: καὶ τοὺς 
προσκυνοῦντας αὐτόν, ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ 
προσκυνεῖν. 25 Λέγει αὐτῷ ἣ γυνή, Οἶδα ὅτι Μεσίας ἔρχεται --- 


4.9 οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος Φ 4.16 ὁ Ἰησοῦς «-- 

γυναικὸς Σαμαρίτιδος οὔσης 4.17 εἶπεν « εἶπεν αὐτῷ 
4.9 Σαμαρείταις ς Σαμαρίταις 4.20 δεῖ προσκυνεῖν ς« προσκυνεῖν δεῖ 
4.10 πιεῖν ς πεῖν 4.21 Γύναι πίστευσόν μοι ς Πίστευέ 
4.11 ἡ γυνή «[ἣ γυνή] μοι γύναι 
4.14 διψήσῃ « διψήσει 4.23 Ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
4.15 ἔρχομαι « διέρχωμαι 4.25 Μεσίας ς Μεσσίας 


200 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ὁ λεγόμενος χριστός: ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα. 
26 Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι, ὁ λαλῶν σοι. 

2] Καὶ ἐπὶ τούτῳ ἦλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ ἐθαύμασαν 
.« . Ν Ω ὧν ᾽ ν ᾿ 53 , “ ΕΣ , 
ὅτι μετὰ γυναικὸς ἐλάλει: οὐδεὶς μέντοι εἰπεν, Τί ζητεῖς; ἤ, Τί 
λαλεῖς μετ᾽ αὐτῆς; 28 Ἀφῆκεν οὖν τὴν ὑδρίαν αὐτῆς ἡ γυνή, καὶ 
ἀπῆλθεν εἰς τὴν πόλιν, καὶ λέγει τοῖς ἀνθρώποις, 2 Δεῦτε, 
ἴδετε ἄνθρωπον, ὃς εἰπέν μοι πάντα ὅσα ἐποίησα μήτι οὗτός 
Η͂ ε ,ὕ 30 » - ᾽ - ,ὕ ν 2) ᾿ 
ἐστιν ὁ χριστός; “ὁ Ἐξῆλθον ἐκ τῆς πόλεως, καὶ ἤρχοντο πρὸς 

ἩΡΕΣ ὁ 31 » χ σι ν 2 , ΡΟ Π ,ὔ 7 
αὐτόν. ὁ Ἐν δὲ τῷ μεταξὺ ἠρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταί, λέγοντες, 
Ῥαββί, φάγε. 2 Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἐγὼ βρῶσιν ἔχω φαγεῖν ἣν 
ὑμεῖς οὐκ οἴδατε. 55 Ἔλεγον οὖν οἱ μαθηταὶ πρὸς ἀλλήλους, 
Μή τις ἤνεγκεν αὐτῷ φαγεῖν; “Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἐμὸν 
βρῶμά ἐστιν, ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, καὶ 
’, ᾽ - Ν "» 35 εἰ ς “ , .«“ "» 

τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον. Οὐχ ὑμεῖς λέγετε ὅτι Ἔτι 
τετράμηνός ἐστιν, καὶ ὁ θερισμὸς ἔρχεται; Ἰδού, λέγω ὑμῖν, 
ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν, καὶ θεάσασθε τὰς χώρας, ὅτι 
λευκαί εἰσιν πρὸς θερισμὸν ἤδη. 6 Καὶ ὁ θερίζων μισθὸν 
λαμβάνει, καὶ συνάγει καρπὸν εἰς ζωὴν αἰώνιον - ἵνα καὶ ὁ 
σπείρων ὁμοῦ χαίρῃ καὶ ὁ θερίζων. 57 Ἐν γὰρ τούτῳ ὁ λόγος 
ἐστὶν ὁ ἀληθινός, ὅτι Ἄλλος ἐστὶν ὁ σπείρων, καὶ ἄλλος ὁ 
θερίζων. ὃ Ἐγὼ ἀπέστειλα ὑμᾶς θερίζειν ὃ οὐχ ὑμεῖς 
κεκοπιάκατε- ἄλλοι κεκοπιάκασιν, καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν κόπον 
αὐτῶν εἰσεληλύθατε. 


39 Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν 
τῶν Σαμαρειτῶν διὰ τὸν λόγον τῆς γυναικὸς μαρτυρούσης ὅτι 
ΧΆΡΙΝ. , -“ 2 Ψ 40 - 5 ο Ν 8. “ὦ ε 
Εἰπέν μοι πάντα ὅσα ἐποίησα. ““ Ὥς οὖν ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ 
Σαμαρεῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι παρ᾽ αὐτοῖς: καὶ ἔμεινεν 
ἐκεῖ δύο ἡμέρας. 5: Καὶ πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διὰ τὸν 
, ΕἾ - ΑΣ: Ἢ ἄς, ον ἐν Ἵ , ν ᾿, ἧς 
λόγον αὐτοῦ, “τῇ τε γυναικὶ ἔλεγον ὅτι Οὐκέτι διὰ τὴν σὴν 
λαλιὰν πιστεύομεν αὐτοὶ γὰρ ἀκηκόαμεν, καὶ οἴδαμεν ὅτι 

οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ σωτὴρ τοῦ κόσμου, ὁ χριστός. 


4.25 πάντα « ἅπαντα 4.36 ἵνα καὶ «ἵνα 
4.27 ἦλθον «ἦλθαν 4.37 δάληθινός ς ἀληθινὸς 
4.27 ἐθαύμασαν « ἐθαύμαζον 4.390 Σαμαρειτῶν ς Σαμαριτῶν 
4.31] δὲ ς-- 4.39 ὅσα «ἃ 
4.34 ποιῶ «ποιήσω 4.40 Σαμαρεῖται Φ Σαμαρῖται 
4.36 Καὶ ὁθερίζων μισθὸν . Ὁ 4.42 ὃχριστός «--- 

θερίζων μισθὸν 


201 


4.26 - 4.42 


4.43 - 5.3 


ἤμελλεν 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


Μετὰ δὲ τὰς δύο ἡμέρας ἐξῆλθεν ἐκεῖθεν, καὶ ἀπῆλθεν εἰς 
Ν ,ὔ 44 Ἀπ ρΝ ν ε ᾽ “- ε , .« 
τὴν Γαλιλαίαν. “Αὐτὸς γὰρ ὁ Ἰησοῦς ἐμαρτύρησεν ὅτι 
, 3 πος ,ὕ Ν 3, μ 45 5 τ 

προφήτης ἐν τῇ ἰδίᾳ πατρίδι τιμὴν οὐκ ἔχει. 75 Ὅτε οὖν ἦλθεν 
εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐδέξαντο αὐτὸν οἱ Γαλιλαῖοι, πάντα 
ἑωρακότες ἃ ἐποίησεν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐν τῇ ἑορτῇ καὶ αὐτοὶ 
γὰρ ἦλθον εἰς τὴν ἑορτήν. 

46 Ἦλθεν οὖν πάλιν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὴν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας, 
ὅπου ἐποίησεν τὸ ὕδωρ οἶνον. Καὶ ἦν τις βασιλικός, οὗ ὁ υἱὸς 
ἠσθένει ἐν Καπερναούμ. 17 Οὗτος ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ἥκει ἐκ 

Ρε Η ,ὕ ᾽ ᾿ , "κα ᾿ ΓΝ: Ν 
τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἀπῆλθεν πρὸς αὐτόν, καὶ 
ἠρώτα αὐτὸν ἵνα καταβῇ καὶ ἰάσηται αὐτοῦ τὸν υἱόν - ᾿ἔμελλεν᾽ 
γὰρ ἀποθνήσκειν. “ὃ Εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτόν, Ἐὰν μὴ 
σημεῖα καὶ τέρατα ἴδητε, οὐ μὴ πιστεύσητε. “Λέγει πρὸς 

(ἢ Ν ᾿ , , Ἔ Ἂς Ἂ “-“ Ν 
αὐτὸν ὁ βασιλικός, Κύριε, κατάβηθι πρὶν ἀποθανεῖν τὸ 
’,’ 50 , Ψ Ὧν» 19. ἴῳ - Ψ δ ε»ἵὔ κι 
παιδίον μου. "Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Πορεύου - ὁ υἱός σου ζῇ. 
Καὶ ἐπίστευσεν ὁ ἄνθρωπος τῷ λόγῳ ᾧ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, 
καὶ ἐπορεύετο. 5, Ἤδη δὲ αὐτοῦ καταβαίνοντος, οἱ δοῦλοι 
αὐτοῦ ἀπήντησαν αὐτῷ, καὶ ἀπήγγειλαν λέγοντες ὅτι Ὁ παῖς 
σου ζῇ. “2 Ἐπύθετο οὖν παρ᾽ αὐτῶν τὴν ὥραν ἐν ἣ κομψότερον 
ἔσχεν. Καὶ εἶπον αὐτῷ ὅτι Χθὲς ὥραν ἑβδόμην ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ 
πυρετός. 55 Ἔγνω οὖν ὁ πατὴρ ὅτι ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ, ἐν ἣ εἶπεν 
αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι Ὁ υἱός σου ζῇ: καὶ ἐπίστευσεν αὐτὸς καὶ ἣ 
οἰκία αὐτοῦ ὅλη. “Τοῦτο πάλιν δεύτερον σημεῖον ἐποίησεν ὁ 
Ἰησοῦς, ἐλθὼν ἐκ τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Γαλιλαίαν. 
Μετὰ ταῦτα ἦν ᾿ἣ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβη ὁ 
Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα. 

2 Ἔστιν δὲ ἐν τοῖς ἹἹεροσολύμοις ἐπὶ τῇ προβατικῇ 
κολυμβήθρα, ἣ ἐπιλεγομένη Ἑβραϊστὶ Βηθεσδά, πέντε στοὰς 
ἔχουσα. ὁ Ἔν ταύταις κατέκειτο πλῆθος πολὺ τῶν 


4.43 καὶ ἀπῆλθεν «ς--- 4.52 παρ᾽ αὐτῶν τὴν ὥραν « τὴν ὥραν 
444 ὃς παρ᾽ αὐτῶν ᾿ 

4.45 ἃ εὅσα 4.52 Καὶ εἰπον « εἰπαν οὖν 

4.46 ὃ Ἰησοῦς «--- 4.52 Χθὲς ς Ἐχθὲς 

4.46 Καπερναούμ « Καφαρναούμ 4.53 ἐν ἐκείνῃ « [ἐν] ἐκείνῃ 

4.47 αὐτὸν ἵνα « ἵνα 4.535 ὅτι Ὃς. Ὁ 

4.47 ἔμελλεν ς ἤμελλεν 4.54 πάλιν ς [δὲ] πάλιν 

4.50 Καὶ ἐπίστευσεν ς Ἐπίστευσεν 51 ἡἣς-- 

4.50 ᾧ εὃν 


5.1 ὃδε-- 

4.51 ἀπήντησαν αὐτῷ καὶ ἀπήγγειλαν 5.2 Βηθεσδά « Βηθζαθὰ 
4 ὑπήντησαν αὐτῷ 5.3 πολὺ ς-- 

4.51 σου φαὐτοῦ 


202 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ἀσθενούντων, τυφλῶν, χωλῶν, ξηρῶν, ἐκδεχομένων τὴν τοῦ 
ὕδατος κίνησιν. 1 Ἄγγελος γὰρ κατὰ καιρὸν κατέβαινεν ἐν τῇ 
κολυμβήθρᾳ, καὶ ἐτάρασσεν τὸ ὕδωρ- ὁ οὖν πρῶτος ἐμβὰς μετὰ 
τὴν ταραχὴν τοῦ ὕδατος, ὑγιὴς ἐγίνετο, ᾧ δήποτε κατείχετο 
νοσήματι. “ Ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα ᾿ὀκτὼ ἔτη 
ἔχων ἐν τῇ ἀσθενείᾳ. “Τοῦτον ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς κατακείμενον, 
Ν Ἂς Εὖ ε Ψ» ᾿ "᾽ » 3 ΄“- , Ἔ, Ν 
καὶ γνοὺς ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει, λέγει αὐτῷ, Θέλεις ὑγιὴς 
᾿ Ὧν ΠΕ Ὲ ’, πος ἀν, δος ᾧ ΨᾺ , ᾿, ᾽ 
γενέσθαι; 7 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ἀσθενῶν, Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ 
"᾽ ἘΚ ἐν “- ν τ) ’, 3 Ά᾿ , 
ἔχω ἵνα, ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ, βάλῃ με εἰς τὴν κολυμβήθραν: 
' κὰ ἃ ἂν ΕΑ͂ΒΕΣ ἈΝ 4 - , 8 , Ὁ φν 
ἐν ᾧ δὲ ἔρχομαι ἐγώ, ἄλλος πρὸ ἐμοῦ καταβαίνει. “ Λέγει αὐτῷ 
ὁ Ἰησοῦς, Ἔγειραι, ἀρον τὸν κράββατόν σου, καὶ περιπάτει. 
“Καὶ εὐθέως ἐγένετο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἦρεν τὸν 
Ψ'; ΕΣ ΄- Ν ’, κὰ Ν ’, ΕΣ ε ᾿ 
κράββατον αὐτοῦ καὶ περιεπάτει. Ἦν δὲ σάββατον ἐν ἐκείνῃ 
“ες ᾿ 
τῇ ἡμέρᾳ. 
ἸθΡἜλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι τῷ τεθεραπευμένῳ, Σάββατόν 
᾽ ᾽ "᾿, , ἿΣ Ν ψ Τ1. 5 ,ὕ 
ἐστιν: οὐκ ἔξεστίν σοι ἀραι τὸν κράββατον. [1 Απεκρίθη 
αὐτοῖς, Ὁ ποιήσας με ὑγιῆ, ἐκεῖνός μοι εἰπεν, Ἄρον τὸν 
᾿ς , Ν , 12 ,ὕ ΙΩ β.. “ἢ , 
κράββατόν σου καὶ περιπάτει. '“ Ἡρώτησαν οὖν αὐτόν, Τίς 
ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰπών σοι, Ἄρον τὸν κράββατόν σου καὶ 
, 13 ε ᾿ τ κ᾿ τ ἸλΑ , Ἷ ε εΥ . “ 
περιπάτει; Ὁ δὲ ἰαθεὶς οὐκ ἤδει τίς ἐστιν ὁ γὰρ Ἰησοῦς 
ἐξένευσεν, ὄχλου ὄντος ἐν τῷ τόπῳ. “Μετὰ ταῦτα εὑρίσκει 
αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ εἰπεν αὐτῷ, Ἴδε ὑγιὴς γέγονας: 
, : Γὰ -“ὔ ἣν “- ἢ ΓΙ; Ἴ , 15 ᾽ - ἔ 
μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν ᾿τί σοι᾿ γένηται. ᾽ ᾿Απῆλθεν ὁ 
ἄνθρωπος, καὶ ἀνήγγειλεν τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ 
ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ. ᾿ὅ Καὶ διὰ τοῦτο ἐδίωκον τὸν Ἰησοῦν οἱ 
Ἰουδαῖοι, καὶ ἐζήτουν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ὅτι ταῦτα ἐποίει ἐν 
σαββάτῳ. 17 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίνατο αὐτοῖς, Ὃ πατήρ μου 
«“ ᾿ 2 ϑ ΝΣ ΤΡ. , 18 ᾿ ἧς Ἐν - 
ἕως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι. ᾿ὃ Διὰ τοῦτο οὖν μᾶλλον 
ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι, ὅτι οὐ μόνον ἔλυεν τὸ 
’, 5 Ν Ν , 5“, 5) Ν , "»᾿ Ξε Ν 
σάββατον, ἀλλὰ καὶ πατέρα ἴδιον ἔλεγεν τὸν θεόν, ἴσον ἑαυτὸν 
ποιῶν τῷ θεῷ. 


5.3 ἐκδεχομένων τὴν τοῦ ὕδατος 5.11 Ἀπεκρίθη ς Ὁ δὲ ἀπεκρίθη 
κίνησιν «--- 5.11 κράββατόν ς« κράβαττόν 

54 -- 5.12 οὖν ς--- 

5.5 ὀκτὼ φ[καὶ] ὀκτὼ 5.12 τὸν κράββατόν σου «--- 

5.5 ἀσθενείᾳ ς ἀσθενείᾳ αὐτοῦ 5.14 τίσοι « σοίτι 

5.8 Ἔνγειραι ς Ἔγειρε 5.16 τὸν Ἰησοῦν οἱ Ἰουδαῖοι «ὁ οἱ 

5.8 κράββατόν « κράβαττόν Ἰουδαῖοι τὸν Ἰησοῦν 

5.9 κράββατον « κράβαττον 5.16 καὶ ἐζήτουν αὐτὸν ἀποκτεῖναι Φ 

5.10 οὐκ « καὶ οὐκ -- 

5.10 κράββατον « κράβαττόν σου 5.17 Ἰησοῦς «[ Ἰησοῦς] 


203 


5.4 - 5.18 


καὶ ὀκτὼ 


σοι τί 


5.19 - 5.36 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


19 Απεκρίνατο οὖν ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ἀμὴν ἀμὴν 
λέγω ὑμῖν, οὐ δύναται ὁ υἱὸς ποιεῖν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐδέν, ἐὰν μή 
τι βλέπῃ τὸν πατέρα ποιοῦντα. ἃ γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιῇ, ταῦτα 
καὶ ὁ υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ. 29 Ὃ γὰρ πατὴρ φιλεῖ τὸν υἱόν, καὶ 
πάντα δείκνυσιν αὐτῷ ἃ αὐτὸς ποιεῖ: καὶ μείζονα τούτων 
δείξει αὐτῷ ἔργα, ἵνα ὑμεῖς θαυμάζητε. 2: “Ὥσπερ γὰρ ὁ πατὴρ 
ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, οὕτως καὶ ὁ υἱὸς οὺς θέλει 
ζωοποιεῖ. 22 Οὐδὲ γὰρ ὁ πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ τὴν κρίσιν 
πᾶσαν δέδωκεν τῷ υἱῷ- 2 ἵνα πάντες τιμῶσιν τὸν υἱόν, καθὼς 
τιμῶσιν τὸν πατέρα. Ὁ μὴ τιμῶν τὸν υἱόν, οὐ τιμᾷ τὸν πατέρα 
τὸν πέμψαντα αὐτόν. 22 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ὁ τὸν λόγον 
μου ἀκούων, καὶ πιστεύων τῷ πέμψαντί με, ἔχει ζωὴν αἰώνιον - 
καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται, ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου 
εἰς τὴν ζωήν. 25 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἔρχεται ὥρα καὶ νῦν 
ἐστιν, ὅτε οἱ νεκροὶ ἀκούσονται τῆς φωνῆς τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, 
καὶ οἱ ἀκούσαντες ζήσονται. 26 Ὥσπερ γὰρ ὁ πατὴρ ἔχει ζωὴν 
ἐν ἑαυτῷ, οὕτως ἔδωκεν καὶ τῷ υἱῷ ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ 2) καὶ 
ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ καὶ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι υἱὸς ἀνθρώπου 
ἐστίν. 25 Μὴ θαυμάζετε τοῦτο. ὅτι ἔρχεται ὥρα, ἐν ἣ πάντες οἱ 
ἐν τοῖς μνημείοις ἀκούσονται τῆς φωνῆς αὐτοῦ, “καὶ 
ἐκπορεύσονται, οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες, εἰς ἀνάστασιν ζωῆς: 
οἱ δὲ τὰ φαῦλα πράξαντες, εἰς ἀνάστασιν κρίσεως. 

30 Οὐ δύναμαι ἐγὼ ποιεῖν ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ οὐδέν- καθὼς ἀκούω, 
κρίνω: καὶ ἣ κρίσις ἣ ἐμὴ δικαία ἐστίν - ὅτι οὐ ζητῶ τὸ θέλημα 
τὸ ἐμόν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με πατρός. ᾽, Ἐὰν ἐγὼ 
μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, ἣ μαρτυρία μου οὐκ ἔστιν ἀληθής. 
ΞΖ Ἄλλος ἐστὶν ὁ μαρτυρῶν περὶ ἐμοῦ, καὶ οἶδα ὅτι ἀληθής 
ἐστιν ἣ μαρτυρία ἣν μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ. 79 Ὑμεῖς 
ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ μεμαρτύρηκεν τῇ ἀληθείᾳ. 
354 Ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω, ἀλλὰ 
ταῦτα λέγω ἵνα ὑμεῖς σωθῆτε. δ Ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ 
καιόμενος καὶ φαίνων, ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε ἀγαλλιαθῆναι πρὸς 
ὥραν ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ. “ὁ Ἐγὼ δὲ ἔχω τὴν μαρτυρίαν μείζω 
τοῦ Ἰωάννου. τὰ γὰρ ἔργα ἃ ἔδωκέν μοι ὁ πατὴρ ἵνα τελειώσω 


5.19. εἶπεν ς ἔλεγεν 5.27 καὶ κρίσιν « κρίσιν 
5.25 ἀκούσονται « ἀκούσουσιν 5.28 ἀκούσονται « ἀκούσουσιν 
5.25 ζήσονται 9 ζήσουσιν 5.30 πατρός «--- 
5.26 ἔδωκεν καὶ τῷ υἱῷ ο καὶ τῷ υἱῷ 5.36 ἔδωκέν ς« δέδωκέν 
ἔδωκεν 


204 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


αὐτά, αὐτὰ τὰ ἔργα ἃ ἐγὼ ποιῶ, μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὅτι ὁ πατήρ 
με ἀπέσταλκεν. Καὶ ὁ πέμψας με πατήρ, αὐτὸς 
μεμαρτύρηκεν περὶ ἐμοῦ. Οὔτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε πώποτε, 
οὔτε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε. 78 Καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε 
μένοντα ἐν ὑμῖν, ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ 
πιστεύετε. "ἡ Ἐρευνᾶτε τὰς γραφάς, ὅτι ὑμεῖς δοκεῖτε ἐν 
αὐταῖς ζωὴν αἰώνιον ἔχειν, καὶ ἐκεῖναί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι 


40 καὶ οὐ θέλετε ἐλθεῖν πρός με, ἵνα ζωὴν ἔχητε. 


περὶ ἐμοῦ: 
1 Δόξαν παρὰ ἀνθρώπων οὐ λαμβάνω: “2ἀλλ᾽ ἔγνωκα ὑμᾶς, 
Ἷς Ν ἣν , - - ΣΣ Ὁ, 2 ς “ 43. Πα ᾿ 

ὅτι τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς. “ Ἐγὼ ἐλήλυθα 
ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ πατρός μου, καὶ οὐ λαμβάνετέ με: ἐὰν ἄλλος 
ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λήψεσθε. “' Πῶς δύνασθε 
ς “-“ ΄- , Ἃΐ Ε , ᾿ Ν Ν 
ὑμεῖς πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν 
δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; 1“ Μὴ δοκεῖτε ὅτι 
ἐγὼ κατηγορήσω ὑμῶν πρὸς τὸν πατέρα ἔστιν ὁ κατηγορῶν 
ὑμῶν, Μωσῆς, εἰς ὃν ὑμεῖς ἠλπίκατε. 45 Εἰ γὰρ ἐπιστεύετε 
"Μωσῇ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί: περὶ γὰρ ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγραψεν. 
ΤΠ Εἰ δὲ τοῖς ἐκείνου γράμμασιν οὐ πιστεύετε, πῶς τοῖς ἐμοῖς 
ῥήμασιν πιστεύσετε; 


Μετὰ ταῦτα ἀπῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς θαλάσσης τῆς 
Γαλιλαίας, τῆς Τιβεριάδος. 2 Καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος 
πολύς, ὅτι ἑώρων αὐτοῦ τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει ἐπὶ τῶν 
3 , 3» - Ν ᾿ Α΄ ὰ Δ᾽ μι - τ, ἃ ΩΝ 
ἀσθενούντων. ὁ᾿Ανῆλθεν δὲ εἰς τὸ ὄρος ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖ 
Η , ΝΥ σι σι 3 [ο ἀφ Δ Ὁ Ν Ν ’ ξ 
ἐκάθητο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. Ἦν δὲ ἐγγὺς τὸ Πάσχα, ἣ 
ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων.  Ἐπάρας οὖν ὁ Ἰησοῦς τοὺς ὀφθαλμούς, 
καὶ θεασάμενος ὅτι πολὺς ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτόν, λέγει 
πρὸς τὸν Φίλιππον, Πόθεν ἀγοράσομεν ἄρτους, ἵνα φάγωσιν 
Φ 6 [ο ἃ τ Υ, ΠΌΝΟ ἃς οἷ . Ἀν , 
οὗτοι; “Τοῦτο δὲ ἔλεγεν πειράζων αὐτόν αὐτὸς γὰρ ἤδει τί 
ἔμελλεν ποιεῖν. 7 ᾿Απεκρίθη αὐτῷ Φίλιππος, Διακοσίων 
δηναρίων ἄρτοι οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς, ἵνα ἕκαστος αὐτῶν 


5.36 ἐγὼ ποιῶ Φ ποιῶ 5.46 Μωσῇ «. Μωῦσεῖ 

5.37 αὐτὸς « ἐκεῖνος 6.2 Καὶ ἠκολούθει ς Ἠκολούθει δὲ 

5.37 ἀκηκόατε πώποτε « πώποτε 6.2 ἑώρων αὐτοῦ « ἐθεώρουν 
ἀκηκόατε 63 ὁὃς:-- 

5.38 μένοντα ἐν ὑμῖν « ἐν ὑμῖν 6.5 ὁ Ἰησοῦς τοὺς ὀφθαλμούς « τοὺς 
μένοντα ὀφθαλμοὺς ὁ Ἰησοῦς 

5.39 Ἐρευνᾶτε Φ Ἐραυνᾶτε 6.5 τὸν ς--- 

5.42 ἀλλ᾽ «ς ἀλλὰ 6.5 ἀγοράσομεν « ἀγοράσωμεν 

5.43 λήψεσθε « λήμψεσθε 6.7. Φίλιππος ς [ὁ] Φίλιππος 

5.45 Μωσῆς ς Μωσῆς 6.7 αὐτῶν βραχύ τι « βραχῦ [τι] 


205 


5.37 - 6.7 


Μωσεῖ 


6.ὃ - 6.22 


Ἀνέπεσαν 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


βραχύ τι λάβῃ. δ Λέγει αὐτῷ εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, 
᾿Ανδρέας ὁ ἀδελφὸς Σίμωνος Πέτρου, " Ἔστιν παιδάριον ἕν 
ὧδε, ὃ ἔχει πέντε ἄρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια: ἀλλὰ 
ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; ᾿ Εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς, Ποιήσατε 
τοὺς ἀνθρώπους ἀναπεσεῖν. Ἦν δὲ χόρτος πολὺς ἐν τῷ τόπῳ. 
“᾿Ἀνέπεσον᾽ οὖν οἱ ἄνδρες τὸν ἀριθμὸν ὡσεὶ πεντακισχίλιοι. 
ἩΈλαβεν δὲ τοὺς ἄρτους ὁ Ἰησοῦς, καὶ εὐχαριστήσας 
διέδωκεν τοῖς μαθηταῖς, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ἀνακειμένοις: 
ὁμοίως καὶ ἐκ τῶν ὀψαρίων ὅσον ἤθελον. [2 Ὡς δὲ 
ἐνεπλήσθησαν, λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Συναγάγετε τὰ 
περισσεύσαντα κλάσματα, ἵνα μή τι ἀπόληται. ἡ“ Συνήγαγον 
οὖν, καὶ ἐγέμισαν δώδεκα κοφίνους κλασμάτων ἐκ τῶν πέντε 
ἄρτων τῶν κριθίνων, ἃ ἐπερίσσευσεν τοῖς βεβρωκόσιν. '᾿Οἱ 
οὖν ἄνθρωποι ἰδόντες ὃ ἐποίησεν σημεῖον ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγον ὅτι 
Οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ προφήτης ὁ ἐρχόμενος εἰς τὸν κόσμον. 
15 Ἰησοῦς οὖν γνοὺς ὅτι μέλλουσιν ἔρχεσθαι καὶ ἁρπάζειν 
αὐτόν, ἵνα ποιήσωσιν αὐτὸν βασιλέα, ἀνεχώρησεν εἰς τὸ ὄρος 
αὐτὸς μόνος. 


16: ΧΑ δ΄. 5 ΑΝ ὁ ᾽ ἢ Ν ᾽ ἄν δ ας ἃ 
Ως δὲ ὀψία ἐγένετο, κατέβησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὴν 


11 καὶ ἐμβάντες εἰς τὸ πλοῖον, ἤρχοντο πέραν τῆς 


θάλασσαν, 
θαλάσσης εἰς Καπερναούμ. Καὶ σκοτία ἤδη ἐγεγόνει, καὶ οὐκ 
ἐληλύθει πρὸς αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. 18 Ἥ τε θάλασσα ἀνέμου 
μεγάλου πνέοντος διηγείρετο. ᾽5 Ἐληλακότες οὖν ὡς σταδίους 
εἴκοσι πέντε ἢ τριάκοντα, θεωροῦσιν τὸν Ἰησοῦν 
περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης, καὶ ἐγγὺς τοῦ πλοίου 
γινόμενον καὶ ἐφοβήθησαν. 29 Ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς, Ἐγώ εἰμι: μὴ 
φοβεῖσθε. 2: Ἤθελον οὖν λαβεῖν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον. καὶ 
εὐθέως τὸ πλοῖον ἐγένετο ἐπὶ τῆς γῆς εἰς ἣν ὑπῆγον. 

22 ῇ ἐπαύριον ὁ ὄχλος ὁ ἑστηκὼς πέραν τῆς θαλάσσης, 
ἰδὼν ὅτι πλοιάριον ἄλλο οὐκ ἦν ἐκεῖ εἰ μὴ ἕν ἐκεῖνο εἰς ὃ 
ἐνέβησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ ὅτι οὐ συνεισῆλθεν τοῖς 


6.9 ἐν ὧδε ὃ « ὧδε ὃς 6.17 τὸ ς-- 

6.10 δὲ ὁ «ὁ 6.17 Καπερναούμ ς Καφαρναούμ 
6.10 Ἀνέπεσον ς Ἀνέπεσαν 6.17 οὐκ «οὔπω 

6.10 ὡσεὶ «ὡς 6.18 διηγείρετο « διεγείρετο 

6.11 δὲ τοὺς « οὖν τοὺς 6.21 τὸ πλοῖον ἐγένετο ο ἐγένετο τὸ 
6.11 τοῖς μαθηταῖς οἱ δὲ μαθηταὶ «--- πλοῖον 

6.13 ἐπερίσσευσεν « ἐπερίσσευσαν 6.22 ἰδὼν « εἶδον 

6.14 ὁ Ἰησοῦς «--- 6.22 ἐκεῖνο εἰς ὃ ἐνέβησαν οἱ μαθηταὶ 
6.15 ποιήσωσιν αὐτὸν ς ποιήσωσιν αὐτοῦ «--- 

6.15 ἀνεχώρησεν 9 ἀνεχώρησεν πάλιν 


206 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


μαθηταῖς αὐτοῦ ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ πλοιάριον, ἀλλὰ μόνοι οἱ 
μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπῆλθον -- 2 ἄλλα δὲ ἦλθεν πλοιάρια ἐκ 
Τιβεριάδος ἐγγὺς τοῦ τόπου ὅπου ἔφαγον τὸν ἄρτον, 
εὐχαριστήσαντος τοῦ κυρίου --- Ζ'ὅτε οὖν εἶδεν ὁ ὄχλος ὅτι 
Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ἐκεῖ οὐδὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, ἐνέβησαν αὐτοὶ 
εἰς τὰ πλοῖα, καὶ ἦλθον εἰς Καπερναούμ, ζητοῦντες τὸν 
Ἰησοῦν. 25 Καὶ εὑρόντες αὐτὸν πέραν τῆς θαλάσσης, εἶπον 
αὐτῷ, Ῥαββί, πότε ὧδε γέγονας; 25 Ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς 
καὶ εἶπεν, ᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ζητεῖτέ με, οὐχ ὅτι εἴδετε 
σημεῖα, ἀλλ᾽ ὅτι ἐφάγετε ἐκ τῶν ἄρτων καὶ ἐχορτάσθητε. 
2] Ἐργάζεσθε μὴ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην, ἀλλὰ τὴν 
βρῶσιν τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἣν ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου ὑμῖν δώσει. τοῦτον γὰρ ὁ πατὴρ ἐσφράγισεν, ὁ θεός. 
28 Εἶπον οὖν πρὸς αὐτόν, Τί ποιῶμεν, ἵνα ἐργαζώμεθα τὰ ἔργα 
τοῦ θεοῦ; 2 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τοῦτό ἐστιν τὸ 
ἔργον τοῦ θεοῦ, ἵνα πιστεύσητε εἰς ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος. 
30 Εἶπον οὖν αὐτῷ, Τί οὖν ποιεῖς σὺ σημεῖον, ἵνα ἴδωμεν καὶ 
πιστεύσωμέν σοι; Τί ἐργάζῃ; 1 Οἱ πατέρες ἡμῶν τὸ μάννα 
ἔφαγον ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθώς ἐστιν γεγραμμένον, Ἄρτον ἐκ τοῦ 
οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς φαγεῖν. ᾽2 Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, 
᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ Μωσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ 
τοῦ οὐρανοῦ ἀλλ᾽ ὁ πατήρ μου δίδωσιν ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ τοῦ 
οὐρανοῦ τὸν ἀληθινόν. 5. Ὃ γὰρ ἄρτος τοῦ θεοῦ ἐστιν ὁ 
καταβαίνων ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. 
54 Εἶπον οὖν πρὸς αὐτόν, Κύριε, πάντοτε δὸς ἡμῖν τὸν ἄρτον 
τοῦτον. ᾿ Εἶπεν δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς 
ζωῆς: ὁ ἐρχόμενος πρός με οὐ μὴ πεινάσῃ: καὶ ὁ πιστεύων εἰς 
ἐμὲ οὐ μὴ διψήσῃ πώποτε. 6 Ἀλλ᾽ εἶπον ὑμῖν ὅτι καὶ ἑωράκατέ 
με, καὶ οὐ πιστεύετε. 7 Πᾶν ὃ δίδωσίν μοι ὁ πατὴρ πρὸς ἐμὲ 
ἥξει: καὶ τὸν ἐρχόμενον πρός με οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω. 8 “Ὅτι 
καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμόν, 
ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με. 5 Τοῦτο δέ ἐστιν τὸ θέλημα 


6.22 πλοιάριον ἀλλὰ ς« πλοῖον ἀλλὰ 6.32 Μωσῆς «Μωῦσῆς 
6.23 δὲ ς-- 6.35 δὲ ς-- 

6.23 πλοιάρια « πλοιά[ρια] 6.35 πρόςμε «πρός ἐμὲ 
6.24 πλοῖα « πλοιάρια 6.35 διψήσῃ « διψήσει 
6.24 Καπερναούμ ς Καφαρναοὺμ 6.36 με φ[με] 

6.29 Ἰησοῦς «[ὁ] Ἰησοῦς 6.37 με «ἐμὲ 

6.29 πιστεύσητε « πιστεύητε 6.38 ἐκ «ἀπὸ 


207 


6.23 - 6.39 


6.40 - 6.54 


αὐτὸν | ἐν τῇ 


ἐν τῇ 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


τοῦ πέμψαντός με πατρός, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκέν μοι, μὴ ἀπολέσω 
ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω ᾿αὐτὸ ᾿τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. 2“ Τοῦτο 
δέ ἐστιν τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα πᾶς ὁ θεωρῶν τὸν 
υἱὸν καὶ πιστεύων εἰς αὐτόν, ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀναστήσω 
αὐτὸν ἐγὼ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. 

Ἢ Ἐγόγγυζον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι περὶ αὐτοῦ, ὅτι εἶπεν, Ἐγώ 
εἰμι ὁ ἄρτος ὁ καταβὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. “2 Καὶ ἔλεγον, Οὐχ 
οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ υἱὸς Ἰωσήφ, οὗ ἡμεῖς οἴδαμεν τὸν πατέρα 
καὶ τὴν μητέρα; Πῶς οὖν λέγει οὗτος ὅτι Ἐκ τοῦ οὐρανοῦ 
καταβέβηκα; “5 Ἀπεκρίθη οὖν ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Μὴ 
γογγύζετε μετ᾽ ἀλλήλων. “Οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με, ἐὰν 
μὴ ὁ πατὴρ ὁ πέμψας με ἑλκύσῃ αὐτόν, καὶ ἐγὼ ἀναστήσω 
αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. “5 Ἔστιν γεγραμμένον ἐν τοῖς 
προφήταις, Καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ θεοῦ. Πᾶς οὖν ὁ 
ἀκούων παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ μαθών, ἔρχεται πρός με. “Οὐχ 
ὅτι τὸν πατέρα τις ἑώρακεν, εἰ μὴ ὁ ὧν παρὰ τοῦ θεοῦ, οὗτος 
ἑώρακεν τὸν πατέρα. 77 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς 
ἐμέ, ἔχει ζωὴν αἰώνιον. “ὃ Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς. “Οἱ 
πατέρες ὑμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἀπέθανον. 
50 Οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνων, ἵνα τις ἐξ 
αὐτοῦ φάγῃ καὶ μὴ ἀποθάνῃ. "1 Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ 
τοῦ οὐρανοῦ καταβάς: ἐάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου, 
ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. Καὶ ὁ ἄρτος δὲ ὃν ἐγὼ δώσω, ἣ σάρξ μου 
ἐστίν, ἣν ἐγὼ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. 

52 Ἐμάχοντο οὖν πρὸς ἀλλήλους οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες, Πῶς 
δύναται οὗτος ἡμῖν δοῦναι τὴν σάρκα φαγεῖν; 5) Εἶπεν οὖν 
αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, ᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν 
σάρκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ 
ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς. “7 Ὃ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων 
μου τὸ αἷμα, ἔχει ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἐγὼ ἀναστήσω αὐτὸν "τῇ. 


6.39 πατρός ς--- 6.45 με «ἐμέ 

6.39 τῇ [ἐν] τῇ 6.46 τις ἑώρακεν « ἑώρακέν τις 
6.40 δέ «γάρ 6.47 εἰς ἐμέ «--- 

6.40 πέμψαντός με « πατρός μου 6.49 τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ « ἐν τῇ 
6.40 τῇ [ἐν] τῇ. ἐρήμῳ τὸ μάννα 

6.42 οὖν λέγει οὗτος « νῦν λέγει 6.51 ζήσεται ς ζήσει 

6.43 οὐνὸ -- 6.51 ἣν ἐγὼ δώσω «--- 

6.44 καὶ ἐγὼ ὁ. κἀγὼ 6.52 σάρκα «σάρκα [αὐτοῦ] 

6.45 οὖν ὁ ἀκούων « ὁ ἀκούσας 6.54 καὶ ἐγὼ Φ κἀγὼ 


208 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. “ Ἢ γὰρ σάρξ μου ἀληθῶς ἐστιν βρῶσις, καὶ τὸ 
αἷμά μου ἀληθῶς ἐστιν πόσις. “ὅ Ὃ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ 
πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. “7 Καθὼς 
ἀπέστειλέν με ὁ ζῶν πατήρ, κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν πατέρα: καὶ ὁ 
τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται δι᾽ ἐμέ. 55 Οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ 
ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς: οὐ καθὼς ἔφαγον οἱ πατέρες ὑμῶν τὸ 
μάννα, καὶ ἀπέθανον ὁ τρώγων τοῦτον τὸν ἄρτον, ᾿ζήσεται" 
εἰς τὸν αἰῶνα. “Ταῦτα εἶπεν ἐν συναγωγῇ διδάσκων ἐν 
Καπερναούμ. 


60 Πολλοὶ οὖν ἀκούσαντες ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶπον, 
Σκληρός ἐστιν οὗτος ὁ λόγος: τίς δύναται αὐτοῦ ἀκούειν; 
61 ἄπφδ ας Ἀν; Ων ὦ - 5 ε ᾿ς.’ , δ , : 

Εἰδὼς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐν ἑαυτῷ ὅτι γογγύζουσιν περὶ τούτου οἱ 
μαθηταὶ αὐτοῦ, εἶπεν αὐτοῖς, Τοῦτο ὑμᾶς σκανδαλίζει; 
62 Ἐὰν οὖν θεωρῆτε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀναβαίνοντα ὅπου 
ἦν τὸ πρότερον; 5) Τὸ πνεῦμά ἐστιν τὸ ζωοποιοῦν, ἣ σὰρξ οὐκ 
ὠφελεῖ οὐδέν τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λαλῶ ὑμῖν, πνεῦμά ἐστιν καὶ 

» ᾿ 64: 2 δὲ σΑς ᾿᾽ ε σι Ων ᾽ , 
ζωή ἐστιν. 5“, ᾿Αλλ᾽ εἰσὶν ἐξ ὑμῶν τινες οἱ οὐ πιστεύουσιν. 
ἜἬδει γὰρ ἐξ ἀρχῆς ὁ Ἰησοῦς, τίνες εἰσὶν οἱ μὴ πιστεύοντες, 

Ν , Υ ᾿ ᾿ ει ,ὕ 65 τς . “- 
καὶ τίς ἐστιν ὁ παραδώσων αὐτόν. “" Καὶ ἔλεγεν, Διὰ τοῦτο 
εἴρηκα ὑμῖν, ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με, ἐὰν μὴ ἡ 
δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ πατρός μου. 

66 Ἔκ τούτου πολλοὶ ἀπῆλθον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἰς τὰ 
ὀπίσω, καὶ οὐκέτι μετ᾽ αὐτοῦ περιεπάτουν. “7 Εἶπεν οὖν ὁ 
Ἰησοῦς τοῖς δώδεκα, Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε ὑπάγειν; 
6δ ᾿ΑἈπεκρίθη οὖν αὐτῷ Σίμων Πέτρος, Κύριε, πρὸς τίνα 
Ἧ , ἰὰ τὰν ἡ - 2 ’ "᾿, 69 ἢ ΩΝ 
ἀπελευσόμεθα; ἹΡήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις. “᾿ Καὶ ἡμεῖς 
πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἰ ὁ χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ 
θεοῦ τοῦ ζῶντος. 7) Ἀπεκρίθη αὐτοῖς “ὁ Ἰησοῦς, Οὐκ ἐγὼ ὑμᾶς 
τοὺς δώδεκα ἐξελεξάμην, καὶ ἐξ ὑμῶν εἰς διάβολός ἐστιν; 


6.55 ἀληθῶς ἐστιν βρῶσις ς ἀληθής 6.60 εἶπον « εἶπαν 


ἐστιν βρῶσις 6.60 οὗτος ὁ λόγος « ὁ λόγος οὗτος 
6.55 ἀληθῶς ἐστιν πόσις ς ἀληθής 6.63 λαλῶ « λελάληκα 

ἐστιν πόσις 6.65 μοῦ «--- 
6.57 ζήσεται ς ζήσει 6.66 ἀπῆλθον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ « 
6.58 ἐκτοῦ « ἐξ [ἐκ] τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἀπῆλθον 
6.58 ὑμῶν τὸ μάννα .-- 6.68 οὖν .-- 
6.58 ζήσεται « ζήσει 6.69 χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ 
6.59 Καπερναούμ « Καφαρναούμ ζῶντος « ἅγιος τοῦ θεοῦ 


209 


6.55 - 6.70 


ζήσει 


6.71 - 7.17 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ΤΙ Ἔλεγεν δὲ τὸν Ἰούδαν Σίμωνος Ἰσκαριώτην : οὗτος γὰρ 
"Ὁ τ τςἤζ , ΕΝ 5. σι , 
ἔμελλεν αὐτὸν παραδιδόναι, εὶς ὧν ἐκ τῶν δώδεκα. 


Καὶ περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς μετὰ ταῦτα ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ: οὐ 
7 γὰρ ἤθελεν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ περιπατεῖν, ὅτι ἐζήτουν αὐτὸν 
οἱ Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι. Ζ Ἦν δὲ ἐγγὺς ἣ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων ἣ 
Σκηνοπηγία. ᾿Εἶπον οὖν πρὸς αὐτὸν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, 
Μετάβηθι ἐντεῦθεν, καὶ ὕπαγε εἰς τὴν Ἰουδαίαν, ἵνα καὶ οἱ 
μαθηταί σου θεωρήσωσιν τὰ ἔργα σοῦ ἃ ποιεῖς. “ Οὐδεὶς γὰρ ἐν 
κρυπτῷ τι ποιεῖ, καὶ ζητεῖ αὐτὸς ἐν παρρησίᾳ εἶναι. Εἰ ταῦτα 
ποιεῖς, φανέρωσον σεαυτὸν τῷ κόσμῳ. "Οὐδὲ γὰρ οἱ ἀδελφοὶ 
αὐτοῦ ἐπίστευον εἰς αὐτόν. ὁ Λέγει οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ὁ 
καιρὸς ὁ ἐμὸς οὔπω πάρεστιν, ὁ δὲ καιρὸς ὁ ὑμέτερος πάντοτέ 
ἐστιν ἕτοιμος. Οὐ δύναται ὁ κόσμος μισεῖν ὑμᾶς: ἐμὲ δὲ μισεῖ, 
ὅτι ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ αὐτοῦ, ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρά ἐστιν. 
ὃ ᾽γμεῖς ἀνάβητε εἰς τὴν ἑορτὴν ταύτην: ἐγὼ οὔπω ἀναβαίνω 
εἰς τὴν ἑορτὴν ταύτην, ὅτι ὁ καιρὸς ὁ ἐμὸς οὔπω πεπλήρωται. 
“Ταῦτα δὲ εἰπὼν αὐτοῖς, ἔμεινεν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ. 

Ἰθ:Ως δὲ ἀνέβησαν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, τότε καὶ αὐτὸς ἀνέβη 
εἰς τὴν ἑορτήν, οὐ φανερῶς, ἀλλ᾽ ὡς ἐν κρυπτῷ. 1 Οἱ οὖν 
Ἰουδαῖοι ἐζήτουν αὐτὸν ἐν τῇ ἑορτῇ, καὶ ἔλεγον, Ποῦ ἐστιν 
ἐκεῖνος; 12 Καὶ γογγυσμὸς πολὺς περὶ αὐτοῦ ἦν ἐν τοῖς ὄχλοις: 
οἱ μὲν ἔλεγον ὅτι Ἀγαθός ἐστιν ἄλλοι ἔλεγον, Οὔ, ἀλλὰ πλανᾷ 
τὸν ὄχλον. 15 Οὐδεὶς μέντοι παρρησίᾳ ἐλάλει περὶ αὐτοῦ διὰ 
τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων. 


'4Ἤδῃ δὲ τῆς ἑορτῆς μεσούσης, ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ 
ἱερόν, καὶ ἐδίδασκεν. 5 Καὶ ἐθαύμαζον οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες, 
Πῶς οὗτος γράμματα οἶδεν, μὴ μεμαθηκώς; 56 Ἀπεκρίθη οὖν 
αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν, Ἢ ἐμὴ διδαχὴ οὐκ ἔστιν ἐμή, ἀλλὰ 
τοῦ πέμψαντός με. 17 Ἐάν τις θέλῃ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιεῖν, 


6.71 Ἰσκαριώτην Φ Ἰσκαριώτου 7.9 αὐτοῖς « αὐτὸς 

6.71] αὐτὸν παραδιδόναι Ὁ 7.10 τότε καὶ αὐτὸς ἀνέβη εἰς τὴν 
παραδιδόναι αὐτόν ἑορτήν « εἰς τὴν ἑορτήν τότε καὶ 

6.71 ὧν ς-- αὐτὸς ἀνέβη 

7.1 περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς μετὰ ταῦτα 7.10 ἀλλ’ ὡς « ἀλλὰ [ὡς] 
4 μετὰ ταῦτα περιεπάτει ὁ 7.12 πολὺς περὶ αὐτοῦ ἦν « περὶ αὐτοῦ 
Ἰησοῦς ἦν πολὺς 

7.3 θεωρήσωσιν τὰ ἔργα σου « 7.12 ἄλλοι «ἄλλοι [δὲ] 
θεωρήσουσιν σοῦ τὰ ἔργα 7.14 ὃ-ς-- 

7.4 ἐν κρυπτῷτι «τι ἐν κρυπτῷ 7.15 Καὶ ἐθαύμαζον .« Ἐθαύμαζον 

7.8 ταύτην ἐγὼ οὔπω « ἐγὼ οὐκ οὖν 

7.8 καιρὸς ὁ ἐμὸς ς ἐμὸς καιρὸς 7.16 ὁ φ[ὁ] 


210 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


γνώσεται περὶ τῆς διδαχῆς, πότερον ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν, ἢ ἐγὼ 
ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ λαλῶ. δ 'Ὃ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ λαλῶν, τὴν δόξαν τὴν 
ἰδίαν ζητεῖ: ὁ δὲ ζητῶν τὴν δόξαν τοῦ πέμψαντος αὐτόν, οὗτος 
Ξ, , ΕΣ τς 5 ’, ᾽ Ἄ σι ᾽ ", 19 ᾽ “- 
ἀληθής ἐστιν, καὶ ἀδικία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν. “Οὐ Μωσῆς 
δέδωκεν ὑμῖν τὸν νόμον, καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ποιεῖ τὸν νόμον; Τί 
με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι; 29 ᾿Απεκρίθη ὁ ὄχλος καὶ εἶπεν, 
Δ , "» » ’,’ ΓΚ “ ΑΕ ρνν ὦ ἈἌ {0 Ἴ ΄“- 

αιμόνιον ἔχεις: τίς σε ζητεῖ ἀποκτεῖναι; πεκρίθη Ἰησοῦς 
καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ἕν ἔργον ἐποίησα, καὶ πάντες θαυμάζετε. 
22 Διὰ τοῦτο Μωσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὴν περιτομήν --- οὐχ ὅτι ἐκ 

ΡΥ , ᾽ , ᾽ 9.2 “ , ΠῚ , 
τοῦ Μωσέως ἐστίν, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν πατέρων --- καὶ ἐν σαββάτῳ 

, », 23 2 ν᾿ ᾿ ᾿, ᾽ 

περιτέμνετε ἄνθρωπον. 2 Εἰ περιτομὴν λαμβάνει ἄνθρωπος ἐν 
σαββάτῳ, ἵνα μὴ λυθῇ ὁ νόμος Μωσέως, ἐμοὶ χολᾶτε ὅτι ὅλον 
"᾿, ω Ῥ΄Φ , Ἂ » 24 Ἂν , 4. 9) 
ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν σαββάτῳ; “Μὴ κρίνετε κατ᾽ ὄψιν, 
ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε. 


25 Ἔλεγον οὖν τινες ἐκ τῶν Ἱεροσολυμιτῶν, Οὐχ οὗτός 
ἐστιν ὃν ζητοῦσιν ἀποκτεῖναι; 2 Καὶ ἴδε παρρησίᾳ λαλεῖ, καὶ 
οὐδὲν αὐτῷ λέγουσιν. Μήποτε ἀληθῶς ἔγνωσαν οἱ ἄρχοντες ὅτι 
οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ χριστός; 27 Ἀλλὰ τοῦτον οἴδαμεν πόθεν 
ἐστίν ὁ δὲ χριστὸς ὅταν ἔρχηται, οὐδεὶς γινώσκει πόθεν ἐστίν. 
25 "Ἐκραξεν οὖν ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων ὁ Ἰησοῦς καὶ λέγων, 
Κἀμὲ οἴδατε, καὶ οἴδατε πόθεν εἰμί: καὶ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ οὐκ 
ἐλήλυθα, ἀλλ᾽ ἔστιν ἀληθινὸς ὁ πέμψας με, ὃν ὑμεῖς οὐκ 
οἴδατε. 2 Ἐγὼ οἶδα αὐτόν, ὅτι παρ᾽ αὐτοῦ εἰμι, κἀκεῖνός με 
ἀπέστειλεν. “Ὁ Ἐζήτουν οὖν αὐτὸν πιάσαι. Καὶ οὐδεὶς 
ἐπέβαλεν ἐπ᾽ αὐτὸν τὴν χεῖρα, ὅτι οὔπω ἐληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ. 
31 Πρλλοὶ δὲ ἐκ τοῦ ὄχλου ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν, καὶ ἔλεγον ὅτι 
Ὁ χριστὸς ὅταν ἔλθῃ, μήτι πλείονα σημεῖα τούτων ποιήσει ὧν 
οὗτος ἐποίησεν; ᾿2 Ἤκουσαν οἱ Φαρισαῖοι τοῦ ὄχλου 
γογγύζοντος περὶ αὐτοῦ ταῦτα: καὶ ἀπέστειλαν ὑπηρέτας οἱ 
Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἵνα πιάσωσιν αὐτόν. 39 Εἶπεν οὖν ὁ 
Ἰησοῦς, Ἔτι μικρὸν χρόνον μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι, καὶ ὑπάγω πρὸς 


7.19 Μωσῆς . Μωῦσῆς ὄχλου δὲ πολλοὶ 

7.20 καὶ εἶπεν «--- 7.31 ὅτι --- 

7.22 Μωσῆς ς ΜΜωῦὐσῆς 7.31 μήτι «μὴ 

7.22 Μωσέως «. Μωῦσέως 7.31 τούτων «-- 

7.23 Μωσέως «. Μωῦσέως 7.32 ὑπηρέτας οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ 
7.24 κρίνατε « κρίνετε ἀρχιερεῖς « οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ 
7.26 ἀληθῶς ὁ «ὁ Φαρισαῖοι ὑπηρέτας 

7.31 Πολλοὶ δὲ ἐκ τοῦ ὄχλου ς Ἐκ τοῦ 7.33 μικρὸν χρόνον «χρόνον μικρὸν 


211 


7.18 - 7.33 


7.34 - 7.51 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


τὸν πέμψαντά με. 5 Ζητήσετέ με, καὶ οὐχ εὑρήσετε: καὶ ὅπου 
εἰμὶ ἐγώ, ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν. 55 Εἶπον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι 
πρὸς ἑαυτούς, Ποῦ οὗτος μέλλει πορεύεσθαι ὅτι ἡμεῖς οὐχ 
εὑρήσομεν αὐτόν; Μὴ εἰς τὴν διασπορὰν τῶν Ἑλλήνων μέλλει 
πορεύεσθαι, καὶ διδάσκειν τοὺς Ἕλληνας; ὁ Τίς ἐστιν οὗτος ὁ 
λόγος ὃν εἶπεν, Ζητήσετέ με, καὶ οὐχ εὑρήσετε. καὶ ὅπου εἰμὶ 
ἐγώ, ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν; 

517 Ἐν δὲ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς ἑορτῆς εἱστήκει ὁ 
Ἰησοῦς καὶ ἔκραξεν, λέγων, Ἐάν τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με 


38 ε Ψ ᾿ νον Ν 3 ς ν 
Ο πιστεύων εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἣ γραφή, 


καὶ πινέτω. 
ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος. 
39 Τοῦτο δὲ εἶπεν περὶ τοῦ πνεύματος ᾿οὗ ἔμελλον λαμβάνειν 
οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν: οὔπω γὰρ ἦν πνεῦμα ἅγιον, ὅτι 
Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη. 2 Πολλοὶ οὖν ἐκ τοῦ ὄχλου 
ἀκούσαντες τὸν λόγον ἔλεγον, Οὑτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ προφήτης. 
ΤΠ Ἄλλοι ἔλεγον, Οὗτός ἐστιν ὁ χριστός. Ἄλλοι ἔλεγον, Μὴ γὰρ 
ἐκ τῆς Γαλιλαίας ὁ χριστὸς ἔρχεται; “2 Οὐχὶ ἣ γραφὴ εἶπεν ὅτι 
ἐκ τοῦ σπέρματος Δαυίδ, καὶ ἀπὸ Βηθλεέμ, τῆς κώμης ὅπου ἣν 
᾿ ξ ᾿ "Ὁ, 43 ,ὔ ΩΝ 2 π΄ ΕΝ; 2 
Δαυίδ, ὁ χριστὸς ἔρχεται; 2" Σχίσμα οὖν ἐν τῷ ὄχλῳ ἐγένετο δι 
αὐτόν. “Τινὲς δὲ ἤθελον ἐξ αὐτῶν πιάσαι αὐτόν, ἀλλ᾽ οὐδεὶς 
ἐπέβαλεν ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς χεῖρας. 
Ἦλθον οὖν οἱ ὑπηρέται πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ 
Φαρισαίους: καὶ εἶπον αὐτοῖς ἐκεῖνοι, Διὰ τί οὐκ ἠγάγετε 
᾽ ,ὔ Μ᾿ 46» ἣν ε ε , ᾽ , .« 
αὐτόν; Απεκρίθησαν οἱ ὑπηρέται, Οὐδέποτε οὕτως 
ἐλάλησεν ἄνθρωπος, ὡς οὗτος ὁ ἄνθρωπος. 177 Ἀπεκρίθησαν 
οὖν αὐτοῖς οἱ Φαρισαῖοι, Μὴ καὶ ὑμεῖς πεπλάνησθε; “ὃ Μή τις 
ἐκ τῶν ἀρχόντων ἐπίστευσεν εἰς αὐτόν, ἢ ἐκ τῶν Φαρισαίων; 
Ὁ. Ἂλλ᾽ ὁ ὄχλος οὗτος ὁ μὴ γινώσκων τὸν νόμον ἐπικατάρατοί 
Η 50 , ,ὕ ᾿ τ , Ἐν ,δ' Ἂς ε ΕῚ 
εἰσιν. “" Λέγει Νικόδημος πρὸς αὐτούς --- ὁ ἐλθὼν νυκτὸς πρὸς 
αὐτόν, εἷς ἢν ἐξ αὐτῶν --- “Ϊ Μὴ ὁ νόμος ἡμῶν κρίνει τὸν 


7.34 εὑρήσετε « εὑρήσετέ [με]. 7.42 ὃ χριστὸς ἔρχεται 4 ἔρχεται ὁ 
7.36 οὗτος ὁ λόγος « ὁ λόγος οὗτος χριστός 
7.36 εὑρήσετε « εὑρήσετε [με] 7.43 ἐν τῷ ὄχλῳ ἐγένετο « ἐγένετο ἐν 
7.39 οὗ «ὃ τῷ ὄχλῳ 
7.39 πιστεύοντες « πιστεύσαντες 7.46 οὕτως ἐλάλησεν « ἐλάλησεν 
7.39 ἅγιον «ε-- οὕτως 
7.40 Πολλοὶ οὖν ἐκ τοῦ ὄχλου ς Ἐκ 7.46 ὡς οὗτος ὁ ἄνθρωπος «ε--- 

τοῦ ὄχλου οὖν 7.49 Ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
7.40 τὸν λόγον « τῶν λόγων τούτων 7.49 ἐπικατάρατοί ς ἐπάρατοί 
7.41 χριστός Ἄλλοι « χριστός Οἱ δὲ 7.50 νυκτὸς πρὸς αὐτόν « πρὸς αὐτὸν 
7.42 Οὐχὶ «οὐχ [τὸ] πρότερον 


212 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ἄνθρωπον, ἐὰν μὴ ἀκούσῃ παρ᾽ αὐτοῦ πρότερον καὶ γνῷ τί 
ποιεῖ; 52 Ἀπεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ, Μὴ καὶ σὺ ἐκ τῆς 
Γαλιλαίας εἰ; Ἐρεύνησον καὶ ἴδε ὅτι προφήτης ἐκ τῆς 
Γαλιλαίας οὐκ ἐγηγέρται. “" Καὶ ἐπορεύθη ἕκαστος εἰς 
τὸν οἶκον αὐτοῦ: 1 Ἰησοῦς δὲ ἐπορεύθη εἰς τὸ ὄρος τῶν 
Ἐλαιῶν. 
Ζ"Ὄρθρου δὲ πάλιν παρεγένετο εἰς τὸ ἱερόν, καὶ πᾶς ὁ λαὸς 
“᾿ ν δι ς Ε , 3» Ν ε 
ἤρχετο: καὶ καθίσας ἐδίδασκεν αὐτούς. ὁ Ἄγουσιν δὲ οἱ 
γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι πρὸς αὐτὸν γυναῖκα ἐν μοιχείᾳ 
καταλήφθεισαν - καὶ στήσαντες αὐτὴν ἐν μέσῳ, “ λέγουσιν 
"πὶ ᾿ ϑ .“ ε ν , 2.2 
αὐτῷ, πειράζοντες, Διδάσκαλε, αὕτη ἣ γυνὴ κατελήφθη ἐπ 
ΠΩΣ , Ἴ Ψ 59 Ὰ σι , Ψ γον Τὶ δεν “ 
αὐτοφόρῳ μοιχευομένη. " Ἐν δὲ τῷ νόμῳ Μωσῆς ἡμῖν 
ἐνετείλατο τὰς τοιαύτας λιθοβολεῖσθαι: σὺ οὖν τί λέγεις; 
6 Τοῦτο δὲ ἔλεγον πειράζοντες αὐτόν, ἵνα ἔχωσιν κατηγορεῖν 
αὐτοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς κάτω κύψας, τῷ δακτύλῳ "ἔγραφεν᾽ εἰς 
τὴν γῆν, μὴ προσποιούμενος. 7 Ὡς δὲ ἐπέμενον ἐρωτῶντες 
αὐτόν, ἀνακύψας εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ὃ ἀναμάρτητος ὑμῶν, 
Γ σι . ἢ ἵν ᾿οὐῖς ΓΟ ἐδ , Γ Ψ Ἴ 
πρῶτον ἐπ᾽ αὐτὴν ᾿τὸν᾽ λίθον ᾿βαλέτω. 


53 Καὶ ἀπῆλθεν ἕκαστος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. | καὶ ὁ ᾿Ιησοῦς 


ἐπορεύθη εἰς τὸ ὄρος τῶν ᾿Ελαιῶν. 2 Ὄρθρου δὲ πάλιν "βαθέος" 
ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερόν, καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ 
καθίσας ἐδίδασκεν αὐτούς. “ Ἄγουσιν δὲ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ 
Φαρισαῖοι 'πρὸς αὐτὸν' γυναῖκα ἐπὶ μοιχείᾳ κατειλημμένην, καὶ 
στήσαντες αὐτὴν ἐν τῷ μέσῳ, 1 εἶπον αὐτῷ, Διδάσκαλε, ταύτην 
εὕρομεν ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ" μοιχευομένην. “ Ἐν δὲ τῷ νόμῳ ἡμῶν 
“"Μωῦσῆς᾽ ἐνετείλατο τὰς τοιαύτας λιθάζειν σὺ οὖν τί λέγεις 'περὶ 
αὐτῆς; “Τοῦτο δὲ ἔλεγον πειράζοντες αὐτόν, ἵνα ἔχωσιν 
κατηγορίαν κατ᾽ αὐτοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς κάτω κύψας, τῷ δακτύλῳ 
ἔγραφεν εἰς τὴν γῆν. ΄ Ὡς δὲ ἐπέμενον ἐπερωτῶντες αὐτόν, 
ἀναβλέψας εἶπεν αὐτοῖς, Ὃ ἀναμάρτητος ὑμῶν, πρῶτος λίθον 
βαλέτω ἐπ᾽ αὐτήν. 


7.5] παρ᾽ αὐτοῦ πρότερον « πρῶτον 8.3 καταλήφθεισαν ς κατειλημμένην 
παρ᾽ αὐτοῦ 8.4 πειράζοντες «-- 

7.52 εἰπον « εἶπαν 8.4 κατελήφθη « κατείληπται 

7.52 ἘἜἘρεύνησον « ἐραύνησον 8.4 αὐτοφόρῳ «. αὐτοφώρῳ 

7.52 προφήτης ἐκ τῆς Γαλιλαίας « ἐκ 8.5. Μωσῆς ἡμῖν ςἡμῖν Μωῦσῆς 
τῆς Γαλιλαίας προφήτης 8.5 λιθοβολεῖσθαι « λιθάζειν 

7.52 ἐγηγέρται « ἐγείρεται 8.6 ἔγραφεν « κατέγραφεν 

7.53 Καὶ φ[[Καὶ 8.6 μὴ προσποιούμενος «--- 

7.53 ἐπορεύθη ς ἐπορεύθησαν 8.7 ἀνακύψας εἶπεν πρὸς αὐτούς « 

8.2 ἤρχετο « ἤρχετο πρὸς αὐτόν ἀνέκυψεν καὶ εἶπεν αὐτοῖς 

8.3 πρὸς αὐτὸν «ς-- 8.7 πρῶτον «πρῶτος 

8.3 ἐν μοιχείᾳ « ἐπὶ μοιχείᾳ 8.7 τὸν λίθον βαλέτω « βαλέτω λίθον 


213 


7.52 - 8.7 


αὐτοφώρῳ | 
Μωῦσῆς 


κατέγραφεν 


πρῶτος | --- | 
βαλλέτω 


βαθέως 


αὐτοφόρῳ 


Μωσῆς | -- 


διὃ - 8.19 


καὶ ὑπὸ τῆς 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ὃ Καὶ πάλιν κάτω κύψας ἔγραφεν εἰς τὴν γῆν. “Οἱ δέ, 
ἀκούσαντες, καὶ ὑπὸ τῆς συνειδήσεως ἐλεγχόμενοι, ἐξήρχοντο 
εἷς καθ᾽ εἷς, ἀρξάμενοι ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων. καὶ κατελείφθη 
μόνος ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἣ γυνὴ ἐν μέσῳ οὖσα. 1 Ανακύψας δὲ ὁ 
Ἰησοῦς, καὶ μηδένα θεασάμενος πλὴν τὴς γυναικός, εἶπεν 
αὐτῇ, Ποῦ εἰσιν ἐκεῖνοι οἱ κατήγοροί σου; Οὐδείς σε 
κατέκρινεν; [|| Ἡ δὲ εἶπεν, Οὐδείς, κύριε. Εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς, 
Οὐδὲ ἐγώ σε κρίνω: πορεύου καὶ μηκέτι ἁμάρτανε. 


ἸΖΠάλιν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ἐλάλησεν λέγων, Ἐγώ εἰμι τὸ 
φῶς τοῦ κόσμου ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ 
, 3 ἡ. ἘΡ ᾿Ν σι - - 13 3 ΙΩ “δὰ “ἢ 
σκοτίᾳ, ἀλλ᾽ ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς. ᾿Εἰπον οὖν αὐτῷ οἱ 
Φαρισαῖοι, Σὺ περὶ σεαυτοῦ μαρτυρεῖς: ἣ μαρτυρία σοῦ οὐκ 
3} ἢ , 14 , 3 “- ΓΌΒΑΤ Ψ “ ὃν ἢ. κὶ 
ἔστιν ἀληθής. [7 ᾿Απεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Κἂν ἐγὼ 
μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, ἀληθής ἐστιν ἣ μαρτυρία μου ὅτι οἶδα 
, 3 Ν ς , ἕ “ χ ᾽ ᾽ , 
πόθεν ἦλθον, καὶ ποῦ ὑπάγω: ὑμεῖς δὲ οὐκ οἴδατε πόθεν 
ἔρχομαι, καὶ ποῦ ὑπάγω. 15 Ὑμεῖς κατὰ τὴν σάρκα κρίνετε: ἐγὼ 
οὐ κρίνω οὐδένα. [5 Καὶ ἐὰν κρίνω δὲ ἐγώ, ἣ κρίσις ἡ ἐμὴ 
ἀληθής ἐστιν ὅτι μόνος οὐκ εἰμί, ἀλλ᾽ ἐγὼ καὶ ὁ πέμψας με 
πατήρ. "Καὶ ἐν τῷ νόμῳ δὲ τῷ ὑμετέρῳ γέγραπται ὅτι δύο 
ἀνθρώπων ἣ μαρτυρία ἀληθής ἐστιν. ὃ Ἐγώ εἰμι ὁ μαρτυρῶν 
περὶ ἐμαυτοῦ, καὶ μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὁ πέμψας με πατήρ. 
19 Ἔλεγον οὖν αὐτῷ, Ποῦ ἐστιν ὁ πατήρ σου; ᾿Απεκρίθη 
Ἰησοῦς, Οὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε τὸν πατέρα μου. εἰ ἐμὲ ἤδειτε, 
καὶ τὸν πατέρα μοῦ δειτε ἄν. 


συνειδήσεως ὃ Καὶ πάλιν κάτω κύψας ἔγραφεν εἰς τὴν γῆν. “ Οἱ δὲ, ἀκούσαντες, 


ἐλεγχόμενοι 
ἐξήρχοντο 


Γ᾿’ Ξ.2 1 ς ,ς» Ὁ ᾽ ὅν τὴς - ΄ -«“ - 
ἐξήρχοντο' εἷς καθ᾽ εἷς, ἀρξάμενοι ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων ἕως τῶν 


ὁ Ἰησοῦς μόνος ἐσχάτων: καὶ κατελείφθη 'μόνος ὁ ᾿Ιησοῦς,' καὶ ἡ γυνὴ ἐν μέσῳ 


εἰσιν οἱ 
κατήγοροί σου 


τ᾿ ἃ 


οὖσα. 19 ᾿Ανακύψας δὲ ὁ Ἰησοῦς, εἶδεν αὐτὴν καὶ εἶπεν, Γύναι, ποῦ 
᾿ εἰσιν; Οὐδείς σε κατέκρινεν; 1 Ἡ δὲ εἶπεν, Οὐδείς, κύριε. Εἶπεν δὲ 


ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Οὐδὲ ἐγώ σε κατακρίνω- πορεύου ' καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν' 


μηκέτι ἁμάρτανε. 


8.8 κάτω κύψας « κατακύψας 8.11 κρίνω « κατακρίνω 

8.9 καὶ ὑπὸ τῆς συνειδήσεως 8.11 καὶ φ[καὶ] ἀπὸ τοῦ νῦν 
ἐλεγχόμενοι «--- 8.11 ἁμάρτανε « ἁμάρτανε] ] 

89 ὁ Ἰησοῦς «--- 8.12 ὃ Ἰησοῦς ἐλάλησεν «ς ἐλάλησεν ὁ 

8.10 καὶ μηδένα θεασάμενος πλὴν τὴς Ἰησοῦς 
γυναικός «--- 8.14 ἔρχομαι καὶ Φ ἔρχομαι ἢ 

8.10 αὐτῇ « αὐτῇ Γύναι 8.16 ἀληθής ς ἀληθινή 

8.10 ἐκεῖνοι οἱ κατήγοροί σου «--- 8.19 ἤδειτε ἄν ς ἂν ἤδειτε 


214 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


20 Ταῦτα τὰ ῥήματα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ, 
διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ. καὶ οὐδεὶς ἐπίασεν αὐτόν, ὅτι οὔπω 
ἐληλύθει ἣ ὥρα αὐτοῦ. 

2 Εἶπεν οὖν πάλιν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἐγὼ ὑπάγω, καὶ 
ζητήσετέ με, καὶ ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ ὑμῶν ἀποθανεῖσθε ὅπου ἐγὼ 
ὑπάγω, ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν. 22 
Μήτι ἀποκτενεῖ ἑαυτόν, ὅτι λέγει, Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω, ὑμεῖς οὐ 
δύνασθε ἐλθεῖν; 25 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, 


Ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι, 


ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί: ὑμεῖς ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἐστέ, ἐγὼ οὐκ 
εἰμὶ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. 2 Εἶπον οὖν ὑμῖν ὅτι ἀποθανεῖσθε 
ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν - ἐὰν γὰρ μὴ πιστεύσητε ὅτι ἐγώ εἰμι, 
ἀποθανεῖσθε ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν. 25 Ἔλεγον οὖν αὐτῷ, Σὺ 
τίς εἶ; Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Τὴν ἀρχὴν ὅ τι καὶ λαλῶ 
ὑμῖν. Ζ' Πολλὰ ἔχω περὶ ὑμῶν λαλεῖν καὶ κρίνειν: ἀλλ᾽ ὁ 
πέμψας με ἀληθής ἐστιν, κἀγὼ ἃ ἤκουσα παρ᾽ αὐτοῦ, ταῦτα 
λέγω εἰς τὸν κόσμον. 27 Οὐκ ἔγνωσαν ὅτι τὸν πατέρα αὐτοῖς 
ἔλεγεν. 25 Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ὅταν ὑψώσητε τὸν υἱὸν 
τοῦ ἀνθρώπου, τότε γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ 
ποιῶ οὐδέν, ἀλλὰ καθὼς ἐδίδαξέν με ὁ πατήρ μου, ταῦτα 
λαλῶ- 2 καὶ ὁ πέμψας με μετ᾽ ἐμοῦ ἐστιν: οὐκ ἀφῆκέν με μόνον 
ὁ πατήρ, ὅτι ἐγὼ τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ ποιῶ πάντοτε. "ὁ Ταῦτα αὐτοῦ 
λαλοῦντος πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν. 


3 Ἔλεγεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς πεπιστευκότας αὐτῷ 
Ἰουδαίους, Ἐὰν ὑμεῖς μείνητε ἐν τῷ λόγῳ τῷ ἐμῷ, ἀληθῶς 
μαθηταί μου ἐστέ: “2Ζκαὶ γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἣ 
ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς. 5. Ἀπεκρίθησαν αὐτῷ, Σπέρμα 
Ἀβραάμ ἐσμεν, καὶ οὐδενὶ δεδουλεύκαμεν πώποτε: πῶς σὺ 
λέγεις ὅτι Ἐλεύθεροι γενήσεσθε; 5, Απεκρίθη αὐτοῖς ὁ 
Ἰησοῦς, μὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν 
δοῦλός ἐστιν τῆς ἁμαρτίας. 5 Ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ 
εἰς τὸν αἰῶνα ὁ υἱὸς μένει εἰς τὸν αἰῶνα. 6 Ἐὰν οὖν ὁ υἱὸς 
ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ, ὄντως ἐλεύθεροι ἔσεσθε. 7 Οἶδα ὅτι σπέρμα 
Ἀβραάμ ἐστε: ἀλλὰ ζητεῖτέ με ἀποκτεῖναι, ὅτι ὁ λόγος ὁ ἐμὸς 


8.20 ὁ Ἰησοῦς «--- 8.26 λὲγω « λαλῶ 
8.21 ὁ Ἰησοῦς «-- 8.28 αὐτοῖς « [αὐτοῖς] 
8.23 εἶπεν « ἔλεγεν 8.28 μου .ς-- 
8.23 τοῦ κόσμου τούτου ἐστέ « τούτου 8.29 ὁπατήρ «-- 
τοῦ κόσμου ἐστέ 8.33. αὐτῷ «πρὸς αὐτόν 


8.25 Καὶ εἶπεν ς Εἶπεν 


215 


8.20 - 8.37 


8.38 - 8.53 


ἐποιεῖτε ἄν 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


οὐ χωρεῖ ἐν ὑμῖν. δ Ἐγὼ ὃ ἑώρακα παρὰ τῷ πατρί μου, λαλῶ" 
καὶ ὑμεῖς οὖν ὃ ἑωράκατε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν, ποιεῖτε. 
39 » (θ ν 9 4 τον Ν ς ΄- ᾽ , 3 
Ἀπεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ, Ο πατὴρ ἡμῶν Ἀβραάμ ἐστιν. 
Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Εἰ τέκνα τοῦ ᾿Αβραὰμ ἦτε, τὰ ἔργα τοῦ 
᾿Αβραὰμ 'ἐποιεῖτε.᾽ “Νῦν δὲ ζητεῖτέ με ἀποκτεῖναι, ἄνθρωπον 
ΠΑ Ἂς Ψ , ιν “ ’, τ᾿ "᾽ Ἂν ΄ι σι 
ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα, ἣν ἤκουσα παρὰ τοῦ θεοῦ: 
τοῦτο Ἀβραὰμ οὐκ ἐποίησεν. 1: Ὑμεῖς ποιεῖτε τὰ ἔργα τοῦ 
πατρὸς ὑμῶν. Εἶπον οὖν αὐτῷ, Ἡμεῖς ἐκ πορνείας οὐ 
γεγεννήμεθα- ἕνα πατέρα ἔχομεν, τὸν θεόν. 42 Εἶπεν οὖν αὐτοῖς 
ὁ Ἰησοῦς, Εἰ ὁ θεὸς πατὴρ ὑμῶν ἦν, ἠγαπᾶτε ἂν ἐμέ: ἐγὼ γὰρ ἐκ 
τοῦ θεοῦ ἐξῆλθον καὶ ἥκω: οὐδὲ γὰρ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ ἐλήλυθα, 
ἀλλ᾽ ἐκεῖνός με ἀπέστειλεν. “5 Διὰ τί τὴν λαλιὰν τὴν ἐμὴν οὐ 
᾿ Σ 5 Ψ 3. ἦν Α΄. Ἂ: Ν Ψ. Ψ 
γινώσκετε; Ὅτι οὐ δύνασθε ἀκούειν τὸν λόγον τὸν ἐμόν. 
44 « δι ἢ - Ν - , 3 , εἶ ᾿ 3 ξ 
Ὑμεῖς ἐκ τοῦ πατρὸς τοῦ διαβόλου ἐστέ, καὶ τὰς ἐπιθυμίας 
τοῦ πατρὸς ὑμῶν θέλετε ποιεῖν. Ἐκεῖνος ἀνθρωποκτόνος ἣν 
ἀπ᾽ ἀρχῆς, καὶ ἐν τῇ ἀληθείᾳ οὐχ ἕστηκεν, ὅτι οὐκ ἔστιν 
ἀλήθεια ἐν αὐτῷ. Ὅταν λαλῇ τὸ ψεῦδος, ἐκ τῶν ἰδίων λαλεῖ: 
ὅτι ψεύστης ἐστὶν καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ. “5 Ἐγὼ δὲ ὅτι τὴν 
ἀλήθειαν λέγω, οὐ πιστεύετέ μοι. “5 Τίς ἐξ ὑμῶν ἐλέγχει με περὶ 
.: ,ὔ Ἕ Ν 5 Ψ; ΓΑ Ν ἢ 6 “-“ ΕΣ , , 
ἁμαρτίας; Εἰ δὲ ἀλήθειαν λέγω, διὰ τί ὑμεῖς οὐ πιστεύετέ μοι; 
ΤΠ Ὁ ὧν ἐκ τοῦ θεοῦ τὰ ῥήματα τοῦ θεοῦ ἀκούει: διὰ τοῦτο 
ὑμεῖς οὐκ ἀκούετε, ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἐστέ. “ὃ Ἀπεκρίθησαν 
οὖν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ εἶπον αὐτῷ, Οὐ καλῶς λέγομεν ἡμεῖς ὅτι 
Σαμαρείτης εἶ σύ, καὶ δαιμόνιον ἔχεις; 2 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, 
Ἐγὼ δαιμόνιον οὐκ ἔχω, ἀλλὰ τιμῶ τὸν πατέρα μοῦ, καὶ ὑμεῖς 
ἀτιμάζετέ με. Ὁ Ἐγὼ δὲ οὐ ζητῶ τὴν δόξαν μου- ἔστιν ὁ ζητῶν 
καὶ κρίνων. 5, ᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐάν τις τὸν λόγον τὸν 
ἐμὸν τηρήσῃ, θάνατον οὐ μὴ θεωρήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. 52 Εἶπον 
οὖν αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Νῦν ἐγνώκαμεν ὅτι δαιμόνιον ἔχεις. 
Ἀβραὰμ ἀπέθανεν καὶ οἱ προφῆται, καὶ σὺ λέγεις, Ἐάν τις τὸν 
λόγον μου τηρήσῃ, οὐ μὴ γεύσηται θανάτου εἰς τὸν αἰῶνα. 
53 Μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἀβραάμ, ὅστις ἀπέθανεν; 


8.38 Ἐγὼ ὃ ς Ἃ ἐγὼ 8.44 οὐχ ἕστηκεν « οὐκ ἔστηκεν 
8.38 μοῦ ς--- 8.46 δὲ «-- 
8.38 ὃ ἑωράκοτε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν 8.48 οὖν.-- 

φ ἃ ἠκούσατε παρὰ τοῦ πατρὸς 8.48 εἶπον « εἶπαν 
8.39 εἶπον « εἶπαν 8.48 Σαμαρείτης Φ Σαμαρίτης 
8.39 ἦτε «ἐστ . 8.51 λόγον τὸν ἐμὸν ς ἐμὸν λόγον 
8.41 Εἶπον οὖν « εἶπαν [οὖν] 8.52 οὖν φ[οὖν] 
8.42 οὖν .ς-- 


216 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


Καὶ οἱ προφῆται ἀπέθανον: τίνα σεαυτὸν σὺ ποιεῖς; 
ὙἽ ᾿ΑἈπεκρίθη Ἰησοῦς, Ἐὰν ἐγὼ δοξάζω ἐμαυτόν, ἡ δόξα μου 
οὐδέν ἐστιν ἔστιν ὁ πατήρ μου ὁ δοξάζων με, ὃν ὑμεῖς λέγετε 
ὅτι θεὸς ἡμῶν ἐστιν, “5 καὶ οὐκ ἐγνώκατε αὐτόν. ἐγὼ δὲ οἶδα 
αὐτόν, καὶ ἐὰν εἴπω ὅτι οὐκ οἷδα αὐτόν, ἔσομαι ὅμοιος ὑμῶν, 
ψεύστης: ἀλλ᾽ οἶδα αὐτόν, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ τηρῶ. 
"6 Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἠγαλλιάσατο ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν 
ἐμήν, καὶ εἶδεν καὶ ἐχάρη. 57 Εἶπον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι πρὸς 
αὐτόν, Πεντήκοντα ἔτη οὔπω ἔχεις, καὶ ᾿Αβραὰμ ἑώρακας; 
ὅδ Εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, πρὶν Ἀβραὰμ 
γενέσθαι, ἐγὼ εἰμι. 5 Ἦραν οὖν λίθους ἵνα βάλωσιν ἐπ᾽ 
αὐτόν: Ἰησοῦς δὲ ἐκρύβη, καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ, διελθὼν 
διὰ μέσου αὐτῶν καὶ παρῆγεν οὕτως. 


Καὶ παράγων εἶδεν ἄνθρωπον τυφλὸν ἐκ γενετῆς. 2 Καὶ 
0 ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες, Ῥαββί, τίς 
ἥμαρτεν, οὗτος ἢ οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἵνα τυφλὸς γεννηθῇ; 
3 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Οὔτε οὗτος ἥμαρτεν οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ: 
ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ ἐν αὐτῷ. 4 Ἐμὲ δεῖ 
ἐργάζεσθαι τὰ ἔργα τοῦ πέμψαντός με ἕως ἡμέρα ἐστίν: 
ἔρχεται νύξ, ὅτε οὐδεὶς δύναται ἐργάζεσθαι. Ὅταν ἐν τῷ 
κόσμῳ ὦ, φῶς εἰμι τοῦ κόσμου. “ Ταῦτα εἰπών, ἔπτυσεν χαμαΐ, 
καὶ ἐποίησεν πηλὸν ἐκ τοῦ πτύσματος, καὶ ἐπέχρισεν τὸν πηλὸν 
ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ τυφλοῦ, ΄ καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ὕπαγε 
νίψαι εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ Σιλωάμ --- ὃ ἑρμηνεύεται, 
Ἀπεσταλμένος. Ἀπῆλθεν οὖν καὶ ἐνίψατο, καὶ ἦλθεν βλέπων. 
ὃ Οἱ οὖν γείτονες καὶ οἱ θεωροῦντες αὐτὸν τὸ πρότερον ὅτι 
τυφλὸς ἦν, ἔλεγον, Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ καθήμενος καὶ 
προσαιτῶν; “ Ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Οὗτός ἐστιν: ἄλλοι δὲ ὅτι 
Ὅμοιος αὐτῷ ἐστιν. Ἐκεῖνος ἔλεγεν ὅτι Ἐγώ εἰμι. Ὁ 
οὖν αὐτῷ, Πῶς ᾿ἀνεφχθησάν᾽ σου οἱ ὀφθαλμοί; [[ Ἀπεκρίθη 


Ἔλεγον 


ἐκεῖνος καὶ εἶπεν, ἌΔνθρωπος λεγόμενος Ἰησοῦς πηλὸν 


8.53 σὺ ποιεῖς « ποιεῖς 94 Ἐμὲ . Ἡμᾶς 

8.54 δοξάζω « δοξάσω 9.6 τὸν « αὐτοῦ τὸν 

8.55 καὶ ἐὰν ὁ κἂν 9.6 τοῦτυφλοῦ ς-- 

8.55 ὑμῶν «ὑμῖν 9.8 τυφλὸς φ προσαίτης 

8.55 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 9.9 δὲ ὅτι « ἔλεγον Οὐχί ἀλλὰ 

8.58 ὃ -ς-- 9.10 ἀνεῴχθησάν « [οὖν] ἠνεῴχθησάν 

8.59 διελθὼν διὰ μέσου αὐτῶν καὶ 9.11 καὶ εἶπεν Ἄνθρωπος « Ὁ 
παρῆγεν οὕτως «--- ἄνθρωπος ὁ 


217 


8.54 - 9.11 


ἠνεῴχθησάν 


9.12 - 9.24 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ἐποίησεν, καὶ ἐπέχρισέν μου τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ εἶπέν μοι, 
Ὕπαγε εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ Σιλωάμ, καὶ νίψαι. Ἀπελθὼν 
δὲ καὶ νιψό ἀνέβλ [2 Εῖ ὃν αὐτῷ, Ποῦ ἐ 
ψάμενος, ἀνέβλεψα. πον οὖν αὐτῷ, Ποῦ ἐστιν 
ἐκεῖνος; Λέγει, Οὐκ οἶδα. 
13.» 5 Ν ᾿ ᾿ [ , , 
Ἄγουσιν αὐτὸν πρὸς τοὺς Φαρισαίους, τόν ποτε τυφλόν. 
Ἰν δὲ σάββατον ὅτε τὸν πηλὸν ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ 
τ , ᾿ - Ἂ; ᾿ , 15 ἣν ΙΩ 3 ,ὕ ἃ. ὧδ 
ἀνέῳξεν αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμούς. ᾿" Πάλιν οὖν ἠρώτων αὐτὸν 
καὶ οἱ Φαρισαῖοι, πῶς ἀνέβλεψεν. Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Πηλὸν 
ἐπέθηκέν μου ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ ἐνιψάμην, καὶ βλέπω. 
Ἰ6δῬἜλεγον οὖν ἐκ τῶν Φαρισαίων τινές, Οὗτος ὁ ἄνθρωπος οὐκ 
ἔστιν παρὰ τοῦ θεοῦ, ὅτι τὸ σάββατον οὐ τηρεῖ. Ἄλλοι ἔλεγον, 
Πῶς δύναται ἄνθρωπος ἁμαρτωλὸς τοιαῦτα σημεῖα ποιεῖν; 
Α, ,ὔ τ᾿ ᾿ 3 “ 17 Ψ, σι σι Ἄ Ν Ἷ 
Καὶ σχίσμα ἦν ἐν αὐτοῖς. ᾿[}΄ Λέγουσιν τῷ τυφλῷ πάλιν, Σὺ τί 
λέγεις περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἤνοιξεν σου τοὺς ὀφθαλμούς; Ὁ δὲ εἶπεν 
ὅτι Προφήτης ἐστίν. ὃ Οὐκ ἐπίστευσαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι περὶ 
αὐτοῦ, ὅτι τυφλὸς ἦν καὶ ἀνέβλεψεν, ἕως ὅτου ἐφώνησαν τοὺς 


19 καὶ ἠρώτησαν αὐτοὺς 


γονεῖς αὐτοῦ τοῦ ἀναβλέψαντος, 
λέγοντες, Οὑτός ἐστιν ὁ υἱὸς ὑμῶν, ὃν ὑμεῖς λέγετε ὅτι τυφλὸς 
ἐγεννήθη; Πῶς οὖν ἄρτι βλέπει; 29 Ἀπεκρίθησαν δὲ αὐτοῖς οἱ 
γονεῖς αὐτοῦ καὶ εἶπον, Οἴδαμεν ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς ἡμῶν, 

Ἂς ὧν Ν “᾿ , δα} σι ἂν “- , ᾽ "᾿ ὉΝ 
καὶ ὅτι τυφλὸς ἐγεννήθη 7: πῶς δὲ νῦν βλέπει, οὐκ οἴδαμεν - ἢ 
τίς ἤνοιξεν αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμούς, ἡμεῖς οὐκ οἴδαμεν - αὐτὸς 
ἡλικίαν ἔχει: αὐτὸν ἐρωτήσατε, αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ λαλήσει. 
22 Τοῦτα εἶπον οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ὅτι ἐφοβοῦντο τοὺς Ἰουδαίους: 
ἤδη γὰρ συνετέθειντο οἱ Ἰουδαῖοι, ἵνα ἐάν τις αὐτὸν 
ὁμολογήσῃ χριστόν, ἀποσυνάγωγος γένηται. 25 Διὰ τοῦτο οἱ 
γονεῖς αὐτοῦ εἶπον ὅτι Ἡλικίαν ἔχει, αὐτὸν ἐρωτήσατε. 
24 Ἐφώνησαν οὖν ἐκ δευτέρου τὸν ἄνθρωπον ὃς ἦν τυφλός, καὶ 

Ω ἡ οὶ μ ν᾿: , σι σι ς “ ᾽᾽ .«“ ἢ 

εἶπον αὐτῷ, Δὸς δόξαν τῷ θεῷ- ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι ὁ ἄνθρωπος 


9.11 μοι «μοι ὅτι 9.20 δὲ αὐτοῖς « οὖν 
9.11 τὴν κολυμβήθραν τοῦ « τὸν 9.20 εἰπον ς εἶπαν 
9.11 δὲ φοὖν͵ ᾿ 9.21 αὐτὸς ἡλικίαν ἔχει αὐτὸν 
9.12 Εἰπον οὖν « καὶ εἶπαν ἐρωτήσατε ς αὐτὸν ἐρωτήσατε 
9.14 ὅτε « ἐν ἢ ἡμέρᾳ ἡλικίαν ἔχει 
9.16 Οὗτος ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἔστιν. 9.22 εἶπον « εἶπαν 

παρὰ τοῦ θεοῦ « Οὐκ ἔστιν οὗτος 9.23 εἰπον ς εἶπαν 

παρὰ θεοῦ ὁ ἄνθρωπος 9.23 ἐρωτήσατε Φ ἐπερωτήσατε 
9.16 Ἄλλοι « ἄλλοι [δὲ] 9.24 ἐκ δευτέρου τὸν ἄνθρωπον « τὸν 
9.17 τῷ «οὖν τῷ ἄνθρωπον ἐκ δευτέρου 
9.17 Συ τί « Τί σὺ 9.24 εἶπον « εἶπαν ᾿ 
9.17 ἤνοιξεν « ἠνέῳφξέν 9.24 ὁδὁἄνθρωπος οὗτος ς οὗτος ὁ 
9.18 τυφλὸς ἦν «ἦν τυφλὸς ἄνθρωπος 


9.19 ἄρτι βλέπει ς βλέπει ἄρτι 


218 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ΚῊ : λό Ἢ 25 Ἀ (θ 5 ἵν ΟΣ Δ Εἰ 
οὗτος ἁμαρτωλός ἐστιν. πεκρίθη οὖν ἐκεῖνος καὶ εἶπεν, Εἰ 
ἁμαρτωλός ἐστιν, οὐκ οἰδα- ἕν οἰδα, ὅτι τυφλὸς ὥν, ἄρτι 
βλέπω. 2 Εἶπον δὲ αὐτῷ πάλιν, Τί ἐποίησέν σοι; Πῶς ἤνοιξέν 
σοῦ τοὺς ὀφθαλμούς; 27 Ἀπεκρίθη αὐτοῖς, Εἶπον ὑμῖν ἤδη, καὶ 
οὐκ ἠκούσατε. Τί πάλιν θέλετε ἀκούειν; Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε 

ΕΣ - ΠΥ , . 28 , ἅς ὦ ἃ. 7. ὅν εξ 
αὐτοῦ μαθηταὶ γενέσθαι; 2 Ἐλοιδόρησαν αὐτόν, καὶ εἶπον, Σὺ 
εἰ μαθητὴς ἐκείνου: ἡμεῖς δὲ τοῦ Μωσέως ἐσμὲν μαθηταί. 
2 Ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι Μωσῃ λελάληκεν ὁ θεός: τοῦτον δὲ οὐκ 

" , Ψ , 30: ,ὔ δ ἢ ΜΆ . 3 “ 
οἴδαμεν πόθεν ἐστίν. 59 Ἀπεκρίθη ὁ ἄνθρωπος καὶ εἶπεν αὐτοῖς, 
Ἐν γὰρ τούτῳ θαυμαστόν ἐστιν, ὅτι ὑμεῖς οὐκ οἴδατε πόθεν 
ἐστίν, καὶ ἀνέῳφξέν μου τοὺς ὀφθαλμούς. 5} Οἴδαμεν δὲ ὅτι 
: ΄- ε Ν ν Ἶ ,ὕ 3 ἡ. 3.2} Α. κν Ν ν 
ἁμαρτωλῶν ὁ θεὸς οὐκ ἀκούει: ἀλλ᾽ ἐάν τις θεοσεβὴς ἡ, καὶ τὸ 
θέλημα αὐτοῦ ποιῇ, τούτου ἀκούει. 52 Ἐκ τοῦ αἰῶνος οὐκ 
ἠκούσθη ὅτι ἤνοιξέν τις ὀφθαλμοὺς τυφλοῦ γεγεννημένου. 
55 Εἰ μὴ ἦν οὗτος παρὰ θεοῦ, οὐκ ἠδύνατο ποιεῖν οὐδέν. 
34 ᾿Απεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ, Ἐν ἁμαρτίαις σὺ ἐγεννήθης 
ὅλος, καὶ σὺ διδάσκεις ἡμᾶς; Καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω. 


325 Ἤκουσεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω: καὶ εὑρὼν 
αὐτόν, εἶπεν αὐτῷ, Σὺ πιστεύεις εἰς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ; 
36 Ἀπεκρίθη ἐκεῖνος καὶ εἶπεν, Καὶ τίς ἐστιν, κύριε, ἵνα 
πιστεύσω εἰς αὐτόν; ᾽7 Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Καὶ ἑώρακας 
αὐτόν, καὶ ὁ λαλῶν μετὰ σοῦ ἐκεῖνός ἐστιν. δ Ο δὲ ἔφη, 
Πιστεύω, κύριε: καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ. ἡ Καὶ εἶπεν ὁ 
Ἰησοῦς, Εἰς κρίμα ἐγὼ εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἦλθον, ἵνα οἱ μὴ 
βλέποντες βλέπωσιν, καὶ οἱ βλέποντες τυφλοὶ γένωνται. “᾽ Καὶ 
ἤκουσαν ἐκ τῶν Φαρισαίων ταῦτα οἱ ὄντες μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ 
εἶπον αὐτῷ, Μὴ καὶ ἡμεῖς τυφλοί ἐσμεν; “' Εἶπεν αὐτοῖς ὁ 
Ἰησοῦς, Εἰ τυφλοὶ ἦτε, οὐκ ἂν εἴχετε ἁμαρτίαν - νῦν δὲ λέγετε 
ὅτι Βλέπομεν ἣ οὖν ἁμαρτία ὑμῶν μένει. 


9.25 καὶ εἶπενς.- Ὁ 9.32 ἤνοιξέν ς ἠνέφξέν 
9.26 δὲ αὐτῷ πάλιν « οὖν αὐτῷ 9.34 εἶπον « εἶπαν 
9.28 Ἐλοιδόρησαν « Καὶ 9.35 ὃδ.-- 
ἐλοιδόρησαν ᾿" 9.35 αὐτῷ ς--- 
9.28 εἶ μαθητὴς ς μαθητὴς εἶ 9.35 θεοῦ « ἀνθρώπου 
9.28 Μωσέως ὁ. Μωῦσέως 9.37 δὲ ς-- 
9.29 Μωσῃ «. Μωῦσεῖ 9.40 Καὶ ἤκουσαν ς Ἤκουσαν 
9.30 γὰρ τούτῳ « τούτῳ γὰρ τὸ 9.40 ὄντες μετ᾽ αὐτοῦ « μετ᾽ αὐτοῦ 
9.30 ἀνέφξέν ς ἤνοιξέν ὄντες 
9.31 δὲ ς-- 9.41 οὖν -ς-- 


219 


9.25 - 9.41 


10.1 - 10.17 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


Ι ᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ μὴ εἰσερχόμενος διὰ τῆς 
0 θύρας εἰς τὴν αὐλὴν τῶν προβάτων, ἀλλὰ ἀναβαίνων 
ἀλλαχόθεν, ἐκεῖνος κλέπτης ἐστὶν καὶ λῃστής. 2 Ὁ δὲ 
εἰσερχόμενος διὰ τῆς θύρας ποιμήν ἐστιν τῶν προβάτων. 
5 Τούτῳ ὁ θυρωρὸς ἀνοίγει, καὶ τὰ πρόβατα τῆς φωνῆς αὐτοῦ 
ἀκούει, καὶ τὰ ἴδια πρόβατα καλεῖ κατ᾽ ὄνομα, καὶ ἐξάγει 
ΕΣ Ψ 4 Ἂς ΠἩΨΨ. ἧς ἢ ,’ Ξ, ᾿Ὰ "᾽ μῚ ΄ι 

αὐτά. 1 Καὶ ὅταν τὰ ἴδια πρόβατα ἐκβάλῃ, ἔμπροσθεν αὐτῶν 
πορεύεται: καὶ τὰ πρόβατα αὐτῷ ἀκολουθεῖ, ὅτι οἴδασιν τὴν 
φωνὴν αὐτοῦ. "᾿Αλλοτρίῳ δὲ οὐ μὴ ἀκολουθήσωσιν, ἀλλὰ 
φεύξονται ἀπ᾽ αὐτοῦ ὅτι οὐκ οἴδασιν τῶν ἀλλοτρίων τὴν 
φωνήν. “Ταύτην τὴν παροιμίαν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς: ἐκεῖνοι 
δὲ οὐκ ἔγνωσαν τίνα ἦν ἃ ἐλάλει αὐτοῖς. 

ΤΕΪπεν οὖν πάλιν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν 
.-«“ 3 τ 3 - , - ᾿ 8 ἣ .-« ΚΑ 
ὅτι ἐγώ εἰμι ἣ θύρα τῶν προβάτων. ὃ Πάντες ὅσοι ἦλθον 
κλέπται εἰσὶν καὶ λῃσταί: ἀλλ᾽ οὐκ ἤκουσαν αὐτῶν τὰ 
πρόβατα. “ Ἐγώ εἰμι ἣ θύρα: δι᾽ ἐμοῦ ἐάν τις εἰσέλθῃ, 
σωθήσεται, καὶ εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσεται, καὶ νομὴν 

Ω ᾧ, 10 « , ᾽ ΩΣ ἣ ν ἡ ν δὰ 

εὑρήσει. [Ὁ κλέπτης οὐκ ἔρχεται εἰ μὴ ἵνα κλέψῃ καὶ θύσῃ 
καὶ ἀπολέσῃ. ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζωὴν ἔχωσιν, καὶ περισσὸν 
ἔχωσιν. 1 Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός: ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν 

Ν Ἵ - , ς Ν - ᾿ 12 « Ν , 
ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων. ᾿'“ Ὁ μισθωτὸς δέ, 
καὶ οὐκ ἢν ποιμήν, οὗ οὐκ εἰσιν τὰ πρόβατα ἴδια, θεωρεῖ τὸν 
λύκον ἐρχόμενον, καὶ ἀφίησιν τὰ πρόβατα, καὶ φεύγει: καὶ ὁ 
λύκος ἁρπάζει αὐτά, καὶ σκορπίζει τὰ πρόβατα. 1 Ὃ δὲ 
μισθωτὸς φεύγει, ὅτι μισθωτός ἐστιν, καὶ οὐ μέλει αὐτῷ περὶ 
τῶν προβάτων. [2 Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός, καὶ γινώσκω τὰ 
ἐμά, καὶ γινώσκομαι ὑπὸ τῶν ἐμῶν. 15 Καθὼς γινώσκει με ὁ 
πατήρ, κἀγὼ γινώσκω τὸν πατέρα: καὶ τὴν ψυχήν μου τίθημι 
ς Ἂ: σι , 16 ἂν , ᾿, [ εἶ μ 2 
ὑπὲρ τῶν προβάτων. ὃ Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ 
τῆς αὐλῆς ταύτης: κἀκεῖνά με δεῖ ἀγαγεῖν, καὶ τῆς φωνῆς μου 
ἀκούσουσιν: καὶ γενήσεται μία ποίμνη, εἷς ποιμήν. "Διὰ 


10.3 καλεῖ « φωνεῖ 10.12 εἰσιν 9 ἔστιν 

10.4 Καὶ ὅταν « Ὅταν 10.12 σκορπίζει τὰ πρόβατα 9 

10.4 πρόβατα ἐκβάλῃ « πάντα ἐκβάλῃ σκορπίζει 

10.5 ἀκολουθήσωσιν ς 10.13 Ὁ δὲ μισθωτὸς φεύγει « --- 
ἀκολουθήσουσιν 10.14 γινώσκομαι ὑπὸ τῶν ἐμῶν 

10.7 αὐτοῖς «-- γινώσκουσίν με τὰ ἐμά 

10.8 ἦλθον « ἦλθον [πρὸ ἐμοῦ] 10.16 με δεῖ ς δεῖ με 

10.12 δέ ς--- 10.16 γενήσεται « γενήσονται 


220 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 10.18 - 10.34 


τοῦτο ὁ πατήρ με ἀγαπᾷ, ὅτι ἐγὼ τίθημι τὴν ψυχήν μου, ἵνα 
πάλιν λάβω αὐτήν. ὃ Οὐδεὶς αἴρει αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμοῦ, ἀλλ᾽ ἐγὼ 
τίθημι αὐτὴν ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ. Ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτήν, καὶ 
ε ΄- "᾽ ’, “-“ 3 Ἃ , Ν 3 ἣν 
ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. Ταύτην τὴν ἐντολὴν 
ἔλαβον παρὰ τοῦ πατρός μου. 


Ἰ9 Σχίσμα οὖν πάλιν ἐγένετο ἐν τοῖς Ἰουδαίοις διὰ τοὺς 
λόγους τούτους. 25 Ἔλεγον δὲ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, Δαιμόνιον ἔχει 
καὶ μαίνεται: τί αὐτοῦ ἀκούετε; 2: Ἄλλοι ἔλεγον, Ταῦτα τὰ 
ῥήματα οὐκ ἔστιν δαιμονιζομένου: μὴ δαιμόνιον δύναται 
τυφλῶν ὀφθαλμοὺς ἀνοίγειν; 

22 Ἐγένετο δὲ τὰ Ἐγκαίνια ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ χειμὼν 
ὄν ε 
Σολομῶνος. 22 Ἐκύκλωσαν οὖν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ ἔλεγον 


3 καὶ περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ ἐν τῇ στοᾷ 


αὐτῷ, Ἕως πότε τὴν ψυχὴν ἡμῶν αἴρεις; Εἰ σὺ εἶ ὁ χριστός, 
εἰπὲ ἡμῖν παρρησίᾳ. 25 Ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Εἶπον ὑμῖν, 
καὶ οὐ πιστεύετε τὰ ἔργα ἃ ἐγὼ ποιῶ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ πατρός 
μου, ταῦτα μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ: 2 ἀλλ᾽ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε: οὐ 
γάρ ἐστε ἐκ τῶν προβάτων τῶν ἐμῶν, καθὼς εἶπον ὑμῖν. 27 Τὰ 
πρόβατα τὰ ἐμὰ τῆς φωνῆς μου ἀκούει, κἀγὼ γινώσκω αὐτά, 


καὶ ἀκολουθοῦσίν μοι: 28 


ε Ν 4 4.» ' ΕΣ “-“ 
κἀγὼ ζωὴν αἰώνιον δίδωμι αὐτοῖς: 
καὶ οὐ μὴ ἀπόλωνται εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ οὐχ ἁρπάσει τις αὐτὰ 
ἐκ τῆς χειρός μου. 2 Ὃ πατήρ μου ὃς δέδωκέν μοι, μείζων 
πάντων ἐστίν- καὶ οὐδεὶς δύναται ἁρπάζειν ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ 

Ἐ 30: ν ἃ, ἢ ᾿ .-“ ἊΨ 31» , 53 
πατρός μου. “ Ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν. ᾽ Ἐβάστασαν οὖν 
πάλιν λίθους οἱ Ἰουδαῖοι ἵνα λιθάσωσιν αὐτόν. 52 Ἀπεκρίθη 

᾽ ςι εν νὰν ᾿ . " -:, εκ ᾽ - , 
αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πολλὰ καλὰ ἔργα ἔδειξα ὑμῖν ἐκ τοῦ πατρός 

ν “ ἤς  ἄχα "᾿ , , 33» , ς᾽ π᾿ 
μου. διὰ ποῖον αὐτῶν ἔργον λιθάζετέ με; “ὁ Ἀπεκρίθησαν αὐτῷ 
οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες, Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, 
5 Ἂν ἊΝ, Ἂ: Ἅ. - ἅ᾿ 5“, Ν -“ 
ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι σὺ ἄνθρωπος ὧν ποιεῖς 

Ν , 34 ἢ ϑ “ ε ᾽ σι Ε μ 
σεαυτὸν θεόν. ἡ ᾿Απεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Οὐκ ἔστιν 


10.17 ὁ πατήρ με «με ὁ πατὴρ 10.28 ζωὴν αἰώνιον δίδωμι αὐτοῖς ς 

10.19 οὖν «-- δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον 

10.21 ἀνοίγειν ς ἀνοῖξαι 10.29 ὃς δέδωκέν μοι μείζων πάντων « ὃ 

10.22 δὲ « τότε δέδωκέν μοι πάντων μεῖζόν 

10.22 Ἱεροσολύμοις καὶ « τοῖς 10.29 πατρός μου « πατρός 
Ἱεροσολύμοις 10.31 οὖν ς-- 

10.23 Σολομῶνος « τοῦ Σολομῶνος 10.32 καλὰ ἔργα « ἔργα καλὰ 

10.26 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 10.32 μου «-- 

10.26 οὐ γάρ «ὅτι οὐκ 10.32 λιθάζετέ με « ἐμὲ λιθάζετε 

10.26 καθὼς εἶπον ὑμῖν «--- 10.33 λέγοντες «--- 

10.27 ἀκούει ς ἀκούουσιν 10.34 ὁ ς [ὁ] 


221 


10.35 - 11.11 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν, Ἐγὼ εἶπα, Θεοί ἐστε; ἢ Εἰ 
ἐκείνους εἶπεν θεούς, πρὸς οὺς ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐγένετο --- καὶ 
οὐ δύναται λυθῆναι ἣ γραφή --- ὃν ὁ πατὴρ ἡγίασεν καὶ 
ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι 
εἶπον, Υἱὸς τοῦ θεοῦ εἰμι; 57 Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ πατρός μου, 
μὴ πιστεύετέ μοι: 38 εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς 
ἔργοις πιστεύσατε: ἵνα γνῶτε καὶ πιστεύσητε ὅτι ἐν ἐμοὶ ὁ 

-- πατήρ, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. “9 Ἐζήτουν Γοὖν᾽ πάλιν αὐτὸν πιάσαι: 
καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τῆς χειρὸς αὐτῶν. 

10 Καὶ ἀπῆλθεν πάλιν πέραν τοῦ Ἰορδάνου εἰς τὸν τόπον 
ὅπου ἦν Ἰωάννης τὸ πρῶτον βαπτίζων καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ. 4: Καὶ 
πολλοὶ ἦλθον πρὸς αὐτόν, καὶ ἔλεγον ὅτι Ἰωάννης μὲν σημεῖον 
ἐποίησεν οὐδέν πάντα δὲ ὅσα εἶπεν Ἰωάννης περὶ τούτου, 
ἀληθῆ ἦν. 53 Καὶ ἐπίστευσαν πολλοὶ ἐκεῖ εἰς αὐτόν. 


Ι Ι Ἦν δέ τις ἀσθενῶν Λάζαρος ἀπὸ Βηθανίας, ἐκ τῆς 
κώμης Μαρίας καὶ Μάρθας τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς. 2 Ἦν 
δὲ Μαρία ἣ ἀλείψασα τὸν κύριον μύρῳ, καὶ ἐκμάξασα τοὺς 
[ἢ ᾽ ΄- “ Ν ΒΕ, οἱ δ ΠΝ Ν ἃ 3 , 
πόδας αὐτοῦ ταῖς θριξὶν αὐτῆς, ἣς ὁ ἀδελφὸς Λάζαρος ἠσθένει. 
3 ᾿Ἀπέστειλαν οὖν αἱ ἀδελφαὶ πρὸς αὐτὸν λέγουσαι, Κύριε, ἴδε 
ὃν φιλεῖς ἀσθενεῖ. 1 Ακούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Αὕτη ἣ 
Ω , ᾽ " ν , Ω ς.ε Ν - ᾽ - 
ἀσθένεια οὐκ ἔστιν πρὸς θάνατον, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ 
θεοῦ, ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ δι᾽ αὐτῆς. " Ἤγάπα δὲ ὁ 
Ἰησοῦς τὴν Μάρθαν καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς καὶ τὸν Λάζαρον. 
6 Ὡς οὖν ἤκουσεν ὅτι ἀσθενεῖ, τότε μὲν ἔμεινεν ἐν ᾧ ἦν τόπῳ 
, ς , 7» ἢ “- , ΩΝ “ .“᾿, 
δύο ἡμέρας. ΄ Ἔπειτα μετὰ τοῦτο λέγει τοῖς μαθηταῖς, Ἄγωμεν 
εἰς τὴν Ἰουδαίαν πάλιν. ὃ Λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταί, Ῥαββί, 
νῦν ἐζήτουν σε λιθάσαι οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ πάλιν ὑπάγεις ἐκεῖ; 
9 Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Οὐχὶ δώδεκά εἰσιν ὧραι τῆς ἡμέρας; Ἐάν 
τις περιπατῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, οὐ προσκόπτει, ὅτι τὸ φῶς τοῦ κόσμου 
τούτου βλέπει. 19 Ἐὰν δέ τις περιπατῇ ἐν τῇ νυκτί, προσκόπτει, 
ὅτι τὸ φῶς οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ. ᾿[ Ταῦτα εἶπεν, καὶ μετὰ τοῦτο 
,ὔ 3, Υ͂Ν ’, ς Ἂ. ι ΄ ἣ᾿ 5 ᾿ 
λέγει αὐτοῖς, Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται: ἀλλὰ 


10.34 Ἐγὼ «ὅτι Ἐγὼ 10.42 ἐπίστευσαν πολλοὶ ἐκεῖ εἰς αὐτόν 


10.38 πιστεύσατε 9 πιστεύετε Φ πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν 
10.38 πιστεύσητε « γινώσκητε ἐκεῖ 
10.38 αὐτῷ « τῷ πατρί Σ 11.2 Μαρία « Μαριὰμ 
10.39 οὖν πάλιν αὐτὸν « [οὖν] αὐτὸν 11.9 εἰσιν ὧραι ς ὡραί εἰσιν 
πάλιν 


222 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11.12 - 11.31 


πορεύομαι ἵνα ἐξυπνίσω αὐτόν. ᾿2 Εἶπον οὖν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, 
Κύριε, εἰ κεκοίμηται, σωθήσεται. ὁ Εἰρήκει δὲ ὁ Ἰησοῦς περὶ 
τοῦ θανάτου αὐτοῦ ἐκεῖνοι δὲ ἔδοξαν ὅτι περὶ τῆς κοιμήσεως 
τοῦ ὕπνου λέγει. "Τότε οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς παρρησίᾳ, 
Λάζαρος ἀπέθανεν. ᾿" Καὶ χαίρω δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα πιστεύσητε, ὅτι 
οὐκ ἤμην ἐκεῖ: ἀλλὰ ἄγωμεν πρὸς αὐτόν. ͵6 Εἶπεν οὖν Θωμᾶς, ὁ 
λεγόμενος Δίδυμος, τοῖς συμμαθηταῖς, Ἄγωμεν καὶ ἡμεῖς, ἵνα 
ἀποθάνωμεν μετ᾽ αὐτοῦ. 


17: Ν 53 εν - Ὁ Ἐ (ὦ ἣ Ω , ᾿ 

Ἐλθὼν οὖν ὁ Ἰησοῦς εὗρεν αὐτὸν τέσσαρας ἡμέρας ἤδη 
᾿ 2 σι Ξ 15:Ὁ Δ, 8 , Ε ν - 

ἔχοντα ἐν τῷ μνημείῳ. Ην δὲ ἣ Βηθανία ἐγγὺς τῶν 
ε ἃ : Ε ν , , 19 

Ἱεροσολύμων, ὡς ἀπὸ σταδίων δεκαπέντε: 
σι ΕΣ ᾿ς ᾿ ,ὔ Ν Ν ᾿ ’, Ν 
τῶν Ἰουδαίων ἐληλύθεισαν πρὸς τὰς περὶ Μάρθαν καὶ 
Μαρίαν, ἵνα παραμυθήσωνται αὐτὰς περὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτῶν. 
29 Ἢ οὖν Μάρθα, ὡς ἤκουσεν ὅτι Ἰησοῦς ἔρχεται, ὑπήντησεν 
αὐτῷ- Μαρία δὲ ἐν τῷ οἴκῳ ἐκαθέζετο. 2: Εἶπεν οὖν Μάρθα 


καὶ πολλοὶ ἐκ 


Ν ν ᾽ “- ᾽ ἡ ὩΣ κὰ ε Μ᾿ , ᾽ ἽΝ 
πρὸς τὸν Ἰησοῦν, Κύριε, εἰ ἠς ὧδε, ὁ ἀδελφός μου οὐκ ἂν 
ἐτεθνήκει. 22 Ἀλλὰ καὶ νῦν οἶδα ὅτι ὅσα ἂν αἰτήσῃ τὸν θεόν, 

Ψ ε , 23 , ἀξ αυᾶνν, ἐὰν, τς ὮΝ 3 ᾿ ἕ 
δώσει σοι ὁ θεός. “Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, ᾿Αναστήσεται ὁ 
ἀδελφός σου. 2, Λέγει αὐτῷ Μάρθα, Οἶδα ὅτι ἀναστήσεται ἐν 
τῇ ἀναστάσει ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. 25 Εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, 
Ἐγώ εἰμι ἣ ἀνάστασις καὶ ἣ ζωή ὃ πιστεύων εἰς ἐμέ, κἂν 
ἀποθάνῃ, ζήσεται: 2 καὶ πᾶς ὁ ζῶν καὶ πιστεύων εἰς ἐμέ, οὐ μὴ 
4. 3 3. Ν 2.κν ,ὕ, “- 27 , 3. “Ἂν , 
ἀποθάνῃ εἰς τὸν αἰῶνα. Πιστεύεις τοῦτο; “Λέγει αὐτῷ, Ναί, 
κύριε: ἐγὼ πεπίστευκα, ὅτι σὺ εἶ ὁ χριστός, ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ 
εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενος. “ὃ Καὶ ταῦτα εἰποῦσα ἀπῆλθεν, καὶ 
᾽ , , ᾿ ᾽ Ἂν, ΕΝ , ᾽ - ε 
ἐφώνησεν Μαρίαν τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς λάθρα, εἰποῦσα, Ὁ 
διδάσκαλος πάρεστιν καὶ φωνεῖ σε. 2 Ἐκείνη ὡς ἤκουσεν, 
Ψ' ,ὔ Ν, ν᾿. , ,; , 30 "᾿ Ὴ. , Φ 
ἐγείρεται ταχὺ καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτόν. ᾽ Οὔπω δὲ ἐληλύθει ὁ 
Ἰησοῦς εἰς τὴν κώμην, ἀλλ᾽ ἦν ἐν τῷ τόπῳ ὅπου ὑπήντησεν 
αὐτῷ ἡ Μάρθα. 5} Οἱ οὖν Ἰουδαῖοι οἱ ὄντες μετ᾽ αὐτῆς ἐν τῇ 
οἰκίᾳ καὶ παραμυθούμενοι αὐτήν, ἰδόντες τὴν Μαρίαν ὅτι 


11.12 Εἶπον « Εἶπαν οὐκ ἂν ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός μου 
11.12 αὐτοῦ « αὐτῷ 11.22 Ἀλλὰ «[Ἀλλὰ] 
11.17 ἡμέρας ἤδη ς ἤδη ἡμέρας 11.24 Μάρθα «ἡ Μάρθα 
11.19 καὶ πολλοὶ « πολλοὶ δὲ 11.28 ταῦτα « τοῦτο 
11.19 τὰς περὶ Μάρθαν καὶ Μαρίαν «ὁ 11.28 Μαρίαν ς Μαριὰμ 
τὴν Μάρθαν καὶ Μαριὰμ 11.29 ὡς ς δὲ ὡς 
11.19 αὐτῶν «--- 11.29 ἐγείρεται Φ ἠγέρθη 
11.20 Μαρία « Μαριὰμ 11.29 ἔρχεται ς ἤρχετο 
11.21 Μάρθα «ἣ Μάρθα 11.30 ἐν ο ἔτι ἐν 


11.21 ὁ ἀδελφός μου οὐκ ἂν ἐτεθνήκει « 11.31 Μαρίαν ς Μαριὰμ 


223 


11.32 - 11.47 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


, ᾿ , 4. .« ΄“ ι , ΕΣ ΄“ , - 
ταχέως ἀνέστη καὶ ἐξῆλθεν, ἠκολούθησαν αὐτῇ, λέγοντες ὅτι 
ὑπόγει εἰς τὸ μνημεῖον, ἵνα κλαύσῃ ἐκεῖ. 52 Ἢ οὖν Μαρία, ὡς 
ἦλθεν ὅπου ἦν ὁ Ἰησοῦς, ἰδοῦσα αὐτόν, ἔπεσεν αὐτοῦ εἰς τοὺς 
πόδας λέγουσα αὐτῷ, Κύριε, εἰ ἧς ὧδε, οὐκ ἄν ἀπέθανέν μου ὁ 
3 2 33» - 5 Ἑ 3 ᾿ τς Ἔ Ἂ ᾿ς 
ἀδελφός. " Ἰησοῦς οὖν ὡς εἰδεν αὐτὴν κλαίουσαν, καὶ τοὺς 
συνελθόντας αὐτῇ Ἰουδαίους κλαίοντας, ἐνεβριμήσατο τῷ 
πνεύματι, καὶ ἐτάραξεν ἑαυτόν, “καὶ εἶπεν, Ποῦ τεθείκατε 

᾽ ΠΟΤΩ͂Ν ᾿ ἘΘΡΝ ,ὔ ἣν ν ἌΝ π ’ ε 
αὐτόν; Λέγουσιν αὐτῷ, Κύριε, ἔρχου καὶ ἴδε. 5. Ἐδάκρυσεν ὁ 
Ἰησοῦς. 556 Ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι, Ἴδε πῶς ἐφίλει αὐτόν. 
51 Τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν εἶπον, Οὐκ ἠδύνατο οὗτος, ὁ ἀνοίξας τοὺς 
ὀφθαλμοὺς τοῦ τυφλοῦ, ποιῆσαι ἵνα καὶ οὗτος μὴ ἀποθάνῃ; 
38 Ἰησοῦς οὖν πάλιν ἐμβριμώμενος ἐν ἑαυτῷ ἔρχεται εἰς τὸ 

- 3 ν , ᾿ , ΠΡ Ν ». 9 "πὶ 
μνημεῖον. Ἦν δὲ σπήλαιον, καὶ λίθος ἐπέκειτο ἐπ᾽ αὐτῷ. 
39 Λέγει ὁ Ἰησοῦς, Ἄρατε τὸν λίθον. Λέγει αὐτῷ ἣ ἀδελφὴ τοῦ 

, νῪ ,ὔ Ε7 "»᾿ “-“ » ΕΣ 

τεθνηκότος Μάρθα, Κύριε, ἤδη ὄζει: τεταρταῖος γάρ ἐστιν. 
Ὁ Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Οὐκ εἶπόν σοι, ὅτι ἐὰν πιστεύσῃς, ὄψει 
τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ; “ Ἦραν οὖν τὸν λίθον, οὗ ἦν ὁ τεθνηκὼς 
κειμένος. Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἦρεν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἄνω, καὶ εἶπεν, 
Πάτερ, εὐχαριστῶ σοι ὅτι ἤκουσάς μου. 22 Ἐγὼ δὲ ἤδειν ὅτι 
πάντοτέ μου ἀκούεις: ἀλλὰ διὰ τὸν ὄχλον τὸν περιεστῶτα 
εἶπον, ἵνα πιστεύσωσιν ὅτι σύ με ἀπέστειλας. “᾽ Καὶ ταῦτα 
εἰπών, φωνῇ μεγάλῃ ἐκραύγασεν, Λάζαρε, δεῦρο ἔξω. “ Καὶ 
ἐξῆλθεν ὁ τεθνηκώς, δεδεμένος τοὺς πόδας καὶ τὰς χεῖρας 
κειρίαις, καὶ ἣ ὄψις αὐτοῦ σουδαρίῳ περιεδέδετο. Λέγει αὐτοῖς 
ὁ Ἰησοῦς, Λύσατε αὐτόν, καὶ ἄφετε ὑπάγειν. 

Πολλοὶ οὖν ἐκ τῶν Ἰουδαίων, οἱ ἐλθόντες πρὸς τὴν 
Μαρίαν καὶ θεασάμενοι ἃ ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς, ἐπίστευσαν εἰς 
αὐτόν. 46 Τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν ἀπῆλθον πρὸς τοὺς Φαρισαίους, 
καὶ εἶπον αὐτοῖς ἃ ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς. 

4Σ , 53 ξ: ΕἾ “ ΠΥ τ Φ “ ἐδ 

πυνήγαγον οὖν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι συνέδριον, 

. , “- -“ κω ε» κ᾿ κ 

καὶ ἔλεγον, Τί ποιοῦμεν; Ὅτι οὗτος ὁ ἄνθρωπος πολλὰ σημεῖα 


11.31 λέγοντες « δόξαντες 11.41 οὗ ἦν ὁ τεθνηκὼς κειμένος « -- 
11.32 Μαρία « Μαριὰμ 11.44 Καὶ ἐξῆλθεν « Ἐξῆλθεν 
11.32 ὁ Ἰησοῦς ς Ἰησοῦς 11.44 ὑπάγειν « αὐτὸν ὑπάγειν 
11.32 εἰς « πρὸς 11.45 Μαρίαν ὁ. Μαριὰμ 
11.32 ἀπέθανέν μου « μου ἀπέθανεν 11.45 ὃ Ἰησοῦς «-- 
11.37 εἶπον Οὐκ ἠδύνατο « εἶπαν Οὐκ 11.46 εἶπον « εἶπαν 
ἐδύνατο 11.46 ὃ ς--- 
11.39 τεθνηκότος « τετελευτηκότος 11.47 σημεῖα ποιεῖ ς ποιεῖ σημεῖα 


11.40 ὄψει « ὄψῃ 


224 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ποιεῖ. “ὃ Ἐὰν ἀφῶμεν αὐτὸν οὕτως, πάντες πιστεύσουσιν εἰς 
αὐτόν. καὶ ἐλεύσονται οἱ Ρωμαῖοι καὶ ἀροῦσιν ἡμῶν καὶ τὸν 

, ΝΝ ἃ ον, 49γ Υ 2 ΝΕ “.“ὔ Ἂ ΑΞ 
τόπον καὶ τὸ ἔθνος. “ Εἰς δέ τις ἐξ αὐτῶν Καϊάφας, ἀρχιερεὺς 
ὧν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου, εἶπεν αὐτοῖς, Ὑμεῖς οὐκ οἴδατε 
οὐδέν, “οὐδὲ διαλογίζεσθε ὅτι συμφέρει ἡμῖν ἵνα εἷς 
“, Ε , Ἔ Ν ΄“- ἴον Ν ΕἾ - "᾽ 
ἄνθρωπος ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, καὶ μὴ ὅλον τὸ ἔθνος 
3 ᾽, 51 - . 2 ς ὃ - 3 3 3 Ἂν τ δ οἾ 
ἀπόληται. "᾽ Τοῦτο δὲ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐκ εἰπεν, ἀλλὰ ἀρχιερεὺς 
ὧν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου, προεφήτευσεν ὅτι ἔμελλεν Ἰησοῦς 
ἀποθνήσκειν ὑπὲρ τοῦ ἔθνους, “2καὶ οὐχ ὑπὲρ τοῦ ἔθνους 
μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ τὰ διεσκορπισμένα 
συναγάγῃ εἰς ἕν. “᾿Απ’ ἐκείνης οὖν τῆς ἡμέρας 
συνεβουλεύσαντο ἵνα ἀποκτείνωσιν αὐτόν. 


“4 Ἰησοῦς οὖν οὐκέτι παρρησίᾳ περιεπάτει ἐν τοῖς 
Ἰουδαίοις, ἀλλὰ ἀπῆλθεν ἐκεῖθεν εἰς τὴν χώραν ἐγγὺς τῆς 
ἐρήμου, εἰς Ἐφραΐμ λεγομένην πόλιν, κἀκεῖ διέτριβεν μετὰ 

π᾿ π ᾽ κὸν ΛΝ τ σῦς ᾿ , πο» , 
τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. "" Ἦν δὲ ἐγγὺς τὸ Πάσχα τῶν Ἰουδαίων: 
καὶ ἀνέβησαν πολλοὶ εἰς Ἱεροσόλυμα ἐκ τῆς χώρας πρὸ τοῦ 
Πάσχα, ἵνα ἁγνίσωσιν ἑαυτούς. “ὅ Ἐζήτουν οὖν τὸν Ἰησοῦν, 

ν ἡ) 3.) , ᾽ πε πε Ω , ἐξ ως 
καὶ ἔλεγον μετ᾿ ἀλλήλων ἐν τῷ ἱερῷ ἑστηκότες, Τί δοκεῖ ὑμῖν; 
Ὅτι οὐ μὴ ἔλθῃ εἰς τὴν ἑορτήν; "Δεδώκεισαν δὲ καὶ οἱ 
ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἐντολήν, ἵνα ἐάν τις γνῷ ποῦ ἐστιν, 
μηνύσῃ, ὅπως πιάσωσιν αὐτόν. 


Ι 2 ὋὉ οὖν Ἰησοῦς πρὸ ἕξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα ἦλθεν εἰς 

Βηθανίαν, ὅπου ἦν Λάζαρος ὁ τεθνηκώς, ὃν ἤγειρεν ἐκ 
νεκρῶν. 2 Ἐποίησαν οὖν αὐτῷ δεῖπνον ἐκεῖ, καὶ ἣ Μάρθα 
διηκόνει: ὁ δὲ Λάζαρος εἷς ἦν τῶν ἀνακειμένων σὺν αὐτῷ. Ἢ 

5, ,ὕ - Ψ ἤ ψ' “- 
οὖν Μαρία λαβοῦσα λίτραν μύρου νάρδου πιστικῆς 
, “, ᾿ , κι ν - . γ9) Ν 

πολυτίμου, ἤλειψεν τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἐξέμαξεν ταῖς 
θριξὶν αὐτῆς τοὺς πόδας αὐτοῦ ἣ δὲ οἰκία ἐπληρώθη ἐκ τῆς 
ὀσμῆς τοῦ μύρου. Λέγει οὖν εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, 
Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης, ὁ μέλλων αὐτὸν παραδιδόναι, 


11.50 διαλογίζεσθε ς« λογίζεσθε 11.57 ἐντολήν « ἐντολὰς 
11.50 ἡμῖν ο ὑμῖν 12.1 ὁ τεθνηκός «-- 
11.51 προεφήτευσεν φΦ ἐπροφήτευσεν 12.1 νεκρῶν «νεκρῶν Ἰησοῦς 
11.53 συνεβουλεύσαντο 9 12.2 τῶν « ἐκ τῶν 

ἐβουλεύσαντο 12.3. Μαρία ὁ Μαριὰμ 
11.54 Ἰησοῦς οὖν ς Ὁ οὖν Ἰησοῦς 12.4 οὖν εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ 
11.54 διέτριβεν « ἔμεινεν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτης « δὲ 
11.54 αὐτοῦ «--- Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης εἷς [ἐκ] 
11.57 καὶ οἱ ἀρχιερεῖς « οἱ ἀρχιερεῖς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ 


225 


11.48 - 12.4 


12.5 - 12.21 


ὃ Ἰησοῦς 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


5 Διὰ τί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων, καὶ 
ἐδόθη πτωχοῖς; “ Εἶπεν δὲ τοῦτο, οὐχ ὅτι περὶ τῶν πτωχῶν 
ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ᾽ ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχεν, 
καὶ τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν. 7 Εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς, Ἄφες 
αὐτήν. εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ ἐνταφιασμοῦ μου τετήρηκεν αὐτό. 
ὃ Τοὺς πτωχοὺς γὰρ πάντοτε ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν, ἐμὲ δὲ οὐ 
πάντοτε ἔχετε. 


“ Ἔγνω οὖν ὄχλος πολὺς ἐκ τῶν Ἰουδαίων ὅτι ἐκεῖ ἐστιν- 
καὶ ἦλθον οὐ διὰ τὸν Ἰησοῦν μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον 
"» εν “᾿, 2 - 10» , χ ε 
ἴδωσιν, ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. ἘΕβουλεύσαντο δὲ οἱ 
τ φῆ. δὲ Ν Ν Ἔ Ψ , 11: Ν Ὦ 
ἀρχιερεῖς ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἀποκτείνωσιν - ᾿᾿ ὅτι πολλοὶ δι 
αὐτὸν ὑπῆγον τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἐπίστευον εἰς τὸν Ἰησοῦν. 

12 7ῇ ἐπαύριον ὄχλος πολὺς ὁ ἐλθὼν εἰς τὴν ἑορτήν, 
ἀκούσαντες ὅτι ἔρχεται Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα, 5 ἔλαβον τὰ 
βαΐα τῶν φοινίκων, καὶ ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν αὐτῷ, καὶ 
ἔκραζον, 'ὩὭσαννά: εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι 
κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ. [Εὑρὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὀνάριον, 
Ψ. , δ, . ᾽ , , 3 ν᾿ 15 ν [ον 
ἐκάθισεν ἐπ᾽ αὐτό, καθώς ἐστιν γεγραμμένον, ᾿" Μὴ φοβοῦ, 
θύγατερ Σιών. ἰδού, ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται, καθήμενος ἐπὶ 
πῶλον ὄνου. 6 Ταῦτα δὲ οὐκ ἔγνωσαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τὸ 
πρῶτον. ἀλλ᾽ ὅτε ἐδοξάσθη ᾿ Ἰησοῦς, τότε ἐμνήσθησαν ὅτι 
ταῦτα ἦν ἐπ᾽ αὐτῷ γεγραμμένα, καὶ ταῦτα ἐποίησαν αὐτῷ. 
1 Ἐμαρτύρει οὖν ὁ ὄχλος ὁ ὧν μετ᾽ αὐτοῦ ὅτε τὸν Λάζαρον 
ἐφώνησεν ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. 
18 Διὰ τοῦτο καὶ ὑπήντησεν αὐτῷ ὁ ὄχλος, ὅτι ἤκουσεν τοῦτο 
αὐτὸν πεποιηκέναι τὸ σημεῖον. ᾿" Οἱ οὖν Φαρισαῖοι εἶπον πρὸς 
ἑαυτούς, Θεωρεῖτε ὅτι οὐκ ὠφελεῖτε οὐδέν ἴδε ὁ κόσμος ὀπίσω 
αὐτοῦ ἀπῆλθεν. 

2 Ἦσαν δὲ τινες Ἕλληνες ἐκ τῶν ἀναβαινόντων ἵνα 
προσκυνήσωσιν ἐν τῇ ἑορτῇ᾽ 2) οὗτοι οὖν προσῆλθον Φιλίππῳ 

σι 5 Ν “. Ν “π᾿ ,ὔ Δ 4 , ΕΣ Ν , 
τῷ ἀπὸ Βηθσαϊδὰ τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἠρώτων αὐτὸν λέγοντες, 


12.6 εἶχεν καὶ « ἔχων 12.15 θύγατερ « θυγάτηρ 

12.7 εἰς «ἵνα εἰς 12.16 δὲ ς-- 

12.7 τετήρηκεν « τηρήσῃ 12.16 οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ « αὐτοῦ οἱ 
12.9 ὄχλος « [ὁ] ὄχλος μαθηταὶ 

12.12 ὄχλος « ὁ ὄχλος 12.18 καὶ [καὶ] 

12.12 Ἰησοῦς « ὁ Ἰησοῦς 12.18 ἤκουσεν « ἤκουσαν 

12.13 ἔκραζον « ἐκραύγαζον 12.19 εἶπον « εἶπαν 

12.13 βασιλεὺς « [καὶ] ὁ βασιλεὺς 12.20 τινες Ἕλληνες ς Ἕλληνές τινες 


226 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12.22 - 12.38 


Κύριε, θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν. 2 Ἔρχεται Φίλιππος καὶ 
λέγει τῷ Ανδρέᾳ- καὶ πάλιν ᾿Ανδρέας καὶ Φίλιππος λέγουσιν 
τῷ Ἰησοῦ. 25. Ὃ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίνατο αὐτοῖς λέγων, 
Ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. 2, Ἀμὴν 
ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν 
ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει: ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολὺν καρπὸν 
φέρει. 2. Ὃ φιλῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπολέσει αὐτήν καὶ ὁ 
μισῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ εἰς ζωὴν αἰώνιον 
φυλάξει αὐτήν. 25 Ἐὰν ἐμοὶ διακονῇ τις, ἐμοὶ ἀκολουθείτω" 
καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγώ, ἐκεῖ καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔσται: καὶ ἐάν τις 
ἐμοὶ διακονῇ, τιμήσει αὐτὸν ὁ πατήρ. “Νῦν ἣ ψυχή μου 
τετάρακται: καὶ τί εἴπω; Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης. 
Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἦλθον εἰς τὴν ὥραν ταύτην. 25 Πάτερ, δόξασόν 
σου τὸ ὄνομα. Ἦλθεν οὖν φωνὴ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, Καὶ ἐδόξασα, 
καὶ πάλιν δοξάσω. 2 Ὁ οὖν ὄχλος ὁ ἑστὼς καὶ ἀκούσας ἔλεγεν 
βροντὴν γεγονέναι: ἄλλοι ἔλεγον, Ἄγγελος αὐτῷ λελάληκεν. 
30 ἈΑἈπεκρίθη ᾿ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν, Οὐ δι᾽ ἐμὲ αὕτη ἣ φωνὴ ὁ Ἰησοῦς 
γέγονεν, ἀλλὰ δι᾽ ὑμᾶς. ὅ' Νῦν κρίσις ἐστὶν τοῦ κόσμου 
τούτου: νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω. 
32 Κἀγὼ ἐὰν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. 
33 Τοῦτο δὲ ἔλεγεν, σημαίνων ποίῳ θανάτῳ ἔμελλεν 
ἀποθνήσκειν. 5 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ὄχλος, Ἡμεῖς ἠκούσαμεν ἐκ 
τοῦ νόμου ὅτι ὁ χριστὸς μένει εἰς τὸν αἰῶνα: καὶ πῶς σὺ λέγεις, 
Δεῖ ὑψωθῆναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; Τίς ἐστιν οὗτος ὁ υἱὸς 
τοῦ ἀνθρώπου; "Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἔτι μικρὸν 
χρόνον τὸ φῶς μεθ᾽ ὑμῶν ἐστιν. Περιπατεῖτε ἕως τὸ φῶς ἔχετε, 
ἵνα μὴ σκοτία ὑμᾶς καταλάβῃ: καὶ ὁ περιπατῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ 
οὐκ οἶδεν ποῦ ὑπάγει. 6 Ἕως τὸ φῶς ἔχετε, πιστεύετε εἰς τὸ 
φῶς, ἵνα υἱοὶ φωτὸς γένησθε. 

Ταῦτα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἀπελθὼν ἐκρύβη ἀπ᾽ αὐτῶν. 
57 Τοσαῦτα δὲ αὐτοῦ σημεῖα πεποιηκότος ἔμπροσθεν αὐτῶν, 
οὐκ ἐπίστευον εἰς αὐτόν ᾿δ ἵνα ὁ λόγος Ἠσαΐου τοῦ προφήτου 


12.22 Ἔρχεται . Ἔρχεται ὁ 12.33 ἔμελλεν ς ἤμελλεν 
12.22 καὶ πάλιν « ἔρχεται 12.34 αὐτῷ « οὖν αὐτῷ 

12.22 λέγουσιν « καὶ λέγουσιν 12.34 σὺ λέγεις ς λέγεις σὺ ὅτι 
12.23 ἀπεκρίνατο ς ἀποκρίνεται 12.35 μεθ’ ὑμῶν « ἐν ὑμῖν 
12.25 ἀπολέσει ς ἀπολλύει 12.35 ἕως ὁ ὡς 

12.26 διακονῇ τις «τις διακονῇ 12.36 Ἕως ς Ὡς 

12.26 καὶ ἐάν « ἐάν 12.36 ὃ ς--- 


12.30 αὕτη ἣ φωνὴ « ἣ φωνὴ αὕτη 


227 


12.39 - 13.3 


ἰάσομαι 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


πληρωθῇ, ὃν εἶπεν, Κύριε, τίς ἐπίστευσεν τῇ ἀκοῇ ἡμῶν; Καὶ ὁ 
βραχίων κυρίου τίνι ἀπεκαλύφθη; “ Διὰ τοῦτο οὐκ ἠδύναντο 
, -“ τ 53 ᾽ ἢ 40 ,ὕ 4. πὲ ν 
πιστεύειν, ὅτι πάλιν εἶπεν Ἠσαϊας, ““ Τετύφλωκεν αὐτῶν τοὺς 
ὀφθαλμούς, καὶ πεπώρωκεν αὐτῶν τὴν καρδίαν ἵνα μὴ ἴδωσιν 
τοῖς ὀφθαλμοῖς, καὶ νοήσωσιν τῇ καρδίᾳ, καὶ ἐπιστραφῶσιν, 
καὶ ᾿ἰάσωμαι" αὐτούς. ᾿' Ταῦτα εἶπεν Ἠσαΐας, ὅτε εἶδεν τὴν 
δόξαν αὐτοῦ, καὶ ἐλάλησεν περὶ αὐτοῦ. “2 Ὅμως μέντοι καὶ ἐκ 
τῶν ἀρχόντων πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν ἀλλὰ διὰ τοὺς 
Φαρισαίους οὐχ ὡμολόγουν, ἵνα μὴ ἀποσυνάγωγοι γένωνται. 
43 Ἠ , ἦν ᾿ ὃ , - 3 θ ;) “ λλ "᾿, Ν 
γάπησαν γὰρ τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων μᾶλλον ἤπερ τὴν 
δόξαν τοῦ θεοῦ. 


“4 Ἰησοῦς δὲ ἔκραξεν καὶ εἶπεν, Ο πιστεύων εἰς ἐμέ, οὐ 
πιστεύει εἰς ἐμέ, ἀλλ᾽ εἰς τὸν πέμψαντά με- 7 
ἐμέ, θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με. 45 Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον 
ἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ. 
ΤΙ Καὶ ἐάν τίς μου ἀκούσῃ τῶν ῥημάτων καὶ μὴ πιστεύσῃ, ἐγὼ 
οὐ κρίνω αὐτόν- οὐ γὰρ ἦλθον ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα 


5 καὶ ὁ θεωρῶν 


σώσω τὸν κόσμον. “ὃ Ὃ ἀθετῶν ἐμὲ καὶ μὴ λαμβάνων τὰ 
ῥήματά μου, ἔχει τὸν κρίνοντα αὐτόν: ὁ λόγος ὃν ἐλάλησα, 
ἐκεῖνος κρινεῖ αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Τ᾽ Ὅτι ἐγὼ ἐξ 
ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλάλησα: ἀλλ᾽ ὁ πέμψας με πατήρ, αὐτός μοι 
ἐντολὴν ἔδωκεν, τί εἴπω καὶ τί λαλήσω. “Ὁ Καὶ οἶδα ὅτι ἡ 
ἐντολὴ αὐτοῦ ζωὴ αἰώνιός ἐστιν: ἃ οὖν λαλῶ ἐγώ, καθὼς 
εἴρηκέν μοι ὁ πατήρ, οὕτως λαλῶ. 
Ι Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι 
2 ἐλήλυθεν αὐτοῦ ἣ ὥρα ἵνα μεταβῇ ἐκ τοῦ κόσμου 
τούτου πρὸς τὸν πατέρα, ἀγαπήσας τοὺς ἰδίους τοὺς ἐν τῷ 
κόσμῳ, εἰς τέλος ἠγάπησεν αὐτούς. 2 Καὶ δείπνου γενομένου, 
τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν Ἰούδα Σίμωνος 
Ἰσκαριώτου ἵνα αὐτὸν παραδῷ, ᾽ εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα 
δέδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας, καὶ ὅτι ἀπὸ θεοῦ ἐξῆλθεν 


12.40 πεπώρωκεν « ἐπώρωσεν 13.1 ἐλήλυθεν « ἦλθεν 

12.40 ἐπιστραφῶσιν καὶ ἰάσωμαι ὁ 13.2 γενομένου « γινομένου 
στραφῶσιν καὶ ἰάσομαι 13.2 Ἰούδα Σίμωνος Ἰσκαριώτου ἵνα 

12.41 ὅτε « ὅτι αὐτὸν παραδῷ « ἵνα παραδοῖ 

12.44 ἀλλ᾽ ς ἀλλὰ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος 

12.47 πιστεύσῃ «φυλάξῃ Ἰσκαριώτου 

12.49 ἔδωκεν ς δέδωκεν 13.3 ὁ Ἰησοῦς «--- 

12.50 λαλῶ ἐγώ « ἐγὼ λαλῶ 13.323. δέδωκεν Φ ἔδωκεν 


228 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


καὶ πρὸς τὸν θεὸν ὑπάγει, “ἐγείρεται ἐκ τοῦ δείπνου, καὶ 

τίθησιν τὰ ἱμάτια, καὶ λαβὼν λέντιον διέζωσεν ἑαυτόν. " Εἶτα 
’, ἐς ἊΨ Ν ΄“ Τ ᾧ , Ν , 

βάλλει ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα, καὶ ἤρξατο νίπτειν τοὺς πόδας 


τῶν μαθητῶν, καὶ ἐκμάσσειν τῷ λεντίῳ ᾧ ἦν διεζωσμένος. 
6 Ἔρχεται οὖν πρὸς Σίμωνα Πέτρον. καὶ λέγει αὐτῷ ἐκεῖνος, 
Κύριε, σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας; 7 ᾿Απεκρίθη Ἰησοῦς καὶ 
εἶπεν αὐτῷ, Ὃ ἐγὼ ποιῶ, σὺ οὐκ οἰδας ἄρτι, γνώσῃ δὲ μετὰ 

κι 8 ᾿ 3 ΄' , ἢ Ν Ψ Ν Γὰ ἣν 
ταῦτα. ὃ Λέγει αὐτῷ Πέτρος, Οὐ μὴ νίψῃς τοὺς πόδας μου εἰς 
τὸν αἰῶνα. ᾿Απεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ 
"᾿ , ᾧ 59 “-“ 9 , ΓΡ.: , , , Ν 
ἔχεις μέρος μετ᾽ ἐμοῦ. “Λέγει αὐτῷ Σίμων Πέτρος, Κύριε, μὴ 
τοὺς πόδας μου μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας καὶ τὴν κεφαλήν. 
10 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὁ λελουμένος οὐ χρείαν ἔχει ἢ τοὺς 

᾿ ,ὔ Ε ς. Ν - ἈΝ κα “-“ ᾿ὰ 
πόδας νίψασθαι, ἀλλ᾽ ἔστιν καθαρὸς ὅλος: καὶ ὑμεῖς καθαροί 
ἐστε, ἀλλ᾽ οὐχὶ πάντες. 11 Ἤδει γὰρ τὸν παραδιδόντα αὐτόν - 
διὰ τοῦτο εἶπεν, Οὐχὶ πάντες καθαροί ἐστε. 


12 «“’ 5 "᾿ Ν , κ᾿ ν ν ε Ψ 
Οτε οὖν ἔνιψεν τοὺς πόδας αὐτῶν, καὶ ἔλαβεν τὰ ἱμάτια 
αὐτοῦ, ἀναπεσὼν πάλιν, εἰπεν αὐτοῖς, Γινώσκετε τί πεποίηκα 
ὑμῖν; 15 Ὑμεῖς φωνεῖτέ με, Ὁ διδάσκαλος, καὶ Ὁ κύριος: καὶ 
΄- , ὅν. Ἃ, ᾿ 14 2 5 ἈΠ Ἄν, ἠδ ς σι εἾ , Ἑ 
καλῶς λέγετε, εἰμὶ γάρ. [Εἰ οὖν ἐγὼ ἔνιψα ὑμῶν τοὺς πόδας, ὁ 
, Ἄ ον , εν: ῬΑ 3 ,ὔ κε , , 
κύριος καὶ ὁ διδάσκαλος, καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν 
ΑΝ ᾿' 15 - ᾿' Α, "Ὁ, ἔ “ -“ὔ εν ἃ 
τοὺς πόδας. ᾿" Ὑπόδειγμα γὰρ ἔδωκα ὑμῖν, ἵνα καθὼς ἐγὼ 
ἐποίησα ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ποιῆτε. 15 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, Οὐκ 
ἔστιν δοῦλος μείζων τοῦ κυρίου αὐτοῦ, οὐδὲ ἀπόστολος 
μείζων τοῦ πέμψαντος αὐτόν. 17 Εἰ ταῦτα οἴδατε, μακάριοί 
ἐστε ἐὰν ποιῆτε αὐτά. ᾿δ Οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω: ἐγὼ οἶδα 
οὺς ἐξελεξάμην: ἀλλ᾽ ἵνα ἣ γραφὴ πληρωθῇ, Ὁ τρώγων μετ᾽ 
ἐμοῦ τὸν ἄρτον ἐπῆρεν ἐπ᾽ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ. 1 Ἀπ᾿ ἄρτι 
λέγω ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα, ὅταν γένηται, πιστεύσητε ὅτι 
ἐγώ εἰμι. 2 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, Ὃ λαμβάνων ἐάν τινα 
, 9 Ἂν » ξ Ν ΕΣ Ν ’ ’, Ν 
πέμψω, ἐμὲ λαμβάνει: ὁ δὲ ἐμὲ λαμβάνων, λαμβάνει τὸν 
πέμψαντά με. 


13.6 καὶ λέγει αὐτῷ ἐκεῖνος « λέγει 13.12 καὶ ἔλαβεν « [καὶ] ἔλαβεν 
αὐτῷ 13.12 ἀναπεσὼν ς καὶ ἀνέπεσεν 

13.8 τοὺς πόδας μου « μου τοὺς πόδας 13.18 οὺς «τίνας 

13.8 αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς « Ἰησοῦς αὐτῷ 13.18 μετ᾽ ἐμοῦ «μου 

13.10 οὐ χρείαν ἔχει ἢ « οὐκ ἔχει χρείαν 13.19 ὅταν γένηται πιστεύσητε ς 
εἰ μὴ πιστεύσητε ὅταν γένηται 

13.11 Οὐχὶ «ὅτι Οὐχὶ 13.20 ἐάν « ἄν 


229 


13.4 - 13.20 


13.21 - 13.37 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


2: Ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἰησοῦς ἐταράχθη τῷ πνεύματι, καὶ 
ἐμαρτύρησεν καὶ εἶπεν, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν 
παραδώσει με. 22 Ἔβλεπον οὖν εἰς ἀλλήλους οἱ μαθηταί, 
ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει. 25 Ἦν δὲ ἀνακείμενος εἷς τῶν 
μαθητῶν αὐτοῦ ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ, ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς: 
24γεύει οὖν τούτῳ Σίμων Πέτρος πυθέσθαι τίς ἂν εἴη περὶ οὗ 
λέγει. 25. Ἐπιπεσὼν δὲ ἐκεῖνος οὕτως ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ Ἰησοῦ, 
λέγει αὐτῷ, Κύριε, τίς ἐστιν; 26 ᾿Αποκρίνεται ὁ Ἰησοῦς, 
Ἐκεῖνός ἐστιν ᾧ ἐγὼ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω. Καὶ ἐμβάψας 
τὸ ψωμίον, δίδωσιν Ἰούδᾳ Σίμωνος Ἰσκαριώτῃ. 2) Καὶ μετὰ τὸ 
ψωμίον, τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς. Λέγει οὖν αὐτῷ ὁ 
Ἰησοῦς, Ὃ ποιεῖς, ποίησον τάχιον. 2 Τοῦτο δὲ οὐδεὶς ἔγνω τῶν 
ἀνακειμένων πρὸς τί εἶπεν αὐτῷ. 2 Τινὲς γὰρ ἐδόκουν, ἐπεὶ τὸ 
γλωσσόκομον εἶχεν ὁ Ἰούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, 
Ἀγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτήν - ἢ τοῖς πτωχοῖς ἵνα 
τι δῷ. Ὁ Λαβὼν οὖν τὸ ψωμίον ἐκεῖνος, εὐθέως ἐξῆλθεν ἦν δὲ 
νύξ. 

ϑΞ1“0τε ἐξῆλθεν, λέγει ὁ Ἰησοῦς, Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ 
ἀνθρώπου, καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ. 72 Εἰ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη 
ἐν αὐτῷ, καὶ ὁ θεὸς δοξάσει αὐτὸν ἐν ἑαυτῷ, καὶ εὐθὺς δοξάσει 
αὐτόν. 3 Τεκνία, ἔτι μικρὸν μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι. Ζητήσετέ με, καὶ 
καθὼς εἶπον τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ὅπου ὑπάγω ἐγώ, ὑμεῖς οὐ 
δύνασθε ἐλθεῖν, καὶ ὑμῖν λέγω ἄρτι. ὁ Ἐντολὴν καινὴν δίδωμι 
ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους: καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς, ἵνα καὶ 
ὑμεῖς ἀγαπᾶτε ἀλλήλους. ἦ Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι 
ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις. 

36 Λέγει αὐτῷ Σίμων Πέτρος, Κύριε, ποῦ ὑπάγεις; Ἀπεκρίθη 
αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὅπου ὑπάγω, οὐ δύνασαί μοι νῦν 
ἀκολουθῆσαι, ὕστερον δὲ ἀκολουθήσεις μοι. 7 Λέγει αὐτῷ 


13.21 ὁ [ὃ] 13.29 ὁ Ἰούδας ς Ἰούδας 
13.22 οὖν «--- 13.29 ὁ Ἰησοῦς « [ὁ] Ἰησοῦς 
13.23 δὲ ς-- 13.30 εὐθέως ἐξῆλθεν « ἐξῆλθεν εὐθύς 
13.23 εἷς ο εἷς ἐκ Ἦ 13.31 Ὅτε . Ὅτε οὖν 
13.25 Ἐπιπεσὼν δὲ ς Ἀναπεσὼν οὖν 13.31 λέγει ὁ ὁ λέγει 
13.26 ὁ «[ὃ] 13.32 Εἰ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ « [Εἰ 
13.26 βάψας «βάψω ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ] 
13.26 ἐπιδώσω « καὶ δώσω αὐτῷ 13.32 ἑαυτῷ « αὐτῷ 
13.26 Καὶ ἐμβάψας ς Βάψας οὖν 13.33 ὑπάγω ἐγώ « ἐγὼ ὑπάγω 
13.26 δίδωσιν ς [λαμβάνει καὶ] 13.36 αὐτῷ ὁ «[αὐτῷ 
δίδωσιν 13.36 ὕστερον δὲ ἀκολουθήσεις μοι « 
13.26 Ἰσκαριώτῃ . Ἰσκαριώτου ἀκολουθήσεις δὲ ὕστερον 


13.28 δὲ ς [δὲ] 


230 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13.38 - 14.15 


Πέτρος, Κύριε, διὰ τί οὐ δύναμαί σοι ἀκολουθῆσαι ἄρτι; Τὴν 
ψυχήν μου ὑπὲρ σοῦ θήσω. ὃ Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Τὴν 
ψυχήν σου ὑπὲρ ἐμοῦ θήσεις; ᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω σοι, οὐ μὴ 
ἀλέκτωρ φωνήσῃ ἕως οὗ ἀπαρνήσῃ με τρίς. 


Ι Ί Μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἣ καρδία: πιστεύετε εἰς τὸν 
θεόν, καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε. 2 Ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ πατρός 
μου μοναὶ πολλαί εἰσιν εἰ δὲ μή, εἶπον ἂν ὑμῖν Πορεύομαι 
ἑτοιμάσαι τόπον ὑμῖν. ὁ Καὶ ἐὰν πορευθῶ ᾿ἑτοιμάσω᾽ ὑμῖν {καὶ ἑτοιμάσω -- 
᾽, ,ὕ "᾿ Ἂς ,’ ς- - Ν Ω , ἑτοιμάσαι 
τόπον, πάλιν ἔρχομαι καὶ παραλήψομαι ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτόν: 
ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγώ, καὶ ὑμεῖς ἦτε. Καὶ ὅπου ἐγὼ ὑπάγω οἴδατε, 
καὶ τὴν ὁδὸν οἴδατε. “ Λέγει αὐτῷ Θωμᾶς, Κύριε, οὐκ οἴδαμεν 
“ες , “ ΄- , Ν ς ᾿Ν Ἂ Ἐν 6 , ϑ.ν τίς 
ποῦ ὑπόγεις: καὶ πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι; “ Λέγει αὐτῷ 
[ ΕΣ ΄“ ᾽ , Ξ . ἢ Ν ΜΕ τὴν, 3 τὰ ἡ ι. , ΕΣ Ἂ. 
ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι ἣ ὁδὸς καὶ ἣ ἀλήθεια καὶ ἣ ζωή: οὐδεὶς 
ἔρχεται πρὸς τὸν πατέρα, εἰ μὴ δι᾽ ἐμοῦ. 7 Εἰ ἐγνώκειτέ με, καὶ 
τὸν πατέρα μου ἐγνώκειτε ἄν: καὶ ἀπ᾽ ἄρτι γινώσκετε αὐτόν, 
καὶ ἑωράκατε αὐτόν. ὃ Λέγει αὐτῷ Φίλιππος, Κύριε, δεῖξον 
ἡμῖν τὸν πατέρα, καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν. “Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, 
Τοσοῦτον χρόνον μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε; 
ὋὉ ἑωρακὼς ἐμέ, ἑώρακεν τὸν πατέρα: καὶ πῶς σὺ λέγεις, 
Δεῖξον ἡμῖν τὸν πατέρα; “Οὐ πιστεύεις ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ πατρί, 
καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί ἐστιν; Τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λαλῶ ὑμῖν, ἀπ᾿ 
ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ: ὁ δὲ πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, αὐτὸς ποιεῖ τὰ 
ἔργα. 1} Πιστεύετέ μοι ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ πατρί, καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί: 
4 Ἂς. , ν ΟΣ ἢ ἼΟς δ ἐς , 12 » οἾ ἥν Ν , 
εἰ δὲ μή, διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ πιστεύετέ μοι. ᾿“᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω 
ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, τὰ ἔργα ἃ ἐγὼ ποιῶ κἀκεῖνος ποιήσει, 
καὶ μείζονα τούτων ποιήσει: ὅτι ἐγὼ πρὸς τὸν πατέρα μου 
πορεύομαι. ᾿ Καὶ ὅ τι ἂν αἰτήσητε ἐν τῷ ὀνόματί μου, τοῦτο 
᾽ .«“ -ε Ν Ω σι τα 14 γ ἄτι Ὁ ΠΕ Ἢ Ἵ 
ποιήσω, ἵνα δοξασθῇ ὁ πατὴρ ἐν τῷ υἱῷ. [1 Ἐάν τι αἰτήσητέ 'με᾽ -- 
ἐν τῷ ὀνόματί μου, ἐγὼ ποιήσω. 1" Ἐὰν ἀγαπᾶτέ με, τὰς 


13.37 Πέτρος ς ὁ Πέτρος 14.7 ἐγνώκειτε ἄν «γνώσεσθε 


13.38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ς Ἀποκρίνεται 14.909 Τοσοῦτον χρόνον « Τοσούτῳ 
13.38 ἀπαρνήσῃ « ἀρνήσῃ χρόνῳ 

14.2 Πορεύομαι « ὅτι πορεύομαι 14.9 καὶ πῶς «πῶς 

14.3 ἑτοιμάσω « καὶ ἑτοιμάσω 14.10 λαλῶ ὑμῖν ς λέγω ὑμῖν 

14.3. ὑμῖν τόπον « τόπον ὑμῖν 14.10 ὁ ἐν « ἐν 

14.3 παραλήψομαι «παραλήμψομαι 14.10 αὐτὸς «--- 

14.4 ἐγὼ « [ἐγὼ] 14.10 ἔργα « ἔργα αὐτοῦ 

14.4 καὶ τὴν ὁδὸν οἴδατε « τὴν ὁδόν 14.11 αὐτὰ πιστεύετέ μοι « αὐτὰ 
14.5 καὶ «ς-- πιστεύετε 

14.6 ὁ ς[ὁ] 14.12 μου .-- 


14.7 ἐγνώκειτέ με « ἐγνώκατέ με 


231 


14.16 - 14.31 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ἐντολὰς τὰς ἐμὰς τηρήσατε. 5 Καὶ ἐγὼ ἐρωτήσω τὸν πατέρα, 
καὶ ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν, ἵνα μένῃ μεθ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν 
αἰῶνα, [7 τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ ὁ κόσμος οὐ δύναται 
λαβεῖν, ὅτι οὐ θεωρεῖ αὐτό, οὐδὲ γινώσκει αὐτό. Ὑμεῖς δὲ 
γινώσκετε αὐτό, ὅτι παρ᾽ ὑμῖν μένει, καὶ ἐν ὑμῖν ἔσται. δ Οὐκ 
ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανούς: ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς. 15 Ἔτι μικρὸν καὶ 
ὁ κόσμος με οὐκέτι θεωρεῖ, ὑμεῖς δὲ θεωρεῖτέ με- ὅτι ἐγὼ ζῶ, 
καὶ ὑμεῖς ζήσεσθε. 29 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ γνώσεσθε ὑμεῖς ὅτι 
ἐγὼ ἐν τῷ πατρί μου, καὶ ὑμεῖς ἐν ἐμοί, καὶ ἐγὼ ἐν ὑμῖν. 2): Ὃ 
ἔχων τὰς ἐντολάς μου καὶ τηρῶν αὐτάς, ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀγαπῶν 
με: ὃ δὲ ἀγαπῶν με, ἀγαπηθήσεται ὑπὸ τοῦ πατρός μου- καὶ ἐγὼ 
ἀγαπήσω αὐτόν, καὶ ἐμφανίσω αὐτῷ ἐμαυτόν. 22 Λέγει αὐτῷ 
Ἰούδας, οὐχ ὁ Ἰσκαριώτης, Κύριε, καὶ τί γέγονεν ὅτι ἡμῖν 
μέλλεις ἐμφανίζειν σεαυτόν, καὶ οὐχὶ τῷ κόσμῳ; 2) Ἀπεκρίθη 
Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἐάν τις ἀγαπᾷ με, τὸν λόγον μου 
τηρήσει, καὶ ὁ πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτόν, καὶ πρὸς αὐτὸν 
ἐλευσόμεθα, καὶ μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιήσομεν. 22 Ὁ μὴ ἀγαπῶν 
με, τοὺς λόγους μοῦ οὐ τηρεῖ: καὶ ὁ λόγος ὃν ἀκούετε οὐκ ἔστιν 
ἐμός, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με πατρός. 


25. Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν παρ᾽ ὑμῖν μένων. 25 Ὃ δὲ 
παράκλητος, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ πέμψει ὁ πατὴρ ἐν τῷ 
ὀνόματί μου, ἐκεῖνος ὑμᾶς διδάξει πάντα, καὶ ὑπομνήσει ὑμᾶς 
πάντα ἃ εἶπον ὑμῖν. 27 Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν 
δίδωμι ὑμῖν οὐ καθὼς ὁ κόσμος δίδωσιν, ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν. Μὴ 
ταρασσέσθω ὑμῶν ἡἣ καρδία, μηδὲ δειλιάτω. 28 Ἠκούσατε ὅτι 
ἐγὼ εἶπον ὑμῖν, Ὑπάγω καὶ ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς. Εἰ ἠγαπᾶτέ με, 
ἐχάρητε ἄν ὅτι εἶπον, Πορεύομαι πρὸς τὸν πατέρα. ὅτι ὁ πατήρ 
μου μείζων μού ἐστιν. 2 Καὶ νῦν εἴρηκα ὑμῖν πρὶν γενέσθαι: 
ἵνα, ὅταν γένηται, πιστεύσητε. ἢ Οὐκέτι πολλὰ λαλήσω μεθ᾽ 
ὑμῶν- ἔρχεται γὰρ ὁ τοῦ κόσμου ἄρχων, καὶ ἐν ἐμοὶ οὐκ ἔχει 
οὐδέν- 51 ἀλλ᾽ ἵνα γνῷ ὁ κόσμος ὅτι ἀγαπῶ τὸν πατέρα, καὶ 


14.15 τηρήσατε « τηρήσετε 14.20 καὶ ἐγὼ ὁ κἀγὼ 

14.16 Καὶ ἐγὼ « Κἀγὼ 14.21 καὶ ἐγὼ ὁ. κἀγὼ 

14.16 μένῃ «-- : 14.22 καὶ τί ς [καὶ] τί 

14.16 αἰῶνα « αἰῶνα ἡ 14.23 ποιήσομεν « ποιησόμεθα 
14.17 γινώσκει αὐτό « γινώσκει 14.26 ὑμῖν « ὑμῖν [ἐγώ] 

14.17 δὲ ς--- 14.28 εἶπον Πορεύομαι ὁ πορεύομαι 
14.19 ζήσεσθε ς ζήσετε 14.28 μου μείζων « μείζων 


232 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


καθὼς ἐνετείλατό μοι ὁ πατήρ, οὕτως ποιῶ. Ἐγείρεσθε, ἄγωμεν 
ἐντεῦθεν. 


Ι 5 Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἣ ἀληθινή, καὶ ὁ πατήρ μου ὁ 

γεωργός ἐστιν. Πᾶν κλῆμα ἐν ἐμοὶ μὴ φέρον καρπόν, 
αἴρει αὐτό: καὶ πᾶν τὸ καρπὸν φέρον, καθαίρει αὐτό, ἵνα 
πλείονα καρπὸν φέρῃ. ὁ Ἤδη ὑμεῖς καθαροί ἐστε διὰ τὸν λόγον 
ὃν λελάληκα ὑμῖν. “Μείνατε ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν ὑμῖν. Καθὼς τὸ 
κλῆμα οὐ δύναται καρπὸν φέρειν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, ἐὰν μὴ μείνῃ ἐν 
τῇ ἀμπέλῳ, οὕτως οὐδὲ ὑμεῖς, ἐὰν μὴ ἐν ἐμοὶ μείνητε. “ Ἐγώ 
εἰμι ἣ ἄμπελος, ὑμεῖς τὰ κλήματα. Ὁ μένων ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν 
αὐτῷ, οὗτος φέρει καρπὸν πολύν. ὅτι χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε 
ποιεῖν οὐδέν. ὁ Ἐὰν μή τις μείνῃ ἐν ἐμοί, ἐβλήθη ἔξω ὡς τὸ 
κλῆμα, καὶ ἐξηράνθη, καὶ συνάγουσιν αὐτὰ καὶ εἰς τὸ πῦρ 
βάλλουσιν, καὶ καίεται. 7 Ἐὰν μείνητε ἐν ἐμοί, καὶ τὰ ῥήματά 
μου ἐν ὑμῖν μείνῃ, ὃ ἐὰν θέλητε αἰτήσεσθε, καὶ γενήσεται ὑμῖν. 
ὃ Ἐν τούτῳ ἐδοξάσθη ὁ πατήρ μοῦ, ἵνα καρπὸν πολὺν φέρητε: 
καὶ γενήσεσθε ἐμοὶ μαθηταί. “ Καθὼς ἠγάπησέν με ὁ πατήρ, 
κἀγὼ ἠγάπησα ὑμᾶς: μείνατε ἐν τῇ ἀγάπῃ τῇ ἐμῇ. 15 Ἐὰν τὰς 
ἐντολάς μου τηρήσητε, μενεῖτε ἐν τῇ ἀγάπῃ μου: καθὼς ἐγὼ τὰς 
ἐντολὰς τοῦ πατρός μοῦ τετήρηκα, καὶ μένω αὐτοῦ ἐν τῇ 
ἀγάπῃ. 11 Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν, ἵνα ἣ χαρὰ ἣ ἐμὴ ἐν ὑμῖν 
μείνῃ, καὶ ἠ χαρὰ ὑμῶν πληρωθῇ. 12 Αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ ἡ ἐμή, 
ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους, καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς. ᾿ὁΜείζονα 
ταύτης ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει, ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θῇ ὑπὲρ 


14 « “ ,ὔ ᾽ ᾿ ἊΝ - “ δον ος 
Ὑμεῖς φίλοι μου ἐστέ, ἐὰν ποιῆτε ὅσα ἐγὼ 


τῶν φίλων αὐτοῦ. 
ἐντέλλομαι ὑμῖν. 5 Οὐκέτι ὑμᾶς λέγω δούλους, ὅτι ὁ δοῦλος 
οὐκ οἶδεν τί ποιεῖ αὐτοῦ ὁ κύριος: ὑμᾶς δὲ εἴρηκα φίλους, ὅτι 
πάντα ἃ ἤκουσα παρὰ τοῦ πατρός μου ἐγνώρισα ὑμῖν. ἰδ Οὐχ 
ὑμεῖς με ἐξελέξασθε, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς, καὶ ἔθηκα 
ὑμᾶς, ἵνα ὑμεῖς ὑπάγητε καὶ καρπὸν φέρητε, καὶ ὁ καρπὸς ὑμῶν 
μένῃ. ἵνα ὅ τι ἂν αἰτήσητε τὸν πατέρα ἐν τῷ ὀνόματί μου, δῷ" 
ὑμῖν. 17 ΤἨαῦτα ἐντέλλομαι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους. ὃ Εἰ ὁ 
κόσμος ὑμᾶς μισεῖ, γινώσκετε ὅτι ἐμὲ πρῶτον ὑμῶν μεμίσηκεν. 


15.2 πλείονα καρπὸν ς καρπὸν 15.8 γενήσεσθε « γένησθε 
πλείονα 15.9 ἠγάπησα ὑμᾶς ς« ὑμᾶς ἠγάπησα 
15.4. μείνῃ « μένῃ 15.11 μείνῃ «ἡ 
15.4 μείνητε « μένητε 15.14 ὅσα «ἃ 
15.6 μείνῃ «μένῃ 15.15 ὑμᾶς λέγω Φ λέγω ὑμᾶς 


15.7 αἰτήσεσθε « αἰτήσασθε 


233 


15.1 - 15.18 


δώῃ 


15.19 - 16.10 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


15 Εἰ ἐκ τοῦ κόσμου ἦτε, ὁ κόσμος ἂν τὸ ἴδιον ἐφίλει. ὅτι δὲ ἐκ 
τοῦ κόσμου οὐκ ἐστέ, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς ἐκ τοῦ 
κόσμου, διὰ τοῦτο μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος. ΖΦ Μνημονεύετε τοῦ 
λόγου οὗ ἐγὼ εἰπον ὑμῖν, Οὐκ ἔστιν δοῦλος μείζων τοῦ κυρίου 
ε ΄- 5.»ϑ, 3 Ν ἢ , ἐδ ν-ἅ , 5 Ν , 
αὐτοῦ. Εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώξουσιν - εἰ τὸν λόγον μου 
ἐτήρησαν, καὶ τὸν ὑμέτερον τηρήσουσιν. 2) ᾿Αλλὰ ταῦτα πάντα 
ποιήσουσιν ὑμῖν διὰ τὸ ὄνομά μοῦ, ὅτι οὐκ οἴδασιν τὸν 
Ὲ , 2} ἃ ᾿ς ἶἱ . 2 Ῥ ᾽ “ : ,ὔ 
πέμψαντά με. 2 Εἰ μὴ ἦλθον καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν 
οὐκ εἶχον: νῦν δὲ πρόφασιν οὐκ ἔχουσιν περὶ τῆς ἁμαρτίας 
αὐτῶν. 25 Ὁ ἐμὲ μισῶν, καὶ τὸν πατέρα μου μισεῖ. 52: Εἰ τὰ ἔργα 
μὴ ἐποίησα ἐν αὐτοῖς ἃ οὐδεὶς ἄλλος πεποίηκεν, ἁμαρτίαν οὐκ 
εἴχον - νῦν δὲ καὶ ἑωράκασιν καὶ μεμισήκασιν καὶ ἐμὲ καὶ τὸν 
πατέρα μου. 55. Ἀλλ᾽ ἵνα πληρωθῇ ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος ἐν τῷ 
νόμῳ αὐτῶν ὅτι Ἐμίσησάν με δωρεάν. 


2όνοταν δὲ ἔλθῃ ὁ παράκλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ 
τοῦ πατρός, τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ πατρὸς 
2 


ἐκπορεύεται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ: 2) καὶ ὑμεῖς δὲ 


μαρτυρεῖτε, ὅτι ἀπ᾿ ἀρχῆς μετ᾽ ἐμοῦ ἐστε. 


Ι Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν, ἵνα μὴ σκανδαλισθῆτε. 
6 2 Αποσυναγώγους ποιήσουσιν ὑμᾶς: ἀλλ᾽ ἔρχεται 
ὥρα, ἵνα πᾶς ὁ ἀποκτείνας ὑμᾶς δόξῃ λατρείαν προσφέρειν τῷ 
θεῷ. Καὶ ταῦτα ποιήσουσιν, ὅτι οὐκ ἔγνωσαν τὸν πατέρα οὐδὲ 
ἐμέ. 4 ᾿Αλλὰ ταῦτα λελάληκα ὑμῖν, ἵνα ὅταν ἔλθῃ ἣ ὥρα, 
μνημονεύητε αὐτῶν, ὅτι ἐγὼ εἶπον ὑμῖν. Ταῦτα δὲ ὑμῖν ἐξ 
ἀρχῆς οὐκ εἶπον, ὅτι μεθ’ ὑμῶν ἤμην. “Νῦν δὲ ὑπάγω πρὸς τὸν 
πέμψαντά με, καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἐρωτᾷ με, Ποῦ ὑπάγεις; 
6 Ἀλλ᾽ ὅτι ταῦτα λελάληκα ὑμῖν, ἣ λύπη πεπλήρωκεν ὑμῶν τὴν 
καρδίαν. 7 Ἀλλ᾽ ἐγὼ τὴν ἀλήθειαν λέγω ὑμῖν. συμφέρει ὑμῖν 
ἵνα ἐγὼ ἀπέλθω- ἐὰν γὰρ ἐγὼ μὴ ἀπέλθω, ὁ παράκλητος οὐκ 
ἐλεύσεται πρὸς ὑμᾶς: ἐὰν δὲ πορευθῶ, πέμψω αὐτὸν πρὸς ὑμᾶς. 
ὃ Καὶ ἐλθὼν ἐκεῖνος ἐλέγξει τὸν κόσμον περὶ ἁμαρτίας καὶ περὶ 
δικαιοσύνης καὶ περὶ κρίσεως: “περὶ ἁμαρτίας μέν, ὅτι οὐ 


1 


πιστεύουσιν εἰς ἐμέ: [" περὶ δικαιοσύνης δέ, ὅτι πρὸς τὸν 


15.21 ὑμῖν « εἰς ὑμᾶς 15.25 ὅτι « γεγραμμένος ὅτι 
15.22 εἶχον ς εἴχοσαν 15.26 δὲ ς-- 

15.24 πεποίηκεν 4 ἐποίησεν 16.4 ὥρα « ὥρα αὐτῶν 
15.24 εἴχον ς« εἴχοσαν 16.7 ἐγὼ μὴ «μὴ 


15.25 γεγραμμένος ἐν « ἐν 


234 


ΚΑΤΑΙΩΑΝΝΗΝ 16.11 - 16.25 
πατέρα μοῦ ὑπάγω, καὶ οὐκέτι θεωρεῖτέ με: [[ περὶ δὲ κρίσεως, 
ὅτι ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου κέκριται. 12 Ἔτι πολλὰ ἔχω 
λέγειν ὑμῖν, ἀλλ᾽ οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. 15 Ὅταν δὲ ἔλθῃ 
ἐκεῖνος, τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν 
ἀλήθειαν οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ὅσα ἂν ἀκούσῃ 
λαλήσει, καὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν. [΄ Ἐκεῖνος ἐμὲ 
δοξάσει, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται, καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν. 
Ι5 Πάντα ὅσα ἔχει ὁ πατὴρ ἐμά ἐστιν διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐκ 
τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει, καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν. 6 Μικρὸν καὶ οὐ 
θεωρεῖτέ με, καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με, ὅτι ὑπάγω πρὸς 
τὸν πατέρα. Εἶπον οὖν ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς 
ἀλλήλους, Τί ἐστιν τοῦτο ὃ λέγει ἡμῖν, Μικρὸν καὶ οὐ θεωρεῖτέ 
με, καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με; καί ὅτι Ἐγὼ ὑπάγω πρὸς 


18 "Ἔλεγον οὖν, Τοῦτο τί ἐστιν ὃ λέγει, τὸ μικρόν; 


τὸν πατέρα; 
Οὐκ οἴδαμεν τί λαλεῖ. 15 Ἔγνω οὖν ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἤθελον αὐτὸν 
ἐρωτᾷιν, καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Περὶ τούτου ζητεῖτε μετ᾽ ἀλλήλων, 
ὅτι εἶπον, Μικρὸν καὶ οὐ θεωρεῖτέ με, καὶ πάλιν μικρὸν καὶ 
ὄψεσθέ με; 2. ᾿Αμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι κλαύσετε καὶ 
θρηνήσετε ὑμεῖς, ὁ δὲ κόσμος χαρήσεται: ὑμεῖς δὲ 
λυπηθήσεσθε, ἀλλ᾽ ἣ λύπη ὑμῶν εἰς χαρὰν γενήσεται. 2: Ἢ 
γυνὴ ὅταν τίκτῃ λύπην ἔχει, ὅτι ἦλθεν ἣ ὥρα αὐτῆς: ὅταν δὲ 
γεννήσῃ τὸ παιδίον, οὐκέτι μνημονεύει τῆς θλίψεως, διὰ τὴν 
χαρὰν ὅτι ἐγεννήθη ἄνθρωπος εἰς τὸν κόσμον. 22 Καὶ ὑμεῖς οὖν 
λύπην μὲν νῦν ἔχετε: πάλιν δὲ ὄψομαι ὑμᾶς, καὶ χαρήσεται 
ὑμῶν ἣ καρδία, καὶ τὴν χαρὰν ὑμῶν οὐδεὶς αἴρει ἀφ᾽ ὑμῶν. 
23 Καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἐμὲ οὐκ ἐρωτήσετε οὐδέν. Ἀμὴν ἀμὴν 
λέγω ὑμῖν ὅτι ὅσα ἄν αἰτήσητε τὸν πατέρα ἐν τῷ ὀνόματί μου, 
δώσει ὑμῖν. 2 Ἕως ἄρτι οὐκ ῃτήσατε οὐδὲν ἐν τῷ ὀνόματί μου- 
αἰτεῖτε, καὶ λήψεσθε, ἵνα ἣ χαρὰ ὑμῶν ἢ πεπληρωμένη. 


25 Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν: ἀλλ᾽ ἔρχεται ὥρα 
ὅτε οὐκέτι ἐν παροιμίαις λαλήσω ὑμῖν, ἀλλὰ παρρησίᾳ περὶ 


16.10 μου «--- 16.17 Ἐγὼ «-- 
16.12 λέγειν ὑμῖν Φ ὑμῖν λέγειν 16.18 Τοῦτο τί ἐστιν ὃ λέγει ς Τί ἐστιν 
16.13 εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν ο ἐν τῇ τοῦτο [ὃ λέγει] 

ἀληθείᾳ πάσῃ 16.19 οὖν ὁ ς [ὁ] 
16.13 ἂν ἀκούσῃ « ἀκούσει 16.20 δὲ λυπηθήσεσθε ς λυπηθήσεσθε 
16.14 λήψεται « λήμψεται 16.22 λύπην μὲν νῦν « νῦν μὲν λύπην 
16.16 οὐ « οὐκέτι 16.23 ὅτι ὅσα ἄν « ἄν τι 
16.16 ὅτι ὑπάγω πρὸς τὸν πατέρα « --- 16.24 λήψεσθε ς« λήμψεσθε 
16.17 Εἰπον « εἶπαν 16.25 ἀλλ᾽ ς-- 


235 


16.26 - 17.9 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


τοῦ πατρὸς ἀναγγελῶ ὑμῖν. 25 Ἔν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἐν τῷ 
ὀνόματί μου αἰτήσεσθε- καὶ οὐ λέγω ὑμῖν ὅτι ἐγὼ ἐρωτήσω τὸν 
πατέρα περὶ ὑμῶν 2) αὐτὸς γὰρ ὁ πατὴρ φιλεῖ ὑμᾶς, ὅτι ὑμεῖς 
ἐμὲ πεφιλήκατε, καὶ πεπιστεύκατε ὅτι ἐγὼ παρὰ τοῦ θεοῦ 
ἐξῆλθον. 25 Ἐξῆλθον παρὰ τοῦ πατρός, καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν 
κόσμον: πάλιν ἀφίημι τὸν κόσμον, καὶ πορεύομαι πρὸς τὸν 
πατέρα. Φ'᾽᾿ Λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Ἴδε, νῦν 
παρρησίᾳ λαλεῖς, καὶ παροιμίαν οὐδεμίαν λέγεις. Ὁ Νῦν 
οἴδαμεν ὅτι οἶδας πάντα, καὶ οὐ χρείαν ἔχεις ἵνα τίς σε ἐρωτᾷ- 
2 ’, Ψ .« 9 Ν οι λσπι 31» , 5 ΩΝ 
ἐν τούτῳ πιστεύομεν ὅτι ἀπὸ θεοῦ ἐξῆλθες. ὁ, Ἀπεκρίθη αὐτοῖς 
ε ᾽ [οἱ "» , 32 , "᾿, . ΝΥ - 
ὁ Ἰησοῦς, Ἄρτι πιστεύετε; ““ Ἰδού, ἔρχεται ὥρα καὶ νῦν 
ἐλήλυθεν, ἵνα σκορπισθῆτε ἕκαστος εἰς τὰ ἴδια, καὶ ἐμὲ μόνον 
ἀφῆτε- καὶ οὐκ εἰμὶ μόνος, ὅτι ὁ πατὴρ μετ᾽ ἐμοῦ ἐστιν. 
Σ τῇ - λ λ, ’ λ - “ -“ἤ 2 ᾿ Ν ᾿ ᾿ “, ἜἘ - 
αὖτα λελάληκα ὑμῖν, ἵνα ἐν ἐμοὶ εἰρήνην ἔχητε. Ἔν τῷ 
κόσμῳ θλίψιν ἔχετε: ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. 


Ι Ταῦτα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐπῆρεν τοὺς 
7 ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανόν, καὶ εἶπεν, Πάτερ, 
ἐλήλυθεν ἣ ὥρα- δόξασόν σου τὸν υἱόν, ἵνα καὶ ὁ υἱός σου 
δοξάσῃ σε: Ζκαθὼς ἔδωκας αὐτῷ ἐξουσίαν πάσης σαρκός, ἵνα 
πᾶν ὃ δέδωκας αὐτῷ, δώσει αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. ἡ Αὕτη δέ 
ἐστιν ἣ αἰώνιος ζωή, ἵνα γινώσκωσίν σε τὸν μόνον ἀληθινὸν 
θεόν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν χριστόν. 1 Ἐγώ σε ἐδόξασα 
ἐπὶ τῆς γῆς: τὸ ἔργον ἐτελείωσα ὃ δέδωκάς μοι ἵνα ποιήσω. 
" Καὶ νῦν δόξασόν με σύ, πάτερ, παρὰ σεαυτῷ τῇ δόξῃ ἣ εἶχον 
πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί. ὁ Εφανέρωσά σου τὸ 
ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις οὺς δέδωκάς μοι ἐκ τοῦ κόσμου. σοὶ 
ἦσαν, καὶ ἐμοὶ αὐτοὺς δέδωκας: καὶ τὸν λόγον σου 
τετηρήκασιν. 7 Νῦν ἔγνωκαν ὅτι πάντα ὅσα δέδωκάς μοι, παρὰ 
σοῦ ἐστιν. ὃ ὅτι τὰ ῥήματα ἃ δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς: καὶ 
αὐτοὶ ἔλαβον, καὶ ἔγνωσαν ἀληθῶς ὅτι παρὰ σοῦ ἐξῆλθον, καὶ 
ἐπίστευσαν ὅτι σύ με ἀπέστειλας. 2 Ἐγὼ περὶ αὐτῶν ἐρωτῶ- οὐ 


16.25 ἀναγγελῶ ς ἀπαγγελῶ 17.1 καὶ ὁ υἱός σου « ὁ υἱὸς 
16.27 τοῦ « [τοῦ] 17.2 δώσει ὁ δώσῃ 
16.29 αὐτῷ «-- 17. ἐτελείωσα « τελειώσας 
16.29 παρρησίᾳ « ἐν παρρησίᾳ 17.6 δέδωκάς μοι ς ἔδωκάς μοι 
16.31 ὁ «--- 17.6 καὶ ἐμοὶ ς« κἀμοὶ 
16.32 νῦν «ς-- 17.6 δέδωκας καὶ ς ἔδωκας καὶ 
16.32 καὶ ἐμὲ « κἀμὲ 17.6 τετηρήκασιν « τετήρηκαν 
17.1 ὁ Ἰησοῦς καὶ ἐπῆρεν ς Ἰησοῦς 17.7 ἐστιν « εἰσιν 

καὶ ἐπάρας 17.8 δέδωκάς ς« ἔδωκάς 


17.1 καὶ εἶπεν ς εἶπεν 


236 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 17.10 - 17.26 


περὶ τοῦ κόσμου ἐρωτῶ, ἀλλὰ περὶ ὧν δέδωκάς μοι, ὅτι σοί 


εἰσιν. 


0 καὶ τὰ ἐμὰ πάντα σά ἐστιν, καὶ τὰ σὰ ἐμά: καὶ 
δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς. ᾿ Καὶ οὐκέτι εἰμὶ ἐν τῷ κόσμῳ, καὶ 
οὗτοι ἐν τῷ κόσμῳ εἰσίν, καὶ ἐγὼ πρός σε ἔρχομαι. Πάτερ ἅγιε, 
τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, ᾧ δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσιν 
ἕν, καθὼς ἡμεῖς. 12 Ὅτε ἤμην μετ᾽ αὐτῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ἐγὼ 
ἐτήρουν αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου- οὺς δέδωκάς μοι, ἐφύλαξα, 
καὶ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἀπώλετο, εἰ μὴ ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ἵνα ἣ 
γραφὴ πληρωθῇ. 15 Νῦν δὲ πρός σε ἔρχομαι, καὶ ταῦτα λαλῶ ἐν 
τῷ κόσμῳ, ἵνα ἔχωσιν τὴν χαρὰν τὴν ἐμὴν πεπληρωμένην ἐν 
αὐτοῖς. [1 Ἐγὼ δέδωκα αὐτοῖς τὸν λόγον σου, καὶ ὁ κόσμος 
ἐμίσησεν αὐτούς, ὅτι οὐκ εἰσὶν ἐκ τοῦ κόσμου, καθὼς ἐγὼ οὐκ 
εἰμὶ ἐκ τοῦ κόσμου. 'Οὐκ ἐρωτῶ ἵνα ἄρῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ 
κόσμου, ἀλλ᾽ ἵνα τηρήσῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ πονηροῦ. '΄ Ἐκ τοῦ 
κόσμου οὐκ εἰσίν, καθὼς ἐγὼ ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ εἰμί. 
ἸΤ᾿Αγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου: ὁ λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά 
ἐστιν. δ Καθὼς ἐμὲ ἀπέστειλας εἰς τὸν κόσμον, κἀγὼ 
ἀπέστειλα αὐτοὺς εἰς τὸν κόσμον. 1" Καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ 
ἁγιάζω ἐμαυτόν, ἵνα καὶ αὐτοὶ ὦσιν ἡγιασμένοι ἐν ἀληθείᾳ. 
22οὐ περὶ τούτων δὲ ἐρωτῶ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν 
πιστευόντων διὰ τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ: 2: ἵνα πάντες ἕν 
ὦσιν: καθὼς σύ, πάτερ, ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν σοί, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν 
ἡμῖν ἕν ὦσιν ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ ὅτι σύ με ἀπέστειλας. 
2 Καὶ ἐγὼ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν 
ἕν, καθὼς ἡμεῖς ἕν ἐσμεν. 25 Ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ ἐν ἐμοί, ἵνα 
ὦσιν τετελειωμένοι εἰς ἕν, καὶ ἵνα γινώσκῃ ὁ κόσμος ὅτι σύ με 
ἀπέστειλας, καὶ ἠγάπησας αὐτούς, καθὼς ἐμὲ ἠγάπησας. 
2: Πάτερ, οὕς δέδωκάς μοι, θέλω ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγώ, κἀκεῖνοι 
ὦσιν μετ᾽ ἐμοῦ ἵνα θεωρῶσιν τὴν δόξαν τὴν ἐμήν, ἣν ᾿ἔδωκάς" δέδωκάς 
μοι, ὅτι ἠγάπησάς με πρὸ καταβολῆς κόσμου. 25 Πάτερ δίκαιε, 
καὶ ὁ κόσμος σε οὐκ ἔγνω, ἐγὼ δέ σε ἔγνων, καὶ οὗτοι ἔγνωσαν 
ὅτι σύ με ἀπέστειλας: 2 καὶ ἐγνώρισα αὐτοῖς τὸ ὄνομά σου, 


17.11 οὗτοι « αὐτοὶ 17.19 καὶ αὐτοὶ ὦσιν « ὦσιν καὶ αὐτοὶ 
17.11 καὶ ἐγὼ « κἀγὼ 17.21 ἡμῖν ἕν « ἡμῖν 
17.12 ἐν τῷ κόσμῳ «--- 17.21 πιστεύσῃ « πιστεύῃ 
17.12 οὃς Φ ᾧ 17.22 Καὶ ἐγὼ ὁ κἀγὼ 
17.12 μοι «μοι καὶ 17.22 ἐσμεν «--- 
17.13 αὐτοῖς ς ἑαυτοῖς 17.23 καὶ ἵνα «ἵνα 
17.16 ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ εἰμί « οὐκ εἰμὶ 17.24 οὕς «ὃ 
ἐκ τοῦ κόσμου 17.24 ἔδωκάς ς δέδωκάς 
17.17 σου «-- 


237 


18.1 - 18.14 


συνήχθη καὶ 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


καὶ γνωρίσω: ἵνα ἣ ἀγάπη, ἣν ἠγάπησάς με, ἐν αὐτοῖς ἡ, κἀγὼ 
ἐν αὐτοῖς. 


Ι Ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἰησοῦς ἐξῆλθεν σὺν τοῖς μαθηταῖς 
ὃ αὐτοῦ πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων, ὅπου ἦν 
κῆπος, εἰς ὃν εἰσῆλθεν αὐτὸς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. 2 Ἤδει δὲ 
καὶ Ἰούδας, ὁ παραδιδοὺς αὐτόν, τὸν τόπον: ὅτι πολλάκις 
Γσυνήχθη ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖ μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. ὁ Ὁ οὖν 
Ἰούδας, λαβὼν τὴν σπεῖραν, καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων καὶ 
Φαρισαίων ὑπηρέτας, ἔρχεται ἐκεῖ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων 
καὶ ὅπλων. 1 Ἰησοῦς οὖν, εἰδὼς πάντα τὰ ἐρχόμενα ἐπ᾽ αὐτόν, 
ἐξελθὼν εἶπεν αὐτοῖς, Τίνα ζητεῖτε; “ Απεκρίθησαν αὐτῷ, 
Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον. Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι. 
Εἱστήκει δὲ καὶ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν μετ᾽ αὐτῶν. ὅ Ὡς 
οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Ἐγώ εἰμι, ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ 
ἔπεσον χαμαί. 7 Πάλιν οὖν αὐτοὺς ἐπηρώτησεν, Τίνα ζητεῖτε; 
Οἱ δὲ εἶπον, Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον. ὃ ᾿Απεκρίθη Ἰησοῦς, 
Εἶπον ὑμῖν ὅτι ἐγώ εἰμι: εἰ οὖν ἐμὲ ζητεῖτε, ἄφετε τούτους 


ϑἵνα πληρωθῇ ὁ λόγος ὃν εἶπεν ὅτι Οὺς δέδωκάς μοι, 


ὑπάγειν: 
οὐκ ἀπώλεσα ἐξ αὐτῶν οὐδένα. [Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων 
μάχαιραν εἵλκυσεν αὐτήν, καὶ ἔπαισεν τὸν τοῦ ἀρχιερέως 
δοῦλον, καὶ ἀπέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον τὸ δεξιόν. Ἦν δὲ ὄνομα 
τῷ δούλῳ Μάλχος. [} Εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς τῷ Πέτρῳ, Βάλε τὴν 
μάχαιράν σοῦ εἰς τὴν θήκην. τὸ ποτήριον ὃ δέδωκέν μοι ὁ 
πατήρ, οὐ μὴ πίω αὐτό; 

12 οὖν σπεῖρα καὶ ὁ χιλίαρχος καὶ οἱ ὑπηρέται τῶν 
Ἰουδαίων συνέλαβον τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἔδησαν αὐτόν, 1 καὶ 
ἀπήγαγον αὐτὸν πρὸς Ἅνναν πρῶτον ἦν γὰρ πενθερὸς τοῦ 
Καϊάφα, ὃς ἦν ἀρχιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου. "Ἦν δὲ 
Καϊάφας ὁ συμβουλεύσας τοῖς Ἰουδαίοις, ὅτι συμφέρει ἕνα 


ἄνθρωπον ἀπολέσθαι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. 


18.1 ὃ .-- 18.6 ἔπεσον « ἔπεσαν 
18.1 τῶν «τοῦ 18.7 αὐτοὺς ἐπηρώτησεν ὁ 
18.2 ὁ Ἰησοῦς ς Ἰησοῦς ἐπηρώτησεν αὐτούς 
18.3. Φαρισαίων « ἐκ τῶν Φαρισαίων 18.7 εἶπον « εἶπαν 
18.4 ἐξελθὼν εἶπεν « ἐξῆλθεν καὶ 18.10 ὠτίον « ὠτάριον 
λέγει 18.11 σοῦ «--- 
18.5 ὁ Ἰησοῦς «--- 18.13 ἀπήγαγον αὐτὸν Φ ἤγαγον 
18.6 ὅτι .ς-- 18.14 ἀπολέσθαι ς ἀποθανεῖν 


238 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 18.15 - 1δ.28 


15 Ἡκολούθει δὲ τῷ Ἰησοῦ Σίμων Πέτρος, καὶ ὁ ἄλλος 
μαθητής. Ὁ δὲ μαθητὴς ἐκεῖνος ἦν γνωστὸς τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ 
συνεισῆλθεν τῷ Ἰησοῦ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως: ᾿“ ὁ δὲ 
Πέτρος εἱστήκει πρὸς τῇ θύρᾳ ἔξω. Ἐξῆλθεν οὖν ὁ μαθητὴς ὁ 
ἄλλος ὅς ἦν γνωστὸς τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ εἶπεν τῇ θυρωρῷ, καὶ 
εἰσήγαγεν τὸν Πέτρον. [7 Λέγει οὖν ἣ παιδίσκη ἣ θυρωρὸς τῷ 
Πέτρῳ, Μὴ καὶ σὺ ἐκ τῶν μαθητῶν εἶ τοῦ ἀνθρώπου τούτου; 
Λέγει ἐκεῖνος, Οὐκ εἰμί. 18 Εἱστήκεισαν δὲ οἱ δοῦλοι καὶ οἱ 
ὑπηρέται ἀνθρακιὰν πεποιηκότες, ὅτι ψύχος ἦν, καὶ 
ἐθερμαίνοντο: ἦν δὲ μετ᾿ αὐτῶν ὁ Πέτρος ἑστὼς καὶ 
θερμαινόμενος. 

9 οὖν ἀρχιερεὺς ἠρώτησεν τὸν Ἰησοῦν περὶ τῶν 
μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ περὶ τῆς διδαχῆς αὐτοῦ. 29 Ἀπεκρίθη αὐτῷ 
ὁ Ἰησοῦς, ᾿γὼ παρρησίᾳ ἐλάλησα τῷ κόσμῳ: ἐγὼ πάντοτε 
ἐδίδαξα ἐν συναγωγῇ καὶ ἐν τῷ ἱερῷ, ὅπου πάντοτε οἱ Ἰουδαῖοι 
συνέρχονται, καὶ ἐν κρυπτῷ ἐλάλησα οὐδέν. 2: Τί με ἐπερωτᾷς; 
Ἐπερώτησον τοὺς ἀκηκοότας, τί ἐλάλησα αὐτοῖς: ἴδε, οὗτοι 
οἴδασιν ἃ εἶπον ἐγώ. 2 Ταῦτα δὲ αὐτοῦ εἰπόντος, εἷς τῶν 
ὑπηρετῶν παρεστηκὼς ἔδωκεν ῥάπισμα τῷ Ἰησοῦ, εἰπών, 
Οὕτως ἀποκρίνῃ τῷ ἀρχιερεῖ; 25 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Εἰ 
κακῶς ἐλάλησα, μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ: εἰ δὲ καλῶς, τί 
με δέρεις; 2) ᾿Απέστειλεν αὐτὸν ὁ Ἄννας δεδεμένον πρὸς 
Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα. 

25 Ἣν δὲ Σίμων Πέτρος ἑστὼς καὶ θερμαινόμενος: εἶπον οὖν 
αὐτῷ, Μὴ καὶ σὺ ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶ; Ἠρνήσατο οὖν 
ἐκεῖνος, καὶ εἶπεν, Οὐκ εἰμί. 26 Λέγει εἷς ἐκ τῶν δούλων τοῦ 
ἀρχιερέως, συγγενὴς ὧν οὗ ἀπέκοψεν Πέτρος τὸ ὠτίον, Οὐκ ἐγώ 
σε εἶδον ἐν τῷ κήπῳ μετ᾽ αὐτοῦ; 2) Πάλιν οὖν ἠρνήσατο ὁ 
Πέτρος, καὶ εὐθέως ἀλέκτωρ ἐφώνησεν. 

28 "Ἄγουσιν οὖν τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ τοῦ Καϊάφα εἰς τὸ 
πραιτώριον: ἦν δὲ πρωΐ, καὶ αὐτοὶ οὐκ εἰσῆλθον εἰς τὸ πρωΐα 


18.15 ὁ ἄλλος ς ἄλλος 18.20 πάντοτε οἱ 9 πάντες οἱ 

18.16 ὅς ἦν γνωστὸς τῷ ἀρχιερεῖ « ὁ 18.21 ἐπερωτᾷς Ἐπερώτησον « ἐρωτᾷς 
γνωστὸς τοῦ ἀρχιερέως Ἐρώτησον 

18.17 ἣ παιδίσκη ἡ θυρωρὸς τῷ Πέτρῳ ὁ 18.22 τῶν ὑπηρετῶν παρεστηκὼς ς 
τῷ Πέτρῳ ἣ παιδίσκη ἣ θυρωρός παρεστηκὼς τῶν ὑπηρετῶν 

18.18 μετ᾽ αὐτῶν ὁ Πέτρος « καὶ ὁ 18.223 δὁ.--- Ἢ 
Πέτρος μετ᾽ αὐτῶν 18.24 αὐτὸν « οὖν αὐτὸν 

18.20 ὁ ς--- 18.25 οὖν ἐκεῖνος « ἐκεῖνος 

18.20 ἐλάλησα τῷ ὁ λελάληκα τῷ 18.27 ὃ ς--- 


239 


18.29 - 18.40 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ὃ Ἰησοῦς 


, .-. Ν ΄“ ες “ἡ Μδ ᾿ Ἔ 
πραιτώριον, ἵνα μὴ μιανθῶσιν, ἀλλ᾽ ἵνα φάγωσιν τὸ Πάσχα. 
2 Ἐξῆλθεν οὖν ὁ Πιλάτος πρὸς αὐτούς, καὶ εἶπεν, Τίνα 
κατηγορίαν φέρετε κατὰ τοῦ ἀνθρώπου τούτου; 
30 ΑἈπεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ, Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακοποιός, οὐκ 
ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν. ᾽ Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Πιλάτος, 
Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν κρίνατε αὐτόν. 
Εἰπον οὖν αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Ἡμῖν οὐκ ἔξεστιν ἀποκτεῖναι 
οὐδένα: ᾽2ἵνα ὁ λόγος τοῦ Ἰησοῦ πληρωθῇ, ὃν εἶπεν, σημαίνων 

[ ’, "᾿ 5 , 
ποίῳ θανάτῳ ἤμελλεν ἀποθνήσκειν. 


33 Εἰσῆλθεν οὖν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν ὁ Πιλάτος, καὶ 
ἐφώνησεν τὸν Ἰησοῦν, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν 
Ἰουδαίων; 5 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἀφ᾿ ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο 
λέγεις, ἢ ἄλλοι σοι εἶπον περὶ ἐμοῦ; ἡ Ἀπεκρίθη ὁ Πιλάτος, 
Μήτι ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι; Τὸ ἔθνος τὸ σὸν καὶ οἱ ἀρχιερεῖς 
παρέδωκάν σε ἐμοί: τί ἐποίησας; ὁ ἈΑπεκρίθη Ἰησοῦς, Ἢ 
βασιλεία ἣ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. εἰ ἐκ τοῦ 
κόσμου τούτου ἦν ἡἣ βασιλεία ἣ ἐμή, οἱ ὑπηρέται ἄν οἱ ἐμοὶ 
ἠγωνίζοντο, ἵνα μὴ παραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις: νῦν δὲ ἣ 
βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐντεῦθεν. ὅ Εἰπεν οὖν αὐτῷ ὁ 
Πιλάτος, Οὐκοῦν βασιλεὺς εἶ σύ; ᾿Απεκρίθη ᾿ Ἰησοῦς," Σὺ 
λέγεις, ὅτι βασιλεύς εἰμι ἐγώ. Ἐγὼ εἰς τοῦτο γεγέννημαι, καὶ 
εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον, ἵνα μαρτυρήσω τῇ ἀληθείᾳ. 
Πᾶς ὁ ὧν ἐκ τῆς ἀληθείας ἀκούει μου τῆς φωνῆς. ὃ Λέγει αὐτῷ 
ὁ Πιλάτος, Τί ἐστιν ἀλήθεια; 

Καὶ τοῦτο εἰπών, πάλιν ἐξῆλθεν πρὸς τοὺς Ἰουδαίους, καὶ 
λέγει αὐτοῖς, ᾿Εγὼ οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ. 5 Ἔστιν 
δὲ συνήθεια ὑμῖν, ἵνα ἕνα ὑμῖν ἀπολύσω ἐν τῷ Πάσχα: 
βούλεσθε οὖν ὑμῖν ἀπολύσω τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; 
40 Ἐκραύγασαν οὖν πάλιν πάντες, λέγοντες, Μὴ τοῦτον, ἀλλὰ 
τὸν Βαραββᾶν. ἦν δὲ ὁ Βαραββᾶς λῃστής. 


18.28 ἀλλ᾽ ἵνα « ἀλλὰ 18.36 ἄν «-- 
18.29 πρὸς « ἔξω πρὸς 18.36 ἵνα « [ἄν] ἵνα 
18.29 εἶπεν ς φησίν 18.37 Ἰησοῦς « ὁ Ἰησοῦς 
18.29 κατὰ ς [κατὰ] 18.37 εἰμι ἐγώ « εἰμι 
18.30 εἶπον « εἶπαν 18.38 αἰτίαν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ ὁ 
18.30 κακοποιός ς κακὸν ποιῶν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν 
18.31 οὖν αὐτῷ « αὐτῷ 18.39 ὑμῖν ἀπολύσω ἐν ὁΦ ἀπολύσω ὑμῖν 
18.33 εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν ς πάλιν ἐν 
εἰς τὸ πραιτώριον 18.39 ὑμῖν ἀπολύσω τὸν ς ἀπολύσω 
18.34 αὐτῷ ὁ «--- ὑμῖν τὸν 
18.34 Ἀφ᾿ ἑαυτοῦ ς Ἀπὸ σεαυτοῦ 18.40 πάντες «-- 


18.34 σοι εἶπον ς εἰπόν σοι 


240 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


Ι 0 Τότε οὖν ἔλαβεν ὁ Πιλάτος τὸν Ἰησοῦν, καὶ 
ἐμαστίγωσεν. 2 Καὶ οἱ στρατιῶται πλέξαντες στέφανον 
ἐξ ἀκανθῶν ἐπέθηκαν αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ, καὶ ἱμάτιον 
- , εἶ , 3 ἀ νᾺ “ ῥ Ν 
πορφυροῦν περιέβαλον αὐτόν, “ καὶ ἔλεγον, Χαῖρε, ὁ βασιλεὺς 
τῶν Ἰουδαίων: καὶ ἐδίδουν αὐτῷ ῥαπίσματα. 1 Ἐξῆλθεν οὖν 
πάλιν ἔξω ὁ Πιλάτος, καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἴδε, ἄγω ὑμῖν αὐτὸν 
ἔξω, ἵνα γνῶτε ὅτι ἐν αὐτῷ οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω. 
5 Ἐξῆλθεν οὖν ὁ Ἰησοῦς ἔξω, φορῶν τὸν ἀκάνθινον στέφανον 
καὶ τὸ πορφυροῦν ἱμάτιον. Καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἴδε, ὁ ἄνθρωπος. 
ὄνοτε οὖν εἶδον αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ὑπηρέται, 
ἐκραύγασαν λέγοντες, Σταύρωσον, σταύρωσον αὐτὸν. Λέγει 
αὐτοῖς ὁ Πιλάτος, Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς καὶ σταυρώσατε: ἐγὼ 
γὰρ οὐχ εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν. 7 Απεκρίθησαν αὐτῷ οἱ 
Ἰουδαῖοι, Ἡμεῖς νόμον ἔχομεν, καὶ κατὰ τὸν νόμον ἡμῶν 
ὀφείλει ἀποθανεῖν, ὅτι ἑαυτὸν υἱὸν θεοῦ ἐποίησεν. ὃ Ὅτε οὖν 
ἤκουσεν ὁ Πιλάτος τοῦτον τὸν λόγον, μᾶλλον ἐφοβήθη, " καὶ 
ΘΙ ,. ᾽ ν , 3 Ἂ; , ἐν, κα “ , 
εἰσῆλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν, καὶ λέγει τῷ Ἰησοῦ, Πόθεν 
3 ΝΟ. κι ν᾽ - 3 , ᾽ μὲ - πΝ 10 , ΩΝ 
εἰ σύ; Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπόκρισιν οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ. ᾿“ Λέγει οὖν 
αὐτῷ ὁ Πιλάτος, Ἐμοὶ οὐ λαλεῖς; Οὐκ οἶδας ὅτι ἐξουσίαν ἔχω 
σταυρῶσαί σε, καὶ ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαί σε; ᾿: ᾿Ἀπεκρίθη 
Ἰησοῦς, Οὐκ εἶχες ἐξουσίαν οὐδεμίαν κατ᾽ ἐμοῦ, εἰ μὴ ἦν σοι 
δεδομένον ἄνωθεν. διὰ τοῦτο ὁ παραδιδούς μέ σοι μείζονα 
Ἐ , ", 12 ᾽ , ΕΣ ᾿ ε Τὰ 3 - 
ἁμαρτίαν ἔχει. ᾿“ Ἔκ τούτου ἐζήτει ὁ Πιλάτος ἀπολῦσαι 
αὐτόν. Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ἔκραζον λέγοντες, Ἐὰν τοῦτον 
Ι , 3 Ω ,ὔ [ο , - δ , ς Ν 
ἀπολύσῃς, οὐκ εἰ φίλος τοῦ Καίσαρος: πᾶς ὁ βασιλέα ἑαυτὸν 
ποιῶν, ἀντιλέγει τῷ Καίσαρι. 15 Ὃ οὖν Πιλάτος ἀκούσας 
τοῦτον τὸν λόγον ἤγαγεν ἔξω τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ 
ὦ 9. , ἢ , ἥς “. Ν εἴ 
βήματος, εἰς τόπον λεγόμενον Λιθόστρωτον, Ἑβραϊστὶ δὲ 
Γαββαθᾶ- "ἦν δὲ Παρασκευὴ τοῦ Πάσχα, ὥρα δὲ ὡσεὶ ἕκτη: 


19.3 ἔλεγον « ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν καὶ 19.10 ἀπολῦσαί ς σταυρῶσαί 
ἔλεγον 19.11 Ἰησοῦς «[αὐτῷ] Ἰησοῦς 
19.3 ἐδίδουν « ἐδίδοσαν 19.11 οὐδεμίαν κατ᾽ ἐμοῦ « κατ᾽ ἐμοῦ 
194 Ἐξῆλθεν οὖν « Καὶ ἐξῆλθεν οὐδεμίαν 
19.4 ἐν αὐτῷ οὐδεμίαν αἰτίαν 19.11 σοι δεδομένον ς δεδομένον σοι 
εὑρίσκω « οὐδεμίαν αἰτίαν 19.11 παραδιδούς ὁΦ παραδούς 
εὑρίσκω ἐν αὐτῷ 19.12 ἐζήτει ὁ Πιλάτος « ὁ Πιλᾶτος 
19.5 Ἴδε ς Ἰδοὺ ἐζήτει 
19.6 αὐτὸν Λέγει « Λέγει 19.12 ἔκραζον ὁ ἐκραύγασαν 
19.7 ἡμῶν ς-- 19.13 τοῦτον τὸν λόγον « τῶν λόγων 
19.7 ἑαυτὸν υἱὸν θεοῦ ο υἱὸν θεοῦ τούτων 
ἑαυτὸν 19.13 τοῦ .-- 
19.10 σταυρῶσαί ς ἀπολῦσαί 19.14 δὲ ὡσεὶ « ἦν ὡς 


241 


19.1 - 19.14 


ὡς 


19.15 - 19.27 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ἴδε 


καὶ λέγει τοῖς Ἰουδαίοις, Ἴδε, ὁ βασιλεὺς ὑμῶν. 1" Οἱ δὲ 
ἐκραύγασαν, Ἄρον, ἀρον, σταύρωσον αὐτόν. Λέγει αὐτοῖς ὁ 
Πιλάτος, Τὸν βασιλέα ὑμῶν σταυρώσω; ᾿Απεκρίθησαν οἱ 
Ι “ ᾽ μὴ , 2 ἣν ἐς 16 ᾿ ΩΝ 
ἀρχιερεῖς, Οὐκ ἔχομεν βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα. ᾿" Τότε οὖν 
παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς, ἵνα σταυρωθῇ. 


Παρέλαβον δὲ τὸν Ἰησοῦν καὶ ἤγαγον - “7 καὶ βαστάζων τὸν 
Ν ΕΣ ΄“- Ἂ “ ἐν »») , ,ὔ , 

σταυρὸν αὐτοῦ ἐξῆλθεν εἰς τόπον λεγόμενον Κρανίου Τόπον, 
.«“ ; ε “. . - 18 “ 3: γιὰ ᾿ , Ν 
ὅς λέγεται Ἑβραϊστὶ Γολγοθᾶ- ὃ ὅπου αὐτὸν ἐσταύρωσαν, καὶ 

Ε Ἅ ῥς "᾽ , ἐς ΄΄ Ἅ:." ΄“- , Α, Ἄ, 
μετ᾽ αὐτοῦ ἄλλους δύο, ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν, μέσον δὲ τὸν 
Ἰησοῦν. 1 Ἔγραψεν δὲ καὶ τίτλον ὁ Πιλάτος, καὶ ἔθηκεν ἐπὶ 
τοῦ σταυροῦ. ἣν δὲ γεγραμμένον, Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ 
βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων. 2 Τοῦτον οὖν τὸν τίτλον πολλοὶ 
ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν ὁ τόπος τῆς πόλεως 
ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς: καὶ ἦν γεγραμμένον Ἑ βραϊστί, 
Ἑλληνιστί, Ῥωμαϊστί. 2: "Ἔλεγον οὖν τῷ Πιλάτῳ οἱ ἀρχιερεῖς 
τῶν Ἰουδαίων, Μὴ γράφε, Ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων - ἀλλ᾽ ὅτι 
Ἐκεῖνος εἶπεν, Βασιλεύς εἰμι τῶν Ἰουδαίων. 22 Ἀπεκρίθη ὁ 
Πιλάτος, Ὃ γέγραφα, γέγραφα. 


23 Οἱ οὖν στρατιῶται, ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν, ἔλαβον 
τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ ἐποίησαν τέσσαρα μέρη, ἑκάστῳ 
στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα. Ἦν δὲ ὁ χιτὼν ἄραφος, ἐκ 
τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι᾽ ὅλου. 2) Εἶπον οὖν πρὸς ἀλλήλους, Μὴ 
σχίσωμεν αὐτόν, ἀλλὰ λάχωμεν περὶ αὐτοῦ, τίνος ἔσται ἵνα ἣ 
γραφὴ πληρωθῇ ἡἣ λέγουσα, Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου 
ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον. Οἱ μὲν οὖν 
στρατιῶται ταῦτα ἐποίησαν. 2 Εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ 
σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ ἣ μήτηρ αὐτοῦ, καὶ ἣ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς 
αὐτοῦ, Μαρία ἣ τοῦ Κλωπᾶ, καὶ Μαρία ἣ Μαγδαληνή. 
26 Ἰησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν μητέρα, καὶ τὸν μαθητὴν παρεστῶτα ὃν 
ἠγάπα, λέγει τῇ μητρὶ αὐτοῦ, Γύναι, “ἰδοὺ ὁ υἱός σου. 27) Εἶτα 
λέγει τῷ μαθητῇ, Ἰδοὺ ἣ μήτηρ σου. Καὶ ἀπ᾽ ἐκείνης τῆς ὥρας 
ἔλαβεν ὁ μαθητὴς αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια. 


19.15 Οἱ δὲ ἐκραύγασαν «ὁ 19.20 Ἑ λληνιστί ἹΡωμαϊστί ὁ 
Ἐκραύγασαν οὖν ἐκεῖνοι Ῥωμαϊστί Ἑλληνιστί 
19.16 δὲ τὸν Ἰησοῦν καὶ ἤγαγον « οὖν 19.24 Εἰπον ς Εἶπαν 
τὸν Ἰησοῦν 19.24 ἣ λέγουσα « [ἣ λέγουσα] 
19.17 τὸν σταυρὸν αὐτοῦ « ἑαυτῷ τὸν 19.26 αὐτοῦ «-- 
σταυρὸν 19.26 ἰδοὺ « ἴδε 
19.17 εἰς τόπον ο εἰς τὸν 19.27 Ἰδοὺ ς Ἴδε 
19.17 ὅς «ὃ 


242 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 19.28 - 19.40 


25 Μετὰ τοῦτο ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἤδη τετέλεσται, ἵνα 
τελειωθῇ ἣ γραφή, λέγει, Διψῶ. 2 Σκεῦος οὖν ἔκειτο ὄξους 
μεστόν: οἱ δέ, πλήσαντες σπόγγον ὄξους, καὶ ὑσσώπῳ 
περιθέντες, προσήνεγκαν αὐτοῦ τῷ στόματι. Ὁ Ὅτε οὖν 
", ν εν - 3 , Ἂ, , Ν 
ἔλαβεν τὸ ὄξος ὁ Ἰησοῦς, εἰπεν, Τετέλεσται: καὶ κλίνας τὴν 
κεφαλήν, παρέδωκεν τὸ πνεῦμα. 

31 ε 53 ᾽ “ «“ Ν , 5. Ν - - ν᾿ 

Οἱ οὖν Ἰουδαῖοι, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ 
σώματα ἐν τῷ σαββάτῳ ἐπεὶ Παρασκευὴ ἦν --- ἦν γὰρ μεγάλη ἣ 
ἡμέρα ἐκείνου τοῦ σαββάτου --- ἠρώτησαν τὸν Πιλάτον ἵνα 

ΡΥ "πὶ ν , ΝΣ - 325 3 Ω 
κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη, καὶ ἀρθῶσιν. “5 Ἦλθον οὖν οἱ 
στρατιῶται, καὶ τοῦ μὲν πρώτου κατέαξαν τὰ σκέλη καὶ τοῦ 
᾿, [ον Ψ᾽ ᾽ σι 25 ἃς κ᾿ Ν Ω -“ 
ἄλλου τοῦ συσταυρωθέντος αὐτῷ: “ἐπὶ δὲ τὸν Ἰησοῦν 
ἐλθόντες, ὡς εἶδον αὐτὸν ἤδη τεθνηκότα, οὐ κατέαξαν αὐτοῦ 
τὰ σκέλη: “ἀλλ᾽ εἷς τῶν στρατιωτῶν λόγχῃ αὐτοῦ τὴν 
πλευρὰν ἔνυξεν, καὶ εὐθέως ἐξῆλθεν αἷμα καὶ ὕδωρ. 3 Καὶ ὁ 
ἑωρακὼς μεμαρτύρηκεν, καὶ ἀληθινὴ ἐστιν αὐτοῦ ἣ 
μαρτυρία, κἀκεῖνος οἶδεν ὅτι ἀληθῆ λέγει, ἵνα ὑμεῖς 
πιστεύσητε. 6 Ἐγένετο γὰρ ταῦτα ἵνα ἣ γραφὴ πληρωθῇ, 
Ὀστοῦν οὐ συντριβήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ. ᾿ Καὶ πάλιν ἑτέρα 
γραφὴ λέγει, [Ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. 


38 Μετὰ ταῦτα ἠρώτησεν τὸν Πιλάτον ᾿ Ἰωσὴφ᾽ ὁ ἀπὸ 
᾿ἈΑριμαθαίας, ὧν μαθητὴς τοῦ Ἰησοῦ, κεκρυμμένος δὲ διὰ τὸν 
φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἵνα ἄρῃ τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ: καὶ 
ἐπέτρεψεν ὁ Πιλάτος. Ἦλθεν οὖν καὶ ἦρεν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 
39 Ἦλθεν δὲ καὶ Νικόδημος, ὁ ἐλθὼν πρὸς τὸν Ἰησοῦν νυκτὸς 
τὸ πρῶτον, φέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης ᾿ὡς λίτρας ἑκατόν. 
Ὁ Ἔλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἔδησαν αὐτὸ ἐν 
ὀθονίοις μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶν τοῖς Ἰουδαίοις 


19.28 ἰδὼν « εἰδὼς 19.35 ἐστιν αὐτοῦ « αὐτοῦ ἐστιν 


19.28 πάντα ἤδη « ἤδη πάντα 19.35 κἀκεῖνος « καὶ ἐκεῖνος 

19.29 οὖν ς-- 19.35 ὑμεῖς πιστεύσητε « καὶ ὑμεῖς 

19.29 οἱ δέ πλήσαντες «--- πιστεύ[σ]ητε 

19.29 σπόγγον ς σπόγγον οὖν 19.36 ἀπ’ «ς-- 

19.29 ὄξους καὶ « μεστὸν τοῦ ὄξους 19.38 ταῦτα « δὲ ταῦτα 

19.30 ὁ «[ὃ] ᾿ 19.38 ὁ ἀπὸ ς [ὁ] ἀπὸ Η 

19.31 ἵνα μὴ « ἐπεὶ Παρασκευὴ ἦν ἵνα 19.38 ἦρεν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ « ἦρεν 
μὴ ᾿ τὸ σῶμα αὐτοῦ 

19.31 ἐπεὶ Παρασκευὴ ἦν «--- 19.39 τὸν Ἰησοῦν « αὐτὸν 

19.33 αὐτὸν ἤδη ς ἤδη αὐτὸν 19.40 ἐν ς--- 


19.34 εὐθέως ἐξῆλθεν ς ἐξῆλθεν εὐθὺς 


243 


αὐτοῦ ἐστιν 


ὃ Ἰωσὴφ 


ὡσεὶ 


19.41 - 20.15 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


πρὸς τῷ μνημείῳ 


φ Ἔ Δ}: ΡΟ Ρ ΄-΄ , -« Φ , - Ν 
ἐνταφιάζειν. 1 Ἦν δὲ ἐν τῷ τόπῳ ὅπου ἐσταυρώθη κῆπος, καὶ 
ἐν τῷ κήπῳ μνημεῖον καινόν, ἐν ᾧ οὐδέπω οὐδεὶς ἐτέθη. 
42 ᾽ φῷ δ ᾿ ν ν σι 3 ’ὔ “ 3 ν ἰρὶ ν 

Ἐκεῖ οὖν διὰ τὴν Παρασκευὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν τὸ 
μνημεῖον, ἔθηκαν τὸν Ἰησοῦν. 


4; Τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων Μαρία ἣ Μαγδαληνὴ ἔρχεται 
0 πρωΐ, σκοτίας ἔτι οὔσης, εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ βλέπει 
τὸν λίθον ἠρμένον ἐκ τοῦ μνημείου. Τρέχει οὖν καὶ ἔρχεται 
πρὸς Σίμωνα Πέτρον καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητὴν ὃν ἐφίλει ὁ 
Ἰησοῦς, καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἦραν τὸν κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, 
καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. ὅ ᾿ Ἐξῆλθεν οὖν ὁ Πέτρος 
καὶ ὁ ἄλλος μαθητής, καὶ ἤρχοντο εἰς τὸ μνημεῖον. 7 Ἔτρεχον 
δὲ οἱ δύο ὁμοῦ. καὶ ὁ ἄλλος μαθητὴς προέδραμεν τάχιον τοῦ 
Πέτρου, καὶ ἦλθεν πρῶτος εἰς τὸ μνημεῖον, " 
βλέπει κείμενα τὰ ὀθόνια, οὐ μέντοι εἰσῆλθεν. 5 Ἔρχεται οὖν 
Σίμων Πέτρος ἀκολουθῶν αὐτῷ, καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ μνημεῖον, 
καὶ θεωρεῖ τὰ ὀθόνια κείμενα, 7 καὶ τὸ σουδάριον ὃ ἦν ἐπὶ τῆς 
κεφαλῆς αὐτοῦ, οὐ μετὰ τῶν ὀθονίων κείμενον, ἀλλὰ χωρὶς 
ἐντετυλιγμένον εἰς ἕνα τόπον. ὃ Τότε οὖν εἰσῆλθεν καὶ ὁ ἄλλος 
μαθητὴς ὁ ἐλθὼν πρῶτος εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ εἶδεν, καὶ 
ἐπίστευσεν - “οὐδέπω γὰρ ἤδεισαν τὴν γραφήν, ὅτι δεῖ αὐτὸν 
ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. 19 Ἀπῆλθον οὖν πάλιν πρὸς ἑαυτοὺς οἱ 
μαθηταί. 


καὶ παρακύψας 


Ἡ Μαρία δὲ εἱστήκει ἱπρὸς τὸ μνημεῖον᾽ κλαίουσα ἔξω- ὡς 
οὖν ἔκλαιεν, παρέκυψεν εἰς τὸ μνημεῖον, ᾿ 
ἀγγέλους ἐν λευκοῖς καθεζομένους, ἕνα πρὸς τῇ κεφαλῇ, καὶ 
ἕνα πρὸς τοῖς ποσίν, ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 1 Καὶ 


2 καὶ θεωρεῖ δύο 


λέγουσιν αὐτῇ ἐκεῖνοι, Γύναι, τί κλαίεις; Λέγει αὐτοῖς, ὅτι 
Ἦραν τὸν κύριόν μου, καὶ οὐκ οἶδα ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. "“ Καὶ 
ταῦτα εἰποῦσα ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ θεωρεῖ τὸν Ἰησοῦν 
ἑστῶτα, καὶ οὐκ ἤδει ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν. 15 Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, 
Γύναι, τί κλαίεις; Τίνα ζητεῖς; Ἐκείνη, δοκοῦσα ὅτι ὁ 
κηπουρός ἐστιν, λέγει αὐτῷ, Κύριε, εἰ σὺ ἐβάστασας αὐτόν, 


19.41 ἐτέθη « ἦν τεθειμένος μνημείῳ 

20.6 Σίμων « καὶ Σίμων 20.11 κλαίουσα ἔξω ς« ἔξω κλαίουσα 
20.10 ἑαυτοὺς Φ αὐτοὺς 20.14 Καὶ ταῦτα ς Ταῦτα 

20.11 πρὸς τὸ μνημεῖον « πρὸς τῷ 20.15 ὁ Ἰησοῦς Φ Ἰησοῦς 


244 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 20.16 - 20.28 


εἰπέ μοι ποῦ ἔθηκας αὐτόν, κἀγὼ αὐτὸν ἀρῶ. 1’ Λέγει αὐτῇ ὁ 
Ἰησοῦς, Μαρία. Στραφεῖσα ἐκείνη λέγει αὐτῷ, Ραββουνί --- ὃ 
λέγεται, Διδάσκαλε. 17 Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Μή μου ἅπτου, 
οὔπω γὰρ ἀναβέβηκα πρὸς τὸν πατέρα μου: πορεύου δὲ πρὸς 
τοὺς ἀδελφούς μοῦ, καὶ εἰπὲ αὐτοῖς, ᾿Αναβαίνω πρὸς τὸν 
πατέρα μου καὶ πατέρα ὑμῶν, καὶ θεόν μου καὶ θεὸν ὑμῶν. 
18 Ἔρχεται Μαρία ἣ Μαγδαληνὴ ἀπαγγέλλουσα τοῖς μαθηταῖς 
ὅτι ἑώρακεν τὸν κύριον, καὶ ταῦτα εἶπεν αὐτῇ. 


Ἰο Οὔσης οὖν ὀψίας, τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων, 
καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ 
συνηγμένοι, διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ 
ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν. 2 Καὶ τοῦτο 
εἰπὼν ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ. 
Ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν κύριον. 2: Εἶπεν οὖν 
αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς πάλιν, Εἰρήνη ὑμῖν - καθὼς ἀπέσταλκέν με ὁ 
πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς. 22 Καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησεν καὶ 
λέγει αὐτοῖς, Λάβετε πνεῦμα ἅγιον. 25. Ἄν τινων ἀφῆτε τὰς 
ἁμαρτίας, ἀφιένται αὐτοῖς ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται. 


ΞΖ, Θωμᾶς δέ, εἷς ἐκ τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Δίδυμος, οὐκ 
ἦν μετ᾽ αὐτῶν ὅτε ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς. 2 Ἔλεγον οὖν αὐτῷ οἱ 
᾿᾿ ΄ε Ἄ εἶ ,ὔ ε "» 3 ᾽ “ 
ἄλλοι μαθηταί, ἙἙωράκαμεν τὸν κύριον. Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, 
Ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ 

’, Α ἣ , τ Ν ,ὔ ΄“ ΦΡ' Ν ’, Ν 
βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὴν 
χεῖρά μου εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστεύσω. 


26 Καὶ μεθ᾽ ἡμέρας ὀκτὼ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, 
καὶ Θωμᾶς μετ᾽ αὐτῶν. Ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς, τῶν θυρῶν 
κεκλεισμένων, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ εἰπεν, Εἰρήνη ὑμῖν. 
2 Εἶτα λέγει τῷ Θωμᾷ, Φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε, καὶ ἴδε τὰς 
χεῖράς μου- καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου, καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν 

Α. Ν , 5, Ν. ἈΝ ; 9.» Ἁ, “Ἢ ,ὔ 
μου: καὶ μὴ γίνου ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός. 28 Καὶ ἀπεκρίθη 


20.16 ὁ Ἰησοῦς Μαρία ς Ἰησοῦς 20.19 συνηγμένοι «--- 
Μαριάμ 20.20 αὐτοῖς τὰς « τὰς 
20.16 Ραββουνί ς Ἑβραϊστί Ραββουνι 20.20 αὐτοῦ « αὐτοῖς 
20.17 ὃ ς--- 20.21 ὁ Ἰησοῦς « [ὃ Ἰησοῦς] 
20.17 μου πορεύου « πορεύου 20.23 ἀφιένται ς ἀφέωνται 
20.18 Μαρία « Μαριὰμ 20.24 ὃ Ἰησοῦς ς Ἰησοῦς 
20.18 ἀπαγγέλλουσα « ἀγγέλλουσα 20.25 τὴν χεῖρά μου « μου τὴν χεῖρα 
20.18 ἑώρακεν ς Ἑώρακα 20.28 Καὶ ἀπεκρίθη ς Ἀπεκρίθη 


20.19 τῶν σαββάτων . σαββάτων 


245 


20.29 - 21.11 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


μαθηταῖς αὐτοῦ 


Θωμᾶς, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ὁ κύριός μοῦ καὶ ὁ θεός μου. 2 Λέγει 
αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὅτι ἑώρακάς με, πεπίστευκας; Μακάριοι οἱ μὴ 
ἰδόντες, καὶ πιστεύσαντες. 


30 Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς 
ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐκ ἔστιν γεγραμμένα ἐν τῷ 
’,’ , 31 [ο Ἂ ᾿ὴ ἘΡ , .«“ 
βιβλίῳ τούτῳ. “᾿ Ταῦτα δὲ γέγραπται, ἵνα πιστεύσητε ὅτι 
Ἰησοῦς ἐστιν ὁ χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, καὶ ἵνα πιστεύοντες 
ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. 


,; Ι Μετὰ ταῦτα ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν πάλιν ὁ Ἰησοῦς τοῖς 

᾿μαθηταῖς᾽ ἐπὶ τῆς θαλάσσης τῆς Τιβεριάδος: 
ἐφανέρωσεν δὲ οὕτως. 2 Ἦσαν ὁμοῦ Σίμων Πέτρος, καὶ Θωμᾶς 
ὁ λεγόμενος Δίδυμος, καὶ Ναθαναὴλ ὁ ἀπὸ Κανᾶ τῆς 
Γαλιλαίας, καὶ οἱ τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν μαθητῶν 
αὐτοῦ δύο. ὁ Λέγει αὐτοῖς Σίμων Πέτρος, Ὑπάγω ἁλιεύειν. 
Λέγουσιν αὐτῷ, Ἐρχόμεθα καὶ ἡμεῖς σὺν σοί. Ἐξῆλθον καὶ 
ἐνέβησαν εἰς τὸ πλοῖον εὐθύς, καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ ἐπίασαν 
οὐδέν. Πρωΐας δὲ ἤδη γενομένης ἔστη ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸν 
αἰγιαλόν οὐ μέντοι ἤδεισαν οἱ μαθηταὶ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν. 
5 Λέγει οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Παιδία, μή τι προσφάγιον ἔχετε; 
᾿Απεκρίθησαν αὐτῷ, Οὔ. ὅ Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Βάλετε εἰς τὰ 
δεξιὰ μέρη τοῦ πλοίου τὸ δίκτυον, καὶ εὑρήσετε. Ἔβαλον οὖν, 
καὶ οὐκέτι αὐτὸ ἑλκύσαι ἴσχυσαν ἀπὸ τοῦ πλήθους τῶν 
ἰχθύων. 7 Λέγει οὖν ὁ μαθητὴς ἐκεῖνος ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς τῷ 
Πέτρῳ, Ὁ κύριός ἐστιν. Σίμων οὖν Πέτρος, ἀκούσας ὅτι ὁ 
κύριός ἐστιν, τὸν ἐπενδύτην διεζώσατο --- ἦν γὰρ γυμνός -- 
καὶ ἔβαλεν ἑαυτὸν εἰς τὴν θάλασσαν. ὃ Οἱ δὲ ἄλλοι μαθηταὶ τῷ 
πλοιαρίῳ ἦλθον --- οὐ γὰρ ἦσαν μακρὰν ἀπὸ τῆς γῆς, ἀλλ᾽ ὡς 
ἀπὸ πηχῶν διακοσίων --- σύροντες τὸ δίκτυον τῶν ἰχθύων. 
Ὡς οὖν ἀπέβησαν εἰς τὴν γῆν, βλέπουσιν ἀνθρακιὰν 
κειμένην καὶ ὀψάριον ἐπικείμενον, καὶ ἄρτον. 1 Λέγει αὐτοῖς ὁ 
Ἰησοῦς, Ἐνέγκατε ἀπὸ τῶν ὀψαρίων ὧν ἐπιάσατε νῦν. 
Ἡ Ανέβη Σίμων Πέτρος, καὶ εἵλκυσεν τὸ δίκτυον ἐπὶ τῆς γῆς, 


20.30 αὐτοῦ « [αὐτοῦ] 21.6 ἴσχυσαν « ἴσχυον 
20.31 πιστεύσητε « πιστεύ[σ]ητε 21.8 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 

21.3 εὐθύς ς-- 21.11 Σίμων « οὖν Σίμων 

21.4 ὃς-- 21.11 ἐπὶ τῆς γῆς « εἰς τὴν γῆν 
21.5 ὃ φ[ὃ] 


246 


ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 21.12 - 21.23 


μεστὸν ἰχθύων μεγάλων ἑκατὸν πεντήκοντα τριῶν: καὶ 
τοσούτων ὄντων, οὐκ ἐσχίσθη τὸ δίκτυον. 12Λέγει αὐτοῖς ὁ 
Ἰησοῦς, Δεῦτε ἀριστήσατε. Οὐδεὶς δὲ ἐτόλμα τῶν μαθητῶν 
ἐξετάσαι αὐτόν, Σὺ τίς εἰ; εἰδότες ὅτι ὁ κύριός ἐστιν. 
13 Ἔ 3 ε Ἰ - Ν χ , Ν » ν δίδ 

ρχεται οὖν ὁ Ἰησοῦς, καὶ λαμβάνει τὸν ἄρτον, καὶ δίδωσιν 
αὐτοῖς, καὶ τὸ ὀψάριον ὁμοίως. [΄ Τοῦτο ἤδη τρίτον ἐφανερώθη 
ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν. 


ἰδύροτε οὖν ἠρίστησαν, λέγει τῷ Σίμωνι Πέτρῳ ὁ Ἰησοῦς, 
Σίμων Ἰωνᾶ, ἀγαπᾷς με πλεῖον τούτων; Λέγει αὐτῷ, Ναὶ κύριε: 
Ν Ω .«“ - , - κι , Ν , 16 , 
σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. Λέγει αὐτῷ, Βόσκε τὰ ἀρνία μου. ᾽“ Λέγει 
3 ΄“- ν᾿) ᾿ , Ω ΄- ἊΨ ΄- , Ἧ᾽ ὙΡΑ: Ν 
αὐτῷ πάλιν δεύτερον, Σίμων Ἰωνᾶ, ἀγαπᾷς με; Λέγει αὐτῷ, Ναὶ 
,Ἱ Α, Ω .«“ σι , δ, ὀμν , ν , ἢ 
κύριε" σὺ οἰδας ὅτι φιλῶ σε. Λέγει αὐτῷ, Ποίμαινε τὰ πρόβατά 
μου. ᾿΄ Λέγει αὐτῷ τὸ τρίτον, Σίμων Ἰωνᾶ, φιλεῖς με; Ἐλυπήθη 
ὁ Πέτρος ὅτι εἶπεν αὐτῷ τὸ τρίτον, Φιλεῖς με; Καὶ εἶπεν αὐτῷ, 
Κύριε, σὺ πάντα οἰδας: σὺ γινώσκεις ὅτι φιλῶ σε. Λέγει αὐτῷ ὁ 
Ἰησοῦς, Βόσκε τὰ πρόβατά μου. 8 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι, ὅτε ἧς 
νεώτερος, ἐζώννυες σεαυτόν, καὶ περιεπάτεις ὅπου ἤθελες: 
ὅταν δὲ γηράσῃς, ἐκτενεῖς τὰς χεῖράς σου, καὶ ἄλλος σε ζώσει, 
ΝΝ ᾿, «“ 3 , 19 - ᾿ 3 , ,ὔ 
καὶ οἴσει ὅπου οὐ θέλεις. ᾿᾽ Τοῦτο δὲ εἶπεν, σημαίνων ποίῳ 
θανάτῳ δοξάσει τὸν θεόν. Καὶ τοῦτο εἰπὼν λέγει αὐτῷ, 
᾿Ακολούθει μοι. 29 Ἐπιστραφεὶς δὲ ὁ Πέτρος βλέπει τὸν 
μαθητὴν ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς ἀκολουθοῦντα, ὃς καὶ ἀνέπεσεν ἐν 
τῷ δείπνῳ ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτοῦ καὶ εἶπεν, Κύριε, τίς ἐστιν ὁ 
παραδιδούς σε; 2: Τοῦτον ἰδὼν ὁ Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ, κύριε, 
οὗτος δὲ τί; 22 Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἐὰν αὐτὸν θέλω μένειν 
ἕως ἔρχομαι, τί πρός σε; Σὺ ἀκολούθει μοι. 2 Ἐξῆλθεν οὖν ὁ 
λόγος οὗτος εἰς τοὺς ἀδελφούς, ὅτι ὁ μαθητὴς ἐκεῖνος οὐκ 
ἀποθνήσκει: καὶ οὐκ εἰπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ὅτι οὐκ 
Ψ δ 3 ΕῚ νὰ Ν Ἴ: Ν , , -« "᾿ ,ὔ 
ἀποθνήσκει: ἀλλ᾽, Ἐὰν αὐτὸν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί 


πρός σε; 

21.13 οὖν ὁ «--- 21.17 σὺ πάντα « πάντα σὺ 

21.14 ὃ ς-- 21.17 ὃ Ἰησοῦς « [ὃ Ἰησοῦς] 

21.14 αὐτοῦ «--- 21.20 δὲ .--- 

21.15 Ἰωνᾶ ς Ἰωάννου 21.21 ἰδὼν ς οὖν ἰδὼν 

21.15 πλεῖον ς πλέον 21.22 ἀκολούθει μοι « μοι ἀκολούθει 
21.16 Ἰωνᾶ ς Ἰωάννου 21.23 ὃ λόγος οὗτος « οὗτος ὃ λόγος 
21.17 Ἰωνᾶ « Ἰωάννου 21.23 καὶ οὐκ εἰπεν ς οὐκ εἰπεν δὲ 
21.17 Καὶ εἶπεν ς Καὶ λέγει 21.23 τί πρός σε «[τί πρὸς σέ] 


247 


21.24 - 21.25 ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 


ΞΖ ρῦὗτός ἐστιν ὁ μαθητὴς ὁ μαρτυρῶν περὶ τούτων, καὶ 
γράψας ταῦτα- καὶ οἴδαμεν ὅτι ἀληθής ἐστιν ἣ μαρτυρία 
αὐτοῦ. 

25 Ἔστιν δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ ὅσα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς, ἅτινα 
ἐὰν γράφηται καθ᾽ ἕν, οὐδὲ αὐτὸν οἶμαι τὸν κόσμον χωρῆσαι 

Ἂ , ’ὔ 3 , 
τὰ γραφόμενα βιβλία. Ἀμήν. 


21.24 γράψας « ὁ γράψας 21.25 ὅσα «ἃ 
21.24 ἐστιν ἣ μαρτυρία αὐτοῦ « αὐτοῦ 21.25 οὐδὲ ς οὐδ᾽ 
ἣ μαρτυρία ἐστίν 21.25 Ἀμήν ς--- 


248 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Τ᾽ μὲν πρῶτον λόγον ἐποιησάμην περὶ πάντων, ὦ Θεόφιλε, 
ὧν ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε καὶ διδάσκειν, Ζἄχρι ἧς 
ἡμέρας, ἐντειλάμενος τοῖς ἀποστόλοις διὰ πνεύματος ἁγίου 
[᾿Ἱ “ , 3 , ΖΦ. τ . » ε ν - 
οὺς ἐξελέξατο, ἀνελήφθη - “οἷς καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα 
μετὰ τὸ παθεῖν αὐτὸν ἐν πολλοῖς τεκμηρίοις, δι᾽ ἡμερῶν 
τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος αὐτοῖς, καὶ λέγων τὰ περὶ τῆς 

, ΄- ΄“- 4 Ν , Ψ ΕΣ - 
βασιλείας τοῦ θεοῦ. 1 Καὶ συναλιζόμενος παρήγγειλεν αὐτοῖς 
5 μ ε , Ὶ ᾿ς Ε Α᾿ , Ν 
ἀπὸ Ἱεροσολύμων μὴ χωρίζεσθαι, ἀλλὰ περιμένειν τὴν 
ἐπαγγελίαν τοῦ πατρός, Ἣν ἠκούσατέ μου: "ὅτι Ἰωάννης μὲν 
ἐβάπτισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βαπτισθήσεσθε ἐν πνεύματι ἁγίῳ οὐ 
μετὰ πολλὰς ταύτας ἡμέρας. 


6οἱ μὲν οὖν συνελθόντες ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες, Κύριε, 
εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποκαθιστάνεις τὴν βασιλείαν τῷ 
Ἰσραήλ; Τ Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Οὐχ ὑμῶν ἐστιν γνῶναι 
χρόνους ἢ καιροὺς οὺς ὁ πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ. 
ὃ ᾿Αλλὰ λήψεσθε δύναμιν, ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐφ᾽ 
ὑμᾶς: καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἔν τε Ἱερουσαλήμ, καὶ ἐν πάσῃ 
τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ, καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. “ Καὶ 
ταῦτα εἰπών, βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν 
αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. 19 Καὶ ὡς ἀτενίζοντες ἦσαν 
εἰς τὸν οὐρανόν, πορευομένου αὐτοῦ, καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο 
παρειστήκεισαν αὐτοῖς ἐν ἐσθῆτι λευκῇ, [οἵ καὶ εἶπον, 
Ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; 
Οὗτος ὁ Ἰησοῦς, ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανόν, 
οὕτως ἐλεύσεται ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς 
τὸν οὐρανόν. 


12 , ς Ἄ ᾽ ε Ν Ε ν "᾿ -“ 
Τότε ὑπέστρεψαν εἰς ἹἹερουσαλὴμ ἀπὸ ὄρους τοῦ 
καλουμένου Ἐλαιῶνος, ὅ ἐστιν ἐγγὺς Ἱερουσαλήμ, σαββάτου 


1.2 ἀνελήφθη ς ἀνελήμφθη 1.8 ἐνπάσῃ «[ἐν] πάσῃ 
1.3. τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 1.10 ἐσθῆτι λευκῇ « ἐσθήσεσιν 
1.5 βαπτισθήσεσθε ἐν πνεύματι « ἐν λευκαῖς, 

πνεύματι βαπτισθήσεσθε 1.11 εἶπον « εἶπαν 
1.6 ἐπηρώτων 4Φ ἠρώτων 1.11 ἐμβλέποντες « [ἐμ]βλέποντες 
1.8 λήψεσθε «λήμψεσθε 1.11 ἀναληφθεὶς ὁ ἀναλημφθεὶς 
18 μοιφμου 


249 


1.13 - 1.25 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἔχον ὁδόν. 15 Καὶ ὅτε εἰσῆλθον, ἀνέβησαν εἰς τὸ ὑπερῷον οὗ 
ἦσαν καταμένοντες, ὅ τε Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ 
᾿ἈΑνδρέας, Φίλιππος καὶ Θωμᾶς, Βαρθολομαῖος καὶ Ματθαῖος, 
Ἰάκωβος ᾿Αλφαίου καὶ Σίμων ὁ Ζηλωτής, καὶ Ἰούδας 
Ἰακώβου. Οὗτοι πάντες ἦσαν προσκαρτεροῦντες 
ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ καὶ τῇ δεήσει, σὺν γυναιξὶν καὶ 
Μαρίᾳ τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ, καὶ σὺν τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ. 


15 Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἀναστὰς Πέτρος ἐν μέσῳ τῶν 
μαθητῶν εἶπεν --- ἦν τε ὄχλος ὀνομάτων ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὡς ἑκατὸν 
εἴκοσι --- '6 Ἄνδρες ἀδελφοί, ἔδει πληρωθῆναι τὴν γραφὴν 
ταύτην, ἣν προεῖπεν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυὶδ 
περὶ Ἰούδα, τοῦ γενομένου ὁδηγοῦ τοῖς συλλαβοῦσιν τὸν 
Ἰησοῦν. "7 

λῇ - ὃ ,ὕ ,ὕ 18 κω ᾿ 5, 2 , 
κλῆρον τῆς διακονίας ταύτης --- ἰδ Οὗτος μὲν οὖν ἐκτήσατο 


Ὅτι κατηριθμημένος ἦν σὺν ἡμῖν, καὶ ἔλαχεν τὸν 


χωρίον ἐκ μισθοῦ τῆς ἀδικίας, καὶ πρηνὴς γενόμενος ἐλάκησεν 
μέσος, καὶ ἐξεχύθη πάντα τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ. " Καὶ γνωστὸν 
ἐγένετο πᾶσιν τοῖς κατοικοῦσιν Ἱερουσαλήμ, ὥστε κληθῆναι 
τὸ χωρίον ἐκεῖνο τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ αὐτῶν ᾿Ακελδαμά, τοῦτ 
ἔστιν, χωρίον αἵματος --- 2 Γέγραπται γὰρ ἐν βίβλῳ Ψαλμῶν, 
Γενηθήτω ἣ ἔπαυλις αὐτοῦ ἔρημος, καὶ μὴ ἔστω ὁ κατοικῶν ἐν 
αὐτῇ. καί, Τὴν ἐπισκοπὴν αὐτοῦ λάβοι ἕτερος. 2) Δεῖ οὖν τῶν 
συνελθόντων ἡμῖν ἀνδρῶν ἐν παντὶ χρόνῳ ἐν ᾧ εἰσῆλθεν καὶ 
ἐξῆλθεν ἐφ᾽ ἡμᾶς ὁ κύριος Ἰησοῦς, 2 ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ 
βαπτίσματος Ἰωάννου, ἕως τῆς ἡμέρας ἧς ἀνελήφθη ἀφ᾽ ἡμῶν, 
μάρτυρα τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ γενέσθαι σὺν ἡμῖν ἕνα 
τούτων. ΣΦ᾽ Καὶ ἔστησαν δύο, Ἰωσὴφ τὸν καλούμενον 
Βαρσαβᾶν, ὃς ἐπεκλήθη Ἰοῦστος, καὶ Ματθίαν. 2: Καὶ 
προσευξάμενοι εἶπον, Σὺ κύριε καρδιογνῶστα πάντων, 
ἀνάδειξον ὃν ἐξελέξω, ἐκ τούτων τῶν δύο ἕνα 2 λαβεῖν τὸν 
κλῆρον τῆς διακονίας ταύτης καὶ ἀποστολῆς, ἐξ ἧς παρέβη 


1.13. ἀνέβησαν εἰς τὸ ὑπερῷον « εἰς τὸ 1.17 σὺν «ἐν 
ὑπερῷον ἀνέβησαν 1.19 Ἀκελδαμά ς Ἁκελδαμάχ 
1.13. Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης « 1.20 λάβοι « λαβέτω 
Ἰωάννης καὶ Ἰάκωβος 1.21 ἐν ᾧ «ᾧ 
1.13. Ματθαῖος « Μαθθαῖος 1.22 ἀνελήφθη Φ ἀνελήμφθη 
1.14 καὶ τῇ δεήσει «--- 1.22 γενέσθαι σὺν ἡμῖν ς σὺν ἡμῖν 
1.14 Μαρίᾳ «Μαριὰμ γενέσθαι 
1.14 καὶ σὺν « καὶ 1.23 Βαρσαβᾶν ΦΒαρσαββᾶν 
1.15 μαθητῶν ς ἀδελφῶν 1.23 Ματθίαν ς Μαθθίαν 
1.15 ὡς « ὡσεὶ 1.24 εἶπον « εἶπαν 
1.16 ταύτην «--- 1.25 κλῆρον « τόπον 
1.16 τὸν «--- 1.25 ἐξ ἀφ᾽ 


250 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ἰούδας, πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον. 2 Καὶ ἔδωκαν 
κλήρους αὐτῶν, καὶ ἔπεσεν ὁ κλῆρος ἐπὶ Ματθίαν, καὶ 
συγκατεψηφίσθη μετὰ τῶν ἕνδεκα ἀποστόλων. 


2 Καὶ ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὴν ἡμέραν τῆς Πεντηκοστῆς, 
ἦσαν ἅπαντες ὁμοθυμαδὸν ἐπὶ τὸ αὐτό. 2 Καὶ ἐγένετο 
ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας, καὶ 
ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι. ὁ Καὶ ὥφθησαν 
αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός, ἐκάθισέν τε ἐφ᾽ 
ἕνα ἕκαστον αὐτῶν. 1 Καὶ ἐπλήσθησαν ἅπαντες πνεύματος 
ἁγίου, καὶ ἤρξαντο λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις, καθὼς τὸ πνεῦμα 
ἐδίδου αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι. 


Ἦσαν δὲ ἐν Ἱερουσαλὴμ κατοικοῦντες Ἰουδαῖοι, ἄνδρες 
εὐλαβεῖς, ἀπὸ παντὸς ἔθνους τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανόν. 
ὁ Γενομένης δὲ τῆ ῇ ύ ἢλθεν τὸ πλῆθ ὶ 

μένης δὲ τῆς φωνῆς ταύτης, συνῆλθεν τὸ πλῆθος καὶ 

, «“ ν ς΄ ἐν Ὡς ϑιζνν , , 
συνεχύθη, ὅτι ἤκουον εἷς ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ λαλούντων 

Ἂς, ΟἿ, 7: κ᾿ ἈΝ ’ ΣΕ , , ᾿Ν 

αὐτῶν. 7 Ἐξίσταντο δὲ πάντες καὶ ἐθαύμαζον, λέγοντες πρὸς 
ἀλλήλους, Οὐκ ἰδοὺ πάντες οὗτοί εἰσιν οἱ λαλοῦντες 
Γαλιλαῖοι; ὃ Καὶ πῶς ἡμεῖς ἀκούομεν ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ 
διαλέκτῳ ἡμῶν ἐν ἣ ἐγεννήθημεν; “Πάρθοι καὶ Μῆδοι καὶ 
Ἐλαμῖται, καὶ οἱ κατοικοῦντες τὴν Μεσοποταμίαν, Ἰουδαίαν 
τε καὶ Καππαδοκίαν, Πόντον καὶ τὴν Ἀσίαν, '" Φρυγίαν τε καὶ 
Παμφυλίαν, Αἴγυπτον καὶ τὰ μέρη τῆς Λιβύης τῆς κατὰ 
Κυρήνην, καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες Ῥωμαῖοι, Ἰουδαῖοί τε καὶ 
προσήλυτοι, 1 Κρῆτες καὶ Ἄραβες, ἀκούομεν λαλούντων 
αὐτῶν ταῖς ἡμετέραις γλώσσαις τὰ μεγαλεῖα τοῦ θεοῦ. 
12 Ἐξίσταντο δὲ πάντες καὶ διηπόρουν, ἄλλος πρὸς ἄλλον 
λέγοντες, Τί ἄν θέλοι τοῦτο εἶναι; 15 Ἕτεροι δὲ χλευάζοντες 
ἔλεγον ὅτι Γλεύκους μεμεστωμένοι εἰσίν. 

Ἰ Σταθεὶς δὲ Πέτρος σὺν τοῖς ἕνδεκα, ἐπῆρεν τὴν φωνὴν 
αὐτοῦ, καὶ ἀπεφθέγξατο αὐτοῖς, Ἄνδρες Ἰουδαῖοι, καὶ οἱ 
κατοικοῦντες Ἱερουσαλὴμ ἅπαντες, τοῦτο ὑμῖν γνωστὸν ἔστω, 


1.26 αὐτῶν « αὐτοῖς 2.7 πάντες καὶ « καὶ 

1.26 Ματθίαν ς Μαθθίαν 2.7 πρὸς ἀλλήλους «--- 

2.1 ἅπαντες ὁμοθυμαδὸν ς πάντες 2.7 Οὐκ Οὐχ 
ὁμοῦ 2.7 ἰδοὺ πάντες « ἰδοὺ ἅπαντες 

2.3 ἐκάθισέν τε « καὶ ἐκάθισεν 2.12 ἄνθέλοι «θέλει 

2.4 ἅπαντες ὁ πάντες 2.13 χλευάζοντες ὁ διαχλευάζοντες 

2.4 αὐτοῖς ἀποφθέγγεσθαι ς 2.14 Πέτρος « ὁ Πέτρος 
ἀποφθέγγεσθαι αὐτοῖς 2.14 ἅπαντες « πάντες 


2.5 ἐν «εἰς 


251 


1.26 - 2.14 


2.15 - 2.30 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 


καὶ ἐνωτίσασθε τὰ ῥήματά μου. Γ"Οὐ γάρ, ὡς ὑμεῖς 
ὑπολαμβάνετε, οὗτοι μεθύουσιν ἔστιν γὰρ ὥρα τρίτη τῆς 
ἡμέρας: 16 ἀλλὰ τοῦτό ἐστιν τὸ εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου 
3 ΓΑ 17 ν᾿ 5 “ 2 [ ς , , ε ἢ 
Ιωήλ, "Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, λέγει ὁ θεός, 
ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα: καὶ 
προφητεύσουσιν οἱ υἱοὶ ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ὑμῶν, καὶ οἱ 
νεανίσκοι ὑμῶν ὁράσεις ὄψονται, καὶ οἱ πρεσβύτεροι ὑμῶν 
ἐνύπνια ἐνυπνιασθήσονται- ᾿ὃ καί γε ἐπὶ τοὺς δούλους μου καί 
ἐπὶ τὰς δούλας μου ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ 
πνεύματός μου, καὶ προφητεύσουσιν. 1" Καὶ δώσω τέρατα ἐν 
τῷ οὐρανῷ ἄνω, καὶ σημεῖα ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, αἷμα καὶ πῦρ καὶ 
ἀτμίδα καπνοῦ 2 ὁ ἥλιος μεταστραφήσεται εἰς σκότος, καὶ ἣ 
σελήνη εἰς αἷμα, πρὶν ἢ ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν κυρίου τὴν μεγάλην 
καὶ ἐπιφανῆ. 2) καὶ ἔσται, πᾶς ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα 
, θ 3 22» 3 “ 3 ,ὕ Ν 
κυρίου σωθήσεται. “Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, ἀκούσατε τοὺς 
λόγους τούτους: Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον, ἄνδρα ἀπὸ τοῦ θεοῦ 
ἀποδεδειγμένον εἰς ὑμᾶς δυνάμεσιν καὶ τέρασιν καὶ σημείοις, 
οἷς ἐποίησεν δι᾽ αὐτοῦ ὁ θεὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν, καθὼς καὶ αὐτοὶ 
οἴδατε, 25 τοῦτον τῇ ὡρισμένῃ βουλῇ καὶ προγνώσει τοῦ θεοῦ 
ἔκδοτον λαβόντες, διὰ χειρῶν ἀνόμων προσπήξαντες ἀνείλετε- 
24 [ με Ν , , , ἊΝ 3. “- ΄- » , 
ὃν ὁ θεὸς ἀνέστησεν, λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, καθότι 
οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπ᾽ αὐτοῦ. “ Δαυὶδ γὰρ 
λέγει εἰς αὐτόν, Προωρώμην τὸν κύριον ἐνώπιόν μου διὰ 
,ὔ ἙΑ Ψ π΄ εἰ ᾿ -ἤ Ἂ ΄ι 26 ἥν [ον 
παντός: ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστίν, ἵνα μὴ σαλευθῶ 2 διὰ τοῦτο 
εὐφράνθη ἣ καρδία μου, καὶ ἠγαλλιάσατο ἡ γλῶσσά μου. ἔτι 
δὲ καὶ ἣ σάρξ μου κατασκηνώσει ἐπ᾽ ἐλπίδι: 2) ὅτι οὐκ 
ε ψ. ΟἿ ᾿ 9 -, 3 Ν , Ν - , 
ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μοῦ εἰς ἽΔδου, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν 
σου ἰδεῖν διαφθοράν. 25 Ἐγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς: 
πληρώσεις με εὐφροσύνης μετὰ τοῦ προσώπου σου. 2 Ἄνδρες 
ἀδελφοί, ἐξὸν εἰπεῖν μετὰ παρρησίας πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ 
πατριάρχου Δαυίδ, ὅτι καὶ ἐτελεύτησεν καὶ ἐτάφη, καὶ τὸ 
μνῆμα αὐτοῦ ἐστιν ἐν ἡμῖν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης. 
30 Προφήτης οὖν ὑπάρχων, καὶ εἰδὼς ὅτι ὅρκῳ ὥμοσεν αὐτῷ ὁ 


2.17 ἐνύπνια « ἐνυπνίοις 2.23 χειρῶν «χειρὸς 

2.20 ἢ ἐλθεῖν τὴν « ἐλθεῖν 2.23 ἀνείλετε ς ἀνείλατε 

2.22 ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἀποδεδειγμένον «ὁ 2.25 Προωρώμην Φ Προορώμην 
ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ θεοῦ 2.26 εὐφράνθη «ηὐφράνθη 

2.22 καὶ αὐτοὶ « αὐτοὶ 2.2] “Αδου . ἽἍΔδην 


2.23 λαβόντες ς--- 


252 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 


θεός, ἐκ καρποῦ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ τὸ κατὰ σάρκα ἀναστήσειν 
τὸν χριστόν, καθίσαι ἐπὶ τοῦ θρόνου αὐτοῦ, ") προϊδὼν 
ἐλάλησεν περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ χριστοῦ, ὅτι οὐ κατελείφθη 
ς- . ᾽ [οὶ ΕΣ «“ Ε ν ε Ἂς ᾽ - 53 , 

ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς Αδου, οὐδὲ ἣ σὰρξ αὐτοῦ εἰδεν διαφθοράν. 
32 Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ θεός, οὗ πάντες ἡμεῖς ἐσμεν 
7: 33 Τῇ ὃ ΄- 53 - θ Φν ὁ θ ,ὔ ῥ᾽ 2 λί 
μάρτυρες.  Τ δεξιᾷ οὖν τοῦ θεοῦ ὑψοωθείς, τήν τε ἐπαγγελίαν 
τοῦ ἁγίου πνεύματος λαβὼν παρὰ τοῦ πατρός, ἐξέχεεν τοῦτο ὃ 
νὺν ὑμεῖς βλέπετε καὶ ἀκούετε. ᾿Οὐ γὰρ Δαυὶδ ἀνέβη εἰς τοὺς 

᾽ ,ὔ , ἊΨ ΓΡΡΕ " 3 ε ,ὕ σι , ᾽ 
οὐρανούς, λέγει δὲ αὐτός, Εἶπεν ὁ κύριος τῷ κυρίῳ μου, Κάθου 
ψ σι ἌΝΕΥ ὉΝ σι Ν 2 , ς Ιὰ ΄- 
ἐκ δεξιῶν μου, ᾿" ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν 
ποδῶν σου. ᾿ὅ Ασφαλῶς οὖν γινωσκέτω πᾶς οἶκος Ἰσραήλ, ὅτι 
καὶ κύριον καὶ χριστὸν αὐτὸν ὁ θεὸς ἐποίησεν, τοῦτον τὸν 
Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε. 


37. , ᾿ , - , Ὥς Ν 
Ακούσαντες δὲ κατενύγησαν τῇ καρδίᾳ, εἶπόν τε πρὸς 
Ν , Ν ν Ν 3 ,ὕ ΤΑΝ οἱ Ω τ 
τὸν Πέτρον καὶ τοὺς λοιποὺς ἀποστόλους, Τί 'ποιήσομεν, 
ἄνδρες ἀδελφοί; ὃ Πέτρος δὲ ἔφη πρὸς αὐτούς, Μετανοήσατε, 
καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ χριστοῦ 
εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, καὶ λήψεσθε τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου 
πνεύματος. “ Ὑμῖν γάρ ἐστιν ἣ ἐπαγγελία, καὶ τοῖς τέκνοις 
ὑμῶν, καὶ πᾶσιν τοῖς εἰς μακράν, ὅσους ἂν προσκαλέσηται 
, Ἔ Ν ς σι 40 - , , δ 
κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν. Ἑτέροις τε λόγοις πλείοσιν 
διεμαρτύρετο καὶ παρεκάλει λέγων, Σώθητε ἀπὸ τῆς γενεᾶς τῆς 
σκολιᾶς ταύτης. 1 Οἱ μὲν οὖν ἀσμένως ἀποδεξάμενοι τὸν 
λόγον αὐτοῦ ἐβαπτίσθησαν καὶ προσετέθησαν τῇ ἡμέρᾳ 
ἐκείνῃ ψυχαὶ ὡσεὶ τρισχίλιαι. 2 Ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες 
τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων καὶ τῇ κοινωνίᾳ, καὶ τῇ κλάσει τοῦ 
ἄρτου καὶ ταῖς προσευχαῖς. 


2.30 τὸ κατὰ σάρκα ἀναστήσειν τὸν 2.37 τῇ καρδίᾳ « τὴν καρδίαν 
χριστόν «-- 2.37 ποιήσομεν «ποιήσωμεν 

2.30 τοῦ θρόνου « τὸν θρόνον 2.38 ἔφη «-- 

2.31 οὐ κατελείφθη « οὔτε 2.38 Μετανοήσατε ς Μετανοήσατε 
ἐγκατελείφθη [φησίν] 

2.31 ἣ ψυχὴ αὐτοῦ «--- 2.38 ἁμαρτιῶν « τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν 

2.31 “Αδου οὐδὲ ς ἽΔδην οὔτε 2.38 λήψεσθε ς λήμψεσθε 

2.33 ἁγίου πνεύματος « πνεύματος τοῦ 2.40 διεμαρτύρετο καὶ παρεκάλει ὁ 
ἁγίου διεμαρτύρατο καὶ παρεκάλει 

2.33 γὺν ὑμεῖς « ὑμεῖς [καὶ] αὐτοὺς 

2.34 ὃ φ[ὁ] 2.41 ἀσμένος ε--- 

2.36 καὶ χριστὸν αὐτὸν ὁ θεὸς 2.41 τῇ «ἐν τῇ 
ἐποίησεν 4 αὐτὸν καὶ χριστὸν 2.42 κοινωνίᾳ καὶ « κοινωνίᾳ 


ἐποίησεν ὁ θεός 


253 


2.31 - 2.42 


ποιήσωμεν 


2.43 - 3.10 


ἔγειρε 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


43 Ἐγένετο δὲ πάσῃ ψυχῇ φόβος, πολλά τε τέρατα καὶ 
κ ν ΄- 3 , ΓΉΡ 44 ’ ᾿ Ξ 
σημεῖα διὰ τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο. ““ Πάντες δὲ οἱ 
πιστεύοντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά, 2" καὶ 
τὰ κτήματα καὶ τὰς ὑπάρξεις ἐπίπρασκον, καὶ διεμέριζον αὐτὰ 
πᾶσιν, καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν. 46 Καθ’ ἡμέραν τε 
προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν ἐν τῷ ἱερῷ, κλῶντές τε κατ᾽ 
οἶκον ἄρτον, μετελάμβανον τροφῆς ἐν ἀγαλλιάσει καὶ 
ἀφελότητι καρδίας, 17 αἰνοῦντες τὸν θεόν, καὶ ἔχοντες χάριν 
Ν - Ν ᾿' ϑ .Ξ , [4 Ἂν , 
πρὸς ὅλον τὸν λαόν. Ὁ δὲ κύριος προσετίθει τοὺς σωζομένους 
καθ᾽ ἡμέραν τῇ ἐκκλησία. 


Ἐπὶ τὸ αὐτὸ δὲ Πέτρος καὶ Ἰωάννης ἀνέβαινον εἰς τὸ 
2 ἱερὸν ἐπὶ τὴν ὥραν τῆς προσευχῆς τὴν ἐνάτην. 2 Καί τις 
ἀνὴρ χωλὸς ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ ὑπάρχων ἐβαστάζετο- ὃν 
ἐτίθουν καθ᾽ ἡμέραν πρὸς τὴν θύραν τοῦ ἱεροῦ τὴν λεγομένην 
ΩὩραίαν, τοῦ αἰτεῖν ἐλεημοσύνην παρὰ τῶν εἰσπορευομένων 
εἰς τὸ ἱερόν. ὁ Ὃς ἰδὼν Πέτρον καὶ Ἰωάννην μέλλοντας 
εἰσιέναι εἰς τὸ ἱερόν, ἠρώτα ἐλεημοσύνην. 1 Ατενίσας δὲ 
Πέτρος εἰς αὐτὸν σὺν τῷ Ἰωάννῃ, εἶπεν, Βλέψον εἰς ἡμᾶς. 5 Ὃ 
δὲ ἐπεῖχεν αὐτοῖς, προσδοκῶν τι παρ᾽ αὐτῶν λαβεῖν. “ Εἶπεν δὲ 
Πέτρος, ᾿Αργύριον καὶ χρυσίον οὐχ ὑπάρχει μοι’ ὃ δὲ ἔχω, 
τοῦτό σοι δίδωμι. Ἔν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ 
Ναζωραίου, ᾿ἔγειραι' καὶ περιπάτει. 7 Καὶ πιάσας αὐτὸν τῆς 
δεξιᾶς χειρὸς ἤγειρεν - παραχρῆμα δὲ ἐστερεώθησαν αὐτοῦ αἱ 
βάσεις καὶ τὰ σφυρά. ὃ Καὶ ἐξαλλόμενος ἔστη καὶ περιεπάτει, 
καὶ εἰσῆλθεν σὺν αὐτοῖς εἰς τὸ ἱερόν, περιπατῶν καὶ 
ἁλλόμενος καὶ αἰνῶν τὸν θεόν. " Καὶ εἶδεν αὐτὸν πᾶς ὁ λαὸς 
περιπατοῦντα καὶ αἰνοῦντα τὸν θεόν ᾿" ἐπεγίνωσκόν τε αὐτὸν 
ὅτι οὗτος ἦν ὁ πρὸς τὴν ἐλεημοσύνην καθήμενος ἐπὶ τῇ Ὡραίᾳ 
πύλῃ τοῦ ἱεροῦ" καὶ ἐπλήσθησαν θάμβους καὶ ἐκστάσεως ἐπὶ 
τῷ συμβεβηκότι αὐτῷ. 


2.43 Ἐγένετο ς Ἐγίνετο 3.7 αὐτοῦ αἱ βόσεις ο αἱ βάσεις 
2.47 τῇ ἐκκλησία « ἐπὶ τὸ αὐτό αὐτοῦ 
3.1 Ἐπὶ τὸ αὐτὸ δὲ Πέτρος ς Πέτρος 3.7, σφυρά «σφυδρά 

δὲ 3.9 αὐτὸν πᾶς ὁ λοὸς « πᾶς ὁ λαὸς 
3.3 ἐλεημοσύνην « ἐλεημοσύνην αὐτὸν 

λαβεῖν 3.10 τε « δὲ 
3.6 ἔγειραι καὶ « [ἔγειρε καὶ] 3.10 οὗτος « αὐτὸς 


3.7 παραχρῆμα «αὐτόν παραχρῆμα 


254 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ἡ Κρατοῦντος δὲ τοῦ ἰαθέντος χωλοῦ τὸν Πέτρον καὶ 
Ἰωάννην, συνέδραμεν πρὸς αὐτοὺς πᾶς ὁ λαὸς ἐπὶ τῇ στοᾷ τῇ 
καλουμένῃ Σολομῶντος, ἔκθαμβοι. 12 Ἰδὼν δὲ Πέτρος 
ἀπεκρίνατο πρὸς τὸν λαόν, Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, τί θαυμάζετε 
ἐπὶ τούτῳ, ἢ ἡμῖν τί ἀτενίζετε, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἢ εὐσεβείᾳ 
πεποιηκόσιν τοῦ περιπατεῖν αὐτόν; 5 Ὃ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ 
Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, ἐδόξασεν τὸν 
παῖδα αὐτοῦ Ἰησοῦν: ὃν ὑμεῖς μὲν παρεδώκατε, καὶ 
ἠρνήσασθε αὐτὸν κατὰ πρόσωπον Πιλάτου, κρίναντος ἐκείνου 
ἀπολύειν. 1, Ὑμεῖς δὲ τὸν ἅγιον καὶ δίκαιον ἠρνήσασθε, καὶ 
ἠτήσασθε ἄνδρα φονέα χαρισθῆναι ὑμῖν, 1" τὸν δὲ ἀρχηγὸν τῆς 
ζωῆς ἀπεκτείνατε: ὃν ὁ θεὸς ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, οὗ ἡμεῖς 
μάρτυρές ἐσμεν. “Καὶ ἐπὶ τῇ πίστει τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, 
τοῦτον ὃν θεωρεῖτε καὶ οἴδατε ἐστερέωσεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ. καὶ 
ἣ πίστις ἣ δι᾽ αὐτοῦ ἔδωκεν αὐτῷ τὴν ὁλοκληρίαν ταύτην 
ἀπέναντι πάντων ὑμῶν. "7 Καὶ νῦν, ἀδελφοί, οἶδα ὅτι κατὰ 
ἄγνοιαν ἐπράξατε, ὥσπερ καὶ οἱ ἄρχοντες ὑμῶν. ὃ Ὃ δὲ θεὸς ἃ 
προκατήγγειλεν διὰ στόματος πάντων τῶν προφητῶν αὐτοῦ, 
παθεῖν τὸν χριστόν, ἐπλήρωσεν οὕτως. ' Μετανοήσατε οὖν καὶ 
ἐπιστρέψατε, εἰς τὸ ἐξαλειφθῆναι ὑμῶν τὰς ἁμαρτίας, ὅπως ἂν 
20 


ἔλθωσιν καιροὶ ἀναψύξεως ἀπὸ προσώπου τοῦ κυρίου, “' καὶ 


ἀποστείλῃ τὸν προκεχειρισμένον ὑμῖν χριστὸν Ἰησοῦν 2) ὃν 
δεῖ οὐρανὸν μὲν δέξασθαι ἄχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως 
πάντων, ὧν ἐλάλησεν ὁ θεὸς διὰ στόματος πάντων τῶν ἁγίων 
αὐτοῦ προφητῶν ἀπ᾽ αἰῶνος. 2: Μωσῆς μὲν γὰρ πρὸς τοὺς 
πατέρας εἶπεν ὅτι Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ὁ θεὸς 
ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ: αὐτοῦ ἀκούσεσθε κατὰ 

,’ -« ὉΝ ᾿ Ν [ “- 23» , - , 
πάντα ὅσα ἂν λαλήσῃ πρὸς ὑμᾶς. “ Ἔσται δέ, πᾶσα ψυχή. 
ἥτις ᾿ἐὰν᾽ μὴ ἀκούσῃ τοῦ προφήτου ἐκείνου, ἐξολοθρευθήσεται 
ἢ ΄- ῥθς 24 Α , Ἂ᾿ Ξ ΄“ Ὗ δ Ν Ν 
ἐκ τοῦ λαοῦ. “Καὶ πάντες δὲ οἱ προφῆται ἀπὸ Σαμουὴλ καὶ 


3.11 τοῦ ἰαθέντος χωλοῦ « αὐτοῦ 3.20 καὶ «ὅπως ἂν ἔλθωσιν καιροὶ 
3.11 Ἰωάννην « τὸν Ἰωάννην ἀναψύξεως ἀπὸ προσώπου τοῦ 
3.11 πρὸς αὐτοὺς πᾶς ὁ λαὸς ς πᾶς ὁ κυρίου καὶ 
λαὸς πρὸς αὐτοὺς 3.21 πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ « τῶν 
3.12 Πέτρος «ὁ Πέτρος ἁγίων 
3.13. Ἰσαὰκ καὶ « [ὃ θεὸς] Ἰσαὰκ καὶ 3.21 προφητῶν ἀπ᾽ αἰῶνος ς ἀπ᾿ 
[ὃ θεὸς] αἰῶνος αὐτοῦ προφητῶν 
3.13. αὐτὸν «ς--- 3.22 Μωσῆς . Μωῦσῆς 
3.18 αὐτοῦ παθεῖν τὸν χριστόν ὁ 3.22 γὰρ πρὸς τοὺς πατέρας «--- 
παθεῖν τὸν χριστὸν αὐτοῦ 3.22 ἡμῶν « ὑμῶν 
3.19 ὅπως ἂν ἔλθωσιν καιροὶ 3.23 ἐξολοθρευθήσεται ς 
ἀναψύξεως ἀπὸ προσώπου τοῦ ἐξολεθρευθήσεται 
κυρίου «--- 


255 


3.11 - 3.24 


3.25 - 4.12 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ζ ΄“- “ - ψ- ’, Ἂ, Ὁ , Ὕ Ἂν ᾿ , 
προκατήγγειλαν τῶν καθεξῆς, ὅσοι ἐλάλησαν, καὶ ᾿κατήγγειλαν᾽ τὰς ἡμέρας 


ταύτας. 25 Ὑμεῖς ἐστε υἱοὶ τῶν προφητῶν, καὶ τῆς διαθήκης ἧς 
διέθετο ὁ θεὸς πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, λέγων πρὸς Ἀβραάμ, 
Καὶ ἐν τῷ σπέρματί σου ἐνευλογηθήσονται πᾶσαι αἱ πατριαὶ 
τῆς γῆς. 25 Ὑμῖν πρῶτον ὁ θεός, ἀναστήσας τὸν παῖδα αὐτοῦ 
Ἰησοῦν, ἀπέστειλεν αὐτὸν εὐλογοῦντα ὑμᾶς, ἐν τῷ 
ἀποστρέφειν ἕκαστον ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν. 


,ὔ Ν ΕΣ ΄ι Ν Ν , ἥ , 3 Ἀδὰ ς 
Ί Λαλούντων δὲ αὐτῶν πρὸς τὸν λαόν, ἐπέστησαν αὐτοῖς οἱ 
ἱερεῖς καὶ ὁ στρατηγὸς τοῦ ἱεροῦ καὶ οἱ Σαδδουκαῖοι, 
2 , ν Ν , Γ΄ ἢ ᾿Ν ᾿ ΝΝ 
διαπονούμενοι διὰ τὸ διδάσκειν αὐτοὺς τὸν λαόν, καὶ 
καταγγέλλειν ἐν τῷ Ἰησοῦ τὴν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν. ᾽ Καὶ 
ἐπέβαλον αὐτοῖς τὰς χεῖρας, καὶ ἔθεντο εἰς τήρησιν εἰς τὴν 
", 3 » ε , "᾿ 4 Ν χ ΄- 3 ἃ Ν 
αὔριον : ἦν γὰρ ἑσπέρα ἤδη. “ Πολλοὶ δὲ τῶν ἀκουσάντων τὸν 
λόγον ἐπίστευσαν: καὶ ἐγενήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν ὡσεὶ 
χιλιάδες πέντε. 
5 Ω , Ν ε Ν Ν .᾿ π᾿ ἢ ΄ι Ἂς 
Ἐγένετο δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον συναχθῆναι αὐτῶν τοὺς 
ἄρχοντας καὶ πρεσβυτέρους καὶ γραμματεῖς εἰς Ἱερουσαλήμ, 
6 καὶ Ἄνναν τὸν ἀρχιερέα, καὶ Καϊάφαν, καὶ Ἰωάννην, καὶ 
᾿Αλέξανδρον, καὶ ὅσοι ἦσαν ἐκ γένους ἀρχιερατικοῦ. Καὶ 
στήσαντες αὐτοὺς ἐν μέσῳ ἐπυνθάνοντο, Ἐν ποίᾳ δυνάμει ἢ ἐν 
ποίῳ ὀνόματι ἐποιήσατε τοῦτο ὑμεῖς; ὃ Τότε Πέτρος πλησθεὶς 
πνεύματος ἁγίου εἰπεν πρὸς αὐτούς, Ἄρχοντες τοῦ λαοῦ καὶ 
πρεσβύτεροι τοῦ Ἰσραήλ, " εἰ ἡμεῖς σήμερον ἀνακρινόμεθα ἐπὶ 
εὐεργεσίᾳ ἀνθρώπου ἀσθενοῦς, ἐν τίνι οὗτος σέσωσται- 
Ἰθηνωστὸν ἔστω πᾶσιν ὑμῖν καὶ παντὶ τῷ λαῷ Ἰσραήλ, ὅτι ἐν 
τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου, ὃν ὑμεῖς 
ἐσταυρώσατε, ὃν ὁ θεὸς ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, ἐν τούτῳ οὗτος 
παρέστηκεν ἐνώπιον ὑμῶν ὑγιής. [[ Οὗτός ἐστιν ὁ λίθος ὁ 
ἐξουθενηθεὶς ὑφ᾽ ὑμῶν τῶν οἰκοδομούντων, ὁ γενόμενος εἰς 
Ἂς ’,’ 12 ΝΝ ᾽ μΩ ε ᾿, 3 τὰ δ 
κεφαλὴν γωνίας. ““ Καὶ οὐκ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενὶ ἣ σωτηρία: 


3.25 υἱοὶ « οἱ υἱοὶ ς τοὺς πρεσβυτέρους καὶ τοὺς 

3.25 ἡἣμῶν «ὑμῶν γραμματεῖς ἐν 

3.25 ἐνευλογηθήσονται . 46 ἜἌΝνναν τὸν ἀρχιερέα καὶ 
[ἐν]ϊευλογηθήσονται Καϊάφαν καὶ Ἰωάννην καὶ 

3.26 ὃθεός ἀναστήσας ς ἀναστήσας ὁ Ἀλέξανδρον « Ἅννας ὁ 
θεὸς ἀρχιερεὺς καὶ Καϊάφας καὶ 

3.26 Ἰησοῦν «-- Ἰωάννης καὶ Ἀλέξανδρος 

4.2. τῶν «τὴν ἐκ 47 μέσῳ «τῷ μέσῳ 

44 ὃ [ὃ] 48 τοῦ Ἰσραήλ «--- 

4.4 ὡὍἔσεὶ « [ὡς] 49 σέσωσται ς« σέσωται 

4.5 πρεσβυτέρους καὶ γραμματεῖς εἰς 4.11 οἰκοδομούντων « οἰκοδόμων 


256 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 4.13 - 4.25 


οὔτε γὰρ ὄνομά ἐστιν ᾿ἕτερον᾽ τὸ δεδομένον ἐν ἀνθρώποις, ἐν τ τὸν ὑπὸ τὸν 
οὐρανὸν 


δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς. 
13 ΄ Ν Ν ΄- ,ὔ Ἴ. Ν 9 ’, 
Θεωροῦντες δὲ τὴν τοῦ Πέτρου παρρησίαν καὶ Ἰωάννου, 
καὶ καταλαβόμενοι ὅτι ἄνθρωποι ἀγράμματοί εἰσιν καὶ 
ἰδιῶται, ἐθαύμαζον, ἐπεγίνωσκόν τε αὐτοὺς ὅτι σὺν τῷ Ἰησοῦ 
τὰ 14 ἃ Ν" ἂν , ν 3 κ“ ς - Ν 
ἦσαν. “Τὸν δὲ ἄνθρωπον βλέποντες σὺν αὐτοῖς ἑστῶτα τὸν 
, ΕΝ νι 53 τ “ 15 , Ν 
τεθεραπευμένον, οὐδὲν εἶχον ἀντειπεῖν. ᾿" Κελεύσαντες δὲ 
αὐτοὺς ἔξω τοῦ συνεδρίου ἀπελθεῖν, συνέβαλλον πρὸς 
3 ᾿ 16 , ΓΑΣΗΝ , Ἴ “ ΄ , , Ν 
ἀλλήλους, ᾿“ λέγοντες, Τί 'ποιήσομεν᾽ τοῖς ἀνθρώποις τούτοις; ποιήσωμεν 
Ὅτι μὲν γὰρ γνωστὸν σημεῖον γέγονεν δι᾽ αὐτῶν, πᾶσιν τοῖς 
κατοικοῦσιν Ἱερουσαλὴμ φανερόν, καὶ οὐ δυνάμεθα 
ἀρνήσασθαι. 17 Ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἐπὶ πλεῖον διανεμηθῇ εἰς τὸν 
λαόν, ἀπειλῇ ᾿ἀπειλησόμεθα᾽ αὐτοῖς μηκέτι λαλεῖν ἐπὶ τῷ ἀπειλησώμεθα 
ὀνόματι τούτῳ μηδενὶ ἀνθρώπων. [ὃ Καὶ καλέσαντες αὐτούς, 
ΓΑ 5 “-“ Ά, , Ν , ᾿Ἶ 
παρήγγειλαν αὐτοῖς τὸ καθόλου μὴ φθέγγεσθαι μηδὲ διδάσκειν 
ὅ-, Ἂ, πι» , π᾿ σι 19 - ᾿Ν ᾿ νιν ἥ 
ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ. Ο δὲ Πέτρος καὶ Ἰωάννης 
ἀποκριθέντες πρὸς αὐτοὺς εἶπον, Εἰ δίκαιόν ἐστιν ἐνώπιον τοῦ 
θεοῦ ὑμῶν ἀκούειν μᾶλλον ἢ τοῦ θεοῦ, κρίνατε. Οὐ 
δυνάμεθα γὰρ ἡμεῖς, ἃ εἴδομεν καὶ ἠκούσαμεν, μὴ λαλεῖν. 
“1 : εἶ , 3 Ἅ ἊΨ ᾿ Ν 
Οἱ δὲ προσαπειλησάμενοι ἀπέλυσαν αὐτούς, μηδὲν 
εὑρίσκοντες τὸ πῶς κολάσονται αὐτούς, διὰ τὸν λαόν, ὅτι 
, ς ) Ν Ν ΞΕ - , 22 ᾽ - Ἂς ἊΣ 
πάντες ἐδόξαζον τὸν θεὸν ἐπὶ τῷ γεγονότι. “7 Ἔτῶν γὰρ ἦν 
πλειόνων τεσσαράκοντα ὁ ἄνθρωπος ἐφ᾽ ὃν ἐγεγόνει τὸ 
σημεῖον τοῦτο τῆς ἰάσεως. 
25 ΑἈπολυθέντες δὲ ἦλθον πρὸς τοὺς ἰδίους, καὶ ἀπήγγειλαν 
ὅσα πρὸς αὐτοὺς οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι εἶπον. 2) Οἱ 
δὲ ἀκούσαντες ὁμοθυμαδὸν ἦραν φωνὴν πρὸς τὸν θεόν, καὶ 
εἶπον, Δέσποτα, σὺ ὁ θεὸς ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν 
καὶ τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς: 2 ὁ διὰ στόματος 
Δαυὶδ παιδός σου εἰπών, Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη, καὶ λαοὶ 


4.12 οὔτε « οὐδὲ 4.20 εἴδομεν « εἴδαμεν 
4.12 τὸ ς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν τὸ 4.21 κολάσονται Φ κολάσωνται 
4.14 δὲ «τε 4.22 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
4.16 ποιήσομεν « ποιήσωμεν 4.22 ἐγεγόνει « γεγόνει 
4.16 ἀρνήσασθαι « ἀρνεῖσθαι 4.23 εἶπον « εἶπαν 
4.17 ἀπειλῇ ἀπειλησόμεθα 9 4.24 εἶπον « εἶπαν 
ἀπειλησώμεθα 4.24 θεὸς ὁ «---- 
4.1.8 αὐτοῖς ς-- ῃ 4.25 διὰ «τοῦ πατρὸς ἡμῶν διὰ 
4.19 πρὸς αὐτοὺς εἶπον « εἶπον πρὸς πνεύματος ἁγίου 
αὐτούς 4.25 ἽΝνα τί ς Ἱνατί 


257 


4.26 - 5.3 


αὐτῷ 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἐμελέτησαν κενά; 2 Παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ οἱ 
ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τοῦ κυρίου, καὶ κατὰ 
τοῦ χριστοῦ αὐτοῦ: 2) συνήχθησαν γὰρ ἐπ᾽ ἀληθείας ἐπὶ τὸν 
ἅγιον παῖδά σου Ἰησοῦν, ὃν ἔχρισας, Ἡρῴδης τε καὶ πόντιος 
Πιλάτος, σὺν ἔθνεσιν καὶ λαοῖς Ἰσραήλ, 28 ποιῆσαι ὅσα ἣ χείρ 
σοῦ καὶ ἣ βουλή σοῦ προώρισεν γενέσθαι. 2 Καὶ τὰ νῦν, κύριε, 
ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν, καὶ δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ 
παρρησίας πάσης λαλεῖν τὸν λόγον σου, “Ὁ ἐν τῷ τὴν χεῖρά σου 
ἐκτείνειν σε εἰς ἴασιν, καὶ σημεῖα καὶ τέρατα γίνεσθαι διὰ τοῦ 
ὀνόματος τοῦ ἁγίου παιδός σου Ἰησοῦ. } Καὶ δεηθέντων 
αὐτῶν ἐσαλεύθη ὁ τόπος ἐν ᾧ ἦσαν συνηγμένοι, καὶ 
ἐπλήσθησαν ἅπαντες πνεύματος ἁγίου, καὶ ἐλάλουν τὸν λόγον 
τοῦ θεοῦ μετὰ παρρησίας. 


32 Τοῦ δὲ πλήθους τῶν πιστευσάντων ἦν ἡ καρδία καὶ ἣ 
ψυχὴ μία- καὶ οὐδὲ εἷς τι τῶν ὑπαρχόντων ᾿αὐτῶν᾽ ἔλεγεν ἴδιον 
3 3 . 3 ; “ “ἤ ἢ 33 . , , 
εἶναι, ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ἅπαντα κοινά. “" Καὶ μεγάλῃ δυνάμει 
ἀπεδίδουν τὸ μαρτύριον οἱ ἀπόστολοι τῆς ἀναστάσεως τοῦ 
, 3 “- ᾿ Ἂ ΤᾺΝ ἃ ᾿ ἢ ὅ, 34 5 φχ 
κυρίου Ἰησοῦ, χάρις τε μεγάλη ἦν ἐπὶ πάντας αὐτούς. “Οὐδὲ 
γὰρ ἐνδεής τις ὑπῇρχεν ἐν αὐτοῖς. ὅσοι γὰρ κτήτορες χωρίων ἢ 
οἰκιῶν ὑπῆρχον, πωλοῦντες ἔφερον τὰς τιμὰς τῶν 
πιπρασκομένων, “καὶ ἐτίθουν παρὰ τοὺς πόδας τῶν 
ἀποστόλων διεδίδοτο δὲ ἑκάστῳ καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν. 


36 Ἰωσῆς δέ, ὁ ἐπικληθεὶς Βαρνάβας ἀπὸ τῶν ἀποστόλων --- 
ὅ ἐστιν, μεθερμηνευόμενον, υἱὸς παρακλήσεως --- Λευΐτης, 
Κύπριος τῷ γένει, 57 ὑπάρχοντος αὐτῷ ἀγροῦ, πωλήσας ἤνεγκεν 
τὸ χρῆμα, καὶ ἔθηκεν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων. 


5 ᾿Ανὴρ δέ τις Ἀνανίας ὀνόματι, σὺν Σαπφείρῃ τῇ γυναικὶ 
αὐτοῦ, ἐπώλησεν κτῆμα, 2 καὶ ἐνοσφίσατο ἀπὸ τῆς τιμῆς, 
συνειδυίας καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, καὶ ἐνέγκας μέρος τι παρὰ 
τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων ἔθηκεν. Εἶπεν δὲ Πέτρος, Ἀνανία, 


4.27 ἐπὶ «ἐν τῇ πόλει ταύτῃ ἐπὶ μεγάλῃ. 

4.28 βουλή σου « βουλή [σου] 4.34 ὑπῇρχεν « ἦν 

4.30 χεῖρά σου « χεῖρά [σου] 4.35 διεδίδοτο ς διεδίδετο 

4.31 πνεύματος ἁγίου « τοῦ ἁγίου 4.36 Ἰωσῆς ς Ἰωσὴφ 
πνεύματος 4.37 παρὰ «πρὸς 


4.32 ἣ καρδία « καρδία 5.1 Σαπφείρῃ « Σαπφίρῃ 
4.32 ἣ ψυχὴ « ψυχὴ 5.2 συνειδυίας « συνειδυίης 
4.32 αὐτῶν « αὐτῷ 5.2). αὐτοῦ ς-- 

4.33 μεγάλῃ δυνάμει ς δυνάμει 5.3 Πέτρος «ὁ Πέτρος 


258 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


διὰ τί ἐπλήρωσεν ὁ Σατανᾶς τὴν καρδίαν σου, ψεύσασθαί σε 
τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ νοσφίσασθαί σε ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ 
χωρίου; ᾿Οὐχὶ μένον σοὶ ἔμενεν, καὶ πραθὲν ἐν τῇ σῇ ἐξουσίᾳ 
ὑπῆρχεν; Τί ὅτι ἔθου ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὸ πρᾶγμα τοῦτο; Οὐκ 
ἐψεύσω ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ θεῷ. " Ἀκούων δὲ ὁ Ἀνανίας τοὺς 
λόγους τούτους, πεσὼν ἐξέψυξεν - καὶ ἐγένετο φόβος μέγας ἐπὶ 
πάντας τοὺς ἀκούοντας ταῦτα. 5 ΔΑναστάντες δὲ οἱ νεώτεροι 
συνέστειλαν αὐτόν, καὶ ἐξενέγκαντες ἔθαψαν. 


7 Ἐγένετο δὲ ὡς ὡρῶν τριῶν διάστημα, καὶ ἣ γυνὴ αὐτοῦ μὴ 
εἰδυῖα τὸ γεγονὸς εἰσῆλθεν. ὃ Ἀπεκρίθη δὲ αὐτῇ ὁ Πέτρος, Εἰπέ 
ἣν ᾿ Ν ἊΨ 3 , ε χ 3 Ψ 
μοι, εἰ τοσούτου τὸ χωρίον ἀπέδοσθε. Ἧ δὲ εἶπεν, Ναί, 
, 9: χ , 3 Ν ἥλιο Ψ κν , 
τοσούτου. 7 Ὁ δὲ Πέτρος εἶπεν πρὸς αὐτήν, Τί ὅτι συνεφωνήθη 
ὑμῖν πειράσαι τὸ πνεῦμα κυρίου; Ἰδού, οἱ πόδες τῶν θαψάντων 
᾿ "᾿, αὖ Ν ΝΑ. , Α, 3 , , 10 “᾿ Ν᾿ 
τὸν ἄνδρα σου ἐπὶ τῇ θύρᾳ, καὶ ἐξοίσουσίν σε. 1 Ἔπεσεν δὲ 
παραχρῆμα παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ ἐξέψυξεν- 
εἰσελθόντες δὲ οἱ νεανίσκοι εὗρον αὐτὴν νεκράν, καὶ 
ε , μὴ ν ν "» 5. τοἰςᾳς 1 τς νυ , 
ἐξενέγκαντες ἔθαψαν πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς. [' Καὶ ἐγένετο 
φόβος μέγας ἐφ᾽ ὅλην τὴν ἐκκλησίαν, καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς 
ἀκούοντας ταῦτα. 


12 Διὰ δὲ τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων "ἐγίνετο σημεῖα καὶ 
τέρατα ἐν τῷ λαῷ πολλά: καὶ ἦσαν ὁμοθυμαδὸν ἅπαντες ἐν τῇ 
στοᾷ Σολομῶντος. 1" Τῶν δὲ λοιπῶν οὐδεὶς ἐτόλμα κολλᾶσθαι 
αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ἐμεγάλυνεν αὐτοὺς ὁ λαός: μᾶλλον δὲ 
προσετίθεντο πιστεύοντες τῷ κυρίῳ, πλήθη ἀνδρῶν τε καὶ 
γυναικῶν: 1" ὥστε κατὰ τὰς πλατείας ἐκφέρειν τοὺς ἀσθενεῖς, 
καὶ τιθέναι ἐπὶ κλινῶν καὶ κραββάτων, ἵνα ἐρχομένου Πέτρου 
κἂν ἣ σκιὰ ἐπισκιάσῃ τινὶ αὐτῶν. “ὁ Συνήρχετο δὲ καὶ τὸ 
πλῆθος τῶν πέριξ πόλεων εἰς Ἱερουσαλήμ, φέροντες ἀσθενεῖς 
καὶ ὀχλουμένους ὑπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων, οἵτινες 
ἐθεραπεύοντο ἅπαντες. 


17 ᾿Αναστὰς δὲ ὁ ἀρχιερεὺς καὶ πάντες οἱ σὺν αὐτῷ --- ἣ 


οὖσα αἵρεσις τῶν Σαδδουκαίων --- ἐπλήσθησαν ζήλου, ὃ καὶ 
5.3 σεάπὸ « ἀπὸ λαῷ 

5.5 ταῦτα -ς-- 5.15 κατὰ τὰς ο καὶ εἰς τὰς 

5.8 αὐτῇ ὁ «πρὸς αὐτὴν 5.15. κλινῶν καὶ κραββάτων « 

5.9 εἶπεν ς-- κλιναρίων καὶ κραβάττων 

5.10 παρὰ «πρὸς 5.16 εἰς «--- 

5.12 ἐν τῷ λαῷ πολλά ς πολλὰ ἐν τῷ 


259 


5.4 - 5.18 


ἐγένετο 


5.19 - 5.32 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἐπέβαλον τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους, καὶ ἔθεντο 
αὐτοὺς ἐν τηρήσει δημοσίᾳ. 17 Ἄγγελος δὲ κυρίου διὰ τῆς 
νυκτὸς ἤνοιξεν τὰς θύρας τῆς φυλακῆς, ἐξαγαγών τε αὐτοὺς 
εἶπεν, ΖΞ) Πορεύεσθε, καὶ σταθέντες λαλεῖτε ἐν τῷ ἱερῷ τῷ λαῷ 
πάντα τὰ ῥήματα τῆς ζωῆς ταύτης. 2) Ἀκούσαντες δὲ εἰσῆλθον 
ὑπὸ τὸν ὄρθρον εἰς τὸ ἱερόν, καὶ ἐδίδασκον. Παραγενόμενος δὲ 
ὁ ἀρχιερεὺς καὶ οἱ σὺν αὐτῷ, συνεκάλεσαν τὸ συνέδριον καὶ 
πᾶσαν τὴν γερουσίαν τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ ἀπέστειλαν εἰς τὸ 
δεσμωτήριον, ἀχθῆναι αὐτούς. Ζ2Οὶ δὲ ὑπηρέται 
παραγενόμενοι οὐχ εὗρον αὐτοὺς ἐν τῇ φυλακῇ: 
ἀναστρέψαντες δὲ ἀπήγγειλαν, 2᾿ λέγοντες ὅτι Τὸ μὲν 
δεσμωτήριον εὕρομεν κεκλεισμένον ἐν πάσῃ ἀσφαλείᾳ, καὶ 
τοὺς φύλακας ἑστῶτας πρὸ τῶν θυρῶν ἀνοίξαντες δέ, ἔσω 
οὐδένα εὕρομεν. 2: Ὡς δὲ ἤκουσαν τοὺς λόγους τούτους ὅ τε 
ἱερεὺς καὶ ὁ στρατηγὸς τοῦ ἱεροῦ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, διηπόρουν 
περὶ αὐτῶν, τί ἂν γένοιτο τοῦτο. “᾿ Παραγενόμενος δέ τις 
ἀπήγγειλεν αὐτοῖς ὅτι Ἰδού, οἱ ἄνδρες οὺς ἔθεσθε ἐν τῇ 
φυλακῇ εἰσὶν ἐν τῷ ἱερῷ ἑστῶτες καὶ διδάσκοντες τὸν λαόν. 
26Τότε ἀπελθὼν ὁ στρατηγὸς σὺν τοῖς ὑπηρέταις ἤγαγεν 
αὐτούς, οὐ μετὰ βίας, ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν, ἵνα μὴ 
λιθασθῶσιν. 27 ᾿Ἀγαγόντες δὲ αὐτοὺς ἔστησαν ἐν τῷ συνεδρίῳ. 
Καὶ ἐπηρώτησεν αὐτοὺς ὁ ἀρχιερεύς, “ὃ λέγων, Οὐ παραγγελίᾳ 
παρηγγείλαμεν ὑμῖν μὴ διδάσκειν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ; Καὶ 
ἰδοὺ πεπληρώκατε τὴν Ἱερουσαλὴμ τῆς διδαχῆς ὑμῶν, καὶ 
βούλεσθε ἐπαγαγεῖν ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸ αἷμα τοῦ ἀνθρώπου τούτου. 
29 ᾿Αποκριθεὶς δὲ Πέτρος καὶ οἱ ἀπόστολοι εἶπον, Πειθαρχεῖν 
δεῖ θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις. ᾿ Ὃ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν 
ἤγειρεν Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς διεχειρίσασθε, κρεμάσαντες ἐπὶ 
ξύλου. 7} Τοῦτον ὁ θεὸς ἀρχηγὸν καὶ σωτῆρα ὕψωσεν τῇ δεξιᾷ 
αὐτοῦ, δοῦναι μετάνοιαν τῷ Ἰσραὴλ καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. 
32 Καὶ ἡμεῖς ἐσμεν αὐτοῦ μάρτυρες τῶν ῥημάτων τούτων, καὶ τὸ 
πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, ὃ ἔδωκεν ὁ θεὸς τοῖς πειθαρχοῦσιν αὐτῷ. 


Ἦν 3 


5.18 αὐτῶν «-- 5.26 ἤγαγεν φΦ ἦγεν 
5.19 τῆς νυκτὸς ἤνοιξεν « νυκτὸς 5.26 ἵνα ς--- 
ἀνοίξας 5.28 Οὐ [Οὐ] 
5.22 ὑπηρέται παραγενόμενοι ὁ 5.29 εἶπον ς εἶπαν 
παραγενόμενοι ὑπηρέται 5.31 δοῦναι « [τοῦ] δοῦναι 
5.23 μὲν ς-- 5.32 αὐτοῦ ς--- 
5.23 πρὸ «ἐπὶ 5.32 δὲ ς-- 


5.24 ἱερεὺς καὶ ὁ «--- 


260 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


35 Οἱ δὲ “ἀκούοντες διεπρίοντο, καὶ ἐβουλεύοντο ἀνελεῖν 

᾽ , 34» Ν᾽ , 2 σι , “ ᾽ , 
αὐτούς. “Ἀναστὰς δέ τις ἐν τῷ συνεδρίῳ Φαρισαῖος, ὀνόματι 
Γαμαλιήλ, νομοδιδάσκαλος, τίμιος παντὶ τῷ λαῷ, ἐκέλευσεν 
"᾿ , ε Ά: , - 35 5ν- Ὁ» Η 
ἔξω βραχύ τι τοὺς ἀποστόλους ποιῆσαι. “ Εἰπέν τε πρὸς 
αὐτούς, Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, προσέχετε ἑαυτοῖς ἐπὶ τοῖς 
3, , ὦ Ὁ ᾿ς ’, 36 Φ Ν , 
ἀνθρώποις τούτοις, τί μέλλετε πράσσειν. ὁ Πρὸ γὰρ τούτων 
τῶν ἡμερῶν ἀνέστη Θευδᾶς, λέγων εἰναί τινα ἑαυτόν, ᾧ 
προσεκλήθη ἀριθμὸς ἀνδρῶν ὡσεὶ τετρακοσίων - ὃς ἀνῃρέθη, 
καὶ πάντες ὅσοι ἐπείθοντο αὐτῷ διελύθησαν καὶ ἐγένοντο εἰς 
οὐδέν. 57 Μετὰ τοῦτον ἀνέστη Ἰούδας ὁ Γαλιλαῖος ἐν ταῖς 
ἡμέραις τῆς ἀπογραφῆς, καὶ ἀπέστησεν λαὸν ἱκανὸν ὀπίσω 
αὐτοῦ: κἀκεῖνος ἀπώλετο, καὶ πάντες ὅσοι ἐπείθοντο αὐτῷ 
διεσκορπίσθησαν. 78 Καὶ τὰ νῦν λέγω ὑμῖν, ἀπόστητε ἀπὸ τῶν 
ἀνθρώπων τούτων, καὶ ἐάσατε αὐτούς: ὅτι ἐὰν ἡ ἐξ ἀνθρώπων 
ἡ βουλὴ ἢ τὸ ἔργον τοῦτο, καταλυθήσεται: 7 εἰ δὲ ἐκ θεοῦ 
ἐστιν, οὐ δύνασθε καταλῦσαι αὐτό, μήποτε καὶ θεομάχοι 

: - 40 " , , "πὶ Ν , δ 
εὑρεθῆτε. 2 Ἐπείσθησαν δέ αὐτῷ καὶ προσκαλεσάμενοι τοὺς 
ἀποστόλους, δείραντες παρήγγειλαν μὴ λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι 
τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἀπέλυσαν αὐτούς. “' Οἱ μὲν οὖν ἐπορεύοντο 
χαίροντες ἀπὸ προσώπου τοῦ συνεδρίου, ὅτι ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος 
Γ π'ι5 δα Ὁ} ’, ψ. “- 42 ΄- ᾿ [ὁ , 
τοῦ Ἰησοῦ κατηξιώθησαν ἀτιμασθῆναι. “2 Πᾶσάν τε ἡμέραν, 
ἐν τῷ ἱερῷ καὶ κατ᾽ οἶκον, οὐκ ἐπαύοντο διδάσκοντες καὶ 
εὐαγγελιζόμενοι Ἰησοῦν τὸν χριστόν. 


Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις ταύταις, πληθυνόντων τῶν μαθητῶν, 
6 ἐγένετο γογγυσμὸς τῶν Ἑλληνιστῶν πρὸς τοὺς Ἑβραίους, 
ὅτι παρεθεωροῦντο ἐν τῇ διακονίᾳ τῇ καθημερινῇ αἱ χῆραι 
αὐτῶν. Σ᾿ Προσκαλεσάμενοι δὲ οἱ δώδεκα τὸ πλῆθος τῶν 
μαθητῶν, εἶπον, Οὐκ ἀρεστόν ἐστιν ἡμᾶς, καταλείψαντας τὸν 
λόγον τοῦ θεοῦ, διακονεῖν τραπέζαις. ὁ Ἐπισκέψασθε οὖν, 
ἀδελφοί, ἄνδρας ἐξ ὑμῶν μαρτυρουμένους ἑπτά, πλήρεις 


5.33. ἀκούοντες ς ἀκούσαντες 5.39 δύνασθε ς δυνήσεσθε 
5.33 ἐβουλεύοντο « ἐβούλοντο 5.39 αὐτό « αὐτούς 
5.34 τιτοὺς ἀποστόλους « τοὺς 5.40 αὐτούς «--- 
ἀνθρώπους 5.41 ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ 
5.36 προσεκλήθη ἀριθμὸς ἀνδρῶν κοτηξιώθησαν « κατηξιώθησαν 
ὡσεὶ Φ προσεκλίθη ἀνδρῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος 
ἀριθμὸς ὡς 5.42 Ἰησοῦν τὸν χριστόν « τὸν 
5.37 ἱκανὸν ς-- χριστὸν Ἰησοῦν 
5.38 ἐάσατε « ἄφετε 6.2 εἰπον « εἶπαν 
5.38 βουλὴ « βουλὴ αὕτη 6.3 οὖν δέ 


261 


5.33 - 6.3 


ἀκούσαντες 


αὐτοῦ 


6.4 - 7.3 


καταστήσομεν 


πλήρη 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


πνεύματος ἁγίου καὶ σοφίας, οὺς ᾿καταστήσωμεν᾽ ἐπὶ τῆς 
χρείας ταύτης. 7 Ἡμεῖς δὲ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ διακονίᾳ τοῦ 
λόγου προσκαρτερήσομεν. "Καὶ ἤρεσεν ὁ λόγος ἐνώπιον 
παντὸς τοῦ πλήθους: καὶ ἐξελέξαντο Στέφανον, ἄνδρα ᾿'πλήρης᾽ 
πίστεως καὶ πνεύματος ἁγίου, καὶ Φίλιππον, καὶ Πρόχορον, καὶ 
Νικάνορα, καὶ Τίμωνα, καὶ Παρμενᾶν, καὶ Νικόλαον 
προσήλυτον Ἀντιοχέα, ὅδ οὺς ἔστησαν ἐνώπιον τῶν ἀποστόλων 
καὶ προσευξάμενοι ἐπέθηκαν αὐτοῖς τὰς χεῖρας. 


ΤΚαὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ηὔξανεν, καὶ ἐπληθύνετο ὁ ἀριθμὸς 
τῶν μαθητῶν ἐν Ἱερουσαλὴμ σφόδρα, πολύς τε ὄχλος τῶν 
ἱερέων ὑπήκουον τῇ πίστει. 


ὃ Στέφανος δὲ πλήρης πίστεως καὶ δυνάμεως ἐποίει τέρατα 
καὶ σημεῖα μεγάλα ἐν τῷ λαῷ. 7 Ἀνέστησαν δέ τινες τῶν ἐκ τῆς 
συναγωγῆς τῆς λεγομένης Λιβερτίνων, καὶ Κυρηναίων, καὶ 
᾿Αλεξανδρέων, καὶ τῶν ἀπὸ Κιλικίας καὶ Ἀσίας, συζητοῦντες 
τῷ Στεφάνῳ. 1 Καὶ οὐκ ἴσχυον ἀντιστῆναι τῇ σοφίᾳ καὶ τῷ 
πνεύματι ᾧ ἐλάλει. 1 Τότε ὑπέβαλον ἄνδρας λέγοντας ὅτι 
᾿Ακηκόαμεν αὐτοῦ λαλοῦντος ῥήματα βλάσφημα εἰς Μωσῆν 
καὶ τὸν θεόν. ἱΖΣυνεκίνησάν τε τὸν λαὸν καὶ τοὺς 
πρεσβυτέρους καὶ τοὺς γραμματεῖς, καὶ ἐπιστάντες 
συνήρπασαν αὐτόν, καὶ ἤγαγον εἰς τὸ συνέδριον, 1} ἔστησάν τε 
μάρτυρας ψευδεῖς λέγοντας, Ὃ ἄνθρωπος οὗτος οὐ παύεται 
ῥήματα βλάσφημα λαλῶν κατὰ τοῦ τόπου τοῦ ἁγίου καὶ τοῦ 
νόμου: Πἀκηκόαμεν γὰρ αὐτοῦ λέγοντος ὅτι Ἰησοῦς ὁ 
Ναζωραῖος οὗτος καταλύσει τὸν τόπον τοῦτον, καὶ ἀλλάξει τὰ 
ἔθη ἃ παρέδωκεν ἡμῖν Μωσῆς. 1" Καὶ ἀτενίσαντες εἰς αὐτὸν 
ἅπαντες οἱ καθεζόμενοι ἐν τῷ συνεδρίῳ, εἶδον τὸ πρόσωπον 
αὐτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον ἀγγέλου. 

Ἴ Εἶπεν δὲ ὁ ἀρχιερεύς, Εἰ ἄρα ταῦτα οὕτως ἔχει; 2 Ὁ δὲ ἔφη, 
Ἔλνδρες ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἀκούσατε. ὋὉ θεὸς τῆς 
δόξης ὥφθη τῷ πατρὶ ἡμῶν Ἀβραὰμ ὄντι ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳ, 


πρὶν ἢ κατοικῆσαι αὐτὸν ἐν Χαρράν, ὅ καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν, 


6.3 ἁγίου ς-- λαλῶν ῥήματα 

6.3. καταστήσωμεν ς καταστήσομεν καὶ φ [τούτου] καὶ 
6.8 πίστεως «χάριτος Μωσῆς ὁ. Μωῦσῆς 
6.1 
6.1 


“ι Β 


.11 Μωσῆν ς Μωῦσῆν ἅπαντες « πάντες 
.13. ῥήματα βλάσφημα λαλῶν « ἄρα «--- 


ΣΙ δὶ δὶ δὶ 
ΘΟ 


262 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 7.4 - 7.17 


Ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου, καὶ δεῦρο 
εἰς γῆν ἣν ἄν σοι δείξω. 4Τότε ἐξελθὼν ἐκ γῆς Χαλδαίων 
κατῴκησεν ἐν Χαρράν: κἀκεῖθεν, μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν 
πατέρα αὐτοῦ, μετῴκισεν αὐτὸν εἰς τὴν γῆν ταύτην εἰς ἣν ὑμεῖς 
νῦν κατοικεῖτε. " καὶ οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ κληρονομίαν ἐν αὐτῇ, 
οὐδὲ βῆμα ποδός: καὶ ἐπηγγείλατο ᾿δοῦναι αὐτῷ εἰς αὐτῷ δοῦναι 
κατάσχεσιν αὐτήν, καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾽ αὐτόν, οὐκ 
ὄντος αὐτῷ τέκνου. ὁ Ἐλάλησεν δὲ οὕτως ὁ θεός, ὅτι ἔσται τὸ 
σπέρμα αὐτοῦ πάροικον ἐν γῇ ἀλλοτρίᾳ, καὶ δουλώσουσιν 
αὐτὸ καὶ κακώσουσιν, ἔτη τετρακόσια. 7 Καὶ τὸ ἔθνος, ᾧ ἐὰν 
δουλεύσωσιν, κρινῶ ἐγώ, εἶπεν ὁ θεός: καὶ μετὰ ταῦτα 
ἐξελεύσονται, καὶ λατρεύσουσίν μοι ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ. ὃ Καὶ 
ἔδωκεν αὐτῷ διαθήκην περιτομῆς: καὶ οὕτως ἐγέννησεν τὸν 
Ἰσαάκ, καὶ περιέτεμεν αὐτὸν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ: καὶ ὁ Ἰσαὰκ 
τὸν Ἰακώβ, καὶ ὁ Ἰακὼβ τοὺς δώδεκα πατριάρχας. " Καὶ οἱ 
πατριάρχαι ζηλώσαντες τὸν Ἰωσὴφ ἀπέδοντο εἰς Αἴγυπτον: 
καὶ ἦν ὁ θεὸς μετ᾽ αὐτοῦ, ᾿ 
θλίψεων αὐτοῦ, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ χάριν καὶ σοφίαν ἐναντίον 
Φαραὼ βασιλέως Αἰγύπτου, καὶ κατέστησεν αὐτὸν ἡγούμενον 
ἐπ᾽ Αἴγυπτον καὶ ὅλον τὸν οἶκον αὐτοῦ. [[ Ἦλθεν δὲ λιμὸς ἐφ᾽ 


0 Ἂς “Ὁ ἐ ἈΠ τὴν » ΄- - 
και ἐξείλετο αὕτον εκ πασῶν τῶν 


ὅλην τὴν γῆν Αἰγύπτου καὶ Χαναάν, καὶ θλίψις μεγάλη: καὶ 

οὐχ εὕρισκον χορτάσματα οἱ πατέρες ἡμῶν. 12 Ακούσας δὲ 
Ἰακὼβ ὄντα σῖτα ἐν Αἰγύπτῳ, ἐξαπέστειλεν τοὺς πατέρας ἡμῶν 
πρῶτον. 1) Καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ ἀνεγνωρίσθη Ἰωσὴφ τοῖς 
ἀδελφοῖς αὐτοῦ, καὶ φανερὸν ἐγένετο τῷ Φαραὼ τὸ γένος τοῦ 
Ἰωσήφ. [5 ᾿Αποστείλας δὲ Ἰωσὴφ μετεκαλέσατο τὸν πατέρα 
αὐτοῦ Ἰακώβ, καὶ πᾶσαν τὴν συγγένειαν," ἐν ψυχαῖς 1 συγγένειαν 
ἑβδομήκοντα πέντε. 15 Κατέβη δὲ Ἰακὼβ εἰς Αἴγυπτον, καὶ 
ἐτελεύτησεν αὐτὸς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν - ᾽“ καὶ μετετέθησαν εἰς 
Συχέμ, καὶ ἐτέθησαν ἐν τῷ μνήματι ὃ ὠνήσατο Ἀβραὰμ τιμῆς 
ἀργυρίου παρὰ τῶν υἱῶν Ἐμμὸρ τοῦ Συχέμ. "Καθὼς δὲ 


7.3 καὶ ἐκ « καὶ [ἐκ] 7.11 εὕρισκον «ηὕρισκον 

7.3 γῆν «τὴν γῆν 7.12 σῖτα ἐν Αἰγύπτῳ ο σιτία εἰς 
7.7 δουλεύσωσιν « δουλεύσουσιν Αἴγυπτον 

7.7 εἶπεν ὁ θεός « ὁ θεὸς εἶπεν 7.13 τοῦ «[τοῦ] 

7.8 ὃ Ἰσαὰκ ς Ἰσαὰκ 7.14 τὸν πατέρα αὐτοῦ Ἰακώβ « 
7.8 ὃ Ἰακὼβ « Ἰακὼβ Ἰακὼβ τὸν πατέρα αὐτοῦ 
7.10 ἐξείλετο « ἐξείλατο 7.15 Κατέβη δὲ ὁ Καὶ κατέβη 
7.10 ὅλον ς [ἐφ᾽] ὅλον 7.16 δεῷ 

7.11 γῆν Αἰγύπτου « Αἴγυπτον 7.16 Ἐμμὸρ τοῦ ς« Ἐμμὼρ ἐν 


263 


7.18 - 7.32 


ἡμῶν 


ΣΑΣ 
ἐθαύμασεν 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἤγγιζεν ὁ χρόνος τῆς ἐπαγγελίας ἧς ὥμοσεν ὁ θεὸς τῷ Ἀβραάμ, 
ηὔξησεν ὁ λαὸς καὶ ἐπληθύνθη ἐν Αἰγύπτῳ, ᾿ὃ ἄχρι οὗ ἀνέστη 
βασιλεὺς ἕτερος, ὃς οὐκ ἤδει τὸν Ἰωσήφ. " Οὗτος 
κατασοφισάμενος τὸ γένος ἡμῶν, ἐκάκωσεν τοὺς πατέρας 
ἡμῶν, τοῦ ποιεῖν ἔκθετα τὰ βρέφη αὐτῶν, εἰς τὸ μὴ 
ζωογονεῖσθαι. 29 Ἐν ᾧ καιρῷ ἐγεννήθη Μωσῆς, καὶ ἦν ἀστεῖος 
τῷ θεῷ- ὃς ἀνετράφη μῆνας τρεῖς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρός. 
21 Ἐκτεθέντα δὲ αὐτόν, ἀνείλετο ἡ θυγάτηρ Φαραώ, καὶ 
ἀνεθρέψατο αὐτὸν ἑαυτῇ εἰς υἱόν. 2 Καὶ ἐπαιδεύθη Μωσῆς 
πάσῃ σοφίᾳ Αἰγυπτίων - ἦν δὲ δυνατὸς ἐν λόγοις καὶ ἔργοις. 
23 Ὡς δὲ ἐπληροῦτο αὐτῷ τεσσαρακονταετὴς χρόνος, ἀνέβη ἐπὶ 
τὴν καρδίαν αὐτοῦ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ τοὺς 
υἱοὺς Ἰσραήλ. 5 Καὶ ἰδών τινα ἀδικούμενον, ἠμύνατο καὶ 
ἐποίησεν ἐκδίκησιν τῷ καταπονουμένῳ, πατάξας τὸν 
Αἰγύπτιον 25 ἐνόμιζεν δὲ συνιέναι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ὅτι ὁ 
θεὸς διὰ χειρὸς αὐτοῦ δίδωσιν αὐτοῖς σωτηρίαν - οἱ δὲ οὐ 
συνῆκαν. 26 Τῇ τε ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ ὥφθη αὐτοῖς μαχομένοις, καὶ 
συνήλασεν αὐτοὺς εἰς εἰρήνην, εἰπών, Ἄνδρες, ἀδελφοί ἐστε 
ὑμεῖς: ἵνα τί ἀδικεῖτε ἀλλήλους; 27 Ὁ δὲ ἀδικῶν τὸν πλησίον 
ἀπώσατο αὐτόν, εἰπών, Τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ 
δικαστὴν ἐφ᾽ ἡμᾶς; 28 Μὴ ἀνελεῖν με σὺ θέλεις, ὃν τρόπον 
ἀνεῖλες χθὲς τὸν Αἰγύπτιον; 2 Ἔφυγεν δὲ Μωσῆς ἐν τῷ λόγῳ 
τούτῳ, καὶ ἐγένετο πάροικος ἐν γῇ Μαδιάμ, οὗ ἐγέννησεν υἱοὺς 
δύο. ἢ Καὶ πληρωθέντων ἐτῶν τεσσαράκοντα, ὥφθη αὐτῷ ἐν 
τῇ ἐρήμῳ τοῦ ὄρους Σινᾶ ἄγγελος κυρίου ἐν φλογὶ πυρὸς βάτου. 
31 δὲ Μωσῆς ἰδὼν ᾿ἐθαύμαζεν᾽ τὸ ὅραμα: προσερχομένου δὲ 
αὐτοῦ κατανοῆσαι, ἐγένετο φωνὴ κυρίου πρὸς αὐτόν, 72 Ἐγὼ ὁ 
θεὸς τῶν πατέρων σου, ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ θεὸς Ἰσαὰκ καὶ ὁ 


7.17 ὥὦμοσεν ς ὡμολόγησεν 7.25 αὐτοῖς σωτηρίαν Φ σωτηρίαν 
7.18 ὃς ς[ἐπ᾽ Αἴγυπτον] ὃς αὐτοῖς 
7.19 πατέρας ἡμῶν « πατέρας [ἡμῶν] 7.26 συνήλασεν « συνήλλασσεν 
7.19 ἔκθετα τὰ βρέφη « τὰ βρέφη 7.26 ὑμεῖς «--- 
ἔκθετα 7.26 ἵνα τί «ἱνατί 
7.20 Μωσῆς ς Μωσῆς 7.27 ἣμᾶς «ἡμῶν 
7.21 Ἐκτεθέντα δὲ αὐτόν ἀνείλετο ὁ 7.28 χθὲς « ἐχθὲς 
ἐκτεθέντος δὲ αὐτοῦ ἀνείλατο 7.29 Μωσῆς ςΜωῦσῆς 
αὐτὸν 7.30 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
7.22 Μωσῆς « Μωῦσῆς [ἐν] 7.30 κυρίου «--- 
7.22 ἔργοις « ἔργοις αὐτοῦ 7.31 Μωσῆς «Μωῦσῆς 
7.23 τεσσαρακονταετὴς 7.31 πρὸς αὐτόν «-- 
τεσσερακονταετὴς 7.32 ὁθεὸς Ἰσαὰκ καὶ ὁ θεὸς ς Ἰσαὰκ 
7.25 αὐτοῦ ὅτι ς [αὐτοῦ] ὅτι καὶ 


264 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


θεὸς Ἰακώβ. Ἔντρομος δὲ γενόμενος Μωσῆς οὐκ ἐτόλμα 
κατανοῆσαι. 3) Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ κύριος, Λῦσον τὸ ὑπόδημα τῶν 


τ 


ποδῶν σου. ὁ γὰρ τόπος ἐν ᾧ ἕστηκας γῆ ἁγία ἐστίν. δ Ἰδὼν 
εἰδον τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ τοῦ 
στεναγμοῦ αὐτῶν ἤκουσα καὶ κατέβην ἐξελέσθαι αὐτούς: καὶ 
“- ΄- 3 ΄ι ε Ε ὭᾺ, - Ν - τ᾿ 
νῦν δεῦρο, ἀποστελῶ σε εἰς Αἴγυπτον. 55 Τοῦτον τὸν Μωσῆν ὃν 
ἠρνήσαντο εἰπόντες, Τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστήν; 
Τοῦτον ὁ θεὸς ἄρχοντα καὶ λυτρωτὴν ἀπέστειλεν ἐν χειρὶ 
3 , ἌΝ ΟΝ [ὰ ἄν τ κ- - » 36 κ ΣΝ άπ α 
ἀγγέλου τοῦ ὀφθέντος αὐτῷ ἐν τῇ βάτῳ. "δ Οὕτος ἐξήγαγεν 
αὐτούς, ποιήσας τέρατα καὶ σημεῖα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐν 
Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ, καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἔτη τεσσαράκοντα. 
37 Φ' ον ᾿ ὅ - ε ΓΌΡΝΕ. “ δ - 3 Δ , 
Οὗτός ἐστιν ὁ Μωσῆς ὁ εἰπὼν τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, Προφήτην 
ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς 
ἐμέ. 58 Οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν τῇ ἐρήμῳ 
μετὰ τοῦ ἀγγέλου τοῦ λαλοῦντος αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ καὶ τῶν 
, ς σι ἔν ς ΓΑ 7 Ἴ σι ΄- ς [μ 39 
πατέρων ἡμῶν ὃς ἐδέξατο ᾿ λόγον ζῶντα δοῦναι ἡμῖν " 
ἠθέλησαν ὑπήκοοι γενέσθαι οἱ πατέρες ἡμῶν, ἀλλ᾽ ἀπώσαντο, 
καὶ ἐστράφησαν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον, “᾿ εἰπόντες τῷ 
᾿Ααρών, Ποίησον ἡμῖν θεοὺς οἱ προπορεύσονται ἡμῶν - ὁ γὰρ 
Μωσῆς οὗτος, ὃς ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, οὐκ οἴδαμεν 


ᾧ οὐκ 


τί γέγονεν αὐτῷ. 1 Καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν ταῖς ἡμέραις 
ἐκείναις, καὶ ἀνήγαγον θυσίαν τῷ εἰδώλῳ, καὶ εὐφραίνοντο ἐν 
τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν. 42 Ἔστρεψεν δὲ ὁ θεός, καὶ 
παρέδωκεν αὐτοὺς λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ καθὼς 
, 5 ,ὔ ἸΡΑ ΄΄' Ν , Ν Ἂ» 
γέγραπται ἐν βίβλῳ τῶν προφητῶν, Μὴ σφάγια καὶ θυσίας 
προσηνέγκατέ μοι ἔτη τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ, οἶκος 
Ἰσραήλ; “᾽᾿Καὶ ἀνελάβετε τὴν σκηνὴν τοῦ Μολόχ, καὶ τὸ 
ἄστρον τοῦ θεοῦ ὑμῶν ᾿Ῥεμφάν,᾽ τοὺς τύπους οὺς ἐποιήσατε 
προσκυνεῖν αὐτοῖς: καὶ μετοικιῶ ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαβυλῶνος. 
1 Ἢ σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου ἦν τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ, 
Ν ’, ᾽Σ ΡΑ ΄, ως “- 3 3 Ν ᾿ 
καθὼς διετάξατο ὁ λαλῶν τῷ Μωσῇ, ποιῆσαι αὐτὴν κατὰ τὸν 
,ὕ εν ε Ἂν 45 «" ᾿, Ψ' '' , ε 
τύπον ὃν ἑωράκει. Ἦν καὶ εἰσήγαγον διαδεξάμενοι οἱ 


7.3} Μωσῆς ς Μωσῆς 7.38 λόγον « λόγια 

7.33 ἐν «ἐφ᾽ 7.39 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 

7.34 ἀποστελῶ ς ἀποστείλω 7.39 τῇ καρδίᾳ ς« ἐν ταῖς καρδίαις 
7.35 Μωσῆν ὁ. Μωῦσῆν 7.40 Μωσῆς « Μωσῆς 

7.35 θεὸς ς θεὸς [καὶ] 7.40 γέγονεν « ἐγένετο 

7.35 ἀπέστειλεν ἐν ς ἀπέσταλκεν σὺν 7.42 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
7.36 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 7.43 ὑμῶν Ῥεμφάν ς [ὑμῶν] Ῥαιφάν 


7.3ῺΞ Μωσῆς. εἰπὼν ς Μωῦσῆς ὁ εἴπας 7.44 Μωσῇ «.Μωῦσῇ 
7.37 κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν « ὁ θεὸς 


265 


7.33 - 7.45 


λόγια 


Ρεφάν 


7.46 - 7.60 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


πατέρες ἡμῶν μετὰ Ἰησοῦ ἐν τῇ κατασχέσει τῶν ἐθνῶν, ὧν 
ἐξῶσεν ὁ θεὸς ἀπὸ προσώπου τῶν πατέρων ἡμῶν, ἕως τῶν 
ἡμερῶν Δαυίδ: “ὃς εὗρεν χάριν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ, καὶ 
ἠτήσατο εὑρεῖν σκήνωμα τῷ θεῷ Ἰακώβ. ΤΠ Σολομῶν δὲ 


ΕἾ 


φκοδόμησεν αὐτῷ οἶκον. 48 ᾿Αλλ’ οὐχ ὁ ὕψιστος ἐν 
χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ, καθὼς ὁ προφήτης λέγει, “5 Ὃ 
οὐρανός μοι θρόνος, ἣ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου ποῖον 
οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι; λέγει κύριος: ἢ τίς τόπος τῆς 


καταπαύσεώς μου; “Ὁ Οὐχὶ ἣ χείρ μου ἐποίησεν ταῦτα πάντα; 


5 Σκλ , λ, Δ.» , - δί Ν ΩΣ 
ηροτράχηλοι καὶ ἀπερίτμητοι τῇ καρδίᾳ καὶ τοῖς 
ὠσίν, ὑμεῖς ἀεὶ τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ ἀντιπίπτετε- ὡς οἱ πατέρες 
ὑμῶν, καὶ ὑμεῖς. "2 Τίνα τῶν προφητῶν οὐκ ἐδίωξαν οἱ πατέρες 
ὑμῶν; Καὶ ἀπέκτειναν τοὺς προκαταγγείλαντας περὶ τῆς 
ἐλεύσεως τοῦ δικαίου, οὗ νῦν ὑμεῖς προδόται καὶ φονεῖς 
, 53 ὦ, ἊΝ ’, Ν , ᾿ Ἂν 9. , 

γεγένησθε- “ οἵτινες ἐλάβετε τὸν νόμον εἰς διαταγὰς ἀγγέλων, 
καὶ οὐκ ἐφυλάξατε. 


54" τ Ἂς - ,ὔ “ , ς᾽ π 
Ἀκούοντες δὲ ταῦτα, διεπρίοντο ταῖς καρδίαις αὐτῶν, 
4, ἊΣ ν ΠΣ ᾽, 2. 9 ἢ , 55: Ψ Ν , 
καὶ ἔβρυχον τοὺς ὀδόντας ἐπ᾽ αὐτόν. “ Ὑπάρχων δὲ πλήρης 
πνεύματος ἁγίου, ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανόν, εἰδεν δόξαν θεοῦ, 
καὶ Ἰησοῦν ἑστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ θεοῦ, ““ καὶ εἶπεν, Ἰδού, 
θεωρῶ τοὺς οὐρανοὺς ἀνεῳγμένους, καὶ τὸν υἱὸν τοῦ 
ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ θεοῦ. "7 Κράξαντες δὲ φωνῇ 
μεγάλῃ, συνέσχον τὰ ὦτα αὐτῶν, καὶ ὥρμησαν ὁμοθυμαδὸν ἐπ᾽ 
αὐτόν. “ὃ καὶ ἐκβαλόντες ἔξω τῆς πόλεως, ἐλιθοβόλουν. καὶ οἱ 
μάρτυρες ἀπέθεντο τὰ ἱμάτια παρὰ τοὺς πόδας νεανίου 
καλουμένου Σαύλου. “" Καὶ ἐλιθοβόλουν τὸν Στέφανον, 
Ἅ , Ἄ, , , Ω ΄- ,ὔ . ἢ ΄“- ’, 
ἐπικαλούμενον καὶ λέγοντα, Κύριε Ἰησοῦ, δέξαι τὸ πνεῦμά 
60 Ἂ χ ν Ἁ ᾿, - , , Ν 
μου. ““ Θεὶς δὲ τὰ γόνατα, ἔκραξεν φωνῇ μεγάλῃ, Κύριε, μὴ 
στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. Καὶ τοῦτο εἰπὼν 
ἐκοιμήθη. 


7.46 θεῷ « οἴκῳ 7.56 ἀνεφγμένους « διηνοιγμένους 
7.47 φκοδόμησεν ο οἰκοδόμησεν 7.58 παρὰ « αὐτῶν παρὰ 

7.48 ναοῖς «ς-- 7.60 τὴν ἁμαρτίαν ταὕτην « ταύτην 
7.51 τῇ καρδίᾳ « καρδίαις τὴν ἁμαρτίαν 


7.52 γεγένησθε ο ἐγένεσθε 


266 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Σαῦλος δὲ ἦν συνευδοκῶν τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ. Ἐγένετο 

δὲ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ διωγμὸς μέγας ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν 
τὴν ἐν Ἱεροσολύμοις: πάντες δὲ διεσπάρησαν κατὰ τὰς χώρας 
τῆς Ἰουδαίας καὶ Σαμαρείας, πλὴν τῶν ἀποστόλων. 
ΣΣυνεκόμισαν δὲ τὸν Στέφανον ἄνδρες εὐλαβεῖς, καὶ 
ἐποιήσαντο κοπετὸν μέγαν ἐπ᾽ αὐτῷ. ᾿Σαῦλος δὲ ἐλυμαίνετο 
τὴν ἐκκλησίαν, κατὰ τοὺς οἴκους εἰσπορευόμενος, σύρων τε 
ἄνδρας καὶ γυναῖκας παρεδίδου εἰς φυλακήν. 


1ρὶ μὲν οὖν διασπαρέντες διῆλθον, εὐαγγελιζόμενοι τὸν 
λόγον. “Φίλιππος δὲ κατελθὼν εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας, 
ἐκήρυσσεν αὐτοῖς τὸν χριστόν. “ Προσεῖχόν τε οἱ ὄχλοι τοῖς 
λεγομένοις ὑπὸ τοῦ Φιλίππου ὁμοθυμαδόν, ἐν τῷ ἀκούειν 
᾽ Ἂ ΝΝ , » “ ἘᾺ τὰ ’, Ἵ σ΄ . ΩΝ 
αὐτοὺς καὶ βλέπειν τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει. ΄ Πολλῶν γὰρ τῶν 


ἐχόντων πνεύματα ἀκάθαρτα, βοῶντα φωνῇ μεγάλῃ ἐξήρχετο: 


πολλοὶ δὲ παραλελυμένοι καὶ χωλοὶ ἐθεραπεύθησαν. ὃ Καὶ 
ἐγένετο χαρὰ μεγάλη ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ. 


“᾿Ανὴρ δέ τις ὀνόματι Σίμων προὐπῆρχεν ἐν τῇ πόλει 
μαγεύων καὶ ἐξιστῶν τὸ ἔθνος τῆς Σαμαρείας, λέγων εἶναί τινα 
ἑαυτὸν μέγαν: ᾧ προσεῖχον ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου, 
λέγοντες, Οὗτός ἐστιν ἡ δύναμις τοῦ θεοῦ ἣ μεγάλη. 
Ἡ Προσεῖχον δὲ αὐτῷ, διὰ τὸ ἱκανῷ χρόνῳ ταῖς μαγείαις 
ἐξεστακέναι αὐτούς. [2 Ὅτε δὲ ἐπίστευσαν τῷ Φιλίππῳ 
εὐαγγελιζομένῳ τὰ περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ 
ὀνόματος Ἰησοῦ χριστοῦ, ἐβαπτίζοντο ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες. 
13:0 δὲ Σίμων καὶ αὐτὸς ἐπίστευσεν, καὶ βαπτισθεὶς ἦν 
προσκαρτερῶν τῷ Φιλίππῳ: θεωρῶν τε δυνάμεις καὶ σημεῖα 
γινόμενα, ἐξίστατο. 


ἹΔ᾿Ακούσαντες δὲ οἱ ἐν Ἱεροσολύμοις ἀπόστολοι ὅτι 
δέδεκται ἣ Σαμάρεια τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, ἀπέστειλαν πρὸς 
αὐτοὺς τὸν Πέτρον καὶ Ἰωάννην. ᾿" οἵτινες καταβάντες 
προσηύξαντο περὶ αὐτῶν, ὅπως λάβωσιν πνεῦμα ἅγιον" 


8.2 ἐποιήσαντο ς ἐποίησαν 8.10 ἀπὸ «πάντες ἀπὸ 
8.5 πόλιν «[τὴν] πόλιν 8.10 μεγάλη « καλουμένη μεγάλη 
8.6 τε δὲ 8.12 τὰ ς-- 
8.7 Πολλῶν ς Πολλοὶ 8.13 δυνάμεις καὶ σημεῖα γινόμενα ὁ 
8.70 ἐξήρχετο « ἐξήρχοντο σημεῖα καὶ δυνάμεις μεγάλας 
8.8 Καὶ ἐγένετο χαρὰ μεγάλη « γινομένας 

Ἐγένετο δὲ πολλὴ χαρὰ 8.14 τὸν Πέτρον ς Πέτρον 


8.9. ἐξιστῶν ς ἐξιστάνων 


267 


8.1 - 8.15 


8.16 - 8.31 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ἰδρὔπω γὰρ ἦν ἐπ᾽ οὐδενὶ αὐτῶν ἐπιπεπτωκός, μόνον δὲ 
βεβαπτισμένοι ὑπῆρχον εἰς τὸ ὄνομα τοῦ χριστοῦ Ἰησοῦ. 
ἸΤότε ἐπετίθουν τὰς χεῖρας ἐπ᾽ αὐτούς, καὶ ἐλάμβανον 
πνεῦμα ἅγιον. δ Θεασάμενος δὲ ὁ Σίμων ὅτι διὰ τῆς ἐπιθέσεως 
τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων δίδοται τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, 
προσήνεγκεν αὐτοῖς χρήματα, "λέγων, Δότε κἀμοὶ τὴν 
ἐξουσίαν ταύτην, ἵνα ᾧ ἐὰν ἐπιθῶ τὰς χεῖρας, λαμβάνῃ πνεῦμα 
ἅγιον. 29 Πέτρος δὲ εἶπεν πρὸς αὐτόν, Τὸ ἀργύριόν σοῦ σὺν σοὶ 
εἴη εἰς ἀπώλειαν, ὅτι τὴν δωρεὰν τοῦ θεοῦ ἐνόμισας διὰ 
χρημάτων κτᾶσθαι. 2: Οὐκ ἔστιν σοι μερὶς οὐδὲ κλῆρος ἐν τῷ 
λόγῳ τούτῳ. Ἡ γὰρ καρδία σου οὐκ ἔστιν εὐθεῖα ἐνώπιον τοῦ 
θεοῦ. 2: Μετανόησον οὖν ἀπὸ τῆς κακίας σου ταύτης, καὶ 
δεήθητι τοῦ θεοῦ, εἰ ἄρα ἀφεθήσεταί σοι ἣ ἐπίνοια τῆς καρδίας 
σου. “᾿Εἰς γὰρ χολὴν πικρίας καὶ σύνδεσμον ἀδικίας ὁρῶ σε 
ὄντα. 2 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Σίμων εἶπεν, Δεήθητε ὑμεῖς ὑπὲρ ἐμοῦ 
πρὸς τὸν κύριον, ὅπως μηδὲν ἐπέλθῃ ἐπ’ ἐμὲ ὧν εἰρήκατε. 

25 Οἱ μὲν οὖν διαμαρτυράμενοι καὶ λαλήσαντες τὸν λόγον 
τοῦ κυρίου, ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλήμ, πολλάς τε κώμας 
τῶν Σαμαρειτῶν εὐηγγελίσαντο. 


26 Ἄγγελος δὲ κυρίου ἐλάλησεν πρὸς Φίλιππον, λέγων, 
Ἀνάστηθι καὶ πορεύου κατὰ μεσημβρίαν ἐπὶ τὴν ὁδὸν τὴν 
καταβαίνουσαν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Γάζαν: αὕτη ἐστὶν 
ἔρημος. 2) Καὶ ἀναστὰς ἐπορεύθη: καὶ ἰδού, ἀνὴρ Αἰθίοψ 
εὐνοῦχος δυνάστης Κανδάκης τῆς βασιλίσσης Αἰθιόπων, ὃς ἦν 
ἐπὶ πάσης τῆς γάζης αὐτῆς, ὃς ἐληλύθει προσκυνήσων εἰς 
Ἱερουσαλήμ, Ζδ ἦν τε ὑποστρέφων καὶ καθήμενος ἐπὶ τοῦ 
ἅρματος αὐτοῦ, καὶ ἀνεγίνωσκεν τὸν προφήτην Ἠσαΐαν. 
29 Εἶπεν δὲ τὸ πνεῦμα τῷ Φιλίππῳ, Πρόσελθε καὶ κολλήθητι τῷ 
ἅρματι τούτῳ. ᾿Ὃ Προσδραμὼν δὲ ὁ Φίλιππος ἤκουσεν αὐτοῦ 
ἀναγινώσκοντος τὸν προφήτην Ἠσαΐαν, καὶ εἶπεν, Ἀρά γε 
γινώσκεις ἃ ἀναγινώσκεις; ᾽“ Ὃ δὲ εἶπεν, Πῶς γὰρ ἂν 
δυναίμην, ἐὰν μή τις ὁδηγήσῃ με; Παρεκάλεσέν τε τὸν 


8.16 οὔπω « οὐδέπω ὑπέστρεφον εἰς Ἱεροσόλυμα 
8.16 χριστοῦ « κυρίου 8.25 Σαμαρειτῶν εὐηγγελίσαντο Ὁ 
8.17 ἐπετίθουν ς ἐπετίθεσαν Σαμαριτῶν εὐηγγελίζοντο 

8.18 Θεασάμενος ς Ἰδὼν 8.27 τῆς βασιλίσσης « βασιλίσσης, 
8.18 τὸ ἅγιον «--- 8.30 τὸν προφήτην Ἠσαΐαν ς Ἠσαΐαν 
8.21 ἐνώπιον « ἔναντι τὸν προφήτην 

8.22 θεοῦ «κυρίου 8.31 ὁδηγήσῃ « ὁδηγήσει 


8.25 ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλήμ «Φ 


268 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Φίλιππον ἀναβάντα καθίσαι σὺν αὐτῷ. 2 Ἢ δὲ περιοχὴ τῆς 
γραφῆς ἣν ἀνεγίνωσκεν ἦν αὕτη, Ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν 
ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἄφωνος, 
οὕτως οὐκ ἀνοίγει τὸ στόμα αὐτοῦ. 55 Ἐν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ 
ἣ κρίσις αὐτοῦ ἤρθη, τὴν δὲ γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται; Ὅτι 
αἴρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἣ ζωὴ αὐτοῦ. “1 ᾿Αποκριθεὶς δὲ ὁ εὐνοῦχος 
τῷ Φιλίππῳ εἶπεν, Δέομαί σοῦ, περὶ τίνος ὁ προφήτης λέγει 
τοῦτο; Περὶ ἑαυτοῦ, ἢ περὶ ἑτέρου τινός; “5 Ἀνοίξας δὲ ὁ 
Φίλιππος τὸ στόμα αὐτοῦ, καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς γραφῆς 
ταύτης, εὐηγγελίσατο αὐτῷ τὸν Ἰησοῦν. ᾽6'Ὡς δὲ ἐπορεύοντο 
κατὰ τὴν ὁδόν, ἦλθον ἐπί τι ὕδωρ. καί φησιν ὁ εὐνοῦχος, Ἰδού, 
ὕδωρ. τί κωλύει με βαπτισθῆναι; 7 98 Καὶ ἐκέλευσεν στῆναι 
τὸ ἅρμα: καὶ κατέβησαν ἀμφότεροι εἰς τὸ ὕδωρ, ὅ τε Φίλιππος 
καὶ ὁ εὐνοῦχος: καὶ ἐβάπτισεν αὐτόν. 35 Ὅτε δὲ ἀνέβησαν ἐκ 
τοῦ ὕδατος, πνεῦμα κυρίου ἥρπασεν τὸν Φίλιππον καὶ οὐκ 
εἶδεν αὐτὸν οὐκέτι ὁ εὐνοῦχος, ἐπορεύετο γὰρ τὴν ὁδὸν αὐτοῦ 
χαίρων. Φίλιππος δὲ εὑρέθη εἰς Ἄζωτον: καὶ διερχόμενος 
εὐηγγελίζετο τὰς πόλεις πάσας, ἕως τοῦ ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς 
Καισάρειαν. 


Ὁ δὲ Σαῦλος ἔτι ἐμπνέων ἀπειλῆς καὶ φόνου εἰς τοὺς 
0 μαθητὰς τοῦ κυρίου, προσελθὼν τῷ ἀρχιερεῖ, 2 ἠτήσατο 
παρ᾽ αὐτοῦ ἐπιστολὰς εἰς Δαμασκὸν πρὸς τὰς συναγωγάς, ὅπως 
ἐάν τινας εὕρῃ τῆς ὁδοῦ ὄντας ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, 
δεδεμένους ἀγάγῃ εἰς Ἱερουσαλήμ. 7 Ἐν δὲ τῷ πορεύεσθαι, 
ἐγένετο αὐτὸν ἐγγίζειν τῇ Δαμασκῷ: καὶ ἐξαίφνης 
περιήστραψεν αὐτὸν φῶς ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ “καὶ πεσὼν ἐπὶ 
τὴν γῆν, ἤκουσεν φωνὴν λέγουσαν αὐτῷ, Σαούλ, Σαούλ, τί με 
διώκεις; "Εἶπεν δέ, Τίς εἶ, κύριε; Ὃ δὲ κύριος εἶπεν, Ἐγώ εἰμι 
Ἰησοῦς ὃν σὺ διώκεις: “ ἀλλὰ ἀνάστηθι καὶ εἴσελθε εἰς τὴν 
πόλιν, καὶ λαληθήσεταί σοι τί σε δεῖ ποιεῖν. 7 Οἱ δὲ ἄνδρες οἱ 
συνοδεύοντες αὐτῷ εἱστήκεισαν ᾿ἐνεοί,, ἀκούοντες μὲν τῆς 
φωνῆς, μηδένα δὲ θεωροῦντες. ὃ Ἠγέρθη δὲ ὁ Σαῦλος ἀπὸ τῆς 
γῆς: ἀνεῳγμένων τε τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ, οὐδένα ἔβλεπεν, 


κύριος εἶπεν «--- 
τί ς ὅ τί 

ὁ .-- 

τε ς δὲ 

οὐδένα «ς οὐδὲν 


8.32 κείροντος « κείραντος 

8.33 αὐτοῦ ἣ « [αὐτοῦ] ἣ 

8.33 δὲ ς-- 

9.3 καὶ ἐξαίφνης περιήστραψεν 
αὐτὸν φῶς ἀπὸ ς ἐξαίφνης τε 
αὐτὸν περιήστραψεν φῶς ἐκ 


ρυθΘινοο 
Ὅο ὃο δο ὅν νι 


269 


8.32 - 9.8 


ἐννεοί 


9.9 - 9.22 


τε παραχρῆμα, 
καὶ 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


χειραγωγοῦντες δὲ αὐτὸν εἰσήγαγον εἰς Δαμασκόν. " Καὶ ἦν 
ἡμέρας τρεῖς μὴ βλέπων, καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲ ἔπιεν. 


Ἰθ0Ὴν δέ τις μαθητὴς ἐν Δαμασκῷ ὀνόματι ᾿Ανανίας, καὶ 
εἶπεν πρὸς αὐτὸν ὁ κύριος ἐν ὁράματι, Ἀνανία. Ὁ δὲ εἶπεν, 
Ἰδοὺ ἐγώ, κύριε. 1 Ὃ δὲ κύριος πρὸς αὐτόν, ᾿Αναστὰς 
πορεύθητι ἐπὶ τὴν ῥύμην τὴν καλουμένην Εὐθεῖαν, καὶ 

Ψ Ἐ: 3 ’ὔ ᾧ; , ΄σ 3 ; , ᾿ς Ν Ἂ, 
ζήτησον ἐν οἰκίᾳ Ἰούδα Σαῦλον ὀνόματι, Ταρσέα- ἰδοὺ γὰρ 
προσεύχεται, '2Ζκαὶ εἶδεν ἐν ὁράματι ἄνδρα ὀνόματι Ἀνανίαν 
εἰσελθόντα καὶ ἐπιθέντα αὐτῷ χεῖρα, ὅπως ἀναβλέψῃ. 
15 ᾿Ἀπεκρίθη δὲ Ἀνανίας, Κύριε, ἀκήκοα ἀπὸ πολλῶν περὶ τοῦ 
ἀνδρὸς τούτου, ὅσα κακὰ ἐποίησεν τοῖς ἁγίοις σου ἐν 
Ἱερουσαλήμ: “καὶ ὧδε ἔχει ἐξουσίαν παρὰ τῶν ἀρχιερέων, 

- ᾿ Ἂς 4 , δ. ᾿. 15π72 χ 
δῆσαι πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους τὸ ὄνομά σου. ᾿" Εἰπεν δὲ 
πρὸς αὐτὸν ὁ κύριος, Πορεύου, ὅτι σκεῦος ἐκλογῆς μοι ἐστὶν 
οὗτος, τοῦ βαστάσαι τὸ ὄνομά μου ἐνώπιον ἐθνῶν καὶ 

, εκ Ω , 16 Δ ν Ν ς ’, ᾽ ἵν ἀν “ 
βασιλέων, υἱῶν τε Ἰσραήλ- ᾿΄ ἐγὼ γὰρ ὑποδείξω αὐτῷ ὅσα δεῖ 
αὐτὸν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου παθεῖν. [7 Ἀπῆλθεν δὲ Ἀνανίας 
καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν, καὶ ἐπιθεὶς ἐπ᾿ αὐτὸν τὰς χεῖρας 

Ω εἴ 3 ἌΣ 1 ,ὕ, 5 , , ἔν 5; , ᾽ 
εἶπεν, Σαοὺλ ἀδελφέ, ὁ κύριος ἀπέσταλκέν με, ὁ ὀφθείς σοι ἐν 
τῇ ὁδῷ ἢ ἤρχου, ὅπως ἀναβλέψῃς καὶ πλησθῇς πνεύματος 
ἁγίου. ὃ Καὶ εὐθέως ἀπέπεσον ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ ὡσεὶ 
λεπίδες, ἀνέβλεψέν ἴτε καὶ ἀναστὰς ἐβαπτίσθη, '" καὶ λαβὼν 
τροφὴν ἐνίσχυσεν. 

Ἐγένετο δὲ ὁ Σαῦλος μετὰ τῶν ἐν Δαμασκῷ μαθητῶν 
ἡμέρας τινάς. 2 Καὶ εὐθέως ἐν ταῖς συναγωγαῖς ἐκήρυσσεν τὸν 
χριστόν, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ. 2 
πάντες οἱ ἀκούοντες καὶ ἔλεγον, Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ πορθήσας ἐν 
Ἱερουσαλὴμ τοὺς ἐπικαλουμένους τὸ ὄνομα τοῦτο, καὶ ὧδε εἰς 

κι ε Ψ Ἐ’, , 5 Ν 3 ’, “ Ν ἣν 
τοῦτο ἐλήλυθεν ἵνα δεδεμένους αὐτοὺς ἀγάγῃ ἐπὶ τοὺς 
ἀρχιερεῖς; 2 Σαῦλος δὲ μᾶλλον ἐνεδυναμοῦτο, καὶ συνέχυνεν 


Ἐξίσταντο δὲ 


9.10 ὁ κύριος ἐν ὁράματι « ἐν ὁράματι 9.17 μεφμε Ἰησοῦς 
ὃ κύριος 9.18 ἀπέπεσον ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν 
9.12 ἐν ὁράματι ἄνδρα ὀνόματι αὐτοῦ ὡσεὶ ὁ ἀπέπεσαν αὐτοῦ 
Ἀνανίαν ς« ἄνδρα [ἐν ὁράματι] ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ὡς 
Ἁνανίαν ὀνόματι 9.19 ὁ Σαῦλος «--- 
9.12 χεῖρα « [τὰς] χεῖρας 9.20 χριστόν ς Ἰησοῦν 
9.13 ἀκήκοα « ἤκουσα 9.21 ἐν Ἱερουσαλὴμ « εἰς 
9.13 ἐποίησεν τοῖς ἁγίοις σου « τοῖς Ἰερουσαλὴμ. 
ἁγίοις σου ἐποίησεν 9.21 ἐλήλυθεν « ἐληλύθει 
9.15 μοι ἐστὶν « ἐστίν μοι 9.22 συνέχυνεν τοὺς « συνέχυννεν 
9.15 καὶ «τε καὶ [τοὺς] 


270 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 9.23 - 9.35 


Ἂς 3 ’ὔ Ν ΄σ 3 ΄ Ἂ 
τοὺς Ἰουδαίους τοὺς κατοικοῦντας ἐν Δαμασκῷ, συμβιβάζων 
ὅτι οὑτός ἐστιν ὁ χριστός. 


235:Ως δὲ ἐπληροῦντο ἡμέραι ἱκαναΐ, συνεβουλεύσαντο οἱ 
Ἰουδαῖοι ἀνελεῖν αὐτόν - 23 ἐγνώσθη δὲ τῷ Σαύλῳ ἣ ἐπιβουλὴ 
αὐτῶν. Παρετήρουν τε τὰς πύλας ἡμέρας τε καὶ νυκτός, ὅπως 
ΓΒΕ ἢ 3 , 25 , ἃ 4". τὰς : ΝΞ ,ὕ 
αὐτὸν ἀνέλωσιν: “᾿ λαβόντες δὲ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ νυκτός, 
καθῆκαν διὰ τοῦ τείχους, χαλάσαντες ἐν σπυρίδι. 


26 Παραγενόμενος δὲ ὁ Σαῦλος ἐν Ἱερουσαλήμ, ἐπειρᾶτο 

κολλᾶσθαι τοῖς μαθηταῖς: καὶ πάντες ἐφοβοῦντο αὐτόν, μὴ 
, ἼΣΦ ΕΣ Ν , 27 ’ Ἂ, Ξ ᾿ ᾿ 
πιστεύοντες ὅτι ἐστὶν μαθητής. 27) Βαρνάβας δὲ ἐπιλαβόμενος 
αὐτὸν ἤγαγεν πρὸς τοὺς ἀποστόλους, καὶ διηγήσατο αὐτοῖς πῶς 
ἐν τῇ ὁδῷ εἰδεν τὸν κύριον, καὶ ὅτι ἐλάλησεν αὐτῷ, καὶ πῶς ἐν 
Δαμασκῷ ἐπαρρησιάσατο ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ. 2 Καὶ ἦν 
μετ᾽ αὐτῶν ᾿εἰσπορευόμενος᾽ ᾿εἰς΄ Ἱερουσαλήμ, καὶ 1 εἰσπορευόμενος 
᾽ ΡΠ ΕἸ Ε ἐς Η καὶ 
παρρησιαζόμενος ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, “ ἐλάλει ἐκπορευόμενος 
Ν ᾽ Ν Ν ε , « Ἂς ὦ , ἐν 
τε καὶ συνεζήτει πρὸς τοὺς Ἑλληνιστάς: οἱ δὲ ἐπεχείρουν 
ΓΟ 2 “ 30 " , ᾿ Ἐπ Ν ᾿ 5. ν 
αὐτὸν ἀνελεῖν. ““ Ἐπιγνόντες δὲ οἱ ἀδελφοὶ κατήγαγον αὐτὸν 
2 , ἀν , δ. ὦ 3 , 31 ἢ Ν᾽ 

εἰς Καισάρειαν, καὶ ἐξαπέστειλαν αὐτὸν εἰς Ταρσόν. “" Αἱ μὲν 
οὖν ἐκκλησίαι καθ᾽ ὅλης τῆς Ἰουδαίας καὶ Γαλιλαίας καὶ 
Σαμαρείας εἶχον εἰρήνην οἰκοδομούμεναι, καὶ πορευόμεναι τῷ 
φόβῳ τοῦ κυρίου καὶ τῇ παρακλήσει τοῦ ἁγίου πνεύματος 
ἐπληθύνοντο. 


32 Ἐγένετο δὲ Πέτρον διερχόμενον διὰ πάντων κατελθεῖν 

. Ν Ν ΠΑΝΤΝ ς ἢ - ,ὔ 33 Ὁ ᾿ 
καὶ πρὸς τοὺς ἁγίους τοὺς κατοικοῦντας Λύδδαν. ᾿ Εὕρεν δὲ 
ἐκεῖ ἄνθρωπόν τινα Αἰνέαν ὀνόματι, ἐξ ἐτῶν ὀκτὼ 
κατακείμενον ἐπὶ ᾿κραββάτῳ, ὃς ἦν παραλελυμένος. ὁ“ Καὶ κραββάτου 
εἰπεν αὐτῷ ὁ Πέτρος, Αἰνέα, ἰᾶταί σε Ἰησοῦς ὁ χριστός: 
3 ' Ἂ; σι σι . 3 , 3 , 35 ν 
ἀνάστηθι καὶ στρῶσον σεαυτῷ. Καὶ εὐθέως ἀνέστη. “Καὶ 


9.24 Παρετήρουν τε ς Παρετηροῦντο 9.28 Ἰησοῦ «-- 
δὲ καὶ 9.29 αὐτὸν ἀνελεῖν ς« ἀνελεῖν αὐτόν 

9.25 αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ς οἱ μαθηταὶ 9.31 Αἱ μὲν οὖν ἐκκλησίαι ς Ἡ μὲν 
αὐτοῦ οὖν ἐκκλησία 

9.25 καθῆκαν διὰ τοῦ τείχους « διὰ 9.31 εἶχον εἰρήνην οἰκοδομούμεναι 
τοῦ τείχους καθῆκαν αὐτὸν καὶ πορευόμεναι ο εἶχεν εἰρήνην 

9.26 ὁ Σαῦλος ἐν Ἱερουσαλήμ οἰκοδομουμένη καὶ πορευομένη 
ἐπειρᾶτο « εἰς Ἰερουσαλὴμ 9.31 ἐπληθύνοντο ς ἐπληθύνετο 
ἐπείραζεν 9.32 Λύδδαν ς Λύδδα 

9.28 εἰς ὁ καὶ ἐκπορευόμενος εἰς 9.33 Αἰνέαν ὀνόματι « ὀνόματι Αἰνέαν 

9.28 καὶ παρρησιαζόμενος « 9.33 κραββάτῳ « κραβάττου 
παρρησιαζόμενος 9.34 ὃχριστός «χριστός 


271 


9.36 - 10.4 


ἐννάτην 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


3 ἀν τὰ , ε - , ν Ν 
εἶδον αὐτὸν πάντες οἱ κατοικοῦντες Λύδδαν καὶ τὸν 
᾿Ασσάρωνα, οἵτινες ἐπέστρεψαν ἐπὶ τὸν κύριον. 


36 Ἔν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια ὀνόματι Ταβηθά, ἣ 
διερμηνευομένη λέγεται Δορκάς: αὕτη ἦν πλήρης ἀγαθῶν 
ἔργων καὶ ἐλεημοσυνῶν ὧν ἐποίει. 57 Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς 
ἡμέραις ἐκείναις ἀσθενήσασαν αὐτὴν ἀποθανεῖν - λούσαντες 
δὲ αὐτὴν ἔθηκαν ἐν ὑπερῴῳ. δ Ἐγγὺς δὲ οὔσης Λύδδης τῇ 
Ἰόππῃ, οἱ μαθηταὶ ἀκούσαντες ὅτι Πέτρος ἐστὶν ἐν αὐτῇ, 
ἀπέστειλαν πρὸς αὐτόν, παρακαλοῦντες μὴ ὀκνῆσαι διελθεῖν 
ἕως αὐτῶν. " ᾿Αναστὰς δὲ Πέτρος συνῆλθεν αὐτοῖς: ὃν 
παραγενόμενον ἀνήγαγον εἰς τὸ ὑπερῷον, καὶ παρέστησαν 
αὐτῷ πᾶσαι αἱ χῆραι κλαίουσαι καὶ ἐπιδεικνύμεναι χιτῶνας 

νε , .-«“ 3 , Ω 3. τὰ ΙΩ Ω ᾿ 40 " κ 
καὶ ἱμάτια ὅσα ἐποίει μετ᾿ αὐτῶν οὖσα ἣ Δορκάς. ἢ Ἐκβαλὼν 
δὲ ἔξω πάντας ὁ Πέτρος θεὶς τὰ γόνατα προσηύξατο: καὶ 
3 ᾿ Ν Ν ων 3 γ᾽ 3 ἣ ε ν 
ἐπιστρέψας πρὸς τὸ σῶμα, εἶπεν, Ταβηθά, ἀνάστηθι. Ἢ δὲ 
ἤνοιξεν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς: καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον, 
ἀνεκάθισεν. Πἰ Δοὺς δὲ αὐτῇ χεῖρα, ἀνέστησεν αὐτήν: 
φωνήσας δὲ τοὺς ἁγίους καὶ τὰς χήρας, παρέστησεν αὐτὴν 

σι 42 Ν Ν 2 , “ὦ - 1 2 Ν 
ζῶσαν. ““Γνωστὸν δὲ ἐγένετο καθ᾽ ὅλης τῆς Ἰόππης, καὶ 
ἀν δας ἢ ψ᾿, Ν , 43 , ἈΠ τς Ψ 
πολλοὶ ἐπίστευσαν ἐπὶ τὸν κύριον. 7" Ἐγένετο δὲ ἡμέρας 
ἱκανὰς μεῖναι αὐτὸν ἐν Ἰόππῃ παρά τινι Σίμωνι βυρσεῖ. 


Ι ᾿Ανὴρ δέ τις ἦν ἐν Καισαρείᾳ ὀνόματι Κορνήλιος, 
0 ἑκατοντάρχης ἐκ σπείρης τῆς καλουμένης Ἰταλικῆς, 
2 εὐσεβὴς καὶ φοβούμενος τὸν θεὸν σὺν παντὶ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, 
ποιῶν τε ἐλεημοσύνας πολλὰς τῷ λαῷ, καὶ δεόμενος τοῦ θεοῦ 
διὰ παντός. ᾿ Εἶδεν ἐν ὁράματι φανερῶς, ὡσεὶ ὥραν ᾿ἐνάτην" 
τῆς ἡμέρας, ἄγγελον τοῦ θεοῦ εἰσελθόντα πρὸς αὐτόν, καὶ 
εἰπόντα αὐτῷ, Κορνήλιε. 4 Ὁ δὲ ἀτενίσας αὐτῷ καὶ ἔμφοβος 
γενόμενος εἶπεν, Τί ἐστιν, κύριε; Εἶπεν δὲ αὐτῷ, Αἱ προσευχαί 
σου καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου ἀνέβησαν εἰς μνημόσυνον 


9.35 εἶδον « εἶδαν 9.38 αὐτῶν ὁ. ἡμῶν 
9.35 Λύδδαν καὶ τὸν Ἀσσάρωνα « 9.40 θεὶς « καὶ θεὶς 
Λύδδα καὶ τὸν Σαρῶνα 9.40 Ταβηθά « Ταβιθά 
9.36 Ταβηθά «Ταβιθά 9.42 πολλοὶ ἐπίστευσαν « ἐπίστευσαν 
9.36 ἀγαθῶν ἔργων « ἔργων ἀγαθῶν πολλοὶ 
9.37 αὐτὴν ἔθηκαν ς ἔθηκαν [αὐτὴν] 9.43 αὐτὸν «-- 
9.38 Λύδδης « Λύδδας 10.1 ἦν ς-- 
9.38 πρὸς « δύο ἄνδρας πρὸς 10.2 τε-ς-- 
9.38 ὀκνῆσαι 9 ὀκνήσῃς 10.3 ὥραν «περὶ ὥραν 


272 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 10.5 - 10.20 


ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. " Καὶ νῦν πέμψον εἰς Ἰόππην ὄνδρας; καὶ 
μετάπεμψαι Σίμωνα ᾿τὸν ἐπικαλούμενον Πέτρον "᾿ ᾿θυδθει Σ Ἀϑθεναι 
ξενίζεται παρά τινι Σίμωνι βυρσεῖ, ᾧ ἐστιν οἰκία παρὰ ἘΠ 
θάλασσαν 7 ὡς δὲ ἀπῆλθεν ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν τῷ Κορνηλίῳ, 

φωνήσας δύο τῶν οἰκετῶν αὐτοῦ, καὶ στρατιώτην εὐσεβῆ τῶν 
προσκαρτερούντων αὐτῷ, ὃ καὶ ἐξηγησάμενος αὐτοῖς ἅπαντα, 


ἀπέστειλεν αὐτοὺς εἰς τὴν Ἰόππην. 


9 - Ἂς κα , ς ,ὕ ν, Ἁ Ν - , 

Τῇ δὲ ἐπαύριον, ὁδοιπορούντων ἐκείνων καὶ τῇ πόλει 
Ἂ , Ψ ᾿ὰ , δ, Ν Ἂν, ΄“΄ Ἁ Ν 
ἐγγιζόντων, ἀνέβη Πέτρος ἐπὶ τὸ δῶμα προσεύξασθαι, περὶ 
ὥραν ἕκτην: ᾿" ἐγένετο δὲ πρόσπεινος, καὶ ἤθελεν γεύσασθαι: 
παρασκευαζόντων δὲ ἐκείνων, ἐπέπεσεν ἐπ᾿ αὐτὸν ἔκστασις, 
Ἡ καὶ θεωρεῖ τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον, καὶ καταβαῖνον ἐπ᾽ 
αὐτὸν σκεῦός τι ὡς ὀθόνην μεγάλην, τέσσαρσιν ἀρχαῖς 
δεδεμένον, καὶ καθιέμενον ἐπὶ τῆς γῆς: 12ἐν ᾧ ὑπῆρχεν πάντα 
τὰ τετράποδα τῆς γῆς καὶ τὰ θηρία καὶ τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ 
πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ. [Καὶ ἐγένετο φωνὴ πρὸς αὐτόν, 
᾿ἈΑναστάς, Πέτρε, θῦσον καὶ φάγε. 1 .ὋὋ δὲ Πέτρος εἶπεν, 
Μηδαμῶς, κύριε: ὅτι οὐδέποτε ἔφαγον πᾶν κοινὸν ἢ 
3 , 15 ᾿; ἣν, Ψ Υ , Α Ψ , εν ε 
ἀκάθαρτον. ᾿" Καὶ φωνὴ πάλιν ἐκ δευτέρου πρὸς αὐτόν, Ἃ ὁ 
θεὸς ἐκαθάρισεν, σὺ μὴ κοίνου. ᾿΄ Τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ τρίς: 
καὶ πάλιν ἀνελήφθη τὸ σκεῦος εἰς τὸν οὐρανόν. 


ἸΤῚῷς δὲ ἐν ἑαυτῷ διηπόρει ὁ Πέτρος τί ἂν εἴη τὸ ὅραμα ὃ 


εἶδεν, καὶ ἰδού, οἱ ἄνδρες οἱ ἀπεσταλμένοι ἀπὸ τοῦ Κορνηλίου, 
διερωτήσαντες τὴν οἰκίαν Σίμωνος, ἐπέστησαν ἐπὶ τὸν 
πυλῶνα, ᾿δκαὶ φωνήσαντες ἐπυνθάνοντο εἰ Σίμων, ὁ 
ἐπικαλούμενος Πέτρος, ἐνθάδε ξενίζεται. ' Τοῦ δὲ Πέτρου 
διενθυμουμένου περὶ τοῦ ὁράματος, εἶπεν αὐτῷ τὸ πνεῦμα, 
Ἰδού, ἄνδρες ζητοῦσίν σε. 2 Αλλὰ ἀναστὰς κατάβηθι, καὶ 
πορεύου σὺν αὐτοῖς, μηδὲν διακρινόμενος: διότι ἐγὼ 


10.4 ἐνώπιον « ἔμπροσθεν 10.12 τῆς γῆς καὶ τὰ θηρία καὶ τὰ 

10.5 εἰς Ἰόππην ἄνδρας ς ἄνδρας εἰς ἑρπετὰ καὶ τὰ ὁ καὶ ἑρπετὰ τῆς 
Ἰόππην γῆς καὶ 

10.5 τὸν ἐπικαλούμενον Πέτρον «τινα 10.14 ἢ « καὶ 
ὃς ἐπικαλεῖται Πέτρος 10.16 πάλιν ἀνελήφθη ς εὐθὺς 

10.7 τῷ Κορνηλίῳ « αὐτῷ ἀνελήμφθη 

10.7 αὐτοῦ «-- 10.17 καὶ “-- 

10.8 αὐτοῖς ἅπαντα ς« ἅπαντα αὐτοῖς 10.17 ἀπὸ « ὑπὸ 

10.10 ἐκείνων ἐπέπεσεν Φ αὐτῶν 10.17 Σίμωνος 4 τοῦ Σίμωνος 
ἐγένετο 10.19 αὐτῷ «[αὐτῷ 

10.11 ἐπ᾽ αὐτὸν «--- 10.19 ζητοῦσίν 4 τρεῖς ζητοῦντές 

10.11 δεδεμένον καὶ «--- 10.20 διότι ς ὅτι 


273 


10.21 - 10.33 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἀπέσταλκα αὐτούς. 2) Καταβὰς δὲ Πέτρος πρὸς τοὺς ἄνδρας 
εἶπεν, Ἰδού, ἐγώ εἰμι ὃν ζητεῖτε. τίς ἡ αἰτία δι᾽ ἣν πάρεστε; 
ὭΣ 8 χ 53 , ε , τ Ν ᾿ Ν 

Οἱ δὲ εἰπον, Κορνήλιος ἑκατοντάρχης, ἀνὴρ δίκαιος καὶ 
φοβούμενος τὸν θεόν, μαρτυρούμενός τε ὑπὸ ὅλου τοῦ ἔθνους 
τῶν Ἰουδαίων, ἐχρηματίσθη ὑπὸ ἀγγέλου ἁγίου 
μεταπέμψασθαί σε εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, καὶ ἀκοῦσαι ῥήματα 
παρὰ σοῦ. 2 Εἰσκαλεσάμενος οὖν αὐτοὺς ἐξένισεν. 


Τῇ δὲ ἐπαύριον ὁ Πέτρος ἐξῆλθεν σὺν αὐτοῖς, καί τινες τῶν 
ἀδελφῶ σι Ε ὸ Ἰό ῆλθ ΒΥ τὶ 24 Καὶ ἕν τ ὐ , 
ἀδελφῶν τῶν ἀπὸ Ἰόππης συνῆλθον αὐτῷ. αἱ τῇ ἐπαύριον 
εἰσῆλθον εἰς τὴν Καισάρειαν. Ὁ δὲ Κορνήλιος ἦν προσδοκῶν 
αὐτούς, συγκαλεσάμενος τοὺς συγγενεῖς αὐτοῦ καὶ τοὺς 
3 ,ὔ , 25: ἣν ΜΕΝ, “- 2 “ Ν 
ἀναγκαίους φίλους. Ως δὲ ἐγένετο τοῦ εἰσελθεῖν τὸν 
Πέτρον, συναντήσας αὐτῷ ὁ Κορνήλιος, πεσὼν ἐπὶ τοὺς πόδας, 

, 26: Ν , ᾽ ν "“᾿ , 
προσεκύνησεν. Ο δὲ Πέτρος αὐτὸν ἤγειρεν λέγων, 
Ἀνάστηθι: κἀγὼ αὐτὸς ἄνθρωπός εἰμι. 27 Καὶ συνομιλῶν αὐτῷ 
εἰσῆλθεν, καὶ εὑρίσκει συνεληλυθότας πολλούς, 28 ἔφη τε πρὸς 
αὐτούς, Ὑμεῖς ἐπίστασθε ὡς ἀθέμιτόν ἐστιν ἀνδρὶ Ἰουδαίῳ 
κολλᾶσθαι ἢ προσέρχεσθαι ἀλλοφύλῳ. καὶ ἐμοὶ ὁ θεὸς ἔδειξεν 

, »Ἶ ὉΝ 3 ᾿ , ᾿, 29 Ν Ἃ; 
μηδένα κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον λέγειν ἄνθρωπον. “ διὸ καὶ 
ἀναντιρρήτως ἦλθον μεταπεμφθείς. Πυνθάνομαι οὖν, τίνι 
λόγῳ μετεπέμψασθέ με. ᾽ Καὶ ὁ Κορνήλιος ἔφη, ᾿Απὸ τετάρτης 
ἡμέρας μέχρι ταύτης τῆς ὥρας ἤμην νηστεύων, καὶ τὴν ἐνάτην 
ὥραν προσευχόμενος ἐν τῷ οἴκῳ μου- καὶ ἰδού, ἀνὴρ ἔστη 
51 καί φησιν, Κορνήλιε, 
εἰσηκούσθη σου ἣ προσευχή, καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου 


ἐνώπιόν μου ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ, 


᾽ , ἊΣ αὐτο» - -- 132 , 53 ᾿ 7 Ἂν 
ἐμνήσθησαν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. ᾽2Πέμψον οὖν εἰς Ἰόππην, καὶ 
, , εν 2 “ , φ' ,ὔ 
μετακάλεσαι Σίμωνα ὃς ἐπικαλεῖται Πέτρος: οὗτος ξενίζεται 
ἐν οἰκίᾳ Σίμωνος βυρσέως παρὰ θάλασσαν - ὃς παραγενόμενος 
λαλήσει σοι. 55 Ἐξαυτῆς οὖν ἔπεμψα πρός σε: σύ τε καλῶς 
ἐποίησας παραγενόμενος. Νῦν οὖν πάντες ἡμεῖς ἐνώπιον τοῦ 
θεοῦ πάρεσμεν ἀκοῦσαι πάντα τὰ προστεταγμένα σοι ὑπὸ τοῦ 
θεοῦ. ὁ Ἀνοίξας δὲ Πέτρος τὸ στόμα εἶπεν, 


10.22 εἶπον « εἶπαν 10.28 καὶ ἐμοὶ ς κἀμοὶ 
10.23 ὁ Πέτρος ς ἀναστὰς 10.30 νηστεύων καὶ ς--- 
10.24 Καὶ τῇ ἐπαύριον εἰσῆλθον Φ Τῇ 10.30 ὥραν «-- 
δὲ ἐπαύριον εἰσῆλθεν 10.32 ὃς παραγενόμενος λαλήσει σοι Φ 
10.26 αὐτὸν ἤγειρεν « ἤγειρεν αὐτὸν - 
10.26 κἀγὼ ο καὶ ἐγὼ 10.33 ὑπὸ τοῦ θεοῦ ς ὑπὸ τοῦ κυρίου 


274 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 10.35 - 10.47 


Ἔπ᾽ ἀληθείας καταλαμβάνομαι ὅτι οὐκ ἔστιν 
προσωπολήπτης ὁ θεός: “5 ἀλλ᾽ ἐν παντὶ ἔθνει ὁ φοβούμενος 
αὐτὸν καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην, δεκτὸς αὐτῷ ἐστιν. 
βδΤὸν λόγον ὃν ἀπέστειλεν τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, 
εὐαγγελιζόμενος εἰρήνην διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ --- οὗτός ἐστιν 
πάντων κύριος --- ὅ7 ὑμεῖς οἴδατε, τὸ γενόμενον ῥῆμα καθ᾽ ὅλης 

κι Η , ᾽ , ΕΣ - ,ὕ ν ν 
τῆς Ἰουδαίας, ἀρξάμενον ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, μετὰ τὸ 
’ ἄχ} Ὁ ὰ Ω , 38 " - ἢ Ὦ ν Πὴ 
βάπτισμα ὃ ἐκήρυξεν Ἰωάννης: ὃ Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ, 
ὡς ἔχρισεν αὐτὸν ὁ θεὸς πνεύματι ἁγίῳ καὶ δυνάμει, ὃς διῆλθεν 
εὐεργετῶν καὶ ἰώμενος πάντας τοὺς καταδυναστευομένους ὑπὸ 

- ὃ 4λ, .«“ ε θ0 Ν ἣΣ Ω ; - 39 Δ ἶν “ 3 

τοῦ διαβόλου, ὅτι ὁ θεὸς ἣν μετ᾽ αὐτοῦ. “" Καὶ ἡμεῖς ἐσμεν 
μάρτυρες πάντων ὧν ἐποίησεν ἔν τε τῇ χώρᾳ τῶν Ἰουδαίων καὶ 
ἐν Ἱερουσαλήμ: ὃν καὶ ἀνεῖλον κρεμάσαντες ἐπὶ ξύλου. 
Ὁ Τοῦτον ὁ θεὸς ἤγειρεν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, καὶ ἔδωκεν αὐτὸν 
ἐμφανῆ γενέσθαι, 7: οὐ παντὶ τῷ λαῷ, ἀλλὰ μάρτυσιν τοῖς 
προκεχειροτονημένοις ὑπὸ τοῦ θεοῦ, ἡμῖν, οἵτινες συνεφάγομεν 
καὶ συνεπίομεν αὐτῷ μετὰ τὸ ἀναστῆναι αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. 
42Κ, Ν Ὰ λ ς “- ,ὔ ΄' λ '΄Νν ᾿ ὃ , θ 

αἱ παρήγγειλεν ἡμῖν κηρύξαι τῷ λαῷ, καὶ διαμαρτύρασθαι 
ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ ὡρισμένος ὑπὸ τοῦ θεοῦ κριτὴς ζώντων καὶ 
νεκρῶν. Τ᾽ Τούτῳ πάντες οἱ προφῆται μαρτυροῦσιν, ἄφεσιν 
ἁμαρτιῶν λαβεῖν διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ πάντα τὸν 
πιστεύοντα εἰς αὐτόν. 


Δ Ἔτι λαλοῦντος τοῦ Πέτρου τὰ ῥήματα ταῦτα, ἐπέπεσεν 
τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ πάντας τοὺς ἀκούοντας τὸν λόγον. 
45 Καὶ ἐξέστησαν οἱ ἐκ περιτομῆς πιστοί, ὅσοι συνῆλθον τῷ 
Πέτρῳ, ὅτι καὶ ἐπὶ τὰ ἔθνη ἣ δωρεὰ τοῦ ἁγίου πνεύματος 


46 Ἤκουον γὰρ αὐτῶν λαλούντων γλώσσαις, καὶ 


ἐκκέχυται. 
μεγαλυνόντων τὸν θεόν. Τότε ἀπεκρίθη ὁ Πέτρος, “Μήτι τὸ 
ὕδωρ κωλῦσαι δύναταί τις, τοῦ μὴ βαπτισθῆναι τούτους, 


οἵτινες τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔλαβον καθὼς καὶ ἡμεῖς; 


10.34 προσωπολήπτης 10.39 ἀνεῖλον ς ἀνεῖλαν 
προσωπολήμπτης 10.40 τῇ « [ἐν] τῇ 
10.36 ὃν « [ὃν] 10.42 αὐτός « οὗτός 
10.37 ἀρξάμενον « ἀρξάμενος 10.45 συνῆλθον « συνῆλθαν 
10.38 Ναζαρέτ « Ναζαρέθ 10.46 ὃ ς---- 
10.39 ἐσμεν «-- 10.47 κωλῦσαι δύναταί « δύναται 
10.39 ἐν Ἱερουσαλήμ « [ἐν] κωλῦσαί 
Ἰερουσαλήμ 10.47 καθὼς ς ὡς 


275 


10.48 - 11.16 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


4δ Προσέταξέν τε αὐτοὺς βαπτισθῆναι ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ 
κυρίου. Τότε ἠρώτησαν αὐτὸν ἐπιμεῖναι ἡμέρας τινάς. 


Ι Ι Ἤκουσαν δὲ οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ ἀδελφοὶ οἱ ὄντες 
Ν Ν 3 ἤ .-,͵ Ἂχ ν 3 δ , Ν Ἐ 
κατὰ τὴν Ἰουδαίαν ὅτι καὶ τὰ ἔθνη ἐδέξαντο τὸν λόγον 
τοῦ θεοῦ. 2 Καὶ ὅτε ἀνέβη Πέτρος εἰς Ἱεροσόλυμα, διεκρίνοντο 
πρὸς αὐτὸν οἱ ἐκ περιτομῆς, “λέγοντες ὅτι Πρὸς ἄνδρας 
ἀκροβυστίαν ἔχοντας εἰσῆλθες, καὶ συνέφαγες αὐτοῖς. 
1 ᾿Αρξάμενος δὲ ὁ Πέτρος ἐξετίθετο αὐτοῖς καθεξῆς λέγων, 
5 Ἐγὼ ἤμην ἐν πόλει Ἰόππῃ προσευχόμενος, καὶ εἶδον ἐν 
ἐκστάσει ὅραμα, καταβαῖνον σκεῦός τι, ὡς ὀθόνην μεγάλην 
τέσσαρσιν ἀρχαῖς καθιεμένην ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἦλθεν ἄχρι 
ἐμοῦ- “ εἰς ἣν ἀτενίσας κατενόουν, καὶ εἶδον τὰ τετράποδα τῆς 
γῆς καὶ τὰ θηρία καὶ τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ. 
7 Ἤκουσα δὲ φωνῆς λεγούσης μοι, Ἀναστάς, Πέτρε, θῦσον καὶ 
, 8πϑ , σι , .« - Ν 5 ἃ 
φάγε. ὃ Εἶπον δέ, Μηδαμῶς, κύριε- ὅτι πᾶν κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον 
᾽ , ἃ - "ἧς Ἷ Ν , 9» τς , Ν 
οὐδέποτε εἰσῆλθεν εἰς τὸ στόμα μου. 7 Ἀπεκρίθη δέ μοι φωνὴ 
ἐκ δευτέρου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, Ἃ ὁ θεὸς ἐκαθάρισεν, σὺ μὴ 
, 10 ΄“- ἊΝ, 9. , Ξ ἊΝ, Ψ' Ν , 5 ἣ, 
κοίνου. ᾿“ Τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ τρίς, καὶ πάλιν ἀνεσπάσθη 
ἅπαντα εἰς τὸν οὐρανόν. [: Καὶ ἰδού, ἐξαυτῆς τρεῖς ἄνδρες 
ἐπέστησαν ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἐν ἢ ἤμην, ἀπεσταλμένοι ἀπὸ 
Καισαρείας πρός με. [2Εἶπεν δέ μοι τὸ πνεῦμα συνελθεῖν 
αὐτοῖς, μηδὲν διακρινόμενον. Ἦλθον δὲ σὺν ἐμοὶ καὶ οἱ ἕξ 
ἀδελφοὶ οὗτοι, καὶ εἰσήλθομεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἀνδρός: 
153 ἀπήγγειλέν τε ἡμῖν πῶς εἶδεν τὸν ἄγγελον ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ 
σταθέντα, καὶ εἰπόντα αὐτῷ, Ἀπόστειλον εἰς Ἰόππην ἄνδρας, 
καὶ μετάπεμψαι Σίμωνα, τὸν ἐπικαλούμενον Πέτρον, ᾿"ὃς 
λαλήσει ῥήματα πρός σε, ἐν οἷς σωθήσῃ σὺ καὶ πᾶς ὁ οἶκός 
15 χ ςνἢὦ , Ων ΕΝ Ν - ᾿ 
σου. ᾽ Ἐν δὲ τῷ ἄρξασθαί με λαλεῖν, ἐπέπεσεν τὸ πνεῦμα τὸ 
ἅγιον ἐπ᾿ αὐτούς, ὥσπερ καὶ ἐφ᾽ ἡμᾶς ἐν ἀρχῇ. '6 Ἐμνήσθην δὲ 
τοῦ ῥήματος κυρίου, ὡς ἔλεγεν, Ἰωάννης μὲν ἐβάπτισεν ὕδατι, 


10.48 τε « δὲ 11.9 μοι «--- 
10.48 βαπτισθῆναι ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ 11.10 πάλιν ἀνεσπάσθη ς« ἀνεσπάσθη 
κυρίου Φ ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πάλιν 
χριστοῦ βαπτισθῆναι 11.11 ἤμην « ἦμεν 
11.2 Καὶ ὅτε ς ὅτε δὲ 11.12 μοι τὸ πνεῦμα «ς τὸ πνεῦμά μοι 
11.2 Ἱεροσόλυμα ς Ἰερουσαλήμ 11.12 διακρινόμενον ς διακρίναντα 
11.3 Πρὸς ς Εἰσῆλθες πρὸς 11.13 τε « δὲ 
11.3. εἰσῆλθες «--- 11.13 τὸν ἄγγελον « [τὸν] ἄγγελον 
114 ὃ--- 11.13 αὐτῷ «-- 
11.7 φωνῆς « καὶ φωνῆς 11.13 ἄνδρας «--- 
11.8 πᾶν ς-- 11.16 κυρίου « τοῦ κυρίου 


276 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 11.17 - 11.29 


, 


ὑμεῖς δὲ βαπτισθήσεσθε ἐν πνεύματι ἁγίῳ. 17 Εἰ οὖν τὴν ἴσην 
δωρεὰν ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ θεὸς ὡς καὶ ἡμῖν, πιστεύσασιν ἐπὶ τὸν 
κύριον Ἰησοῦν χριστόν, ἐγὼ δὲ τίς ἤμην δυνατὸς κωλῦσαι τὸν 
θεόν; δ Ἀκούσαντες δὲ ταῦτα ἡσύχασαν, καὶ ἐδόξαζον τὸν 
θεόν, λέγοντες, Ἄρα γε καὶ τοῖς ἔθνεσιν ὁ θεὸς τὴν μετάνοιαν 
ἔδωκεν εἰς ζωήν. 


19 Ἂς χ 5 , ἊΝ - , - ᾿ 

Οἱ μὲν οὖν διασπαρέντες ἀπὸ τῆς θλίψεως τῆς γενομένης 

Ἂ Ν , ΄“ .« ᾿ Ν , Ἁ 
ἐπὶ Στεφάνῳ διῆλθον ἕως Φοινίκης καὶ Κύπρου καὶ 
᾿Αντιοχείας, μηδενὶ λαλοῦντες τὸν λόγον εἰ μὴ μόνον 
Ἰουδαίοις. 9 Ἦσαν δέ τινες ἐξ αὐτῶν ἄνδρες Κύπριοι καὶ 
Κυρηναῖοι, οἵτινες εἰσελθόντες εἰς ᾿Αντιόχειαν, ἐλάλουν πρὸς 
τοὺς Ἑλληνιστάς, εὐαγγελιζόμενοι τὸν κύριον Ἰησοῦν. 2) Καὶ 
ἦν χεὶρ κυρίου μετ᾽ αὐτῶν. πολύς τε ἀριθμὸς πιστεύσας 
ἐπέστρεψεν ἐπὶ τὸν κύριον. 22 Ἠκούσθη δὲ ὁ λόγος εἰς τὰ ὦτα 
τῆς ἐκκλησίας τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις περὶ αὐτῶν: καὶ 
28 ὃς 
, Ἃ. 5 Ν Ν ’, ῬΑ, ΄- 3 ’, ἂ 
παραγενόμενος καὶ ἰδὼν τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἐχάρη, καὶ 
παρεκάλει πάντας τῇ προθέσει τῆς καρδίας προσμένειν τῷ 
κυρίῳ: Ζ'ὅτι ἦν ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ πλήρης πνεύματος ἁγίου καὶ 


πίστεως: καὶ προσετέθη ὄχλος ἱκανὸς τῷ κυρίῳ. 5 Ἐξῆλθεν δὲ 
2 


ἐξαπέστειλαν Βαρνάβαν διελθεῖν ἕως Ἀντιοχείας: 


εἰς Ταρσὸν ὁ Βαρνάβας ἀναζητῆσαι Σαῦλον, 2 καὶ εὑρὼν 
ἤγαγεν αὐτὸν εἰς ᾿Αντιόχειαν. Ἐγένετο δὲ αὐτοὺς ἐνιαυτὸν 
Ὅν. “ “ 9 ,ὔ Α ’, "᾽ ε [ 

ὅλον συναχθῆναι τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ διδάξαι ὄχλον ἱκανόν, 
χρηματίσαι τε πρώτον ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τοὺς μαθητὰς 


Χριστιανούς. 


27 Ἐν ταύταις δὲ ταῖς ἡμέραις κατῆλθον ἀπὸ Ἱεροσολύμων 
προφῆται εἰς Ἀντιόχειαν. 25 Ἀναστὰς δὲ εἷς ἐξ αὐτῶν ὀνόματι 
"»ὕ᾿ 3 β Ν ΄“- , Ν , , 

Ἄγαβος, ἐσήμανεν διὰ τοῦ πνεύματος λιμὸν μέγαν μέλλειν 
ἔσεσθαι ἐφ᾽ ὅλην τὴν οἰκουμένην ὅστις καὶ ἐγένετο ἐπὶ 
Κλαυδίου Καίσαρος. 2 Τῶν δὲ μαθητῶν καθὼς εὐπορεῖτό τις, 


11.17 δὲ ς--- 11.22 διελθεῖν ς [διελθεῖν] 
11.18 ἐδόξαζον Φ ἐδόξασαν 11.23 τοῦ « [τὴν] τοῦ 
11.18 Ἄραγε ς Ἄρα 11.25 ὁ Βαρνάβος «ε--- 
11.18 ἔδωκεν εἰς ζωήν ο εἰς ζωὴν 11.26 αὐτὸν «--- 
ἔδωκεν 11.26 αὐτοὺς « αὐτοῖς καὶ 
11.20 εἰσελθόντες « ἐλθόντες 11.26 τῇ «ἐν τῇ 
11.20 πρὸς « καὶ πρὸς 11.26 πρώτον «πρώτως 
11.21 πιστεύσας « ὁ πιστεύσας 11.28 μέγαν ὁ« μεγάλην 
11.22 ἐν Ἱεροσολύμοις « οὔσης ἐν 11.28 ὅστις καὶ ς ἥτις 
Ἰερουσαλὴμ 11.28 Καίσαρος «--- 


277 


11.30 - 12.12 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ὥρισαν ἕκαστος αὐτῶν εἰς διακονίαν πέμψαι τοῖς κατοικοῦσιν 

ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ἀδελφοῖς: "ὃ καὶ ἐποίησαν, ἀποστείλαντες 
Ν Ἂς , Α᾿ Ν , Ν ,ὔ 

πρὸς τοὺς πρεσβυτέρους διὰ χειρὸς Βαρνάβα καὶ Σαύλου. 


Ι 2 Κατ᾽ ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ 

βασιλεὺς τὰς χεῖρας κακῶσαί τινας τῶν ἀπὸ τῆς 
ἐκκλησίας. 2 Ἀνεῖλεν δὲ Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν Ἰωάννου 
μαχαίρᾳ. ὁ Καὶ ἰδὼν ὅτι ἀρεστόν ἐστιν τοῖς Ἰουδαίοις, 
προσέθετο συλλαβεῖν καὶ Πέτρον --- ἦσαν δὲ αἱ ἡμέραι τῶν 
ἀζύμων --- “ὃν καὶ πιάσας ἔθετο εἰς φυλακήν, παραδοὺς 
τέσσαρσιν τετραδίοις στρατιωτῶν φυλάσσειν αὐτόν, 
βουλόμενος μετὰ τὸ Πάσχα ἀναγαγεῖν αὐτὸν τῷ λαῷ. “ Ὁ μὲν 
οὖν Πέτρος ἐτηρεῖτο ἐν τῇ φυλακῇ. προσευχὴ δὲ ἦν ἐκτενὴς 
γινομένη ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας πρὸς τὸν θεὸν ὑπὲρ αὐτοῦ. “Ὅτε 
δὲ ἔμελλεν αὐτὸν προάγειν ὁ Ἡρῴδης, τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ἦν ὁ 
Πέτρος κοιμώμενος μεταξὺ δύο στρατιωτῶν, δεδεμένος 
ἁλύσεσιν δυσίν: φύλακές τε πρὸ τῆς θύρας ἐτήρουν τὴν 
φυλακήν. 7 Καὶ ἰδού, ἄγγελος κυρίου ἐπέστη, καὶ φῶς ἔλαμψεν 
ἐν τῷ οἰκήματι: πατάξας δὲ τὴν πλευρὰν τοῦ Πέτρου, ἤγειρεν 
αὐτὸν λέγων, ᾿Ανάστα ἐν τάχει. Καὶ ἐξέπεσον αὐτοῦ αἱ ἁλύσεις 
ἐκ τῶν χειρῶν. ὃ Εἶπέν τε ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτόν, Περίζωσαι καὶ 
ὑπόδησαι τὰ σανδάλιά σου. Ἐποίησεν δὲ οὕτως. Καὶ λέγει 
αὐτῷ, Περιβαλοῦ τὸ ἱμάτιόν σου, καὶ ἀκολούθει μοι. " Καὶ 
ἐξελθὼν ἠκολούθει αὐτῷ- καὶ οὐκ ἤδει ὅτι ἀληθές ἐστιν τὸ 
γινόμενον διὰ τοῦ ἀγγέλου, ἐδόκει δὲ ὅραμα βλέπειν. 
10 Διελθόντες δὲ πρώτην φυλακὴν καὶ δευτέραν, ἦλθον ἐπὶ τὴν 
πύλην τὴν σιδηρᾶν, τὴν φέρουσαν εἰς τὴν πόλιν, ἥτις αὐτομάτη 
ἠνοίχθη αὐτοῖς: καὶ ἐξελθόντες προῆλθον ῥύμην μίαν, καὶ 
εὐθέως ἀπέστη ὁ ἄγγελος ἀπ᾿ αὐτοῦ. 1: Καὶ ὁ Πέτρος, γενόμενος 
ἐν ἑαυτῷ, εἶπεν, Νῦν οἶδα ἀληθῶς ὅτι ἐξαπέστειλεν κύριος τὸν 
ἄγγελον αὐτοῦ, καὶ ἐξείλετό με ἐκ χειρὸς Ἡρῴδου καὶ πάσης 
τῆς προσδοκίας τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων. 'ΖΣυνιδών τε ἦλθεν 


12.2 μαχαίρᾳ ὁ μαχαίρῃ 12.8 τε ο δὲ 
12.3 Καὶ ἰδὼν . Ἰδὼν δὲ 12.8 Περίζωσαι Φ Ζῶσαι 
12.3 αἱ φ[αἱ] 12.9 αὐτῷ ς--- 
12.5 ἐκτενὴς ὁ ἐκτενῶς 12.10 ἦλθον « ἦλθαν 
12.5 ὑπὲρ «περὶ 12.10 ἠνοίχθη « ἠνοίγη 
12.6 ἔμελλεν « ἤμελλεν 12.11 γενόμενος ἐν ἑαυτῷ ο ἐν ἑαυτῷ 
12.6 αὐτὸν προάγειν « προαγαγεῖν γενόμενος 
αὐτὸν 12.11 κύριος « [ὁ] κύριος 
12.7 ἐξέπεσον ς ἐξέπεσαν 12.11 ἐξείλετό ς ἐξείλατό 


278 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 12.13 - 12.25 


ἐπὶ τὴν οἰκίαν Μαρίας τῆς μητρὸς Ἰωάννου τοῦ 
ἐπικαλουμένου Μάρκου, οὗ ἦσαν ἱκανοὶ συνηθροισμένοι καὶ 
προσευχόμενοι. 15 Κρούσαντος δὲ τοῦ Πέτρου τὴν θύραν τοῦ 
πυλῶνος, προσῆλθεν παιδίσκη ὑπακοῦσαι, ὀνόματι ἹῬόδη. 
Ἰ΄ Καὶ ἐπιγνοῦσα τὴν φωνὴν τοῦ Πέτρου, ἀπὸ τῆς χαρᾶς οὐκ 
ἤνοιξεν τὸν πυλῶνα, εἰσδραμοῦσα δὲ ἀπήγγειλεν ἑστάναι τὸν 
Πέτρον πρὸ τοῦ πυλῶνος. ᾿'" Οἱ δὲ πρὸς αὐτὴν εἶπον, Μαίνῃ. Ἢ 
δὲ διϊσχυρίζετο οὕτως ἔχειν. Οἱ δὲ ἔλεγον, Ὁ ἄγγελος αὐτοῦ 
ἐστιν. [6 Ὁ δὲ Πέτρος ἐπέμενεν κρούων ἀνοίξαντες δὲ εἶδον 
αὐτόν, καὶ ἐξέστησαν. 17 Κατασείσας δὲ αὐτοῖς τῇ χειρὶ σιγᾷν, 
διηγήσατο αὐτοῖς πῶς ὁ κύριος αὐτὸν ἐξήγαγεν ἐκ τῆς 
φυλακῆς. Εἶπεν δέ, Ἀπαγγείλατε Ἰακώβῳ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς 
ταῦτα. Καὶ ἐξελθὼν ἐπορεύθη εἰς ἕτερον τόπον. ᾿ὃ Γενομένης 
δὲ ἡμέρας, ἦν τάραχος οὐκ ὀλίγος ἐν τοῖς στρατιώταις, τί ἄρα ὁ 
Πέτρος ἐγένετο. 5 Ἥρῴδης δὲ ἐπιζητήσας αὐτὸν καὶ μὴ εὑρών, 
ἀνακρίνας τοὺς φύλακας, ἐκέλευσεν ἀπαχθῆναι. Καὶ 
κατελθὼν ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Καισάρειαν διέτριβεν. 


202 Ἣν δὲ ὁ Ἡρῴδης θυμομαχῶν Τυρίοις καὶ Σιδωνίοις: 
ὁμοθυμαδὸν δὲ παρῆσαν πρὸς αὐτόν, καὶ πείσαντες Βλάστον 
τὸν ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος τοῦ βασιλέως, ἠτοῦντο εἰρήνην, διὰ τὸ 

, τὴν τὰ ἣ, νὴ 3 Ν - - 1 - ἣ 
τρέφεσθαι αὐτῶν τὴν χώραν ἀπὸ τῆς βασιλικῆς. 7) Τακτῇ δὲ 
π , ξ ἐ ᾿ 3 τ 3 ΄“ , ς: , 
ἡμέρᾳ ὁ Ἡρῴδης ἐνδυσάμενος ἐσθῆτα βασιλικήν, καὶ καθίσας 
Ἂ; “ας ΄- , “- , Ν Ἂ , 22 Ἂς, κι 
ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐδημηγόρει πρὸς αὐτούς. ““ὋὉ δὲ δῆμος 
᾿ , μι Ν »ι Ν 3 ,ὕ 23 - Ν Ἰκ Η 
ἐπεφώνει, Φωνὴ θεοῦ καὶ οὐκ ἀνθρώπου. “Παραχρῆμα δὲ Θεοῦ φωνὴ 
3 , ΟΝ ᾿, ,ὔ 3 4 π᾿ τ “ , - 
ἐπάταξεν αὐτὸν ἄγγελος κυρίου, ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἔδωκεν δόξαν τῷ 
θεῷ- καὶ γενόμενος σκωληκόβρωτος, ἐξέψυξεν. 


21 Ὁ δὲ λόγος τοῦ θεοῦ ηὔξανεν καὶ ἐπληθύνετο. 


25 Βαρνάβας δὲ καὶ Σαῦλος ὑπέστρεψαν "εἰς Ἱερουσαλήμ, ἀπὸ 
πληρώσαντες τὴν διακονίαν, συμπαραλαβόντες καὶ Ἰωάννην 
τὸν ἐπικληθέντα Μάρκον. 


12.12 Μαρίας «τῆς Μαρίας 12.19 τὴν «-- 

12.13 τοῦ Πέτρου ς αὐτοῦ 12.20 ὁ Ἡρῴδης «--- 

12.15 εἶπον ς εἶπαν 12.21 καὶ « [καὶ] 

12.15 αὐτοῦ ἐστιν « ἐστιν αὐτοῦ 12.22 Φωνὴ θεοῦ ς Θεοῦ φωνὴ 
12.16 εἶδον « εἶδαν 12.23 δόξαν ς τὴν δόξαν 

12.17 αὐτοῖς πῶς « [αὐτοῖς] πῶς 12.25 καὶ Ἰωάννην ς Ἰωάννην 


12.17 Εἰπεν δέ ς Εἶπεν τε 


279 


13.1 - 13.13 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ι 3 Ἦσαν δέ τινες ἐν ᾿Αντιοχείᾳ κατὰ τὴν οὖσαν 
δ ,ὔ ΄“ Ν: ’, ἐν Ψ 
ἐκκλησίαν προφῆται καὶ διδάσκαλοι, ὅ τε Βαρνάβας 

Ἁ Ν ε ἐδ ,ὔ Ν ὁ 3 ψδὴ: 
καὶ Συμεὼν ὁ καλούμενος Νίγερ, καὶ Λούκιος ὁ Κυρηναῖος, 

Μαναήν τε Ἡρῴδου τοῦ τετράρχου σύντροφος, καὶ Σαῦλος. 

2 Λειτουργούντων δὲ αὐτῶν τῷ κυρίῳ καὶ νηστευόντων, εἶπεν 

τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ᾿Αφορίσατε δή μοι τὸν Βαρνάβαν καὶ τὸν 

σι 3: Ν "᾽ ΠΩΣ , 3 , 3 , 

Σαῦλον εἰς τὸ ἔργον ὃ προσκέκλημαι αὐτούς. Τότε 

νηστεύσαντες καὶ προσευξάμενοι καὶ ἐπιθέντες τὰς χεῖρας 

αὐτοῖς, ἀπέλυσαν. 


Τρῦτοι μὲν οὖν, ἐκπεμφθέντες ὑπὸ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου, 
“. 3 Ν , 2 “- τ Ὁ , ᾿ ν 
τε κατῆλθον εἰς τὴν Σελεύκειαν - ἐκεῖθεν ᾿ δὲ΄ ἀπέπλευσαν εἰς τὴν 
Κύπρον. " Καὶ γενόμενοι ἐν Σαλαμῖνι, κατήγγελλον τὸν λόγον 
τοῦ θεοῦ ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων - εἶχον δὲ καὶ 
Ἰωάννην ὑπηρέτην. “Διελθόντες δὲ τὴν νῆσον ἄχρι Πάφου, 
εὑρόν τινα μάγον ψευδοπροφήτην Ἰουδαῖον, ᾧ ὄνομα 
Βαρϊησοον Βαρϊησοῦς, ὃς ἦν σὺν τῷ ἀνθυπάτῳ Σεργίῳ Παύλῳ, ἀνδρὶ 
συνετῷ. Οὗτος προσκαλεσάμενος Βαρνάβαν καὶ Σαῦλον 
2 , ᾿ [ο Ν , - ΄- 8» ,ὔ Ν 
ἐπεζήτησεν ἀκοῦσαι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ. ὃ ᾿Ανθίστατο δὲ 
αὐτοῖς Ἐλύμας, ὁ μάγος --- οὕτως γὰρ μεθερμηνεύεται τὸ 
ὄνομα αὐτοῦ --- ζητῶν διαστρέψαι τὸν ἀνθύπατον ἀπὸ τῆς 
πίστεως. “Σαῦλος δέ, ὁ καὶ Παῦλος, πλησθεὶς πνεύματος 
ἁγίου, καὶ ἀτενίσας εἰς αὐτὸν εἶπεν, Ὦ πλήρης παντὸς 
δόλου καὶ πάσης ῥᾳδιουργίας, υἱὲ διαβόλου, ἐχθρὲ πάσης 
δικαιοσύνης, οὐ παύσῃ διαστρέφων τὰς ὁδοὺς κυρίου τὰς 
εὐθείας; 1: Καὶ νῦν ἰδού, χεὶρ κυρίου ἐπὶ σέ, καὶ ἔσῃ τυφλός, 
4, , Η - » - ΝΝ νιν "2 
μὴ βλέπων τὸν ἥλιον ἄχρι καιροῦ. Παραχρῆμα δὲ ἐπέπεσεν ἐπ 
αὐτὸν ἀχλὺς καὶ σκότος, καὶ περιάγων ἐζήτει χειραγωγούς. 
ἸΣΤότε ἰδὼν ὁ ἀνθύπατος τὸ γεγονὸς ἐπίστευσεν, 
ἐκπλησσόμενος ἐπὶ τῇ διδαχῇ τοῦ κυρίου. 


13 Αναχθέντες δὲ ἀπὸ τῆς Πάφου οἱ περὶ τὸν Παῦλον ἦλθον 
εἰς Πέργην τῆς Παμφυλίας. Ἰωάννης δὲ ἀποχωρήσας ἀπ᾽ 


13.1 τινες «-- 13.4 τὴν Κύπρον ς Κύπρον 

13.1 τετράρχου « τετραάρχου 13.6 τὴν ο ὅλην τὴν 

13.2 τὸν Σαῦλον ς Σαῦλον 13.6 τινα «ἄνδρα τινὰ 

13.4 Οὗτοι « Αὐτοὶ 13.6 Βαρϊησοῦς ς Βαριησοῦ 

13.4 πνεύματος τοῦ ἁγίου « ἁγίου 13.9 καὶ ἀτενίσας ς ἀτενίσας 
πνεύματος 13.10 κυρίου « [τοῦ] κυρίου 

13.4 τὴν Σελεύκειαν Φ Σελεύκειαν 13.11 δὲ ἐπέπεσεν « τε ἔπεσεν 

13.4 δὲ τε 13.13 τὸν «-- 


280 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 13.14 - 13.27 


αὐτῶν ὑπέστρεψεν εἰς Ἱεροσόλυμα. ᾿ Αὐτοὶ δὲ διελθόντες ἀπὸ 
τῆς Πέργης, παρεγένοντο εἰς ᾿Αντιόχειαν τῆς Πισιδίας, καὶ 
εἰσελθόντες εἰς τὴν συναγωγὴν τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων, 
ἐκάθισαν. ὃ Μετὰ δὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νόμου καὶ τῶν 
προφητῶν, ἀπέστειλαν οἱ ἀρχισυνάγωγοι πρὸς αὐτούς, 
λέγοντες, Ἄνδρες ἀδελφοί, εἰ ἔστιν λόγος ἐν ὑμῖν 
παρακλήσεως πρὸς τὸν λαόν, λέγετε. 15 Αναστὰς δὲ Παῦλος, 
καὶ κατασείσας τῇ χειρί, εἶπεν, 


"Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, καὶ οἱ φοβούμενοι τὸν θεόν, 


17 Ὁ θεὸς τοῦ λαοῦ τούτου ἐξελέξατο τοὺς πατέρας 


ἀκούσατε. 
ἡμῶν, καὶ τὸν λαὸν ὕψωσεν ἐν τῇ παροικίᾳ ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, καὶ 
μετὰ βραχίονος ὑψηλοῦ ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐξ αὐτῆς. ὃ Καὶ ὡς 
τεσσαρακονταετῇ χρόνον ἐτροποφόρησεν αὐτοὺς ἐν τῇ ἐρήμῳ. 
19 Καὶ καθελὼν ἔθνη ἑπτὰ ἐν γῇ Χαναάν, κατεκληρονόμησεν 
αὐτοῖς τὴν γῆν αὐτῶν. 2᾽ Καὶ μετὰ ταῦτα, ὡς ἔτεσιν 
τετρακοσίοις καὶ πεντήκοντα, ἔδωκεν κριτὰς ἕως Σαμουὴλ τοῦ 
προφήτου. 2: Κἀκεῖθεν τήσαντο βασιλέα, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ 
θεὸς τὸν Σαοὺλ υἱὸν Κίς, ἄνδρα ἐκ φυλῆς Βενιαμίν, ἔτη 
τεσσαράκοντα. 2 Καὶ μεταστήσας αὐτόν, ἤγειρεν αὐτοῖς τὸν 
Δαυὶδ εἰς βασιλέα, ᾧ καὶ εἶπεν μαρτυρήσας, Εῦρον Δαυὶδ τὸν 
τοῦ Ἰεσσαί, ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν μου, ὃς ποιήσει πάντα τὰ 
θελήματά μου. “'᾿ΓΤούτου ὁ θεὸς ἀπὸ τοῦ σπέρματος κατ᾽ 
ΞΖ προκηρύξαντος 
Ἰωάννου πρὸ προσώπου τῆς εἰσόδου αὐτοῦ βάπτισμα 


ἐπαγγελίαν ἤγαγεν τῷ Ἰσραὴλ σωτηρίαν, 


μετανοίας τῷ Ἰσραήλ. 2 Ὡς δὲ ἐπλήρου “δ΄ Ἰωάννης τὸν -- 
δρόμον, ἔλεγεν, Τίνα με ὑπονοεῖτε εἶναι; Οὐκ εἰμὶ ἐγώ. Ἀλλ᾽ 
ἰδού, ἔρχεται μετ᾽ ἐμέ, οὗ οὐκ εἰμὶ ἄξιος τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν 
λῦσαι. 25 Ἄνδρες ἀδελφοί, υἱοὶ γένους Ἀβραάμ, καὶ οἱ ἐν ὑμῖν 
φοβούμενοι τὸν θεόν, ὑμῖν ὁ λόγος τῆς σωτηρίας ταύτης 
ἀπεστάλη. 2) Οἱ γὰρ κατοικοῦντες ᾿ἐν᾽ Ἱερουσαλὴμ καὶ οἱ -- 


13.14 τῆς Πισιδίας ς τὴν Πισιδίαν μετὰ ταῦτα 

13.14 εἰσελθόντες ς [εἰσ]ελθόντες 13.20 τοῦ «[τοῦ] 

13.15 ἔστιν λόγος ἐν ὑμῖν « τίς ἐστιν ἐν 13.21 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
ὑμῖν λόγος 13.22 αὐτοῖς τὸν Δαυὶδ ς τὸν Δαυὶδ 

13.17 ἐξελέξατο ς Ἰσραὴλ ἐξελέξατο αὐτοῖς 

13.17 Αἰγύπτῳ « Αἰγύπτου 13.23 σωτηρίαν Φ σωτῆρα Ἰησοῦν 

13.18 τεσσαρακονταετῆ « 13.24 τῷ « παντὶ τῷ λαῷ 
τεσσερακονταετῆ 13.25 ὁ --- 

13.19 αὐτοῖς «--- 13.25 Τίνα με « Τί ἐμὲ 

13.20 Καὶ μετὰ ταῦτα «--- 13.26 ὑμῖν ὁ « ἡμῖν ὁ 

13.20 πεντήκοντα « πεντήκοντα Καὶ 13.26 ἀπεστάλη « ἐξαπεστάλη 


281 


13.28ὃ - 13.43 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Μωσέως 


δὲ αὐτῶν 


ῥήματα ταῦτα 


ἄρχοντες αὐτῶν, τοῦτον ἀγνοήσαντες, καὶ τὰς φωνὰς τῶν 
προφητῶν τὰς κατὰ πᾶν σάββατον ἀναγινωσκομένας, 
, 2 , 28 ν , Ἂν τον ᾿' 
κρίναντες ἐπλήρωσαν. “ὃ Καὶ μηδεμίαν αἰτίαν θανάτου 
εὑρόντες, ἠτήσαντο Πιλάτον ἀναιρεθῆναι αὐτόν. 2. Ὡς δὲ 
ἐτέλεσαν πάντα τὰ περὶ αὐτοῦ γεγραμμένα, καθελόντες ἀπὸ 
- ύλ ἔθ Ὗ “ 30 δὲ θ ᾿ "“᾿ οι δι 3 
τοῦ ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον. ὲἐ θεὸς ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ 
νεκρῶν - 5] ὃς ὥφθη ἐπὶ ἡμέρας πλείους τοῖς συναναβᾶσιν αὐτῷ 
ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας εἰς Ἱερουσαλήμ, οἵτινές εἰσιν μάρτυρες 
᾽ ΄“ μὴ Ν , 32 ἧς ἐν “ ς ΄- ᾽ , ν 
αὐτοῦ πρὸς τὸν λαόν. 52 Καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς εὐαγγελιζόμεθα τὴν 
πρὸς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίαν γενομένην, ὅτι ταύτην ὁ θεὸς 
ἐκπεπλήρωκεν τοῖς τέκνοις αὐτῶν ἡμῖν, ἀναστήσας Ἰησοῦν 
33 ὡς καὶ ἐν τῷ ψαλμῷ τῷ δευτέρῳ γέγραπται, Υἱός μου εἶ σύ, 
ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. 5 Ὅτι δὲ ἀνέστησεν αὐτὸν ἐκ 
νεκρῶν, μηκέτι μέλλοντα ὑποστρέφειν εἰς διαφθοράν, οὕτως 
᾿, .«“ ,ὔ ς “ Ἂς Ἐν Ν ν , 35 Ν ἊΣ 
εἴρηκεν ὅτι Δώσω ὑμῖν τὰ ὅσια Δαυὶδ τὰ πιστά. “" Διὸ καὶ ἐν 
ς ,ὔ , 3 , Υ - Ἅ 5 ΨᾺ Σ ὁ 
ἑτέρῳ λέγει, Οὐ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν: 
36 Δαυὶδ μὲν γὰρ ἰδίᾳ γενεᾷ ὑπηρετήσας τῇ τοῦ θεοῦ βουλῇ 
ἐκοιμήθη, καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ, καὶ εἶδεν 
διαφθοράν. ὅ7ὃν δὲ ὁ θεὸς ἤγειρεν, οὐκ εἶδεν διαφθοράν. 
38 γνωστὸν οὖν ἔστω ὑμῖν, ἄνδρες ἀδελφοί, ὅτι διὰ τούτου ὑμῖν 
ἄφεσις ἁμαρτιῶν καταγγέλλεται: “ καὶ ἀπὸ πάντων ὧν οὐκ 
᾿ , ε ΄ι , Γ “. , Ἴ ΄ν Ἂ , κι ε 
ἠδυνήθητε ἐν τῷ νόμῳ Μωῦσέως᾽ δικαιωθῆναι, ἐν τούτῳ πᾶς ὁ 
πιστεύων δικαιοῦται. 2 Βλέπετε οὖν μὴ ἐπέλθῃ ἐφ᾽ ὑμᾶς τὸ 


ΤΙ Ἴδετε, οἱ καταφρονηταί, καὶ 


εἰρημένον ἐν τοῖς προφήταις, 
θαυμάσατε, καὶ ἀφανίσθητε- ὅτι ἔργον ἐγὼ ἐργάζομαι ἐν ταῖς 


ἡμέραις ὑμῶν, ὃ οὐ μὴ πιστεύσητε, ἐάν τις ἐκδιηγῆται ὑμῖν. 


12 Ἐξιόντων ᾿δὲ᾽ ἐκ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, 
παρεκάλουν τὰ ἔθνη εἰς τὸ μεταξὺ σάββατον λαληθῆναι 
αὐτοῖς τὰ ᾿ῥήματα. “᾿ Λυθείσης δὲ τῆς συναγωγῆς, 
3 , Ἂ ὧν. Ω ᾿ Ἂ ΄ι , 
ἠκολούθησαν πολλοὶ τῶν Ἰουδαίων καὶ τῶν σεβομένων 

Τὰ ΄- , Ά ΄ ᾿ - 
προσηλύτων τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Βαρνάβᾳ: οἵτινες 
προσλαλοῦντες, ἔπειθον αὐτοὺς ἐπιμένειν τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ. 


13.31 εἰσιν « [νῦν] εἰσιν 13.41 ἐγὼ ἐργάζομαι « ἐργάζομαι ἐγὼ 

13.32 αὐτῶν « [αὐτῶν] 13.41 ὃ «ἔργον ὃ 

13.33 τῷ δευτέρῳ γέγραπται Φ 13.42 ἐκ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων 
γέγραπται τῷ δευτέρῳ 4 αὐτῶν 

13.35 Διὸ φ Διότι 13.42 τὰ ἔθνη «--- 

13.39 καὶ « [καὶ] 13.42 ῥήματα ςΦ ῥήματα ταῦτα 

13.39 τῷ «ς-- 13.43 ἔπειθον « αὐτοῖς ἔπειθον 

13.40 ἐφ᾽ ὑμᾶς ς-- 13.43 ἐπιμένειν ὁ προσμένειν 


282 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 13.44 - 14.5 


“Τῷ τε ἐρχομένῳ σαββάτῳ σχεδὸν πᾶσα ἣ πόλις συνήχθη 
ἀκοῦσαι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ. “ Ἰδόντες δὲ οἱ Ἰουδαῖοι τοὺς 
"᾽ Ἄ , , Ν 4, , “-“ ἐς Ν ζω 
ὄχλους ἐπλήσθησαν ζήλου, καὶ ἀντέλεγον τοῖς ὑπὸ τοῦ 
Παύλου λεγομένοις, ἀντιλέγοντες καὶ βλασφημοῦντες. 
46 Παρρησιασάμενοι δὲ ὁ Παῦλος καὶ ὁ Βαρνάβας εἶπον, Ὑμῖν 
κ 3 “ - - Ν , - απ ν ᾿ 
ἦν ἀναγκαῖον πρῶτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ. Ἐπειδὴ 
δὲ ἀπωθεῖσθε αὐτόν, καὶ οὐκ ἀξίους κρίνετε ἑαυτοὺς τῆς 

3 ᾿ - ᾽ Ν , Ἂν ν᾿, 47 .- ν 
αἰωνίου ζωῆς, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. “΄ Οὕτως γὰρ 
ἐντέταλται ἡμῖν ὁ κύριος, Τέθεικά σε εἰς φῶς ἐθνῶν, τοῦ εἰναί 
σε εἰς σωτηρίαν ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. “ὃ Ἀκούοντα δὲ τὰ ἔθνη 
᾿Γἔχαιρεν,᾽ καὶ ἐδόξαζον τὸν λόγον τοῦ κυρίου, καὶ ἐπίστευσαν ἔχαιρον 
ὅσοι ἦσαν τεταγμένοι εἰς ζωὴν αἰώνιον. “9 Διεφέρετο δὲ ὁ λόγος 

“- , “ἡ “- , 50 : Ἂν τῷ! “ , 
τοῦ κυρίου δι᾽ ὅλης τῆς χώρας. ““Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι παρώτρυναν 
τὰς σεβομένας γυναῖκας καὶ τὰς εὐσχήμονας καὶ τοὺς πρώτους 
τῆς πόλεως, καὶ ἐπήγειραν διωγμὸν ἐπὶ τὸν Παῦλον καὶ τὸν 
Βαρνάβαν, καὶ ἐξέβαλον αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν. “} Οἱ δὲ 
ἐκτιναξάμενοι τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν αὐτῶν ἐπ᾽ αὐτούς, 
ἦλθον εἰς Ἰκόνιον. 52Οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπληροῦντο χαρᾶς καὶ 
πνεύματος ἁγίου. 


Ι 4 Ἐγένετο δὲ ἐν Ἰκονίῳ, κατὰ τὸ αὐτὸ εἰσελθεῖν αὐτοὺς 

εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων, καὶ λαλῆσαι οὕτως 
ὥστε πιστεῦσαι Ἰουδαίων τε καὶ Ελλήνων πολὺ πλῆθος. 2 Οἱ 
δὲ ἀπειθοῦντες Ἰουδαῖοι ἐπήγειραν καὶ ἐκάκωσαν τὰς ψυχὰς 
τῶν ἐθνῶν κατὰ τῶν ἀδελφῶν. ὁ Ἱκανὸν μὲν οὖν χρόνον 
διέτριψαν παρρησιαζόμενοι ἐπὶ τῷ κυρίῳ τῷ μαρτυροῦντι τῷ 
λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ, διδόντι σημεῖα καὶ τέρατα γίνεσθαι 
διὰ τῶν χειρῶν αὐτῶν. 7 Ἐσχίσθη δὲ τὸ πλῆθος τῆς πόλεως: καὶ 
οἱ μὲν ἦσαν σὺν τοῖς Ἰουδαίοις, οἱ δὲ σὺν τοῖς ἀποστόλοις. 
δ΄'Ὡς δὲ ἐγένετο ὁρμὴ τῶν ἐθνῶν τε καὶ Ἰουδαίων σὺν τοῖς 
ἄρχουσιν αὐτῶν, ὑβρίσαι καὶ λιθοβολῆσαι αὐτούς, 


13.44 τε ς δὲ 13.48 ἔχαιρεν « ἔχαιρον 

13.44 θεοῦ « κυρίου 13.50 καὶ τὰς ὁ τὰς 

13.45 τοῦ «--- 13.50 τὸν Βαρνάβαν ὁ Βαρναβᾶν 
13.45 λεγομένοις ς λαλουμένοις 13.51 αὐτῶν «--- 

13.45 ἀντιλέγοντες καὶ « --- 13.52 δὲ «τε 

13.46 δὲ ὃ «τε ὃ 14.2 ἀπειθοῦντες ς ἀπειθήσαντες 
13.46 εἶπον « εἶπαν 14.3 μαρτυροῦντι « μαρτυροῦντι [ἐπὶ] 


13.46 δὲ ἀπωθεῖσθε ς ἀπωθεῖσθε 


283 


14.6 - 14.20 


ἤκουεν 


ὀρθός 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


6 , , 2 ΝΥ , - , ,ὕ 
συνιδόντες κατέφυγον εἰς τὰς πόλεις τῆς Λυκαονίας, Λύστραν 
καὶ Δέρβην, καὶ τὴν περίχωρον - 7 κἀκεῖ ἦσαν εὐαγγελιζόμενοι. 
ὃ Καί τις ἀνὴρ ἐν Λύστροις ἀδύνατος τοῖς ποσὶν ἐκάθητο, 
χωλὸς ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ ὑπάρχων, ὃς οὐδέποτε 
Ἷ 9 κὰ Γ» τὶ - ,ὕ - εν 
περιπεπατήκει. “Οὗτος ἤκουσεν τοῦ Παύλου λαλοῦντος ὃς 
ἀτενίσας αὐτῷ, καὶ ἰδὼν ὅτι πίστιν ἔχει τοῦ σωθῆναι, 1 εἶπεν 
’ - ἴκς Ω , νοις Ν , Γ- ΄σι' Ἴ Ν 
μεγάλῃ τῇ φωνῇ, Ἀνάστηθι ἐπὶ τοὺς πόδας σου ὀρθῶς.᾽ Καὶ 
ἥλλετο καὶ περιεπάτει. 1 Οἱ δὲ ὄχλοι, ἰδόντες ὃ ἐποίησεν ὁ 
Παῦλος, ἐπῆραν τὴν φωνὴν αὐτῶν Λυκαονιστὶ λέγοντες, Οἱ 
θεοὶ ὁμοιωθέντες ἀνθρώποις κατέβησαν πρὸς ἡμᾶς. 
12 Ἐκάλουν τε τὸν μὲν Βαρνάβαν, Δία- τὸν δὲ Παῦλον, Ἑρμῆν, 
Ε ν᾿ ἀν ἃ τῶν ἐς ,ὔ “- , 13 - Ἰξ χῆ: εἶ - Ν 
ἐπειδὴ αὐτὸς ἣν ὁ ἡγούμενος τοῦ λόγου. ᾿ἦ Ὁ δὲ ἱερεὺς τοῦ Διὸς 
τοῦ ὄντος πρὸ τῆς πόλεως αὐτῶν, ταύρους καὶ στέμματα ἐπὶ 
Ἄς, ΄ ΕΣ , Ἔ: “-“ "᾽ Ε7 , 
τοὺς πυλῶνας ἐνέγκας, σὺν τοῖς ὄχλοις ἤθελεν θύειν. 
4 ᾿Ακούσαντες δὲ οἱ ἀπόστολοι Βαρνάβας καὶ Παῦλος, 
διαρρήξαντες τὰ ἱμάτια αὐτῶν, εἰσεπήδησαν εἰς τὸν ὄχλον, 
, 15 κ , “, ᾿ - δῇ ᾿ ν ε δ 
κράζοντες ᾿" καὶ λέγοντες, Ἄνδρες, τί ταῦτα ποιεῖτε; Καὶ ἡμεῖς 
ὁμοιοπαθεῖς ἐσμεν ὑμῖν ἄνθρωποι, εὐαγγελιζόμενοι ὑμᾶς ἀπὸ 
τούτων τῶν ματαίων ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν θεὸν τὸν ζῶντα, ὃς 
ἐποίησεν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ 
πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς: ᾿“ὃς ἐν ταῖς παρῳχημέναις γενεαῖς εἴασεν 
πάντα τὰ ἔθνη πορεύεσθαι ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν. [7 Καίτοιγε οὐκ 
ἀμάρτυρον ἑαυτὸν ἀφῆκεν ἀγαθοποιῶν, οὐρανόθεν ὑμῖν 
ὑετοὺς διδοὺς καὶ καιροὺς καρποφόρους, ἐμπιπλῶν τροφῆς καὶ 
εὐφροσύνης τὰς καρδίας ἡμῶν. ὃ Καὶ ταῦτα λέγοντες, μόλις 
κατέπαυσαν τοὺς ὄχλους τοῦ μὴ θύειν αὐτοῖς. 
19 Ἐπῆλθον δὲ ἀπὸ Ἀντιοχείας καὶ Ἰκονίου Ἰουδαῖοι, καὶ 
»» Ν "᾽ ᾿, ’ Ν ΄- "»᾿ 
πείσαντες τοὺς ὄχλους, καὶ λιθάσαντες τὸν Παῦλον, ἔσυρον 
"» - , Φ' τ τὰς , 20 , 
ἔξω τῆς πόλεως, νομίσαντες αὐτὸν τεθνάναι. ““Κυκλωσάντων 


14.7 ἦσαν εὐαγγελιζόμενοι ς 14.12 μὲν «ς--- 


εὐαγγελιζόμενοι ἦσαν 14.13 δὲ «τε 
14.8 ἐν Λύστροις ἀδύνατος ὁ 14.13 αὐτῶν «--- 

ἀδύνατος ἐν Λύστροις 14.14 εἰσεπήδησαν 9 ἐξεπήδησαν 
14.8 ὑπάρχων «--- 14.15 τὸν θεὸν τὸν « θεὸν 
14.8 περιπεπατήκει ς περιεπάτησεν 14.17 Καίτοιγε « Καίτοι 
14.9 πίστιν ἔχει « ἔχει πίστιν 14.17 ἑαυτὸν « αὐτὸν 
14.10 τῇ «-- 14.17 ἀγαθοποιῶν ς ἀγαθουργῶν 
14.10 ὀρθῶς « ὀρθός 14.17 ἡμῶν ς« ὑμῶν 
14.10 ἥλλετο ς ἥλατο 14.19 Ἐπῆλθον ς Ἐπῆλθαν 
14.11 δὲ «τε 14.19 νομίσαντες αὐτὸν τεθνάναι « 
14.11 ὁ Παῦλος ς Παῦλος νομίζοντες αὐτὸν τεθνηκέναι 


284 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 


δὲ αὐτὸν τῶν μαθητῶν, ἀναστὰς εἰσῆλθεν εἰς τὴν πόλιν - καὶ τῇ 
ἐπαύριον ἐξῆλθεν σὺν τῷ Βαρνάβᾳ εἰς Δέρβην. 
2] Εὐαγγελισάμενοί τε τὴν πόλιν ἐκείνην, καὶ μαθητεύσαντες 
ἱκανούς, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Λύστραν καὶ Ἰκόνιον καὶ 
᾿Αντιόχειαν, 2: ἐπιστηρίζοντες τὰς ψυχὰς τῶν μαθητῶν, 
παρακαλοῦντες ἐμμένειν τῇ πίστει, καὶ ὅτι διὰ πολλῶν 
θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. 
23 Χειροτονήσαντες δὲ αὐτοῖς πρεσβυτέρους κατ᾽ ἐκκλησίαν, 
προσευξάμενοι μετὰ νηστειῶν, παρέθεντο αὐτοὺς τῷ κυρίῳ εἰς 
ὃν πεπιστεύκεισαν. 2 Καὶ διελθόντες τὴν Πισιδίαν ἦλθον εἰς 
Παμφυλίαν. 5'.'ΚΚαὶ λαλήσαντες ἐν Πέργῃ τὸν λόγον, 
κατέβησαν εἰς Αττάλειαν: 2 κἀκεῖθεν ἀπέπλευσαν εἰς 
Ἀντιόχειαν, ὅθεν ἦσαν παραδεδομένοι τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ εἰς 
τὸ ἔργον ὃ ἐπλήρωσαν. 27) Παραγενόμενοι δὲ καὶ συναγαγόντες 
τὴν ἐκκλησίαν, ἀνήγγειλαν ὅσα ἐποίησεν ὁ θεὸς μετ᾽ αὐτῶν, 
καὶ ὅτι ἤνοιξεν τοῖς ἔθνεσιν θύραν πίστεως. “ὃ Διέτριβον δὲ 
ἐκεῖ χρόνον οὐκ ὀλίγον σὺν τοῖς μαθηταῖς. 


Ι 5 Καί τινες κατελθόντες ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας, ἐδίδασκον 

τοὺς ἀδελφοὺς ὅτι Ἐὰν μὴ περιτέμνησθε τῷ ἔθει 
Μωῦσέως, οὐ δύνασθε σωθῆναι. 2 Γενομένης οὖν στάσεως καὶ 
ζητήσεως οὐκ ὀλίγης τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Βαρνάβᾳ πρὸς αὐτούς, 
ἔταξαν ἀναβαίνειν Παῦλον καὶ Βαρνάβαν καί τινας ἄλλους 
ἐξ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἀποστόλους καὶ πρεσβυτέρους εἰς 
Ἱερουσαλὴμ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Οἱ μὲν οὖν, 
προπεμφθέντες ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας, διήρχοντο τὴν Φοινίκην καὶ 
Σαμάρειαν, ἐκδιηγούμενοι τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐθνῶν. καὶ 
ἐποίουν χαρὰν μεγάλην πᾶσιν τοῖς ἀδελφοῖς. 5“ Παραγενόμενοι 
δὲ εἰς Ἱερουσαλήμ, ἀπεδέχθησαν ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας καὶ τῶν 
ἀποστόλων καὶ τῶν πρεσβυτέρων, ἀνήγγειλάν τε ὅσα ὁ θεὸς 
ἐποίησεν μετ᾽ αὐτῶν. “ Ἐξανέστησαν δέ τινες τῶν ἀπὸ τῆς 
αἱρέσεως τῶν Φαρισαίων πεπιστευκότες, λέγοντες ὅτι Δεῖ 


14.20 αὐτὸν τῶν μαθητῶν « τῶν 14.28 ἐκεῖ ς-- 
μαθητῶν αὐτὸν 15.1 περιτέμνησθε τῷ ἔθει ς 
14.21 Ἰκόνιον « εἰς Ἰκόνιον περιτμηθῆτε τῷ ἔθει τῷ 
14.21 Ἀντιόχειαν «ο εἰς Ἀντιόχειαν 15.2 οὖν « δὲ 
14.23 πρεσβυτέρους κατ᾽ ἐκκλησίαν ὁ 15.3 Φοινίκην .τε Φοινίκην 
κατ᾽ ἐκκλησίαν πρεσβυτέρους 15.4 ἀπεδέχθησαν ὑπὸ « 
14.24 Παμφυλίαν « τὴν Παμφυλίαν παρεδέχθησαν ἀπὸ 


14.27 ἀνήγγειλαν ς ἀνήγγελλον 


285 


14.21 - 15.5 


15.6 - 15.20 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


περιτέμνειν αὐτούς, παραγγέλλειν τε τηρεῖν τὸν νόμον 
Μωῦσέως. 

δ Συνήχθησαν δὲ οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἰδεῖν 
περὶ τοῦ λόγου τούτου. ἡ“ Πολλῆς δὲ συζητήσεως γενομένης, 
ἀναστὰς Πέτρος εἶπεν πρὸς αὐτούς, 


"», 3 ᾿,ε ΡΨ, ὙΜΝὼ -“ ΓΜ ΠΕ - Ω , 

Ἄνδρες ἀδελφοί, ὑμεῖς ἐπίστασθε ὅτι ἀφ᾽ ἡμερῶν ἀρχαίων 
ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν ἐξελέξατο, διὰ τοῦ στόματός μου ἀκοῦσαι τὰ 
ἔθνη τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου, καὶ πιστεῦσαι. ὃ Καὶ ὁ 
καρδιογνώστης θεὸς ἐμαρτύρησεν αὐτοῖς, δοὺς αὐτοῖς τὸ 
πνεῦμα τὸ ἅγιον, καθὼς καὶ ἡμῖν - " καὶ οὐδὲν διέκρινεν μεταξὺ 
ἡμῶν τε καὶ αὐτῶν, τῇ πίστει καθαρίσας τὰς καρδίας αὐτῶν. 
᾿ϑ Νῦν οὖν τί πειράζετε τὸν θεόν, ἐπιθεῖναι ζυγὸν ἐπὶ τὸν 
τράχηλον τῶν μαθητῶν, ὃν οὔτε οἱ πατέρες ἡμῶν οὔτε ἡμεῖς 
2 ,ὕ , 11:9 ἢ μὴ - ᾧ - , 
ἰσχύσαμεν βαστάσαι; ᾿᾿ ᾿Αλλὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ κυρίου 
Ἰησοῦ πιστεύομεν σωθῆναι, καθ᾽ ὃν τρόπον κἀκεῖνοι. 


12 Ἐσίγησεν δὲ πᾶν τὸ πλῆθος, καὶ ἤκουον Βαρνάβα καὶ 
Παύλου ἐξηγουμένων ὅσα ἐποίησεν ὁ θεὸς σημεῖα καὶ τέρατα 
ἐν τοῖς ἔθνεσιν δι᾽ αὐτῶν. 1" Μετὰ δὲ τὸ σιγῆσαι αὐτούς, 
Ἧ Ψ᾽ 3 ’ , 
ἀπεκρίθη Ἰάκωβος λέγων, 


"Ἄνδρες ἀδελφοί, ἀκούσατέ μου: Συμεὼν ἐξηγήσατο 
καθὼς πρῶτον ὁ θεὸς ἐπεσκέψατο λαβεῖν ἐξ ἐθνῶν λαὸν ἐπὶ τῷ 
ὀνόματι αὐτοῦ. ᾿ Καὶ τούτῳ συμφωνοῦσιν οἱ λόγοι τῶν 
προφητῶν, καθὼς γέγραπται, ᾿ὅ“ Μετὰ ταῦτα ἀναστρέψω, καὶ 
ἀνοικοδομήσω τὴν σκηνὴν Δαυὶδ τὴν πεπτωκυῖαν- καὶ τὰ 
κατεσκαμμένα αὐτῆς ἀνοικοδομήσω, καὶ ἀνορθώσω αὐτήν: 
1 ὅπως ἂν ἐκζητήσωσιν οἱ κατάλοιποι τῶν ἀνθρώπων τὸν 
κύριον, καὶ πάντα τὰ ἔθνη, ἐφ᾽ οὺς ἐπικέκληται τὸ ὄνομά μου 
ἐπ᾽ αὐτούς, λέγει κύριος ὁ ποιῶν ταῦτα πάντα. δ᾿ Γνωστὰ ἀπ᾽ 
αἰῶνός ἐστιν τῷ θεῷ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. ᾿" Διὸ ἐγὼ κρίνω μὴ 
παρενοχλεῖν τοῖς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἐπιστρέφουσιν ἐπὶ τὸν θεόν: 
2. ἀλλὰ ἐπιστεῖλαι αὐτοῖς τοῦ ἀπέχεσθαι ἀπὸ τῶν 
ἀλισγημάτων τῶν εἰδώλων καὶ τῆς πορνείας καὶ τοῦ πνικτοῦ 


15.6 δὲ «τε 15.14 ἐπὶ ς--- 
15.7 συζητήσεως 9 ζητήσεως 15.17 ὁ ποιῶν ταῦτα πάντα « ποιῶν 
15.7 ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν ἐξελέξατο ς ἐν ταῦτα 

ὑμῖν ἐξελέξατο ὁ θεὸς 15.18 ἐστιν τῷ θεῷ πάντα τὰ ἔργα 
15.8 αὐτοῖς τὸ « τὸ αὐτοῦ «--- 
15.9 οὐδὲν φ οὐθὲν 15.20 ἀπὸ «ε--- 


286 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 15.21 - 15.35 


καὶ τοῦ αἵματος. 2) Μωῦσῆς γὰρ ἐκ γενεῶν ἀρχαίων κατὰ πόλιν 
τοὺς κηρύσσοντας αὐτὸν ἔχει, ἐν ταῖς συναγωγαῖς κατὰ πᾶν 
σάββατον ἀναγινωσκόμενος. 


22Τότε ἔδοξεν τοῖς ἀποστόλοις καὶ τοῖς πρεσβυτέροις σὺν 
ὅλῃ τῇ ἐκκλησίᾳ, ἐκλεξαμένους ἄνδρας ἐξ αὐτῶν πέμψαι εἰς 
᾿Αντιόχειαν σὺν Παύλῳ καὶ Βαρνάβᾳ, Ἰούδαν τὸν 
ἐπικαλούμενον ᾿Βαρσαββᾶν,' καὶ Σίλαν, ἄνδρας ἡγουμένους Βαρσαβᾶν 
ἐν τοῖς ἀδελφοῖς, “'᾿ γράψαντες διὰ χειρὸς αὐτῶν τάδε, Οἱ 
ἀπόστολοι καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ ἀδελφοὶ τοῖς κατὰ τὴν 
Ἀντιόχειαν καὶ Συρίαν καὶ Κιλικίαν ἀδελφοῖς τοῖς ἐξ ἐθνῶν, 
χαίρειν: 2: ἐπειδὴ ἠκούσαμεν ὅτι τινὲς ἐξ ἡμῶν ἐξελθόντες 
ἐτάραξαν ὑμᾶς λόγοις, ἀνασκευάζοντες τὰς ψυχὰς ὑμῶν, 
λέγοντες περιτέμνεσθαι καὶ τηρεῖν τὸν νόμον, οἷς οὐ 
διεστειλάμεθα: 25. ἔδοξεν ἡμῖν γενομένοις ὁμοθυμαδόν, 
ἐκλεξαμένους ἄνδρας πέμψαι πρὸς ὑμᾶς, σὺν τοῖς ἀγαπητοῖς 
ἡμῶν Βαρνάβᾳ καὶ Παύλῳ, 26 ἀνθρώποις παραδεδωκόσιν τὰς 
ψυχὰς αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ. 27 Ἀπεστάλκαμεν οὖν Ἰούδαν καὶ Σίλαν, καὶ αὐτοὺς 
διὰ λόγου ἀπαγγέλλοντας τὰ αὐτά. 25 "Ἔδοξεν γὰρ τῷ ἁγίῳ 
πνεύματι, καὶ ἡμῖν, μηδὲν πλέον ἐπιτίθεσθαι ὑμῖν βάρος, πλὴν 


29 ἀπέχεσθαι εἰδωλοθύτων καὶ αἵματος 


τῶν ἐπάναγκες τούτων, 
καὶ πνικτοῦ καὶ πορνείας: ἐξ ὧν διατηροῦντες ἑαυτούς, εὖ 


πράξετε. Ἔρρωσθε. 


Ξ00ὶ μὲν οὖν ἀπολυθέντες ἦλθον εἰς ᾿Αντιόχειαν: καὶ 
συναγαγόντες τὸ πλῆθος, ἐπέδωκαν τὴν ἐπιστολήν. 
35: Αναγνόντες δέ, ἐχάρησαν ἐπὶ τῇ παρακλήσει. 52 Ἰούδας τε 

᾿ ,ὔ Ἁ Ψ Ν “- "᾽ Ν ᾽,’ ξ΄. 
καὶ Σίλας, καὶ αὐτοὶ προφῆται ὄντες, διὰ λόγου πολλοῦ 

᾿ ἢ 3 ,ὕ ἃ (ὦ , 33 , 
παρεκάλεσαν τοὺς ἀδελφούς, καὶ ἐπεστήριξαν. 7" Ποιήσαντες 
δὲ χρόνον, ἀπελύθησαν μετ᾽ εἰρήνης ἀπὸ τῶν ἀδελφῶν πρὸς 
τοὺς ἀποστόλους. 5, 5" Παῦλος δὲ καὶ Βαρνάβας διέτριβον ἐν 


15.22 Παύλῳ «τῷ Παύλῳ 15.28 ἁγίῳ πνεύματι « πνεύματι τῷ 
15.22 ἐπικαλούμενον « καλούμενον ἁγίῳ 
15.23 τάδε «--- 15.28 τῶν ἐπάναγκες τούτων 4 τούτων 
15.23 καὶ οἱ ἀδελφοὶ ς ἀδελφοὶ τῶν ἐπάναγκες 
15.24 ἐξελθόντες « [ἐξελθόντες] 15.29 πνικτοῦ « πνικτῶν 
15.24 λέγοντες περιτέμνεσθαι καὶ 15.30 ἦλθον « κατῆλθον 

τηρεῖν τὸν νόμον «--- 15.33 ἀποστόλους ς ἀποστείλαντας 
15.25 ἐκλεξαμένους « ἐκλεξαμένοις αὐτούς 


287 


15.36 - 16.7 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 


᾿Αντιοχείᾳ, διδάσκοντες καὶ εὐαγγελιζόμενοι, μετὰ καὶ ἑτέρων 
πολλῶν, τὸν λόγον τοῦ κυρίου. 


36 Μετὰ δέ τινας ἡμέρας εἶπεν Παῦλος πρὸς Βαρνάβαν, 
Ἐπιστρέψαντες δὴ ἐπισκεψώμεθα τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν κατὰ 
πᾶσαν πόλιν, ἐν αἷς κατηγγείλαμεν τὸν λόγον τοῦ κυρίου, πῶς 
ἔχουσιν. Βαρνάβας δὲ ἐβουλεύσατο συμπαραλαβεῖν τὸν 
Ἰωάννην, τὸν καλούμενον Μάρκον. ᾿ὃ Παῦλος δὲ ἠξίου, τὸν 
ἀποστάντα ἀπ᾽ αὐτῶν ἀπὸ Παμφυλίας, καὶ μὴ συνελθόντα 
αὐτοῖς εἰς τὸ ἔργον, μὴ συμπαραλαβεῖν τοῦτον. 5) Ἐγένετο οὖν 
παροξυσμός, ὥστε ἀποχωρισθῆναι αὐτοὺς ἀπ᾽ ἀλλήλων, τόν τε 
Βαρνάβαν παραλαβόντα τὸν Μάρκον ἐκπλεῦσαι εἰς Κύπρον: 
Ὁ Παῦλος δὲ ἐπιλεξάμενος Σίλαν ἐξῆλθεν, παραδοθεὶς τῇ 
χάριτι τοῦ θεοῦ ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν. 7) Διήρχετο δὲ τὴν Συρίαν 
καὶ Κιλικίαν, ἐπιστηρίζων τὰς ἐκκλησίας. 


Ι Κατήντησεν δὲ εἰς Δέρβην καὶ Λύστραν. καὶ ἰδού, 
6 μαθητής τις ἦν ἐκεῖ, ὀνόματι Τιμόθεος, υἱὸς γυναικός 
τινος Ἰουδαίας πιστῆς, πατρὸς δὲ Ἕλληνος: Ζὃς ἐμαρτυρεῖτο 
ὑπὸ τῶν ἐν Λύστροις καὶ Ἰκονίῳ ἀδελφῶν. ἡ Τοῦτον ἠθέλησεν 
ὁ Παῦλος σὺν αὐτῷ ἐξελθεῖν, καὶ λαβὼν περιέτεμεν αὐτόν, διὰ 
τοὺς Ἰουδαίους τοὺς ὄντας ἐν τοῖς τόποις ἐκείνοις: ἤδεισαν 
γὰρ ἅπαντες τὸν πατέρα αὐτοῦ, ὅτι Ἕλλην ὑπῆρχεν. 1 Ὡς δὲ 
διεπορεύοντο τὰς πόλεις, παρεδίδουν αὐτοῖς φυλάσσειν τὰ 
δόγματα τὰ κεκριμένα ὑπὸ τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν 
πρεσβυτέρων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. "Αἱ μὲν οὖν ἐκκλησίαι 
ἐστερεοῦντο τῇ πίστει, καὶ ἐπερίσσευον τῷ ἀριθμῷ καθ᾽ 
ἡμέραν. 

ὁλιελθόντες δὲ τὴν Φρυγίαν καὶ τὴν Γαλατικὴν χώραν, 
κωλυθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος λαλῆσαι τὸν λόγον ἐν τῇ 
᾿Ασίᾳ, ἐλθόντες κατὰ τὴν Μυσίαν ἐπείραζον κατὰ τὴν 


15.36 Παῦλος πρὸς Βαρνάβαν « πρὸς 16.1 Λύστραν « εἰς Λύστραν 
Βαρναβᾶν Παῦλος 16.1 τινος .-- 

15.36 ἡμῶν «ς--- 16.3 τὸν πατέρα αὐτοῦ ὅτι Ἕλλην « 

15.36 πᾶσαν πόλιν ς« πόλιν πᾶσαν ὅτι Ἕλλην ὁ πατὴρ αὐτοῦ 

15.37 ἐβουλεύσατο συμπαραλαβεῖν ὁ 16.4 παρεδίδουν ς παρεδίδοσαν 
ἐβούλετο συμπαραλαβεῖν καὶ 16.4 καὶ τῶν « καὶ 

15.38 συμπαραλαβεῖν ς 16.4 Ἱερουσαλήμ ς Ἱεροσολύμοις 
συμπαραλαμβάνειν 16.6 Διελθόντες « Διῆλθον 

15.39 οὖν «Ὁ δὲ 16.6 τὴν Γαλατικὴν ς Γαλατικὴν 

15.40 θεοῦ « κυρίου 16.7 ἐλθόντες « ἐλθόντες δὲ 

15.41 Κιλικίαν ς [τὴν] Κιλικίαν 16.7 κατὰ τὴν Βιθυνίαν πορεύεσθαι ὁ 

16.1 εἰς « [καὶ] εἰς εἰς τὴν Βιθυνίαν πορευθῆναι 


288 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 16.8 - 16.18 


Βιθυνίαν πορεύεσθαι: καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ πνεῦμα: 
ὃ παρελθόντες δὲ τὴν Μυσίαν κατέβησαν εἰς Τρῳάδα. “ Καὶ 
ἐξ ν - ᾿Ν "»᾿ - » Ἂ , ΚᾺ » 
ὅραμα διὰ τῆς νυκτὸς ὄφθη τῷ Παύλῳ: ἀνήρ τις ἦν Μακεδὼν 
Ξε , ΄“ 3 4 Ν ,ὔ Ν 5 ᾿ 
ἑστώς, παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων, Διαβὰς εἰς Μακεδονίαν, 
, ἅν τῷ 10 « Ν ν ἡ, 53 ᾽ , 2 ᾿ 
βοήθησον ἡμῖν. [" Ὡς δὲ τὸ ὅραμα εἶδεν, εὐθέως ἐζητήσαμεν 
ἐξελθεῖν εἰς τὴν Μακεδονίαν, συμβιβάζοντες ὅτι 
προσκέκληται ἡμᾶς ὁ κύριος εὐαγγελίσασθαι αὐτούς. 


Ἡ Αναχθέντες οὖν ἀπὸ τῆς Τρῳάδος, εὐθυδρομήσαμεν εἰς 
Σαμοθράκην, τῇ τε ἐπιούσῃ εἰς Νεάπολιν, 12 ἐκεῖθέν τε εἰς 
Φιλίππους, ἥτις ἐστὶν πρώτη τῆς μερίδος τῆς Μακεδονίας 

, , ΙΩ ἈΠ ΕΝ - , , 
πόλις, κολωνεία: ἦμεν δὲ ἐν αὐτῇ τῇ πόλει διατρίβοντες 
ἡμέρας τινάς. 15 Τ τε ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων ἐξήλθομεν ἔξω τῆς 
πόλεως παρὰ ποταμόν, οὗ ἐνομίζετο προσευχὴ εἶναι, καὶ 
καθίσαντες ἐλαλοῦμεν ταῖς συνελθούσαις γυναιξίν. [2 Καί τις 

Ν 3 , ,ὔ , , ,ὔ 
γυνὴ ὀνόματι Λυδία, πορφυρόπωλις πόλεως Θυατείρων, 
σεβομένη τὸν θεόν, ἤκουεν - ἧς ὁ κύριος διήνοιξεν τὴν καρδίαν, 
προσέχειν τοῖς λαλουμένοις ὑπὸ τοῦ Παύλου. "Ὥς δὲ 
ἐβαπτίσθη, καὶ ὁ οἶκος αὐτῆς, παρεκάλεσεν λέγουσα, Εἰ 
κεκρίκατέ με πιστὴν τῷ κυρίῳ εἶναι, εἰσελθόντες εἰς τὸν οἶκόν 
μου, μείνατε. Καὶ παρεβιάσατο ἡμᾶς. 


16 Ἐγένετο δὲ πορευομένων ἡμῶν εἰς προσευχήν, παιδίσκην 
τινὰ ἔχουσαν πνεῦμα Πύθωνος ἀπαντῆσαι ἡμῖν, ἥτις ἐργασίαν 
πολλὴν παρεῖχεν τοῖς κυρίοις αὐτῆς, μαντευομένη. [7 Αὕτη 
[Ὰ - , (Ἡ Ἀπ Ἐπ δον δ ἂν, , ΠΡ τον 
κατακολουθήσασα τῷ Παύλῳ ᾿καὶ ἡμῖν,᾿ ἔκραζεν λέγουσα, καὶ τῷ Σίλᾳ 
Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι δοῦλοι τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου εἰσίν, οἵτινες 
, ς “ ς Ν , 18 δὶ ἅτ , Κι οὐς 
καταγγέλλουσιν ἡμῖν ὁδὸν σωτηρίας. ᾿᾿ Τοῦτο δὲ ἐποίει ἐπὶ 
πολλὰς ἡμέρας. Διαπονηθεὶς δὲ ὁ Παῦλος, καὶ ἐπιστρέψας, τῷ 


16.7 πνεῦμα «πνεῦμα Ἰησοῦ 16.12 κολωνεία Φ κολωνία 
16.9 τῆς « [τῆς] 16.12 αὐτῇ « ταύτῃ 
16.9 ὥφθη τῷ Παύλῳ « τῷ Παύλῳ 16.13 πόλεως « πύλης 
ὥφθη 16.13 ἐνομίζετο προσευχὴ « ἐνομίζομεν 
16.9 τις ἦν Μακεδὼν ς Μακεδών τις προσευχὴν 
ἦν 16.15 μείνατε « μένετε 
16.9 ἑστώς « ἑστὼς καὶ 16.16 προσευχήν « τὴν προσευχὴν 
16.10 τὴν «--- 16.16 Πύθωνος ἀπαντῆσαι « Πύθωνα 
16.10 κύριος « θεὸς ὑπαντῆσαι 
16.11 οὖν ἀπὸ τῆς « δὲ ἀπὸ 16.17 κατακολουθήσασα 
16.11 τε 9 δὲ κοτακολουθοῦσα 
16.11 Νεάπολιν ς Νέαν Πόλιν 16.17 ἡμῖν ὁδὸν ς ὑμῖν ὁδὸν 
16.12 ἐκεῖθέν τε ς κἀκεῖθεν 16.18 ὁ «-- 


16.12 πρώτη τῆς « πρώτη[ς] 


289 


16.19 - 16.33 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


πνεύματι εἶπεν, Παραγγέλλω σοι ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ 
χριστοῦ, ἐξελθεῖν ἀπ᾿ αὐτῆς. Καὶ ἐξῆλθεν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ. 


19 Ἰδόντες δὲ οἱ κύριοι αὐτῆς ὅτι ἐξῆλθεν ἡ ἐλπὶς τῆς 
ε 4 ᾽ Ἄ΄ 5 , Ν ΄- Ἁ ᾿. , 
ἐργασίας αὐτῶν, ἐπιλαβόμενοι τὸν Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν, 
εἵλκυσαν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας, “' καὶ 
προσαγαγόντες αὐτοὺς τοῖς στρατηγοῖς εἰπον, Οὗτοι οἱ 
ἄνθρωποι ἐκταράσσουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν, Ἰουδαῖοι 
ὑπάρχοντες, 2) καὶ καταγγέλλουσιν ἔθη ἃ οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν 

, 5ΦῸΝ “ ε Ῥ "ἢ ἌΣ τ , 
παραδέχεσθαι οὐδὲ ποιεῖν, Ῥωμαίοις οὖσιν. 7 Καὶ συνεπέστη 
ὁ ὄχλος κατ᾽ αὐτῶν, καὶ οἱ στρατηγοὶ περιρρήξαντες αὐτῶν τὰ 
ἱμάτια ἐκέλευον ῥαβδίζειν. 25 Πολλάς τε ἐπιθέντες αὐτοῖς 
Ν "“᾽ 5 ΓΑ Ἂ ΄“ , 
πληγὰς ἔβαλον εἰς φυλακήν, παραγγείλαντες τῷ δεσμοφύλακι 
ἀσφαλῶς τηρεῖν αὐτούς: 2ὅς, παραγγελίαν τοιαύτην εἰληφώς, 
ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐσωτέραν φυλακήν, καὶ τοὺς πόδας 
3, ὧν , ᾿ς ἌΨ Ν ,ὔ 25 Ν Ν νἴ ,ὔ 
αὐτῶν ἠσφαλίσατο εἰς τὸ ξύλον. 2 Κατὰ δὲ τὸ μεσονύκτιον 
Παῦλος καὶ Σίλας προσευχόμενοι ὕμνουν τὸν θεόν, 
ἐπηκροῶντο δὲ αὐτῶν οἱ δέσμιοι: 25 ἄφνω δὲ σεισμὸς ἐγένετο 
μέγας, ὥστε σαλευθῆναι τὰ θεμέλια τοῦ δεσμωτηρίου" 
ἀνεῴχθησάν τε παραχρῆμα αἱ θύραι πᾶσαι, καὶ πάντων τὰ 
δεσμὰ ἀνέθη. 27 Ἔξυπνος δὲ γενόμενος ὁ δεσμοφύλαξ, καὶ 
ἰδὼν ἀνεῳγμένας τὰς θύρας τῆς φυλακῆς, σπασάμενος 
μάχαιραν, ἔμελλεν ἑαυτὸν ἀναιρεῖν, νομίζων ἐκπεφευγέναι 
τοὺς δεσμίους. 23 Ἐφώνησεν δὲ φωνῇ μεγάλῃ ὁ Παῦλος λέγων, 
Μηδὲν πράξῃς σεαυτῷ κακόν: ἅπαντες γάρ ἐσμεν ἐνθάδε. 
29 Αἰτήσας δὲ φῶτα εἰσεπήδησεν, καὶ ἔντρομος γενόμενος 
, ΄“΄ ,ὔ Ν ΄“- ᾽ 30 Ἅ. Α 3; Ά 

προσέπεσεν τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σίλᾳ, "καὶ προαγαγὼν αὐτοὺς 
ἔξω ἔφη, Κύριοι, τί με δεῖ ποιεῖν ἵνα σωθῶ; 7} Οἱ δὲ εἶπον, 
Πίστευσον ἐπὶ τὸν κύριον Ἰησοῦν χριστόν, καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ 
ε Ὅδον αὶ 32 Δ: τὰ , 3. Ν , - , ΠΥ 
ὁ οἰκός σου. ““ Καὶ ἐλάλησαν αὐτῷ τὸν λόγον τοῦ κυρίου, καὶ 
πᾶσιν τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. 5 Καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ἐν 
ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ἔλουσεν ἀπὸ τῶν πληγῶν, καὶ 
ἐβαπτίσθη αὐτὸς καὶ οἱ αὐτοῦ πάντες παραχρῆμα. 


16.18 τῷ ὀνόματι « ὀνόματι 16.27 μάχαιραν ἔμελλεν « [τὴν] 
16.20 εἶπον « εἶπαν μάχαιραν ἤμελλεν 
16.22 περιρρήξαντες « περιρήξαντες 16.28 φωνῇ μεγάλῃ ὁ « μεγάλῃ φωνῇ [ὁ] 
16.24 εἰληφώς . λαβὼν 16.29 τῷ Σίλᾳ «ς [τῷ] Σιλᾷ 
16.24 αὐτῶν ἠσφαλίσατο ὁ 16.31 εἶπον « εἶπαν 
ἠσφαλίσατο αὐτῶν 16.31 χριστόν «--- 
16.26 ἀνεῴχθησάν τε « ἠνεῴχθησαν δὲ 16.32 καὶ πᾶσιν ς σὺν πᾶσιν 


290 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 


34 ᾿Αναγαγών τε αὐτοὺς εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ παρέθηκεν 
τράπεζαν, καὶ ἠγαλλίατο πανοικὶ πεπιστευκὼς τῷ θεῷ. 


35 Ἡμέρας δὲ γενομένης, ἀπέστειλαν οἱ στρατηγοὶ τοὺς 
ῥαβδούχους λέγοντες, Ἀπόλυσον τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους. 
36 ᾿Απήγγειλεν δὲ ὁ δεσμοφύλαξ τοὺς λόγους τούτους πρὸς τὸν 
Παῦλον ὅτι ᾿ἈΑἈπεστάλκασιν οἱ στρατηγοί, ἵνα ἀποχυθῆτε- νῦν 
οὖν ἐξελθόντες πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ. “7 Ὁ δὲ Παῦλος ἔφη πρὸς 
αὐτούς, Δείραντες ἡμᾶς δημοσίᾳ, ἀκατακρίτους, ἀνθρώπους 
Ῥωμαίους ὑπάρχοντας, ἔβαλον εἰς φυλακήν, καὶ νῦν λάθρα 
ἡμᾶς ἐκβάλλουσιν; Οὐ γάρ: ἀλλὰ ἐλθόντες αὐτοὶ 
ἐξαγαγέτωσαν. δ Ἀνήγγειλαν δὲ τοῖς στρατηγοῖς οἱ ῥαβδοῦχοι 
τὰ ῥήματα ταῦτα: καὶ ἐφοβήθησαν ἀκούσαντες ὅτι Ῥωμαῖοί 


39 δ τὰ τᾷ , ᾽ ,ὔ ΡΨ. ’ 
καὶ ἐλθόντες παρεκάλεσαν αὐτούς, καὶ ἐξαγαγόντες 


εἰσιν, 
ἠρώτων ἐξελθεῖν τῆς πόλεως. 42 Ἐξελθόντες δὲ ἐκ τῆς φυλακῆς 
εἰσῆλθον πρὸς τὴν Λυδίαν: καὶ ἰδόντες τοὺς ἀδελφούς, 


παρεκάλεσαν αὐτούς, καὶ ἐξῆλθον. 


Ι Διοδεύσαντες δὲ τὴν ᾿Αμφίπολιν καὶ Ἀπολλωνίαν, 
7 ἦλθον εἰς Θεσσαλονίκην, ὅπου ἦν ἣ συναγωγὴ τῶν 
Ἰουδαίων: Ζκατὰ δὲ τὸ εἰωθὸς τῷ Παύλῳ εἰσῆλθεν πρὸς 
αὐτούς, καὶ ἐπὶ σάββατα τρία διελέξατο αὐτοῖς ἀπὸ τῶν 
γραφῶν, ὁ διανοίγων καὶ παρατιθέμενος, ὅτι Τὸν χριστὸν ἔδει 
παθεῖν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν, καὶ ὅτι Οὗτός ἐστιν ὁ χριστὸς 
Ἰησοῦς, ὃν ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν. Καί τινες ἐξ αὐτῶν 
ἐπείσθησαν, καὶ προσεκληρώθησαν τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σίλᾳ, 
τῶν τε σεβομένων Ἑλλήνων πολὺ πλῆθος, γυναικῶν τε τῶν 
πρώτων οὐκ ὀλίγαι. “Προσλαβόμενοι δὲ οἱ Ἰουδαῖοι οἱ 
ἀπειθοῦντες, τῶν ἀγοραίων τινὰς ἄνδρας πονηρούς, καὶ 
ὀχλοποιήσαντες, ἐθορύβουν τὴν πόλιν - ἐπιστάντες τε τῇ οἰκίᾳ 


16.34 αὐτοῦ «--- 16.40 τοὺς ἀδελφούς παρεκάλεσαν 
16.34 ἠγαλλίατο πανοικὶ ὁ αὐτούς « παρεκάλεσαν τοὺς 
ἠγαλλιάσατο πανοικεὶ ἀδελφοὺς 
16.36 τούτους « [τούὐτους] 16.40 ἐξῆλθον « ἐξῆλθαν 
16.36 Ἀπεστάλκασιν ς Ἀπέσταλκαν 17.1 Ἀπολλωνίαν ς« τὴν Ἀπολλωνίαν 
16.37 ἔβαλον « ἔβαλαν 171 ἣ .-- 
16.37 ἐξαγαγέτωσαν « ἡμᾶς 17.3 Ἰησοῦς « [ὁ] Ἰησοῦς 
ἐξαγαγέτωσαν 17.4 πολὺ πλῆθος ς« πλῆθος πολύ 
16.38 Ἀνήγγειλαν ς Ἀπήγγειλαν 17.5 Προσλαβόμενοι ς Ζηλώσαντες 
16.38 καὶ ἐφοβήθησαν ς ἐφοβήθησαν 17.5 οἱ ἀπειθοῦντες « καὶ 
δὲ προσλαβόμενοι 
16.39 ἐξελθεῖν ς ἀπελθεῖν ἀπὸ 17.5 τινὰς ἄνδρας ς ἄνδρας τινὰς 
16.40 ἐκ « ἀπὸ 17.5 ἐπιστάντες τε ς καὶ ἐπιστάντες 


291 


16.34 - 17.5 


17.6 - 17.18 


Στωϊκῶν 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ἰάσονος, ἐζήτουν αὐτοὺς ἀγαγεῖν εἰς τὸν δῆμον. “ Μὴ εὑρόντες 
δὲ αὐτούς, ἔσυρον τὸν Ἰάσονα καί τινας ἀδελφοὺς ἐπὶ τοὺς 
πολιτάρχας, βοῶντες ὅτι Οἱ τὴν οἰκουμένην ἀναστατώσαντες, 
οὗτοι καὶ ἐνθάδε πάρεισιν, Τοὺς ὑποδέδεκται Ἰάσων: καὶ 
οὗτοι πάντες ἀπέναντι τῶν δογμάτων Καίσαρος πράσσουσιν, 
, , ΩΣ ω 3 [οἱ ΠΣ , ν ᾿ 

βασιλέα λέγοντες ἕτερον εἶναι, Ἰησοῦν. ὃ Ἐτάραξαν δὲ τὸν 
"᾽ δ Ν » 9. ,ὔ ἴον 9 Ἅ , 
ὄχλον καὶ τοὺς πολιτάρχας ἀκούοντας ταῦτα. “ Καὶ λαβόντες 
τὸ ἱκανὸν παρὰ τοῦ Ἰάσονος καὶ τῶν λοιπῶν, ἀπέλυσαν 
αὐτούς. 

Ἰθρὶ δὲ ἀδελφοὶ εὐθέως διὰ τῆς νυκτὸς ἐξέπεμψαν τόν τε 
Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν εἰς Βέροιαν οἵτινες παραγενόμενοι εἰς 
τὴν συναγωγὴν ἀπΐεσαν τῶν Ἰουδαίων. [1 Οὗτοι δὲ ἦσαν 
εὐγενέστεροι τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, οἵτινες ἐδέξαντο τὸν λόγον 
μετὰ πάσης προθυμίας, τὸ καθ᾽ ἡμέραν ἀνακρίνοντες τὰς 

, ἐς - - ΙΡ, ΝΝ χ 5, ᾽ ΕΝ 
γραφάς, εἰ ἔχοι ταῦτα οὕτως. '“ Πολλοὶ μὲν οὖν ἐξ αὐτῶν 
ἐπίστευσαν, καὶ τῶν Ἑλληνίδων γυναικῶν τῶν εὐσχημόνων 

Ν 3 ΄ι ᾽ 2 ᾿ 13: Ν ", : 3 Ἂς “-. 
καὶ ἀνδρῶν οὐκ ὀλίγοι. ὡς δὲ ἔγνωσαν οἱ ἀπὸ τῆς 

,ὕ . ἊΝ .«“ .Σ - ,ὕ , ἜΡΟΝ 

Θεσσαλονίκης Ἰουδαῖοι ὅτι καὶ ἐν τῇ Βεροίᾳ κατηγγέλη ὑπὸ 
τοῦ Παύλου ὁ λόγος τοῦ θεοῦ, ἦλθον κἀκεῖ σαλεύοντες τοὺς 
ὄχλους. Εὐθέως δὲ τότε τὸν Παῦλον ἐξαπέστειλαν οἱ 
ἐν Ν , ξ Ψ Ν Ν ’, 4 , ἈΠ ΑΕ 
ἀδελφοὶ πορεύεσθαι ὡς ἐπὶ τὴν θάλασσαν - ὑπέμενον δὲ ὅ τε 
Σίλας καὶ ὁ Τιμόθεος ἐκεῖ. 15 Οἱ δὲ καθιστῶντες τὸν Παῦλον, 
"᾽ ἫΝ « ἘΣ τ μοὲ Ν ΓΝ 9 - , ἢ Ἂ᾿ 
ἤγαγον αὐτὸν ἕως ᾿Αθηνῶν- καὶ λαβόντες ἐντολὴν πρὸς τὸν 
Σίλαν καὶ Τιμόθεον, ἵνα ὡς τάχιστα ἔλθωσιν πρὸς αὐτόν, 
ἐξήεσαν. 


16 Ἐν δὲ ταῖς ᾿Αθήναις ἐκδεχομένου αὐτοὺς τοῦ Παύλου, 
παρωξύνετο τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ, θεωροῦντι κατείδωλον 
οὖσαν τὴν πόλιν. [7 Διελέγετο μὲν οὖν ἐν τῇ συναγωγῇ τοῖς 
Ἰουδαίοις καὶ τοῖς σεβομένοις, καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ κατὰ πᾶσαν 
ἡμέραν πρὸς τοὺς παρατυγχάνοντας. ὃ Τινὲς δὲ καὶ τῶν 
Ἐπικουρείων καὶ τῶν ᾿ Στοϊκῶν᾽ φιλοσόφων συνέβαλλον αὐτῷ. 


17.5 ἀγαγεῖν ὁ προαγαγεῖν 17.13 τοὺς « καὶ ταράσσοντες τοὺς 

17.6 τὸν «-- 17.14 ὡς « ἕως 

17.7 λέγοντες ἕτερον « ἕτερον 17.14 ὑπέμενον δὲ ς ὑπέμεινάν τε 
λέγοντες 17.15 καθιστῶντες ς καθιστάνοντες 

17.10 τῆς «--- 17.15 αὐτὸν ἕως « ἕως 

17.10 ἀπήεσαν τῶν Ἰουδαίων 9 τῶν 17.15 Τιμόθεον « τὸν Τιμόθεον 
Ἰουδαίων ἀπΐεσαν 17.16 θεωροῦντι ς θεωροῦντος 

17.11 τὸ «-- 17.18 τῶν Στοϊκῶν « Στοϊκῶν 


292 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 17.19 - 17.31 


Καί τινες ἔλεγον, Τί ἂν θέλοι ὁ σπερμολόγος οὗτος λέγειν; Οἱ 
δέ, Ξένων δαιμονίων δοκεῖ καταγγελεὺς εἰναι. ὅτι τὸν Ἰησοῦν 
Ν Ν 3 ϑ ᾽ ψ' 19 » , ’, ἡ “- 
καὶ τὴν ἀνάστασιν εὐηγγελίζετο. ᾿΄ Ἐπιλαβόμενοί τε αὐτοῦ, 
ἐπὶ τὸν Αρειον πάγον ἤγαγον λέγοντες, Δυνάμεθα γνῶναι, τίς ἣ 
Ν᾿ - Ἐ1Ὸ Ν “- , , 205-- . ’ 
καινὴ αὕτη ἣ ὑπὸ σοῦ λαλουμένη διδαχή; ““Ξενίζοντα γάρ 
τινα εἰσφέρεις εἰς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν - βουλόμεθα οὖν γνῶναι, τί 
Ν , - 3 1 ἡ “ χ ᾿ ν ε 
ἂν θέλοι ταῦτα εἶναι --- 2) ᾿Αθηναῖοι δὲ πάντες καὶ οἱ 
ἐπιδημοῦντες ξένοι εἰς οὐδὲν ἕτερον εὐκαίρουν, ἢ λέγειν τι καὶ 
ἀκούειν καινότερον. 


ΖΣταθεὶς δὲ ὁ Παῦλος ἐν μέσῳ τοῦ Ἀρείου πάγου ἔφη, 
Ἄνδρες ᾿Αθηναῖοι, κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς 
θεωρῶ. Ζ᾿Διερχόμενος γὰρ καὶ ἀναθεωρῶν τὰ σεβάσματα 
ὑμῶν, εὗρον καὶ βωμὸν ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο, ᾿Αγνώστῳ θεῷ. Ὃν 
οὖν ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν. 23 Ὃ 
θεὸς ὁ ποιήσας τὸν κόσμον καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ, οὗτος, 
οὐρανοῦ καὶ γῆς κύριος ὑπάρχων, οὐκ ἐν χειροποιήτοις ναοῖς 
κατοικεῖ, οὐδὲ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων θεραπεύεται, 
προσδεόμενός τινος, αὐτὸς διδοὺς πᾶσιν ζωὴν καὶ πνοὴν κατὰ 
πάντα: 2. ἐποίησέν τε ἐξ ἑνὸς αἵματος πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων, 
κατοικεῖν ἐπὶ πᾶν τὸ πρόσωπον τῆς γῆς, ὁρίσας 
προστεταγμένους καιροὺς καὶ τὰς ὁροθεσίας τῆς κατοικίας 
αὐτῶν - 2) ζητεῖν τὸν κύριον, εἰ ἄρα γε ψηλαφήσειαν αὐτὸν καὶ 
εὕροιεν, καί γε οὐ μακρὰν ἀπὸ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν ὑπάρχοντα. 
28 Ἔν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμεν: ὡς καί τινες 
τῶν καθ᾽ ὑμᾶς ποιητῶν εἰρήκασιν, Τοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν. 
2οΓένος οὖν ὑπάρχοντες τοῦ θεοῦ, οὐκ ὀφείλομεν νομίζειν 
χρυσῷ ἢ ἀργύρῳ ἢ λίθῳ, χαράγματι τέχνης καὶ ἐνθυμήσεως 
ἀνθρώπου, τὸ θεῖον εἶναι ὅμοιον. ᾿ Τοὺς μὲν οὖν χρόνους τῆς 
ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ θεός, τὰ νῦν παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις 
πᾶσιν πανταχοῦ μετανοεῖν: 3} διότι ἔστησεν ἡμέραν, ἐν ἣ 


17.20 τί ἂν θέλοι « τίνα θέλει 17.25 κατὰ « καὶ τὰ 
17.21 εὐκαίρουν «ηὐκαίρουν 17.26 αἵματος «--- 
17.21 καὶ ἀκούειν « ἢ ἀκούειν τι 17.26 πᾶν τὸ πρόσωπον « παντὸς 
17.22 ὁ «[ὁ] προσώπου 
17.23 Ὃν «Ὃ 17.27 κύριον «θεὸν 
17.23 τοῦτον « τοῦτο 17.27 ἄραγε « ἄραγε 
17.24 κύριος ὑπάρχων ς« ὑπάρχων 17.30 πᾶσιν « πάντας 
κύριος 17.31 διότι « καθότι 


17.25 ἀνθρώπων ς« ἀνθρωπίνων 


299 


17.32 - 18.10 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


διατεταχέναι 


τῇ τέχνῃ 


, , Ν 2 , 2 , ΩΣ 2 ν δ 
μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ, ἐν ἀνδρὶ ᾧ 
ὥρισεν, πίστιν παρασχὼν πᾶσιν, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. 


32 ᾿Ακούσαντες δὲ ἀνάστασιν νεκρῶν, οἱ μὲν ἐχλεύαζον οἱ 
δὲ εἶπον, Ἀκουσόμεθά σου πάλιν περὶ τούτου. 35 Καὶ οὕτως ὁ 
Παῦλος ἐξῆλθεν ἐκ μέσου αὐτῶν. ὅ“Τινὲς δὲ ἄνδρες 
κολληθέντες αὐτῷ, ἐπίστευσαν: ἐν οἷς καὶ Διονύσιος ὁ 
᾿Αρεοπαγίτης, καὶ γυνὴ ὀνόματι Δάμαρις, καὶ ἕτεροι σὺν 
αὐτοῖς. 


Ι ῷ Μετὰ δὲ ταῦτα χωρισθεὶς ὁ Παῦλος ἐκ τῶν ᾿Αθηνῶν 

ἦλθεν εἰς Κόρινθον. ΣΚαὶ εὑρών τινα Ἰουδαῖον 
ΕΣ , 3 ,ὔ Ἀ, σι , , ΕΣ , 
ὀνόματι ᾿Ακύλαν, Ποντικὸν τῷ γένει, προσφάτως ἐληλυθότα 
ε Ν ΡΝ Ἂ; ’ὔ ἊΝ , “-“ ΕΣ ΄“- ἂν Ν 
ἀπὸ τῆς Ἰταλίας, καὶ Πρίσκιλλαν γυναῖκα αὐτοῦ, διὰ τὸ 
Γ , Ἴ ἐς ’,’ ’ Ν 3 Ψ 2 
τεταχέναι᾽ Κλαύδιον χωρίζεσθαι πάντας τοὺς Ἰουδαίους ἐκ 
τῆς Ρώμης, προσῆλθεν αὐτοῖς: ὅ καὶ διὰ τὸ ὁμότεχνον εἶναι, 
ἔμενεν παρ᾽ αὐτοῖς καὶ εἰργάζετο: ἦσαν γὰρ σκηνοποιοὶ ᾿τὴν 
τέχνην.᾽ “Διελέγετο δὲ ἐν τῇ συναγωγῇ κατὰ πᾶν σάββατον, 
ἔπειθέν τε Ἰουδαίους καὶ Ἕλληνας. 


5΄Ὡς δὲ κατῆλθον ἀπὸ τῆς Μακεδονίας ὅ τε Σίλας καὶ ὁ 
Τιμόθεος, συνείχετο τῷ πνεύματι ὁ Παῦλος, διαμαρτυρόμενος 
τοῖς Ἰουδαίοις τὸν χριστὸν Ἰησοῦν. “ Ἀντιτασσομένων δὲ 
αὐτῶν καὶ βλασφημούντων, ἐκτιναξάμενος τὰ ἱμάτια, εἶπεν 
πρὸς αὐτούς, Τὸ αἷμα ὑμῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ὑμῶν καθαρὸς 
ἐγώ- ἀπὸ τοῦ νῦν εἰς τὰ ἔθνη πορεύσομαι. 7 Καὶ μεταβὰς 
ἐκεῖθεν ἦλθεν εἰς οἰκίαν τινὸς ὀνόματι Ἰούστου, σεβομένου 
τὸν θεόν, οὗ ἣ οἰκία ἦν συνομοροῦσα τῇ συναγωγῇ. ὃ Κρίσπος 
δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος ἐπίστευσεν τῷ κυρίῳ σὺν ὅλῳ τῷ οἴκῳ 
αὐτοῦ- καὶ πολλοὶ τῶν Κορινθίων ἀκούοντες ἐπίστευον καὶ 
ἐβαπτίζοντο. " Εἶπεν δὲ ὁ κύριος δι᾽ ὁράματος ἐν νυκτὶ τῷ 
Παύλῳ, Μὴ φοβοῦ, ἀλλὰ λάλει καὶ μὴ σιωπήσῃς- 1" διότι ἐγώ 
εἰμι μετὰ σοῦ, καὶ οὐδεὶς ἐπιθήσεταί σοι τοῦ κακῶσαί σε- διότι 


17.32 εἶπον « εἶπαν 18.3 εἰργάζετο Φ ἠργάζετο 
17.32 πάλιν περὶ τούτου « περὶ τούτου 18.3 τὴν τέχνην « τῇ τέχνῃ 
καὶ πάλιν 18.5 πνεύματι « λόγῳ 
17.33 Καὶ «ς-- 18.5 τὸν « εἶναι τὸν 
18.1 δὲ ς-- 18.707 ἦλθεν ς εἰσῆλθεν 
18.1 ὁ Παῦλος ς-- 18.7 Ἰούστου ο Τιτίου Ἰούστου 
18.2 τεταχέναι ς διατεταχέναι 18.9 δι᾽ ὁράματος ἐν νυκτὶ « ἐν νυκτὶ 
18.2 ἐκ « ἀπὸ δι᾽ ὁράματος 


22} 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 18.11 - 18.23 


λαός ἐστίν μοι πολὺς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ.  Ἐκάθισέν τε 
ἐνιαυτὸν καὶ μῆνας ἕξ, διδάσκων ἐν αὐτοῖς τὸν λόγον τοῦ θεοῦ. 


᾿:ΖΓαλλίωνος δὲ ἀνθυπατεύοντος τῆς ᾿Αχαΐας, 
, εν Ν δι Ὁ “-“ ΄“- ,ὔ ἥν 
κατεπέστησαν ὁμοθυμαδὸν οἱ Ἰουδαῖοι τῷ Παύλῳ, καὶ ἤγαγον 
αὐτὸν ἐπὶ τὸ βῆμα, 1" λέγοντες ὅτι Παρὰ τὸν νόμον οὗτος 
ἀναπείθει τοὺς ἀνθρώπους σέβεσθαι τὸν θεόν. '“Μέλλοντος δὲ 
- Ψ τ , Ν ἄ, 53 ς , Ν ἿΝ 

τοῦ Παύλου ἀνοίγειν τὸ στόμα, εἰπεν ὁ Γαλλίων πρὸς τοὺς 
Ἰουδαίους, Εἰ μὲν οὖν ἠν ἀδίκημά τι ἢ ῥᾳδιούργημα πονηρόν, 
ὦ Ἰουδαῖοι, κατὰ λόγον ἂν ἠνεσχόμην ὑμῶν ᾿" εἰ δὲ ζήτημά 
ἐστιν περὶ λόγου καὶ ὀνομάτων καὶ νόμου τοῦ καθ᾽ ὑμᾶς, 
ὄψεσθε αὐτοί: κριτὴς γὰρ ἐγὼ τούτων οὐ βούλομαι εἶναι. 
16 Καὶ ἀπήλασεν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος. 17 Ἐπιλαβόμενοι δὲ 
πάντες οἱ Ἕλληνες Σωσθένην τὸν ἀρχισυνάγωγον ἔτυπτον 
ἔμπροσθεν τοῦ βήματος. Καὶ οὐδὲν τούτων τῷ Γαλλίωνι 
"᾽, 
ἔμελλεν. 


ῖδτῷ δὲ Παῦλος ἔτι προσμείνας ἡμέρας ἱκανάς, τοῖς 


ἀδελφοῖς ἀποταξάμενος, ἐξέπλει εἰς τὴν Συρίαν, καὶ σὺν αὐτῷ 
Πρίσκιλλα καὶ ᾿Ακύλας, κειράμενος τὴν κεφαλὴν ἐν 
Κεγχρεαῖς: εἶχεν γὰρ εὐχήν. “᾿ Κατήντησεν δὲ εἰς Ἔφεσον, 
᾿καὶ ἐκείνους᾽ κατέλιπεν αὐτοῦ. αὐτὸς δὲ εἰσελθὼν εἰς τὴν 
συναγωγὴν διελέχθη τοῖς Ἰουδαίοις. 2 Ἐρωτώντων δὲ αὐτῶν 
ἐπὶ πλείονα χρόνον μεῖναι παρ᾽ αὐτοῖς, οὐκ ἐπένευσεν - 2: ἀλλ᾽ 
ἀπετάξατο αὐτοῖς εἰπών, Δεῖ με πάντως τὴν ἑορτὴν τὴν 
ἐρχομένην ποιῆσαι εἰς Ἱεροσόλυμα: πάλιν δὲ ἀνακάμψω πρὸς 
ὑμᾶς, τοῦ θεοῦ θέλοντος. ᾿Ανήχθη ἀπὸ τῆς Ἐφέσου, 2 
κατελθὼν εἰς Καισάρειαν, ἀναβὰς καὶ ἀσπασάμενος τὴν 


καὶ 


ἐκκλησίαν, κατέβη εἰς Ἀντιόχειαν. 25 Καὶ ποιήσας χρόνον τινὰ 
ἐξῆλθεν, διερχόμενος καθεξῆς τὴν Γαλατικὴν χώραν καὶ 
Φρυγίαν, ἐπιστηρίζων πάντας τοὺς μαθητάς. 


18.11 τε φ δὲ Κεγχρεαῖς τὴν κεφαλήν 


18.12 ἀνθυπατεύοντος ς ἀνθυπάτου 18.19 Κατήντησεν ς Κατήντησαν 
ὄντος 18.19 καὶ ἐκείνους ὁ κἀκείνους 

18.13 οὗτος ἀναπείθει « ἀναπείθει 18.19 διελέχθη « διελέξατο 
οὗτος 18.20 παρ᾽ αὐτοῖς «--- 

18.14 οὖν «-- 18.21 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 

18.14 ἠνεσχόμην ς ἀνεσχόμην 18.21 ἀπετάξατο αὐτοῖς « 

18.15 ζήτημά « ζητήματά ἀποταξάμενος καὶ 

18.15 γὰρ «-- 18.21 Δεῖ με πάντως τὴν ἑορτὴν τὴν 

18.17 οἱ Ἕλληνες «--- ἐρχομένην ποιῆσαι εἰς 

18.17 ἔμελλεν ς« ἔμελεν Ἱεροσόλυμα «--- 

18.18 τὴν κεφαλὴν ἐν Κεγχρεαῖς « ἐν 18.21 δὲ ς--- 


295 


κἀκείνους 


18.24 - 19.9 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


2, Ἰουδαῖος δέ τις ᾿Απολλὼς ὀνόματι, ᾿Αλεξανδρεὺς τῷ 
γένει, ἀνὴρ λόγιος, κατήντησεν εἰς Ἔφεσον, δυνατὸς ὼν ἐν 
ταῖς γραφαῖς. 2 Οὗτος ἦν κατηχημένος τὴν ὁδὸν τοῦ κυρίου, 
καὶ ζέων τῷ πνεύματι ἐλάλει καὶ ἐδίδασκεν ἀκριβῶς τὰ περὶ 
τοῦ κυρίου, ἐπιστάμενος μόνον τὸ βάπτισμα Ἰωάννου: 
26 οὗτός τε ἤρξατο παρρησιάζεσθαι ἐν τῇ συναγωγῇ. 
᾿ἈΑἈκούσαντες δὲ αὐτοῦ Ἀκύλας καὶ Πρίσκιλλα, προσελάβοντο 
αὐτόν, καὶ ἀκριβέστερον αὐτῷ ἐξέθεντο τὴν τοῦ θεοῦ ὁδόν. 
ΣΙ Βουλομένου δὲ αὐτοῦ διελθεῖν εἰς τὴν ᾿Αχαΐαν, 
προτρεψάμενοι οἱ ἀδελφοὶ ἔγραψαν τοῖς μαθηταῖς 
ἀποδέξασθαι αὐτόν. ὃς παραγενόμενος συνεβάλετο πολὺ τοῖς 
πεπιστευκόσιν διὰ τῆς χάριτος: 2 εὐτόνως γὰρ τοῖς Ἰουδαίοις 
διακατηλέγχετο δημοσίᾳ, ἐπιδεικνὺς διὰ τῶν γραφῶν εἶναι τὸν 
χριστὸν Ἰησοῦν. 


19 Ἐγένετο δέ, ἐν τῷ τὸν ᾿Απολλὼ εἶναι ἐν Κορίνθῳ, 
Παῦλον διελθόντα τὰ ἀνωτερικὰ μέρη ἐλθεῖν εἰς 
Ἔφεσον: καὶ εὑρών τινας μαθητὰς 2εἶπεν πρὸς αὐτούς, Εἰ 
πνεῦμα ἅγιον ἐλάβετε πιστεύσαντες; Οἱ δὲ εἰπον πρὸς αὐτόν, 
3 Ω 5 ΦΧ 3 - [ , 2 3 , Π 5. Ν 
Ἀλλ᾽ οὐδὲ εἰ πνεῦμα ἅγιόν ἐστιν, ἠκούσαμεν. ᾿Εἰπέν τε πρὸς 
3 , 2 , ΙΩ ΕἾ , Ἑ Ἂς 3 2 ΝΟ , 
αὐτούς, Εἰς τί οὖν ἐβαπτίσθητε; Οἱ δὲ εἶπον, Εἰς τὸ Ἰωάννου 
βάπτισμα. Εἶπεν δὲ Παῦλος, Ἰωάννης μὲν ἐβάπτισεν 
βάπτισμα μετανοίας, τῷ λαῷ λέγων εἰς τὸν ἐρχόμενον μετ᾽ 
αὐτὸν ἵνα πιστεύσωσιν, τοῦτ᾽ ἔστιν, εἰς τὸν χριστὸν Ἰησοῦν. 
5᾿Ακούσαντες δὲ ἐβαπτίσθησαν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου 
Ἰησοῦ. “ Καὶ ἐπιθέντος αὐτοῖς τοῦ Παύλου τὰς χεῖρας, ἦλθεν 
τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπ᾽ αὐτούς, ἐλάλουν τε γλώσσαις καὶ 
, ἤρου δ ε ΄ ᾿», ξ Ν Ψ 

προεφήτενυον. ΄Ἦσαν δὲ οἱ πάντες ἄνδρες ὡσεὶ δεκαδύο. 


δ Εἰσελθὼν δὲ εἰς τὴν συναγωγὴν ἐπαρρησιάζετο, ἐπὶ μῆνας 
τρεῖς διαλεγόμενος καὶ πείθων τὰ περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ. 
9 Ὡς δέ τινες ἐσκληρύνοντο καὶ ἠπείθουν, κακολογοῦντες τὴν 
ὁδὸν ἐνώπιον τοῦ πλήθους, ἀποστὰς ἀπ᾿ αὐτῶν ἀφώρισεν τοὺς 


18.25 κυρίου ἐπιστάμενος ς Ἰησοῦ 19.2 οὐδὲ ς οὐδ᾽ 
ἐπιστάμενος 19.3 πρὸς αὐτούς «--- 
18.26 Ἀκύλας καὶ Πρίσκιλλα ὁ 19.3 εἶπον « εἶπαν 
Πρίσκιλλα καὶ Ἀκύλας 19.4 μὲν ς--- 
18.26 τοῦ θεοῦ ὁδόν « ὁδὸν [τοῦ θεοῦ] 19.4 χριστὸν «--- 
19.1 ἐλθεῖν ς«[κατ]ελθεῖν 19.6 τὰς « [τὰς] 
19.1 εὑρών « εὑρεῖν 19.6 προεφήτευον « ἐπροφήτευον 
19.2 εἶπεν ς εἰπέν τε 19.7 δεκαδύο ὁ δώδεκα 
19.2 εἶπον ς--- 19.8 τὰ «[τὰ] 


296 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 19.10 - 19.21 


μαθητάς, καθ᾽ ἡμέραν διαλεγόμενος ἐν τῇ σχολῇ Τυράννου 
τινός. "Τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ ἔτη δύο, ὥστε πάντας τοὺς 
κατοικοῦντας τὴν ᾿Ασίαν ἀκοῦσαι τὸν λόγον τοῦ κυρίου 
Ἰησοῦ, Ἰουδαίους τε καὶ Ἕλληνας. [' Δυνάμεις τε οὐ τὰς 
τυχούσας ἐποίει ὁ θεὸς διὰ τῶν χειρῶν Παύλου, 12 ὥστε καὶ ἐπὶ 
τοὺς ἀσθενοῦντας ἐπιφέρεσθαι ἀπὸ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ 
σουδάρια ἢ σιμικίνθια, καὶ ἀπαλλάσσεσθαι ἀπ᾽ αὐτῶν τὰς 
νόσους, τά τε πνεύματα τὰ πονηρὰ ἐξέρχεσθαι ἀπ᾿ αὐτῶν. 
13 Ἐπεχείρησαν δέ τινες ἀπὸ τῶν περιερχομένων Ἰουδαίων 
ἐξορκιστῶν ὀνομάζειν ἐπὶ τοὺς ἔχοντας τὰ πνεύματα τὰ 
πονηρὰ τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, λέγοντες, Ὁρκίζομεν 
ὑμᾶς τὸν Ἰησοῦν ὃν ὁ Παῦλος κηρύσσει. “Ἦσαν δέ τινες υἱοὶ 
Σκευᾶ Ἰουδαίου ἀρχιερέως ἑπτὰ οἱ τοῦτο ποιοῦντες. 
Ἰ5 ᾿Αποκριθὲν δὲ τὸ πνεῦμα τὸ πονηρὸν εἶπεν, Τὸν Ἰησοῦν 
γινώσκω, καὶ τὸν Παῦλον ἐπίσταμαι: ὑμεῖς δὲ τίνες ἐστέ; 
Ἰ6 Καὶ ἐφαλλόμενος ἐπ᾽ αὐτοὺς ὁ ἄνθρωπος ἐν ᾧ ἦν τὸ πνεῦμα 
τὸ πονηρόν, καὶ κατακυριεύσαν αὐτῶν, ἴσχυσεν κατ᾽ αὐτῶν, 
ὥστε γυμνοὺς καὶ τετραυματισμένους ἐκφυγεῖν ἐκ τοῦ οἴκου 
ἐκείνου. 17 Τοῦτο δὲ ἐγένετο γνωστὸν πᾶσιν Ἰουδαίοις τε καὶ 
Ἕλλησιν τοῖς κατοικοῦσιν τὴν Ἔφεσον, καὶ ἐπέπεσεν φόβος 
ἐπὶ πάντας αὐτούς, καὶ ἐμεγαλύνετο τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου 
Ἰησοῦ. Πολλοί τε τῶν πεπιστευκότων ἤρχοντο, 
ἐξομολογούμενοι, καὶ ἀναγγέλλοντες τὰς πράξεις αὐτῶν. 
19 Ἰκανοὶ δὲ τῶν τὰ περίεργα πραξάντων συνενέγκαντες τὰς 
βίβλους κατέκαιον ἐνώπιον πάντων: καὶ συνεψήφισαν τὰς 
τιμὰς αὐτῶν, καὶ εὗρον ἀργυρίου μυριάδας πέντε. 2 Οὕτως 
κατὰ κράτος ὁ λόγος τοῦ κυρίου ηὔξανεν καὶ ἴσχυεν. 

21 Ὡς δὲ ἐπληρώθη ταῦτα, ἔθετο ὁ Παῦλος ἐν τῷ πνεύματι, 
διελθὼν τὴν Μακεδονίαν καὶ ᾿Αχαΐαν, πορεύεσθαι εἰς 
Ἱερουσαλήμ, εἰπὼν ὅτι Μετὰ τὸ γενέσθαι με ἐκεῖ, δεῖ με καὶ 


19.9 τινός «ς-- 19.15 εἶπεν « εἶπεν αὐτοῖς 

19.10 Ἰησοῦ «ε--- 19.15 Ἰησοῦν « [μὲν] Ἰησοῦν 

19.11 ἐποίει ὁ θεὸς « ὁ θεὸς ἐποίει 19.16 ἐφαλλόμενος ἐπ᾿ αὐτοὺς ὁ 

19.12 ἐπιφέρεσθαι ς ἀποφέρεσθαι ἄνθρωπος ς« ἐφαλόμενος ὁ 

19.12 ἐξέρχεσθαι ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ ἄνθρωπος ἐπ᾽ αὐτοὺς 
ἐκπορεύεσθαι 19.16 καὶ κατακυριεύσαν αὐτῶν Ὁ 

19.13 ἀπὸ « καὶ κατακυριεύσας ἀμφοτέρων 

19.13 Ὁρκίζομεν « Ορκίζω 19.20 ὁ λόγος τοῦ κυρίου « τοῦ κυρίου ὁ 

19.13 ὁ ς--- λόγος 

19.14 τινες υἱοὶ Σκευᾶ «τινος Σκευᾶ 19.21 Ἱερουσαλήμ «ς Ἱεροσόλυμα 


19.14 οἱ « υἱοὶ 


297 


19.22 - 19.35 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ἀρτέμιδος ἱερὸν 


Ῥώμην ἰδεῖν. 22 Ἀποστείλας δὲ εἰς τὴν Μακεδονίαν δύο τῶν 
διακονούντων αὐτῷ, Τιμόθεον καὶ ᾿Ἔραστον, αὐτὸς ἐπέσχεν 
χρόνον εἰς τὴν ᾿Ασίαν. 


ὭΣ ἡ δ Ν ν ον Ν Ω “ , Ω 5. Ὰ0 
Ἐγένετο δὲ κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον τάραχος οὐκ ὀλίγος 
περὶ τῆς ὁδοῦ. 2) Δημήτριος γάρ τις ὀνόματι, ἀργυροκόπος, 
ποιῶν ναοὺς ἀργυροῦς Ἀρτέμιδος, παρείχετο τοῖς τεχνίταις 
ἐργασίαν οὐκ ὀλίγην: 25 οὺς συναθροίσας, καὶ τοὺς περὶ τὰ 
τοιαῦτα ἐργάτας, εἶπεν, Ἄνδρες, ἐπίστασθε ὅτι ἐκ ταύτης τῆς 
ἐργασίας ἣ εὐπορία ἡμῶν ἐστιν. 2 Καὶ θεωρεῖτε καὶ ἀκούετε 
φ ἢ 5 ’ Ι δ, Ν Ν Ψ “- τ ’ Ὁ. 
ὅτι οὐ μόνον Ἐφέσου, ἀλλὰ σχεδὸν πάσης τῆς ᾿Ασίας, ὁ 
Παῦλος οὗτος πείσας μετέστησεν ἱκανὸν ὄχλον, λέγων ὅτι οὐκ 
εἰσὶν θεοὶ οἱ διὰ χειρῶν γινόμενοι. 2 Οὐ μόνον δὲ τοῦτο 
, ἽΝ, ΄᾿. Ν Γι ἣν τ Ν ΕΣ “-“ ε Ν Ν Ν 
κινδυνεύει ἡμῖν τὸ μέρος εἰς ἀπελεγμὸν ἐλθεῖν, ἀλλὰ καὶ τὸ 
“- , ΄“- ΓΕ ἢ Ω , Ἴ 5 ΕΣ Ν ΄“ 
τῆς μεγάλης θεᾶς ᾿ἱερὸν ᾿ἈΑρτέμιδος᾽ εἰς οὐθὲν λογισθῆναι, 
, Ἄ ᾿ “-“ ο , Σ ἢ “ τᾺ - Ξ 
μέλλειν δὲ καὶ καθαιρεῖσθαι τὴν μεγαλειότητα αὐτῆς, ἣν ὅλη ἣ 
᾿Ασία καὶ ἣ οἰκουμένη σέβεται. 25 ᾿Ακούσαντες δὲ καὶ 
, ᾽ ΄- "᾽ Ψ; ’, Ε 
γενόμενοι πλήρεις θυμοῦ, ἔκραζον λέγοντες, Μεγάλη ἣ 
Ἄρτεμις Ἐφεσίων. 2 Καὶ ἐπλήσθη ἣ πόλις ὅλη τῆς συγχύσεως: 
ὥρμησάν τε ὁμοθυμαδὸν εἰς τὸ θέατρον, συναρπάσαντες Γάϊον 
καὶ Ἀρίσταρχον Μακεδόνας, συνεκδήμους Παύλου. “Ὁ Τοῦ δὲ 
Παύλου βουλομένου εἰσελθεῖν εἰς τὸν δῆμον, οὐκ εἴων αὐτὸν 
: γι... .37 Ν Ν σι 3 σι ", ᾽ “π , 
οἱ μαθηταί. “ Τινὲς δὲ καὶ τῶν ᾿Ασιαρχῶν, ὄντες αὐτῷ φίλοι, 
πέμψαντες πρὸς αὐτόν, παρεκάλουν μὴ δοῦναι ἑαυτὸν εἰς τὸ 
θέατρον. 2 Ἄλλοι μὲν οὖν ἄλλο τι ἔκραζον: ἦν γὰρ ἣ 
ἐκκλησία συγκεχυμένη, καὶ οἱ πλείους οὐκ ἤδεισαν τίνος 
ἕνεκεν συνεληλύθεισαν. 53. Ἔκ δὲ τοῦ ὄχλου προεβίβασαν 
᾿Αλέξανδρον, προβαλόντων αὐτὸν τῶν Ἰουδαίων. Ὁ δὲ 
Ἀλέξανδρος, κατασείσας τὴν χεῖρα, ἤθελεν ἀπολογεῖσθαι τῷ 
δήμῳ. 5, Ἐπιγνόντες δὲ ὅτι Ἰουδαῖός ἐστιν, φωνὴ ἐγένετο μία 
᾽ , ε κ᾿ τ ᾿ ᾿ , :ν», 
ἐκ πάντων ὡς ἐπὶ ὥρας δύο κραζόντων, Μεγάλη ἣ Ἄρτεμις 
3 ’, 35 , ᾿, ἐξ (: Ν "᾿, , 
Ἐφεσίων. “" Καταστείλας δὲ ὁ γραμματεὺς τὸν ὄχλον φησίν, 
Ἄνδρες Ἐφέσιοι, τίς γάρ ἐστιν ἄνθρωπος ὃς οὐ γινώσκει τὴν 


19.24 ἐργασίαν οὐκ ὀλίγην « οὐκ μεγαλειότητος 

ὀλίγην ἐργασίαν 19.29 ὅλη «--- 
19.25 ἡμῶν « ἡμῖν 19.30 Τοῦ δὲ Παύλου « Παύλου δὲ 
19.27 ἱερὸν Ἀρτέμιδος ς Ἀρτέμιδος 19.32 ἕνεκεν ς ἕνεκα 

ἱερὸν 19.33 προεβίβασαν « συνεβίβασαν 
19.27 δὲ καὶ «τε καὶ 19.35 ἄνθρωπος « ἀνθρώπων 


19.27 τὴν μεγαλειότητα « τῆς 


298 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ἐφεσίων πόλιν νεωκόρον οὖσαν τῆς μεγάλης θεᾶς Ἀρτέμιδος 
καὶ τοῦ Διοπετοῦς; “5 Δναντιρρήτων οὖν ὄντων τούτων, δέον 
ἐστὶν ὑμᾶς κατεσταλμένους ὑπάρχειν, καὶ μηδὲν προπετὲς 
πράσσειν. 7 Ἠγάγετε γὰρ τοὺς ἄνδρας τούτους, οὔτε 
ε ,ὕ "»᾿, - κ, ν ε - 38 3 ν 53 
ἱεροσύλους οὔτε βλασφημοῦντας τὴν θεὸν ὑμῶν. “ὃ Εἰ μὲν οὖν 
Δημήτριος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ τεχνῖται ἔχουσιν πρός τινα λόγον, 
ἀγοραῖοι ἄγονται, καὶ ἀνθύπατοί εἰσιν: ἐγκαλείτωσαν 
ἀλλήλοις. ὁ Εἰ δέ τι περὶ ἑτέρων ἐπιζητεῖτε, ἐν τῇ ἐννόμῳ 
ἐκκλησίᾳ ἐπιλυθήσεται. 2 Καὶ γὰρ κινδυνεύομεν ἐγκαλεῖσθαι 
στάσεως περὶ τῆς σήμερον, μηδενὸς αἰτίου ὑπάρχοντος περὶ οὗ 

᾽ , Γ - Ἴ Ψ - - , 41 ’, 
οὐ δυνησόμεθα ᾿δοῦναι᾽ λόγον τῆς συστροφῆς ταύτης. 1' Καί 
ταῦτα εἰπών, ἀπέλυσεν τὴν ἐκκλησίαν. 


Μετὰ δὲ τὸ παύσασθαι τὸν θόρυβον, προσκαλεσάμενος 
20 ὁ Παῦλος τοὺς μαθητάς, καὶ ἀσπασάμενος, ἐξῆλθεν 
πορευθῆναι εἰς τὴν Μακεδονίαν. 2Διελθὼν δὲ τὰ μέρη ἐκεῖνα, 
καὶ παρακαλέσας αὐτοὺς λόγῳ πολλῷ, ἦλθεν εἰς τὴν Ελλάδα. 
5Ποιήσας τε μῆνας τρεῖς, γενομένης αὐτῷ ἐπιβουλῆς ὑπὸ τῶν 
Ἰουδαίων μέλλοντι ἀνάγεσθαι εἰς τὴν Συρίαν, ἐγένετο γνώμη 
τοῦ ὑποστρέφειν διὰ Μακεδονίας. ἸΣυνείπετο δὲ αὐτῷ ἄχρι 
τῆς ᾿Ασίας Σώπατρος Βεροιαῖος: Θεσσαλονικέων δέ, 
᾿ἈΑρίσταρχος καὶ Σεκοῦνδος, καὶ Γάϊος Δερβαῖος, καὶ Τιμόθεος: 
᾿Ασιανοὶ δέ, Τυχικὸς καὶ Τρόφιμος. “Οὗτοι προσελθόντες 
ἔμενον ἡμᾶς ἐν Τρῳάδι. ὁ Ἡμεῖς δὲ ἐξεπλεύσαμεν μετὰ τὰς 
ἡμέρας τῶν ἀζύμων ἀπὸ Φιλίππων, καὶ ἤλθομεν πρὸς αὐτοὺς 
εἰς τὴν Τρῳφάδα ἄχρι ἡμερῶν πέντε, οὗ διετρίψαμεν ἡμέρας 
ἑπτά. 

7 Ἐν δὲ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων, συνηγμένων τῶν μαθητῶν 
κλάσαι ἄρτον, ὁ Παῦλος διελέγετο αὐτοῖς, μέλλων ἐξιέναι τῇ 
ἐπαύριον, παρέτεινέν τε τὸν λόγον μέχρι μεσονυκτίου. ὃ Ἦσαν 
δὲ λαμπάδες ἱκαναὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ οὗ ἦμεν συνηγμένοι. 


19.35 θεᾶς «--- 20.1 πορευθῆναι « πορεύεσθαι 
19.37 ὑμῶν « ἡμῶν 20.1 τὴν ς-- 
19.39 περὶ ἑτέρων « περαιτέρω 20.3 αὐτῷ ἐπιβουλῆς « ἐπιβουλῆς 
19.40 οὗ οὐ « οὗ [οὐ] αὐτῷ 
19.40 δοῦναι Φ ἀποδοῦναι 20.3 γνώμη «γνώμης 
19.40 λόγον « λόγον περὶ 20.4 ἄχριτῆς Ἀσίας Σώπατρος «Φ 
20.1 προσκαλεσάμενος ὁ Σώπατρος Πύρρου 
μεταπεμψάμενος 20.5 προσελθόντες « δὲ προελθόντες 
20.1 ἀσπασάμενος «παρακαλέσας 20.6 οὗ «ὅπου 
ἀσπασάμενος 20.7 τῶν μαθητῶν « ἡμῶν 


299 


19.36 - 20.8 


ἀποδοῦναι 


20.9 - 20.21 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


“Καθήμενος δέ τις νεανίας ὀνόματι Εὔτυχος ἐπὶ τῆς θυρίδος, 
καταφερόμενος ὕπνῳ βαθεῖ, διαλεγομένου τοῦ Παύλου ἐπὶ 
πλεῖον, κατενεχθεὶς ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἔπεσεν ἀπὸ τοῦ τριστέγου 
κάτω, καὶ ἤρθη νεκρός. 1" Καταβὰς δὲ ὁ Παῦλος ἐπέπεσεν 
αὐτῷ, καὶ συμπεριλαβὼν εἶπεν, Μὴ θορυβεῖσθε- ἣ γὰρ ψυχὴ 
αὐτοῦ ἐν αὐτῷ ἐστιν. 1 Αναβὰς δὲ καὶ κλάσας ἄρτον καὶ 
γευσάμενος, ἐφ᾽ ἱκανόν τε ὁμιλήσας ἄχρι αὐγῆς, οὕτως 
ἐξῆλθεν. [2 Ἤγαγον δὲ τὸν παῖδα ζῶντα, καὶ παρεκλήθησαν οὐ 
μετρίως. 

15 Ἡμεῖς δέ, προσελθόντες ἐπὶ τὸ πλοῖον, ἀνήχθημεν εἰς τὴν 
Ἔσσσον, ἐκεῖθεν μέλλοντες ἀναλαμβάνειν τὸν Παῦλον - οὕτως 
γὰρ ἦν διατεταγμένος, μέλλων αὐτὸς πεζεύειν. [Ὡς δὲ 
συνέβαλεν ἡμῖν εἰς τὴν Ἄσσον, ἀναλαβόντες αὐτὸν ἤλθομεν 
εἰς Μιτυλήνην. 1 Κἀκεῖθεν ἀποπλεύσαντες, τῇ ἐπιούσῃ 
κατηντήσαμεν ἀντικρύ Χίου: τῇ δὲ ἑτέρᾳ παρεβάλομεν εἰς 
Σάμον- καὶ μείναντες ἐν Τρωγυλλίῳ, τῇ ἐχομένῃ ἤλθομεν εἰς 
Μίλητον. 6 Ἔκρινεν γὰρ ὁ Παῦλος παραπλεῦσαι τὴν 
Ἔφεσον, ὅπως μὴ γένηται αὐτῷ χρονοτριβῆσαι ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ: 
ἔσπευδεν γάρ, εἰ δυνατὸν ἦν αὐτῷ, τὴν ἡμέραν τῆς 
Πεντηκοστῆς γενέσθαι εἰς Ἱεροσόλυμα. 


17 "Ἀπὸ δὲ τῆς Μιλήτου πέμψας εἰς Ἔφεσον μετεκαλέσατο 
τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας. 8 Ὡς δὲ παρεγένοντο πρὸς 
αὐτόν, εἶπεν αὐτοῖς, 

Ὑμεῖς ἐπίστασθε, ἀπὸ πρώτης ἡμέρας ἀφ᾽ ἧς ἐπέβην εἰς τὴν 
᾿Ασίαν, πῶς μεθ’ ὑμῶν τὸν πάντα χρόνον ἐγενόμην, 
Ἰϑδουλεύων τῷ κυρίῳ μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης καὶ 
πολλῶν δακρύων καὶ πειρασμῶν τῶν συμβάντων μοι ἐν ταῖς 
ἐπιβουλαῖς τῶν Ἰουδαίων: 20 ὡς οὐδὲν ὑπεστειλάμην τῶν 
συμφερόντων, τοῦ μὴ ἀναγγεῖλαι ὑμῖν καὶ διδάξαι ὑμᾶς 
δημοσίᾳ καὶ κατ᾽ οἴκους, 2, διαμαρτυρόμενος Ἰουδαίοις τε καὶ 
Ἕλλησιν τὴν εἰς τὸν θεὸν μετάνοιαν, καὶ πίστιν τὴν εἰς τὸν 


20.9 Καθήμενος ς« Καθεζόμενος 20.15 καὶ μείναντες ἐν Τρωγυλλίῳ «--- 
20.11 ἄρτον « τὸν ἄρτον 20.15 ἐχομένῃ « δὲ ἐχομένῃ 
20.13 προσελθόντες « προελθόντες 20.16 Ἔκρινεν Φ Κεκρίκει 
20.13 εἰς τὴν « ἐπὶ τὴν 20.16 ἦν « εἴη 
20.13 ἦν διατεταγμένος Ὁ 20.19 πολλῶν «--- 
διατεταγμένος ἦν 20.21 τὸν θεὸν ς θεὸν 
20.14 συνέβαλεν ὁ συνέβαλλεν 20.21 πίστιν τὴν 9 πίστιν 


20.15 ἀντικρύ « ἄντικρυς 


2300 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 20.22 - 20.35 


κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν. 2 Καὶ νῦν ἰδού, ἐγὼ δεδεμένος τῷ 
πνεύματι πορεύομαι εἰς Ἱερουσαλήμ, τὰ ἐν αὐτῇ 
συναντήσοντά μοι μὴ εἰδώς, 25 πλὴν ὅτι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον 
κατὰ πόλιν διαμαρτύρεται λέγον ὅτι δεσμά με καὶ θλίψεις 
μένουσιν. 22 Ἀλλ᾽ οὐδενὸς λόγον ποιοῦμαι, οὐδὲ ἔχω τὴν 
ψυχήν μου τιμίαν ἐμαυτῷ, ὡς τελειῶσαι τὸν δρόμον μου μετὰ 
χαρᾶς, καὶ τὴν διακονίαν ἣν ἔλαβον παρὰ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, 
διαμαρτύρασθαι τὸ εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ. 2 Καὶ 
νῦν ἰδού, ἐγὼ οἶδα ὅτι οὐκέτι ὄψεσθε τὸ πρόσωπόν μοῦ ὑμεῖς 
πάντες, ἐν οἷς διῆλθον κηρύσσων τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ. 
26 Γλιότι' μαρτύρομαι ὑμῖν ἐν τῇ σήμερον ἡμέρᾳ, ὅτι καθαρὸς 
ἐγὼ ἀπὸ τοῦ αἵματος πάντων. 27 Οὐ γὰρ ὑπεστειλάμην τοῦ μὴ 
ἀναγγεῖλαι ὑμῖν πᾶσαν τὴν βουλὴν τοῦ θεοῦ. 28 Προσέχετε οὖν 
ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ, ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον 
ἔθετο ἐπισκόπους, ποιμαίνειν τὴν ἐκκλησίαν τοῦ κυρίου καὶ 
θεοῦ, ἣν περιεποιήσατο διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος. 22 Ἐγὼ γὰρ οἶδα 
τοῦτο, ὅτι εἰσελεύσονται μετὰ τὴν ἄφιξίν μου λύκοι βαρεῖς εἰς 
ὑμᾶς, μὴ φειδόμενοι τοῦ ποιμνίου: “ὃ καὶ ἐξ ὑμῶν αὐτῶν 
ἀναστήσονται ἄνδρες λαλοῦντες διεστραμμένα, τοῦ ἀποσπᾷν 
τοὺς μαθητὰς ὀπίσω αὐτῶν. ὁ! Διὸ γρηγορεῖτε, μνημονεύοντες 
ὅτι τριετίαν νύκτα καὶ ἡμέραν οὐκ ἐπαυσάμην μετὰ δακρύων 
νουθετῶν ἕνα ἕκαστον. 2 αὶ τὰ νῦν παρατίθεμαι ὑμᾶς, 
ἀδελφοί, τῷ θεῷ καὶ τῷ λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ, τῷ δυναμένῳ 
ἐποικοδομῆσαι, καὶ δοῦναι ὑμῖν κληρονομίαν ἐν τοῖς 
ἡγιασμένοις πᾶσιν. 5) Δργυρίου ἢ χρυσίου ἢ ἱματισμοῦ 
οὐδενὸς ἐπεθύμησα. ἦΤ Αὐτοὶ γινώσκετε ὅτι ταῖς χρείαις μου 
καὶ τοῖς οὖσιν μετ᾽ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται. ὁ Πάντα 
ὑπέδειξα ὑμῖν, ὅτι οὕτως κοπιῶντας δεῖ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν 
ἀσθενούντων, μνημονεύειν τε τῶν λόγων τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, 
ὅτι αὐτὸς εἶπεν, Μακάριόν ἐστιν μᾶλλον διδόναι ἢ λαμβάνειν. 


20.22 ἐγὼ δεδεμένος ς δεδεμένος ἐγὼ 20.27 θεοῦ « θεοῦ ὑμῖν 

20.23 λέγον « μοι λέγον 20.28 οὖν ς--- 

20.23 με καὶ θλίψεις ς καὶ θλίψεις με 20.28 κυρίου καὶ «--- 

20.24 λόγον « λόγου 20.28 ἰδίου αἵματος « αἵματος τοῦ 
20.24 οὐδὲ ἔχω «--- ἰδίου. ν' 

20.24 ψυχήν μου ὁ. ψυχὴν 20.29 γὰρ οἰδα τοῦτο ὁ οἰδα 

20.24 μετὰ χαρᾶς «--- 20.32 ἀδελφοί ς--- 

20.25 τοῦ θεοῦ ε--- 20.32 ἐποικοδομῆσαι ς οἰκοδομῆσαι 
20.26 ἐγὼ « εἰμι 20.32 ὑμῖν « τὴν 

20.27 ὑμῖν ς--- 


301 


Διὸ 


20.36 - 21.11 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἤλθομεν 


36 Καὶ ταῦτα εἰπών, θεὶς τὰ γόνατα αὐτοῦ, σὺν πᾶσιν αὐτοῖς 

, 37: Ν χ Ὁ δὰ Ν , Ν 
προσηύξατο. ἦἹἹκανὸς δὲ ἐγένετο κλαυθμὸς πάντων καὶ 
ἐπιπεσόντες ἐπὶ τὸν τράχηλον τοῦ Παύλου κατεφίλουν αὐτόν, 
38 ὀδυνώμενοι μάλιστα ἐπὶ τῷ λόγῳ ᾧ εἰρήκει, ὅτι οὐκέτι 


, Ν , ᾿ ἢ ὌΝ Ψᾳ , Ν 3 Ν 
μέλλουσιν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ θεωρεῖν. Προέπεμπον δὲ αὐτὸν 
εἰς τὸ πλοῖον. 


2 Ι Ὡς δὲ ἐγένετο ἀναχθῆναι ἡμᾶς ἀποσπασθέντας ἀπ᾽ 
3 ΄“΄ 3 Φ ΒΕ 5 Ν ων “ Ν 
αὐτῶν, εὐθυδρομήσαντες ἤλθομεν εἰς τὴν Κῶν, τῇ δὲ 
δι ας ᾽ Ἂς ε , 5 - - ᾿ ἿΣ Ἁ - , 
ἑξῆς εἰς τὴν Ῥόδον, κἀκεῖθεν εἰς Πάταρα: 2καὶ εὑρόντες 
πλοῖον διαπερῶν εἰς Φοινίκην, ἐπιβάντες ἀνήχθημεν. 
3» ΄, ᾿ ᾿ , ν , δ τῆς 
Αναφάνεντες δὲ τὴν Κύπρον, καὶ καταλιπόντες αὐτὴν 
εὐώνυμον, ἐπλέομεν εἰς Συρίαν, καὶ κατήχθημεν εἰς Τύρον: 
ἐκεῖσε γὰρ ἦν τὸ πλοῖον ἀποφορτιζόμενον τὸν γόμον. 1 Καὶ 
ἀνευρόντες μαθητάς, ἐπεμείναμεν αὐτοῦ ἡμέρας ἑπτά- οἵτινες 
τῷ Παύλῳ ἔλεγον διὰ τοῦ πνεύματος, μὴ ἀναβαίνειν εἰς 
Ἱερουσαλήμ. " Ὅτε δὲ ἐγένετο ἡμᾶς ἐξαρτίσαι τὰς ἡμέρας, 
ἐξελθόντες ἐπορευόμεθα, προπεμπόντων ἡμᾶς πάντων σὺν 
γυναιξὶν καὶ τέκνοις ἕως ἔξω τῆς πόλεως: καὶ θέντες τὰ γόνατα 
ΜΝ, Ἢ ν ἃ ᾿Ν ’ 6 Ἂ; 3 
ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν προσηυξάμεθα. “Καὶ ἀσπασάμενοι 
ἀλλήλους, ἐπέβημεν εἰς τὸ πλοῖον, ἐκεῖνοι δὲ ὑπέστρεψαν εἰς 
τὰ ἴδια. 


7 Ἡμεῖς δέ, τὸν πλοῦν διανύσαντες ἀπὸ Τύρου, 
κατηντήσαμεν εἰς Πτολεμαΐδα, καὶ ἀσπασάμενοι τοὺς 
ἀδελφοὺς ἐμείναμεν ἡμέραν μίαν παρ᾽ αὐτοῖς. ὃ Τῇ δὲ 
ἐπαύριον ἐξελθόντες ᾿οἱ περὶ τὸν Παῦλον ἦἠλθον᾽ εἰς 

, Ν Η “ 3 Ν 3 , - 
Καισάρειαν: καὶ εἰσελθόντες εἰς τὸν οἶκον Φιλίππου τοῦ 
εὐαγγελιστοῦ, ὄντος ἐκ τῶν ἑπτά, ἐμείναμεν παρ᾽ αὐτῷ. 
“Τούτῳ δὲ ἦσαν θυγατέρες παρθένοι τέσσαρες προφητεύουσαι. 
10» , Ἀν ε ΄ι ς , ν - , 3 Ν᾿ - 

Ἐπιμενόντων δὲ ἡμῶν ἡμέρας πλείους, κατῆλθέν τις ἀπὸ τῆς 
Ἰουδαίας προφήτης ὀνόματι Ἄγαβος. 1} Καὶ ἐλθὼν πρὸς ἡμᾶς, 


20.37 ἐγένετο κλαυθμὸς « κλαυθμὸς 21.5 προσηνυξάμεθα « προσευξάμενοι 
ἐγένετο 21.6 Καὶ ἀσπασάμενοι ἀλλήλους 

21.1 Κῶν «Κῶ ἐπέβημεν « Ἀπησπασάμεθα 

21.3 Ἀναφάνεντες ς Ἀναφάναντες ἀλλήλους καὶ ἀνέβημεν 

21.3. κατήχθημεν « κατήλθομεν 21.8 οἱ περὶ τὸν Παῦλον ἦλθον « 

21.3 ἦν τὸ πλοῖον « τὸ πλοῖον ἦν ἤλθομεν 

21.4 Καὶ ἀνευρόντες ς Ἀνευρόντες δὲ 21.9 παρθένοι τέσσαρες « τέσσαρες 
τοὺς παρθένοι 

21.4 ἀναβαΐνειν εἰς Ἱερουσαλήμ « 21.10 ἡμῶν «--- 


ἐπιβαίνειν εἰς Ἱεροσόλυμα 


302 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 21.12 - 21.25 


ΝΟ Ψ, Ν , ῥα , , 3 ΄“ Ἂς , 
καὶ ἄρας τὴν ζώνην τοῦ Παύλου, δήσας τε αὐτοῦ τοὺς πόδας 
καὶ τὰς χεῖρας εἰπεν, Τάδε λέγει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, Τὸν ἄνδρα 
οὗ ἐστιν ἣ ζώνη αὕτη, οὕτως δήσουσιν ἐν Ἱερουσαλὴμ οἱ 
Ἰουδαῖοι, καὶ παραδώσουσιν εἰς χεῖρας ἐθνῶν. ᾿2 Ὡς δὲ 
ἠκούσαμεν ταῦτα, παρεκαλοῦμεν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἐντόπιοι, τοῦ 

δ᾽ 3 , ὙΠ 2 ε , 13» ’, ε 
μὴ ἀναβαίνειν αὐτὸν εἰς Ἱερουσαλήμ. 1 ᾿Απεκρίθη τε ὁ 
Παῦλος, Τί ποιεῖτε κλαίοντες καὶ συνθρύπτοντές μου τὴν 

ἣν Ε Ν Ἂς δ ἃ ΄“ εν Ν Ν Ε “-“ 5 
καρδίαν; Ἐγὼ γὰρ οὐ μόνον δεθῆναι, ἀλλὰ καὶ ἀποθανεῖν εἰς 
Ἱερουσαλὴμ ἑτοίμως ἔχω ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ κυρίου 
Ω “-“ 14 Ν" , Ν ΕἾ “- ς ᾿ Ἕ: Ψ Ἂς 
Τησοῦ. “Μὴ πειθομένου δὲ αὐτοῦ, ἡσυχάσαμεν εἰπόντες, Τὸ 
θέλημα τοῦ κυρίου γενέσθω. 


᾿Ι5 Μετὰ δὲ τὰς ἡμέρας ταύτας ἐπισκευασάμενοι 
ἀνεβαίνομεν εἰς Ἱερουσαλήμ. ἱὁΣυνῆλθον δὲ καὶ τῶν 
μαθητῶν ἀπὸ Καισαρείας σὺν ἡμῖν, ἄγοντες παρ᾽ ᾧ 
ξενισθῶμεν, Μνάσωνί τινι Κυπρίῳ, ἀρχαίῳ μαθητῇ. 


ἸΤ Γενομένων δὲ ἡμῶν εἰς Ἱεροσόλυμα, ἀσμένως ἐδέξαντο 
ἡμᾶς οἱ ἀδελφοί. ὃ Τ δὲ ἐπιούσῃ εἰσήει ὁ Παῦλος σὺν ἡμῖν 
πρὸς Ἰάκωβον, πάντες τε παρεγένοντο οἱ πρεσβύτεροι. ᾿" Καὶ 
ἀσπασάμενος αὐτούς, ἐξηγεῖτο καθ᾽ ἕν ἕκαστον ὧν ἐποίησεν ὁ 
θεὸς ἐν τοῖς ἔθνεσιν διὰ τῆς διακονίας αὐτοῦ. ΖΦ Οἱ δὲ 
ἀκούσαντες ἐδόξαζον τὸν κύριον. εἰπόντες αὐτῷ, Θεωρεῖς, 
ἀδελφέ, πόσαι μυριάδες εἰσὶν Ἰουδαίων τῶν πεπιστευκότων " 
καὶ πάντες ζηλωταὶ τοῦ νόμου ὑπάρχουσιν - 2): κατηχήθησαν δὲ 
περὶ σοῦ, ὅτι ἀποστασίαν διδάσκεις ἀπὸ ᾿Μωῦσέως᾽ τοὺς κατὰ Μωύσέος 
τὰ ἔθνη πάντας Ἰουδαίους, λέγων μὴ περιτέμνειν αὐτοὺς τὰ 
τέκνα, μηδὲ τοῖς ἔθεσιν περιπατεῖν. 22 Τί οὖν ἐστιν; Πάντως δεῖ 
πλῆθος συνελθεῖν ἀκούσονται γὰρ ὅτι ἐλήλυθας. 25 Τοῦτο οὖν 
ποίησον ὅ σοι λέγομεν: εἰσὶν ἡμῖν ἄνδρες τέσσαρες εὐχὴν 
ἔχοντες ἐφ᾽ ἑαυτῶν: “'’ τούτους παραλαβὼν ἁγνίσθητι σὺν 
αὐτοῖς, καὶ δαπάνησον ἐπ᾽ αὐτοῖς, ἵνα ξυρήσωνται τὴν 
κεφαλήν, καὶ γνῶσιν πάντες ὅτι ὧν κατήχηνται περὶ σοῦ οὐδέν 
ἐστιν, ἀλλὰ στοιχεῖς καὶ αὐτὸς τὸν νόμον φυλάσσων. 2 Περὶ 


21.11 τε αὐτοῦ « ἑαυτοῦ 21.20 Ἰουδαίων « ἐν τοῖς Ἰουδαίοις 
21.13 Ἀπεκρίθη τε ς Τότε ἀπεκρίθη 21.22 δεῖ πλῆθος συνελθεῖν « --- 
21.14 Τὸ θέλημα τοῦ κυρίου γενέσθω «ὁ 21.22 γὰρ «-- 

Τοῦ κυρίου τὸ θέλημα γινέσθω 21.24 ξυρήσωνται ς« ξυρήσονται 
21.15 Ἱερουσαλήμ ς Ἱεροσόλυμα 21.24 γνῶσιν « γνώσονται 
21.17 ἐδέξαντο « ἀπεδέξαντο 21.24 τὸν νόμον φυλάσσων Ὁ 
21.20 κύριον εἰπόντες « θεὸν εἶπόν τε φυλάσσων τὸν νόμον 


303 


21.26 - 21.36 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


δὲ τῶν πεπιστευκότων ἐθνῶν ἡμεῖς ἐπεστείλαμεν, κρίναντες 
μηδὲν τοιοῦτον τηρεῖν αὐτούς, εἰ μὴ φυλάσσεσθαι αὐτοὺς τό τε 

: , οἷ ᾿Ν Θ Ν Ν τς , 26 , ἕ 
εἰδωλόθυτον καὶ τὸ αἷμα καὶ πνικτὸν καὶ πορνείαν. “ Τότε ὁ 
Παῦλος παραλαβὼν τοὺς ἄνδρας, τῇ ἐχομένῃ ἡμέρᾳ σὺν 
αὐτοῖς ἁγνισθεὶς εἰσήει εἰς τὸ ἱερόν, διαγγέλλων τὴν 
ἐκπλήρωσιν τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγνισμοῦ, ἕως οὗ προσηνέχθη 
ὑπὲρ ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν ἣ προσφορά. 

21 :ἢς δὲ ἔμελλον αἱ ἑπτὰ ἡμέραι συντελεῖσθαι, οἱ ἀπὸ τῆς 
᾿Ασίας Ἰουδαῖοι, θεασάμενοι αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ, συνέχεον 
πάντα τὸν ὄχλον, καὶ ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπ᾽ αὐτόν, 
25 κράζοντες, Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, βοηθεῖτε. Οὗτός ἐστιν ὁ 
ἄνθρωπος ὁ κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ νόμου καὶ τοῦ τόπου τούτου 
πάντας πανταχοῦ διδάσκων. ἔτι τε καὶ Ἕλληνας εἰσήγαγεν εἰς 
τὸ ἱερόν, καὶ κεκοίνωκεν τὸν ἅγιον τόπον τοῦτον. “ Ἦσαν γὰρ 
ἑωρακότες Τρόφιμον τὸν Ἐφέσιον ἐν τῇ πόλει σὺν αὐτῷ, ὃν 
ΕΝ ὁ .«“ Ἂν ν ες Ν 2 Ἃ Ἑ - 30: , ς 
ἐνόμιζον ὅτι εἰς τὸ ἱερὸν εἰσήγαγεν ὁ Παῦλος. Ὁ Ἐκινήθη τε ἣ 

, - ἧς ἀν , Ν »- ον ἄ . ἁϑ , 
πόλις ὅλη, καὶ ἐγένετο συνδρομὴ τοῦ λαοῦ: καὶ ἐπιλαβόμενοι 
- , ἔν ὅν, Ἂς , Ὡς ἃ - Ν ΕΣ , 
τοῦ Παύλου εἷλκον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἱεροῦ: καὶ εὐθέως 

Η , ὴ , 31 , "ἢ Ἧς τὰ 3 ΩΝ 
ἐκλείσθησαν αἱ θύραι. “ Ζητούντων δὲ αὐτὸν ἀποκτεῖναι, 
ἀνέβη φάσις τῷ χιλιάρχῳ τῆς σπείρης, ὅτι ὅλη συγκέχυται 
Ἱερουσαλήμ: ὃς ἐξαυτῆς παραλαβὼν στρατιώτας καὶ 
ἑκατοντάρχους, κατέδραμεν ἐπ᾽ αὐτούς: οἱ δέ, ἰδόντες τὸν 
χιλίαρχον καὶ τοὺς στρατιώτας, ἐπαύσαντο τύπτοντες τὸν 
Παῦλον. ὅ5 Ἐγγίσας δὲ ὁ χιλίαρχος ἐπελάβετο αὐτοῦ, καὶ 
9. ἢ: Ἢ δ: ᾿ ἃ ᾿ 2.28 ’, ,ὔ Ν "» 
ἐκέλευσεν δεθῆναι ἁλύσεσιν δυσίν καὶ ἐπυνθάνετο τίς ἂν εἴη, 
καὶ τί ἐστιν πεποιηκώς. “Ἄλλοι δὲ ἄλλο τι ἐβόων ἐν τῷ ὄχλῳ- 
᾿ , Ν  ω Ά, ΕΣ Ν Ν Ν , 
μὴ δυνάμενος δὲ γνῶναι τὸ ἀσφαλὲς διὰ τὸν θόρυβον, 
ἐκέλευσεν ἄγεσθαι αὐτὸν εἰς τὴν παρεμβολήν. 55 Ὅτε δὲ 
Ξ: , ᾿ Ν Ἂς 5 , , ’, Ἧ᾽ Ν ς Ν 
ἐγένετο ἐπὶ τοὺς ἀναβαθμούς, συνέβη βαστάζεσθαι αὐτὸν ὑπὸ 
τῶν στρατιωτῶν διὰ τὴν βίαν τοῦ ὄχλου. 6 Ἠκολούθει γὰρ τὸ 
πλῆθος τοῦ λαοῦ κρᾶζον, Αἰρε αὐτόν. 


21.25 μηδὲν τοιοῦτον τηρεῖν αὐτούς εἰ 21.31 συγκέχυται Φ συγχύννεται 

μὴ .-- 21.32 ἑκατοντάρχους « ἑκατοντάρχας 
21.25 καὶ τὸ « καὶ 21.33 Ἐγγίσας δὲ ς Τότε ἐγγίσας 
21.27 τὰς χεῖρας ἐπ᾿ αὐτόν « ἐπ᾿ αὐτὸν 21.33 ἂν ς-- 

τὰς χεῖρας 21.34 ἐβόων ς ἐπεφώνουν 
21.28 πανταχοῦ « πανταχῇ 21.34 δυνάμενος δὲ ὁ δυναμένου δὲ 
21.29 ἑωρακότες ὁ προεωρακότες αὐτοῦ 
21.31 δὲ «τε 21.36 κρᾶζον « κράζοντες 


304 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 21.37 - 22.10 


51] Μέλλων τε εἰσάγεσθαι εἰς τὴν παρεμβολὴν ὁ Παῦλος 
λέγει τῷ χιλιάρχῳ, Εἰ ἔξεστίν μοι εἰπεῖν πρός σε; Ὁ δὲ ἔφη, 
Ἑλληνιστὶ γινώσκεις; ᾿δ Οὐκ ἄρα σὺ εἶ ὁ Αἰγύπτιος ὁ πρὸ 
τούτων τῶν ἡμερῶν ἀναστατώσας καὶ ἐξαγαγὼν εἰς τὴν ἔρημον 
τοὺς τετρακισχιλίους ἄνδρας τῶν σικαρίων; “Εἶπεν δὲ ὁ 
Παῦλος, Ἐγὼ ἄνθρωπος μέν εἰμι Ἰουδαῖος, Ταρσεὺς τῆς 
Κιλικίας, οὐκ ἀσήμου πόλεως πολίτης: δέομαι δέ σου, 
ἐπίτρεψόν μοι λαλῆσαι πρὸς τὸν λαόν. 22 Ἐπιτρέψαντος δὲ 
αὐτοῦ, ὁ Παῦλος ἑστὼς ἐπὶ τῶν ἀναβαθμῶν κατέσεισεν τῇ 
χειρὶ τῷ λαῷ. πολλῆς δὲ σιγῆς γενομένης, προσεφώνει τῇ 
Ἑβραΐδι διαλέκτῳ λέγων, 


52 Ἄνδρες ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἀκούσατέ μου τῆς πρὸς 
ὑμᾶς νυνὶ ἀπολογίας. 

2᾿Ακούσαντες δὲ ὅτι τῇ Ἑβραΐδι διαλέκτῳ προσεφώνει 
αὐτοῖς, μᾶλλον παρέσχον ἡσυχίαν. Καί φησιν, 


3 Ἐγὼ μέν εἰμι ἀνὴρ Ἰουδαῖος, γεγεννημένος ἐν Ταρσῷ τῆς 
Κιλικίας, ἀνατεθραμμένος δὲ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ παρὰ τοὺς 
πόδας Γαμαλιήλ, πεπαιδευμένος κατὰ ἀκρίβειαν τοῦ πατρῴου 
νόμου, ζηλωτὴς ὑπάρχων τοῦ θεοῦ, καθὼς πάντες ὑμεῖς ἐστε 
σήμερον: ὃς ταύτην τὴν ὁδὸν ἐδίωξα ἄχρι θανάτου, 
δεσμεύων καὶ παραδιδοὺς εἰς φυλακὰς ἄνδρας τε καὶ 
γυναῖκας. “Ὡς καὶ ὁ ἀρχιερεὺς μαρτυρεῖ μοι, καὶ πᾶν τὸ 
πρεσβυτέριον: παρ᾽ ὧν καὶ ἐπιστολὰς δεξάμενος πρὸς τοὺς 
ἀδελφούς, εἰς Δαμασκὸν ἐπορευόμην, ἄξων καὶ τοὺς ἐκεῖσε 
ὄντας δεδεμένους εἰς Ἱερουσαλήμ, ἵνα τιμωρηθῶσιν. 
6 Ἐγένετο δέ μοι πορευομένῳ καὶ ἐγγίζοντι τῇ Δαμασκῷ, περὶ 
μεσημβρίαν, ἐξαίφνης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ περιαστράψαι φῶς 
ἱκανὸν περὶ ἐμέ. 7 ᾿Ἔπεσά᾽ τε εἰς τὸ ἔδαφος, καὶ ἤκουσα ἐἔπεσόν 
φωνῆς λεγούσης μοι, Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις; ὃ Ἐγὼ δὲ 
ἀπεκρίθην, Τίς εἶ, κύριε; Εἶπέν τε πρός με, Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς ὁ 
Ναζωραῖος ὃν σὺ διώκεις. “Οἱ δὲ σὺν ἐμοὶ ὄντες τὸ μὲν φῶς 
ἐθεάσαντο, καὶ ἔμφοβοι ἐγένοντο τὴν δὲ φωνὴν οὐκ ἤκουσαν 
τοῦ λαλοῦντός μοι. 5 Εἶπον δέ, Τί ποιήσω, κύριε; Ὁ δὲ κύριος 
εἶπεν πρός με, Ἀναστὰς πορεύου εἰς Δαμασκόν: κἀκεῖ σοι 


21.37 πρός «τι πρὸς 22.3 μέν--- 
21.40 προσεφώνει ς προσεφώνησεν 22.9 καὶ ἔμφοβοι ἐγένοντο «--- 


305 


22.11 - 22.26 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


᾿ , 
καὶ φυλάσσων 


Κραυγαζόντων 


προέτειναν 


λαληθήσεται περὶ πάντων ὧν τέτακταί σοι ποιῆσαι. ᾿' Ὡς δὲ 
οὐκ ἐνέβλεπον ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς ἐκείνου, 
χειραγωγούμενος ὑπὸ τῶν συνόντων μοι, ἦλθον εἰς Δαμασκόν. 
ἸΖ᾿Ανανίας δέ τις, ἀνὴρ εὐσεβὴς κατὰ τὸν νόμον, 
μαρτυρούμενος ὑπὸ πάντων τῶν κατοικούντων Ἰουδαίων, 
ι3ἐλθὼν πρός με καὶ ἐπιστὰς εἶπέν μοι, Σαοὺλ ἀδελφέ, 
ἀνάβλεψον. Κἀγὼ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἀνέβλεψα εἰς αὐτόν. 1, Ὃ δὲ 
εἶπεν, Ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν προεχειρίσατό σε γνῶναι τὸ 
θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἰδεῖν τὸν δίκαιον, καὶ ἀκοῦσαι φωνὴν ἐκ 
τοῦ στόματος αὐτοῦ. ᾽" Ὅτι ἔσῃ μάρτυς αὐτῷ πρὸς πάντας 
ἀνθρώπους ὧν ἑώρακας καὶ ἤκουσας. 6 Καὶ νῦν τί μέλλεις; 
᾿Αναστὰς βάπτισαι καὶ ἀπόλουσαι τὰς ἁμαρτίας σοῦ, 
ἐπικαλεσάμενος τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου. [7 Ἐγένετο δέ μοι 
ὑποστρέψαοντι εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ προσευχομένου μοῦ ἐν τῷ 
ἱερῷ, γενέσθαι με ἐν ἐκστάσει, 1ὃ καὶ ἰδεῖν αὐτὸν λέγοντά μοι, 
Σπεῦσον καὶ ἔξελθε ἐν τάχει ἐξ Ἱερουσαλήμ: διότι οὐ 
παραδέξονταί σου τὴν μαρτυρίαν περὶ ἐμοῦ. ᾿" Κἀγὼ εἶπον, 
Κύριε, αὐτοὶ ἐπίστανται ὅτι ἐγὼ ἤμην φυλακίζων καὶ δέρων 
κατὰ τὰς συναγωγὰς τοὺς πιστεύοντας ἐπὶ σέ: 2 καὶ ὅτε 
ἐξεχεῖτο τὸ αἷμα Στεφάνου τοῦ μάρτυρός σου, καὶ αὐτὸς ἤμην 
ἐφεστὼς καὶ συνευδοκῶν τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ, ᾿φυλάσσων᾽ τὰ 
ἱμάτια τῶν ἀναιρούντων αὐτόν. 2: Καὶ εἶπεν πρός με, Πορεύου, 
ὅτι ἐγὼ εἰς ἔθνη μακρὰν ἐξαποστελῶ σε. 


22» Ν τ “ι΄ ν»ἢὕ ’, [ον ᾿ ἀν Ὥς. ὑκν ν 
Ηκουον δὲ αὐτοῦ ἄχρι τούτου τοῦ λόγου, καὶ ἐπῆραν τὴν 
φωνὴν αὐτῶν λέγοντες, Αἰρε ἀπὸ τῆς γῆς τὸν τοιοῦτον οὐ γὰρ 

κι Ἂς κἋἃ - 23 Γ , Ἴ " ὅ,τ ὐῦν, νι ς ,ὔ 

καθῆκεν αὐτὸν ζῇν. 25 “Κραζόντων᾽ δὲ αὐτῶν, καὶ ῥιπτούντων 
τὰ ἱμάτια, καὶ κονιορτὸν βαλλόντων εἰς τὸν ἀέρα, 

4.3 , ' τς ε ’,’ "» ᾽ ΙΝ , 
ἐκέλευσεν αὐτὸν ὁ χιλίαρχος ἄγεσθαι εἰς τὴν παρεμβολήν, 
εἰπὼν μάστιξιν ἀνετάζεσθαι αὐτόν, ἵνα ἐπιγνῷ δι᾽ ἣν αἰτίαν 
οὕτως ἐπεφώνουν αὐτῷ. 2 Ὡς δὲ 'προέτεινεν᾽ αὐτὸν τοῖς 
ἱμᾶσιν, εἶπεν πρὸς τὸν ἑστῶτα ἑκατόνταρχον ὁ Παῦλος, Εἰ 
ἄνθρωπον Ῥωμαῖον καὶ ἀκατάκριτον ἔξεστιν ὑμῖν μαστίζειν; 
26: , δ οίνα ς , ν 3 , - 
Ακούσας δὲ ὁ ἑκατόνταρχος, προσελθὼν ἀπήγγειλεν τῷ 


22.12 εὐσεβὴς ὁ. εὐλαβὴς χιλίαρχος εἰσάγεσθαι αὐτὸν 


22.16 τοῦ κυρίου « αὐτοῦ 22.24 εἰπὼν ς εἴπας 

22.18 τὴν «-- 22.25 προέτεινεν Φ προέτειναν 
22.20 ἐξεχεῖτο ς ἐξεχύννετο 22.26 ἑκατόνταρχος « ἑκατοντάρχης 
22.20 τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ « καὶ 22.26 ἀπήγγειλεν τῷ χιλιάρχῳ « τῷ 
22.23 Κραζόντων δὲ « κραυγαζόντων τε χιλιάρχῳ ἀπήγγειλεν 


22.24 αὐτὸν ὁ χιλίαρχος ἄγεσθαι « ὁ 


306 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


χιλιάρχῳ λέγων, Ὅρα τί μέλλεις ποιεῖν ὁ γὰρ ἄνθρωπος οὗτος 
Ῥωμαῖός ἐστιν. 2) Προσελθὼν δὲ ὁ χιλίαρχος εἶπεν αὐτῷ, Λέγε 
μοι, εἰ σὺ Ῥωμαῖος εἶ; Ὁ δὲ ἔφη, Ναί. 25 ᾿Απεκρίθη τε ὁ 

,ὔ ᾽ Ν ΄σι ᾿ Ν Ψ ,ὔ 
χιλίαρχος, Ἐγὼ πολλοῦ κεφαλαίου τὴν πολιτείαν ταύτην 
᾿ ’, - Ν ΄- "᾽ Ω Ν Ν Ν Ῥ. 
ἐκτησάμην. Ὁ δὲ Παῦλος ἔφη, Ἐγὼ δὲ καὶ γεγέννημαι. 
2 Εὐθέως οὖν ἀπέστησαν ἀπ᾿ αὐτοῦ οἱ μέλλοντες αὐτὸν 
᾿-᾽ Ψ Ἀν ΚΕ , Ἂς τὸν, κὰ εν Ν . ᾿- ΠΣ ἢ 
ἀνετάζειν. Καὶ ὁ χιλίαρχος δὲ ἐφοβήθη, ἐπιγνοὺς ὅτι Ῥωμαῖός 
ἐστιν, καὶ ὅτι ἦν αὐτὸν δεδεκώς. 


30 Τῇ δὲ ἐπαύριον βουλόμενος γνῶναι τὸ ἀσφαλές, τὸ τί 
κατηγορεῖται παρὰ τῶν Ἰουδαίων, ἔλυσεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν 
δεσμῶν, καὶ ἐκέλευσεν ἐλθεῖν τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ 
συνέδριον αὐτῶν, καὶ καταγαγὼν τὸν Παῦλον ἔστησεν εἰς 
αὐτούς. 


2 ᾿Ατενίσας δὲ ὁ Παῦλος τῷ συνεδρίῳ εἶπεν, Ἄνδρες 
2 ἀδελφοί, ἐγὼ πάσῃ συνειδήσει ἀγαθῇ πεπολίτευμαι τῷ 
θεῷ ἄχρι ταύτης τῆς ἡμέρας. 2 Ὃ δὲ ἀρχιερεὺς ᾿Ανανίας 
ἐπέταξεν τοῖς παρεστῶσιν αὐτῷ τύπτειν αὐτοῦ τὸ στόμα. 
3Τότε ὁ Παῦλος πρὸς αὐτὸν εἶπεν, Τύπτειν σε μέλλει ὁ θεός, 
τοῖχε κεκονιαμένε- καὶ σὺ κάθῃ κρίνων με κατὰ τὸν νόμον, καὶ 
παρανομῶν κελεύεις με τύπτεσθαι; ἼΟἱ δὲ παρεστῶτες εἶπον, 
Τὸν ἀρχιερέα τοῦ θεοῦ λοιδορεῖς; " Ἔφη τε ὁ Παῦλος, Οὐκ 
ἤδειν, ἀδελφοί, ὅτι ἐστὶν ἀρχιερεύς: γέγραπται γάρ, Ἄρχοντα 
τοῦ λαοῦ σοῦ οὐκ ἐρεῖς κακῶς. “Γνοὺς δὲ ὁ Παῦλος ὅτι τὸ ἕν 
μέρος ἐστὶν Σαδδουκαίων, τὸ δὲ ἕτερον Φαρισαίων, ἔκραξεν ἐν 
τῷ συνεδρίῳ, Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐγὼ Φαρισαῖός εἰμι, υἱὸς 
Φαρισαίου: περὶ ἐλπίδος καὶ ἀναστάσεως νεκρῶν ἐγὼ 
κρίνομαι. 7 Τοῦτο δὲ αὐτοῦ λαλήσαντος, ἐγένετο στάσις τῶν 
Φαρισαίων," καὶ ἐσχίσθη τὸ πλῆθος. ὃ Σαδδουκαῖοι μὲν γὰρ 
λέγουσιν μὴ εἶναι ἀνάστασιν, μηδὲ ἄγγελον, μήτε πνεῦμα: 
Φαρισαῖοι δὲ ὁμολογοῦσιν τὰ ἀμφότερα. 7 Ἐγένετο δὲ κραυγὴ 


22.26 Ὅρα -ε-- 23.4 εἶπον « εἶπαν 

22.27 εἰσὺ «σὺ 23.5 ἜἌλρχοντα «ὅτι Ἄρχοντα 
22.28 τε « δὲ τ 23.6 ἔκραξεν « ἔκραζεν 

22.29 ἦν αὐτὸν ς αὐτὸν ἦν 23.6 Φαρισαίου ς Φαρισαίων 
22.30 παρὰ « ὑπὸ 23.6 ἐγὼ κρίνομαι « [ἐγὼ] κρίνομαι 
22.30 ἀπὸ τῶν δεσμῶν «--- 23.7 λαλήσαντος ς εἰπόντος 

22.30 ἐλθεῖν ς συνελθεῖν 23.7 Φαρισαίων ς Φαρισαίων καὶ 
22.30 ὅλον ς« πᾶν Σαδδουκαίων 

22.30 αὐτῶν «--- 23.8 μηδὲ « μήτε 


307 


22.27 - 23.9 


Σ 


Φαρισαίων καὶ 


ὧν 
Σαδδουκαίων 


23.10 - 23.20 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


καταγάγῃ αὐτὸν 


μεγάλη: καὶ ἀναστάντες οἱ γραμματεῖς τοῦ μέρους τῶν 
Φαρισαίων διεμάχοντο λέγοντες, Οὐδὲν κακὸν εὑρίσκομεν ἐν 
τῷ ἀνθρώπῳ τούτφ: εἰ δὲ πνεῦμα ἐλάλησεν αὐτῷ ἢ ἄγγελος, μὴ 
θεομαχῶμεν. 1" Πολλῆς δὲ γενομένης στάσεως, εὐλαβηθεὶς ὁ 

, ᾿ ιε - ς . ΕΝ δ. ᾿ 
χιλίαρχος μὴ διασπασθῇ ὁ Παῦλος ὑπ᾽ αὐτῶν, ἐκέλευσεν τὸ 
στράτευμα καταβῆναι καὶ ἁρπάσαι αὐτὸν ἐκ μέσου αὐτῶν, 
ἄγειν τε εἰς τὴν παρεμβολήν. 


Ἡ1 Τῇ δὲ ἐπιούσῃ νυκτὶ ἐπιστὰς αὐτῷ ὁ κύριος εἶπεν, Θάρσει 
Παῦλε- ὡς γὰρ διεμαρτύρω τὰ περὶ ἐμοῦ εἰς Ἱερουσαλήμ, 
οὕτως σε δεῖ καὶ εἰς Ῥώμην μαρτυρῆσαι. 


12 , Ν Ἧ , ᾿ , ὑσν ἐὴ ,ὔ 
Γενομένης δὲ ἡμέρας, ποιήσαντές τινες τῶν Ἰουδαίων 
συστροφήν, ἀνεθεμάτισαν ἑαυτούς, λέγοντες μήτε φαγεῖν μήτε 

ΟΝ «“ τ δ Ν “- 135 ,: ᾿ 
πιεῖν ἕως οὗ ἀποκτείνωσιν τὸν Παῦλον. Ἦσαν δὲ πλείους 
τεσσαράκοντα οἱ ταύτην τὴν συνωμοσίαν πεποιηκότες: 
ΙΑ οἵτινες προσελθόντες τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ τοῖς 
πρεσβυτέροις εἶπον, ᾿Αναθέματι ἀνεθεματίσαμεν ἑαυτούς, 

εἶ ,ὔ, .« ΩΝ , Ν - 15 “- 

μηδενὸς γεύσασθαι ἕως οὗ ἀποκτείνωμεν τὸν Παῦλον. ᾿" Νῦν 
οὖν ὑμεῖς ἐμφανίσατε τῷ χιλιάρχῳ σὺν τῷ συνεδρίῳ, ὅπως 
αὔριον ᾿αὐτὸν καταγάγῃ πρὸς ὑμᾶς, ὡς μέλλοντας 
διαγινώσκειν ἀκριβέστερον τὰ περὶ αὐτοῦ ἡμεῖς δέ, πρὸ τοῦ 
ἐγγίσαι αὐτόν, ἕτοιμοί ἐσμεν τοῦ ἀνελεῖν αὐτόν. '΄ Ἀκούσας δὲ 
ὁ υἱὸς τῆς ἀδελφῆς Παύλου τὸ ἔνεδρον, παραγενόμενος καὶ 
εἰσελθὼν εἰς τὴν παρεμβολήν, ἀπήγγειλεν τῷ Παύλῳ. 

17 ’, ν. τ ΄“- . [αὶ ς , "᾽ 
Προσκαλεσάμενος δὲ ὁ Παῦλος ἕνα τῶν ἑκατοντάρχων ἔφη, 
Τὸν νεανίαν τοῦτον ἀπάγαγε πρὸς τὸν χιλίαρχον - ἔχει γάρ τι 
ἀπαγγεῖλαι αὐτῷ. 5 Ὃ μὲν οὖν παραλαβὼν αὐτὸν ἤγαγεν πρὸς 

Ν ,ὔ Ψ - ,ὔ ΄ι 
τὸν χιλίαρχον, καί φησιν, Ὃ δέσμιος Παῦλος 
προσκαλεσάμενός με ἠρώτησεν τοῦτον τὸν νεανίαν ἀγαγεῖν 
, "» , - ; 19 , Ν - Ἂς 

πρός σε, ἔχοντά τι λαλῆσαί σοι. ᾿΄ Ἐπιλαβόμενος δὲ τῆς χειρὸς 
αὐτοῦ ὁ χιλίαρχος, καὶ ἀναχωρήσας κατ᾽ ἰδίαν ἐπυνθάνετο, Τί 
ἐστιν ὃ ἔχεις ἀπαγγεῖλαί μοι; 29 Εἶπεν δὲ ὅτι Οἱ Ἰουδαῖοι 


23.9 οἱγραμματεῖς « τινὲς τῶν 23.13 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
γραμματέων 23.13 πεποιηκότες « ποιησάμενοι 

23.9 μὴ θεομαχῶμεν «--- 23.14 εἶπον « εἶπαν 

23.10 γενομένης « γινομένης 23.15 αὔριον αὐτὸν καταγάγῃ πρὸς « 

23.10 εὐλαβηθεὶς « φοβηθεὶς καταγάγῃ αὐτὸν εἰς 

23.10 καταβῆναι καὶ « καταβὰν 23.16 τὸ ἔνεδρον « τὴν ἐνέδραν 

23.11 Παῦλε «--- 23.17 τι ἀπαγγεῖλαι ς ἀπαγγεῖλαί τι 

23.12 τινες τῶν Ἰουδαίων συστροφήν ὁ 23.18 νεανίαν Φ« νεανίσκον 


συστροφὴν οἱ Ἰουδαῖοι 


308 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 23.21 - 23.32 


συνέθεντο τοῦ ἐρωτῆσαί σε, ὅπως αὔριον εἰς τὸ συνέδριον 
καταγάγῃς τὸν Παῦλον, ὡς ᾿'μέλλοντά᾽ τι ἀκριβέστερον μέλλοντές 
πυνθάνεσθαι περὶ αὐτοῦ. 2'᾽ Σὺ οὖν μὴ πεισθῇς αὐτοῖς: 
ἐνεδρεύουσιν γὰρ αὐτὸν ἐξ αὐτῶν ἄνδρες πλείους 
τεσσαράκοντα, οἵτινες ἀνεθεμάτισαν ἑαυτοὺς μήτε φαγεῖν 
μήτε πιεῖν ἕως οὗ ἀνέλωσιν αὐτόν: καὶ νῦν ἕτοιμοί εἰσιν 
προσδεχόμενοι τὴν ἀπὸ σοῦ ἐπαγγελίαν. 22 Ὁ μὲν οὖν 
χιλίαρχος ἀπέλυσεν τὸν νεανίαν, παραγγείλας Μηδενὶ 
ἐκλαλῆσαι ὅτι ταῦτα ἐνεφάνισας πρός με. 2᾽ Καὶ 
προσκαλεσάμενος δύο τινὰς τῶν ἑκατοντάρχων εἶπεν, 
Ἑτοιμάσατε στρατιώτας διακοσίους ὅπως πορευθῶσιν ἕως 
Καισαρείας, καὶ ἱππεῖς ἑβδομήκοντα, καὶ δεξιολάβους 
διακοσίους, ἀπὸ τρίτης ὥρας τῆς νυκτός: ΖΦ κτήνη τε 
παραστῆσαι, ἵνα ἐπιβιβάσαντες τὸν Παῦλον διασώσωσιν πρὸς 
Φήλικα τὸν ἡγεμόνα: 2᾿ γράψας ἐπιστολὴν περιέχουσαν τὸν 
τῦπον τοῦτον 


26 Κλαύδιος Λυσίας τῷ κρατίστῳ ἡγεμόνι Φήλικι χαίρειν. 
2] Τὸν ἄνδρα τοῦτον συλληφθέντα ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων, καὶ 
μέλλοντα ἀναιρεῖσθαι ὑπ᾽ αὐτῶν, ἐπιστὰς σὺν τῷ στρατεύματι 
ἐξειλόμην αὐτόν, μαθὼν ὅτι 'Ρωμαῖός ἐστιν. 28 Βουλόμενος δὲ 
γνῶναι τὴν αἰτίαν δι᾽ ἣν ἐνεκάλουν αὐτῷ, κατήγαγον αὐτὸν εἰς 
τὸ συνέδριον αὐτῶν: 25 
ζητημάτων τοῦ νόμου αὐτῶν, μηδὲν ἄξιον θανάτου ἢ δεσμῶν 
ἔγκλημα ἔχοντα. Ὁ Μηνυθείσης δέ μοι ἐπιβουλῆς εἰς τὸν 
ἄνδρα μέλλειν ἔσεσθαι ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων, ἐξαυτῆς ἔπεμψα 
πρός σε, παραγγείλας καὶ τοῖς κατηγόροις λέγειν τὰ πρὸς αὐτὸν 
ἐπὶ σοῦ. Ἔρρωσο. 


ὃν εὗρον ἐγκαλούμενον περὶ 


510 μὲν οὖν στρατιῶται, κατὰ τὸ διατεταγμένον αὐτοῖς, 
5 , Ν ΄- "“᾽ δ “ ἢ 5 Ν 
ἀναλαβόντες τὸν Παῦλον, ἤγαγον διὰ τῆς νυκτὸς εἰς τὴν 
᾿Αντιπατρίδα. ᾿ΖΤῇ δὲ ἐπαύριον ἐάσαντες τοὺς ἱππεῖς 


23.20 εἰς τὸ συνέδριον καταγάγῃς τὸν 23.28 δὲ γνῶναι « τε ἐπιγνῶναι 
Παῦλον « τὸν Παῦλον καταγάγῃς 23.28 αὐτὸν «--- 
εἰς τὸ συνέδριον 23.29 ἄξιον ς δὲ ἄξιον 
23.20 μέλλοντά « μέλλον 23.29 ἔγκλημα ἔχοντα « ἔχοντα 
23.21 τεσσαράκοντα ς τεσσεράκοντα ἔγκλημα 
23.21 ἕτοιμοί εἰσιν « εἰσιν ἕτοιμοι 23.30 μέλλειν ἔσεσθαι ὑπὸ τῶν 
23.22 νεανίαν « νεανίσκον Ἰουδαίων « ἔσεσθαι 
23.23 τινὰς « [τινὰς] 23.30 τὰ «[τὰ] 
23.25 περιέχουσαν 4 ἔχουσαν 23.30 Ἔρρωσο «--- 
23.27 συλληφθέντα « συλλημφθέντα 23.31 τῆς «-- 


23.27 ἐξειλόμην αὐτόν ς ἐξειλάμην 


309 


23.33 - 24.12 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 


πορεύεσθαι σὺν αὐτῷ, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν παρεμβολήν: 
Φ{Φ ἐν, 2 , Ψ Ν , ἃ 0.9 , Ν 

οἵτινες εἰσελθόντες εἰς τὴν Καισάρειαν, καὶ ἀναδόντες τὴν 
ἐπιστολὴν τῷ ἡγεμόνι, παρέστησαν καὶ τὸν Παῦλον αὐτῷ. 
34 "᾿Αναγνοὺς δὲ ὁ ἡγεμών, καὶ ἐπερωτήσας ἐκ ποίας ἐπαρχίας 
Α ,ὔ Α; , .« 3 Ν ᾿ 35 ψ , 
ἐστίν, καὶ πυθόμενος ὅτι ἀπὸ Κιλικίας, “" Διακούσομαί σου, 
ἔφη, ὅταν καὶ οἱ κατήγοροί σου παραγένωνται. Ἐκέλευσέν τε 
αὐτὸν ἐν τῷ πραιτωρίῳ Ἡρῴδου φυλάσσεσθαι. 


Μετὰ δὲ πέντε ἡμέρας κατέβη ὁ ἀρχιερεὺς ᾿Ανανίας 
24 μετὰ τῶν πρεσβυτέρων καὶ ῥήτορος Τερτύλλου τινός, 
οἵτινες ἐνεφάνισαν τῷ ἡγεμόνι κατὰ τοῦ Παύλου. 2 Κληθέντος 
δὲ αὐτοῦ, ἤρξατο κατηγορεῖν ὁ Τέρτυλλος λέγων, 


Πολλῆς εἰρήνης τυγχάνοντες διὰ σοῦ, καὶ κατορθωμάτων 
γινομένων τῷ ἔθνει τούτῳ διὰ τῆς σῆς προνοίας, ἡ πάντῃ τε καὶ 
πανταχοῦ ἀποδεχόμεθα, κράτιστε Φῆλιξ, μετὰ πάσης 
εὐχαριστίας. 4 Ἵνα δὲ μὴ ἐπὶ πλεῖόν σε ἐγκόπτω, παρακαλῶ 
ἀκοῦσαί σε ἡμῶν συντόμως τῇ σῇ ἐπιεικείᾳ. “ Εὑρόντες γὰρ 
τὸν ἄνδρα τοῦτον λοιμόν, καὶ κινοῦντα στάσιν πᾶσιν τοῖς 
Ἰουδαίοις τοῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην, πρωτοστάτην τε τῆς τῶν 
Ναζωραίων αἱρέσεως: “ὃς καὶ τὸ ἱερὸν ἐπείρασεν βεβηλῶσαι: 
ὃν καὶ ἐκρατήσαμεν: 7 ὅπαρ᾽ οὗ δυνήσῃ, αὐτὸς ἀνακρίνας, 
περὶ πάντων τούτων ἐπιγνῶναι ὧν ἡμεῖς κατηγοροῦμεν αὐτοῦ. 
ΞΣυνεπέθεντο δὲ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, φάσκοντες ταῦτα οὕτως 
ἔχειν. 


10 ᾿Απεκρίθη δὲ ὁ Παῦλος, νεύσαντος αὐτῷ τοῦ ἡγεμόνος 
λέγειν, 


δὸς καὶ τὸ ἱερὸν ἐπείρασεν βεβηλῶσαι- ὃν καὶ ἐκρατήσαμεν. καὶ 
κατὰ τὸν ἡμέτερον νόμον ἠθελήσαμεν κρῖναι. " Παρελθὼν δὲ 
Λυσίας ὁ χιλίαρχος μετὰ πολλῆς βίας ἐκ τῶν χειρῶν ἡμῶν ἀπήγαγεν, 
ὃ κελεύσας τοὺς κατηγόρους αὐτοῦ ἔρχεσθαι ἐπὶ ᾿σοῦ παρ᾽ οὗ 
δυνήσῃ, αὐτὸς ἀνακρίνας, περὶ πάντων τούτων ἐπιγνῶναι ὧν ἡμεῖς 
κατηγοροῦμεν αὐτοῦ. 


23.32 πορεύεσθαι « ἀπέρχεσθαι 24.1 τῶν πρεσβυτέρων « πρεσβυτέρων 


23.34 ὃ ἡγεμών ς-- τινῶν 

23.34 ἐπαρχίας « ἐπαρχείας 24.2 κατορθωμάτων « διορθωμάτων 
23.35 Ἐκέλευσέν τε αὐτὸν ς Κελεύσας 24.5 στάσιν « στάσεις 

23.35 Ἡρῴδου φυλάσσεσθαι « τοῦ 24.10 δὲ «τε 


Ἥρῴδου φυλάσσεσθαι αὐτόν 


310 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 24.11 - 24.23 


Ἔκ πολλῶν ἐτῶν ὄντα σε κριτὴν τῷ ἔθνει τούτῳ 
ἐπιστάμενος, εὐθυμότερον τὰ περὶ ἐμαυτοῦ ἀπολογοῦμαι, 
Ἡ δυναμένου σοῦ γνῶναι ὅτι οὐ πλείους εἰσίν μοι ἡμέραι 
δεκαδύο, ἀφ᾽ ἧς ἀνέβην προσκυνήσων ἐν Ἱερουσαλήμ: '2 καὶ 
οὔτε ἐν τῷ ἱερῷ εὗρόν με πρός τινα διαλεγόμενον ἢ 
ἐπισύστασιν ποιοῦντα ὄχλου, οὔτε ἐν ταῖς συναγωγαῖς, οὔτε 
κατὰ τὴν πόλιν. Οὔτε παραστῆσαί με δύνανται περὶ ὧν νῦν 
κατηγοροῦσίν μου. 'Ομολογῶ δὲ τοῦτό σοι, ὅτι κατὰ τὴν ὁδὸν 
ἣν λέγουσιν αἵρεσιν, οὕτως λατρεύω τῷ πατρῴῳ θεῷ, πιστεύων 
πᾶσιν τοῖς κατὰ τὸν νόμον καὶ τοῖς προφήταις γεγραμμένοις: 
15 ἐλπίδα ἔχων εἰς τὸν θεόν, ἣν καὶ αὐτοὶ οὗτοι προσδέχονται, 
ἀνάστασιν μέλλειν ἔσεσθαι νεκρῶν, δικαίων τε καὶ ἀδίκων. 
16 Ἐν τούτῳ δὲ αὐτὸς ἀσκῶ, ἀπρόσκοπον συνείδησιν ἔχων πρὸς 
τὸν θεὸν καὶ τοὺς ἀνθρώπους διὰ παντός. [7Δι᾿ ἐτῶν δὲ 
πλειόνων παρεγενόμην ἐλεημοσύνας ποιήσων εἰς τὸ ἔθνος μου 
καὶ προσφοράς: ἰδ ἐν οἷς εὑρόν με ἡγνισμένον ἐν τῷ ἱερῷ, οὐ 
μετὰ ὄχλου οὐδὲ μετὰ θορύβου, τινὲς ἀπὸ τῆς Ἀσίας Ἰουδαῖοι" 
19 οὺς δεῖ ἐπὶ σοῦ παρεῖναι καὶ κατηγορεῖν εἴτι ἔχοιεν πρός με. 
20 Ἢ αὐτοὶ οὗτοι εἰπάτωσαν, τί εὗρον ἐν ἐμοὶ ἀδίκημα, 
στάντος μοῦ ἐπὶ τοῦ συνεδρίου, 2 ἢ περὶ μιᾶς ταύτης φωνῆς, ἧς 
ἔκραξα ἑστὼς ἐν αὐτοῖς, ὅτι Περὶ ἀναστάσεως νεκρῶν ἐγὼ 
κρίνομαι σήμερον ὑφ᾽ ὑμῶν. 


Ἑ 


22 Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ Φῆλιξ ἀνεβάλετο αὐτούς, 
3 , ΦΧ εἶ . δα ε - ᾽ , ὟΝ , ε 
ἀκριβέστερον εἰδὼς τὰ περὶ τῆς ὁδοῦ, εἰπών, Ὅταν Λυσίας ὁ 
χιλίαρχος καταβῇ, διαγνώσομαι τὰ καθ᾽ ὑμᾶς: 
25 διαταξάμενός τε τῷ ἑκατοντάρχῃ τηρεῖσθαι τὸν Παῦλον, 
ἔχειν τε ἄνεσιν, καὶ μηδένα κωλύειν τῶν ἰδίων αὐτοῦ 
ὑπηρετεῖν ἢ προσέρχεσθαι αὐτῷ. 


24.10 εὐθυμότερον « εὐθύμως 24.18 ἀπὸ ς δὲ ἀπὸ 

24.11 γνῶναι 4 ἐπιγνῶναι 24.19 δεῖ ς ἔδει 

24.11 δεκαδύο ς δώδεκα 24.19 με « ἐμέ 

24.11 ἐν « εἰς 24.20 ἐν ἐμοὶ «--- 

24.12 ἐπισύστασιν ς ἐπίστασιν 24.21 ἔκραξα ἑστὼς ἐν αὐτοῖς Φ 
24.13 Οὔτε ς Οὐδὲ ἐκέκραξα ἐν αὐτοῖς ἑστὼς 
24.13 με δύνανται ς δύνανταί σοι 24.21 ὑφ᾽ « ἐφ᾽ 

24.13 νῦν «νυνὶ 24.22 Ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ Φῆλιξ 
24.14 προφήταις « ἐν τοῖς προφήταις ἀνεβάλετο αὐτούς ς Ἀνεβάλετο 
24.15 νεκρῶν «-- δὲ αὐτοὺς ὁ Φῆλιξ 

24.16 δὲ ς καὶ 24.22 εἰπών «ς εἴπας 

24.16 ἔχων « ἔχειν 24.23 τε τῷ «τῷ 

24.17 παρεγενόμην «-- 24.23 τὸν Παῦλον 9 αὐτὸν 

24.17 καὶ «παρεγενόμην καὶ 24.23 ἢ προσέρχεσθαι «ς--- 


24.18 οἷς ς αἷς 


311 


24.24 - 25.9 


αἰτιάματα 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


2, Μετὰ δὲ ἡμέρας τινάς, παραγενόμενος ὁ Φῆλιξ σὺν 
Δρουσίλλῃ τῇ γυναικὶ οὔσῃ Ἰουδαίᾳ, μετεπέμψατο τὸν 
Παῦλον, καὶ ἤκουσεν αὐτοῦ περὶ τῆς εἰς χριστὸν πίστεως. 
25 Διαλεγομένου δὲ αὐτοῦ περὶ δικαιοσύνης καὶ ἐγκρατείας καὶ 
τοῦ κρίματος τοῦ μέλλοντος ἔσεσθαι, ἔμφοβος γενόμενος ὁ 
Φῆλιξ ἀπεκρίθη, Τὸ νῦν ἔχον πορεύου. καιρὸν δὲ μεταλαβὼν 
μετακαλέσομαί σε: Ζ' ἅμα καὶ ἐλπίζων ὅτι χρήματα δοθήσεται 
αὐτῷ ὑπὸ τοῦ Παύλου, ὅπως λύσῃ αὐτόν διὸ καὶ πυκνότερον 
αὐτὸν μεταπεμπόμενος ὡμίλει αὐτῷ. Ζ᾽ Διετίας δὲ 
πληρωθείσης, ἔλαβεν διάδοχον ὁ Φῆλιξ Πόρκιον Φῆστον: 
θέλων τε χάριτας καταθέσθαι τοῖς Ἰουδαίοις ὁ Φῆλιξ 
κατέλιπεν τὸν Παῦλον δεδεμένον. 


25 Φῆστος οὖν ἐπιβὰς τῇ ἐπαρχίᾳ, μετὰ τρεῖς ἡμέρας 
ἀνέβη εἰς Ἱεροσόλυμα ἀπὸ Καισαρείας. 
2 Ἐνεφάνισαν δὲ αὐτῷ ὁ ἀρχιερεὺς καὶ οἱ πρῶτοι τῶν 
Ἰουδαίων κατὰ τοῦ Παύλου, καὶ παρεκάλουν αὐτόν, 
3 αἰτούμενοι χάριν κατ᾽ αὐτοῦ, ὅπως μεταπέμψηται αὐτὸν εἰς 
Ἱερουσαλήμ, ἐνέδραν ποιοῦντες ἀνελεῖν αὐτὸν κατὰ τὴν ὁδόν. 
4 Ὁ μὲν οὖν Φῆστος ἀπεκρίθη, τηρεῖσθαι τὸν Παῦλον ἐν 
Καισαρείᾳ, ἑαυτὸν δὲ μέλλειν ἐν τάχει ἐκπορεύεσθαι. ὅ Οἱ οὖν 
δυνατοὶ ἐν ὑμῖν, φησίν, συγκαταβάντες, εἴτι ἐστὶν ἐν τῷ ἀνδρὶ 
τούτω, κατηγορείτωσαν αὐτοῦ. 


6 ’, Ἄς ᾽ “ ς , , ὉΝ Γὰ ν 

Διατρίψας δὲ ἐν αὐτοῖς ἡμέρας πλείους ἢ δέκα, καταβὰς 
εἰς Καισάρειαν, τῇ ἐπαύριον καθίσας ἐπὶ τοῦ βήματος 
ἐκέλευσεν τὸν Παῦλον ἀχθῆναι. ἡ Παραγενομένου δὲ αὐτοῦ, 
περιέστησαν οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων καταβεβηκότες Ἰουδαῖοι, 

Ν ἢ , Γ ᾿ , " , Ἁ ΄- ΄- ἘΚ 
πολλὰ καὶ βαρέα αἰτιώματα φέροντες κατὰ τοῦ Παῦλου, ἃ 
οὐκ ἴσχυον ἀποδεῖξαι, ὃ ἀπολογουμένου αὐτοῦ ὅτι Οὔτε εἰς τὸν 
νόμον τῶν Ἰουδαίων, οὔτε εἰς τὸ ἱερόν, οὔτε εἰς Καίσαρά τι 
ἥμαρτον. 5 Ὃ Φῆστος δὲ τοῖς Ἰουδαίοις θέλων χάριν 


24.24 γυναικὶ « ἰδίᾳ γυναικὶ φησίν δυνατοὶ 

24.24 πίστεως ς Ἰησοῦν πίστεως 25.5 τούτω « ἄτοπον 

24.25 ἔσεσθαι «--- 25.6 πλείους « οὐ πλείους ὀκτὼ 

24.26 ὅπως λύσῃ αὐτόν «ε--- 25.7 οἱ «αὐτὸν οἱ 

24.27 χάριτας « χάριτα 25.7 φέροντες κατὰ τοῦ Παῦλου ὁ 

25.1 ἐπαρχίᾳ ς ἐπαρχείᾳ καταφέροντες 

25.2 δὲ αὐτῷ ὁ ἀρχιερεὺς « τε αὐτῷ οἱ 25.8 ἀπολογουμένου αὐτοῦ « τοῦ 
ἀρχιερεῖς Παύλου ἀπολογουμένου 

25.4 ἐν Καισαρείᾳ « εἰς Καισάρειαν 25.9 τοῖς Ἰουδαίοις θέλων ς θέλων 

25.5 δυνατοὶ ἐν ὑμῖν φησίν « ἐν ὑμῖν τοῖς Ἰουδαίοις 


312 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 25.10 - 25.22 


καταθέσθαι, ἀποκριθεὶς τῷ Παύλῳ εἶπεν, Θέλεις εἰς 
Ἱεροσόλυμα ἀναβάς, ἐκεῖ περὶ τούτων κρίνεσθαι ἐπ᾽ ἐμοῦ; 
ἸΟ Εἶπεν δὲ ὁ Παῦλος, Ἐπὶ τοῦ βήματος Καίσαρος ἑστώς εἰμι, 
οὗ με δεῖ κρίνεσθαι: Ἰουδαίους οὐδὲν ἠδίκησα, ὡς καὶ σὺ 
κάλλιον ἐπιγινώσκεις. 1" Εἰ μὲν γὰρ ἀδικῶ καὶ ἄξιον θανάτου 
πέπραχά τι, οὐ παραιτοῦμαι τὸ ἀποθανεῖν. εἰ δὲ οὐδέν ἐστιν ὧν 
οὗτοι κατηγοροῦσίν μου, οὐδείς με δύναται αὐτοῖς 
χαρίσασθαι. Καίσαρα ἐπικαλοῦμαι. ἰΖΤότε ὁ Φῆστος 
συλλαλήσας μετὰ τοῦ συμβουλίου ἀπεκρίθη, Καίσαρα 
ἐπικέκλησαι; Ἐπὶ Καίσαρα πορεύσῃ. 


1ι5:Ημερῶν δὲ διαγενομένων τινῶν, Ἀγρίππας ὁ βασιλεὺς 


καὶ Βερνίκη κατήντησαν εἰς Καισάρειαν, ᾿ἀσπασάμενοι᾽' τὸν ἀσπασόμενοι 
Φῆστον. ᾿: Ὡς δὲ πλείους ἡμέρας ᾿ διέτριβεν᾽ ἐκεῖ, ὁ Φῆστος τῷ διέτριβον 
ΦὭς. , ΑἹ Ν Ν ΄- ,ὔ Ω , , Ἄ: 
βασιλεῖ ἀνέθετο τὰ κατὰ τὸν Παῦλον, λέγων, Ἀνήρ τίς ἐστιν 
᾽ ς Ν Ψ , 13 Ν κω , 
καταλελειμμένος ὑπὸ Φήλικος δέσμιος, ᾿" περὶ οὗ, γενομένου 
μου εἰς Ἱεροσόλυμα, ἐνεφάνισαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ 
πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων, αἰτούμενοι κατ᾽ αὐτοῦ δίκην. 
Ι6Π Ν [2 3 {θ ἐξ εἰ "Ὁ, ἔθ ἭῬ ,Ἱ 
ρὸς οὺς ἀπεκρίθην, ὅτι οὐκ ἔστιν ἔθος Ῥωμαίοις 
χαρίζεσθαί τινα ἄνθρωπον εἰς ἀπώλειαν, πρὶν ἢ ὁ 
κατηγορούμενος κατὰ πρόσωπον ἔχοι τοὺς κατηγόρους, τόπον 
τε ἀπολογίας λάβοι περὶ τοῦ ἐγκλήματος. '7 Συνελθόντων οὖν 
αὐτῶν ἐνθάδε, ἀναβολὴν μηδεμίαν ποιησάμενος, τῇ ἑξῆς 
καθίσας ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐκέλευσα ἀχθῆναι τὸν ἄνδρα: 
1ὃ περὶ οὗ σταθέντες οἱ κατήγοροι οὐδεμίαν αἰτίαν ἐπέφερον ὧν 
ὑπενόουν ἐγώ, [ζητήματα δέ τινα περὶ τῆς ἰδίας 
δεισιδαιμονίας εἶχον πρὸς αὐτόν, καὶ περί τινος Ἰησοῦ 
τεθνηκότος, ὃν ἔφασκεν ὁ Παῦλος ζῇν. 22 Ἀπορούμενος δὲ ἐγὼ 
τὴν περὶ τούτου ζήτησιν, ἔλεγον, εἰ βούλοιτο πορεύεσθαι εἰς 
Ἱερουσαλήμ, κἀκεῖ κρίνεσθαι περὶ τούτων. 2) Τοῦ δὲ Παύλου 
ἐπικαλεσαμένου τηρηθῆναι αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ Σεβαστοῦ 
διάγνωσιν, ἐκέλευσα τηρεῖσθαι αὐτόν, ἕως οὗ πέμψω αὐτὸν 
Ν , 2 , Ἂν Ν Ν - μ 
πρὸς Καίσαρα. “᾿Αγρίππας δὲ πρὸς τὸν Φῆστον ἔφη, 


25.9 κρίνεσθαι « κριθῆναι 25.18 ὑπενόουν ἐγώ ς ἐγὼ ὑπενόουν 
25.11 γὰρ «οὖν πονηρῶν 

25.14 διέτριβεν « διέτριβον 25.20 τούτου « τούτων 

25.15 δίκην Φ καταδίκην 25.20 Ἱερουσαλήμ ς Ἱεροσόλυμα 
25.16 εἰς ἀπώλειαν «--- 25.21 πέμψω « ἀναπέμψω 

25.17 αὐτῶν « [αὐτῶν] 25.22 ἔφη ς-- 


25.18 ἐπέφερον « ἔφερον 


313 


25.23 - 26.6 


ἐθῶν 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Ἐβουλόμην καὶ αὐτὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀκοῦσαι. Ὁ δέ, Αὔριον, 
φησίν, ἀκούσῃ αὐτοῦ. 


23 Τῇ οὖν ἐπαύριον, ἐλθόντος τοῦ Ἀγρίππα καὶ τῆς Βερνίκης 
μετὰ πολλῆς φαντασίας, καὶ εἰσελθόντων εἰς τὸ ἀκροατήριον, 
σύν τε τοῖς χιλιάρχοις καὶ ἀνδράσιν τοῖς κατ᾽ ἐξοχὴν οὖσιν τῆς 
πόλεως, καὶ κελεύσαντος τοῦ Φήστου, ἤχθη ὁ Παῦλος. 2, Καί 
φησιν ὁ Φῆστος, ᾿Αγρίππα βασιλεῦ, καὶ πάντες οἱ συμπαρόντες 
ἡμῖν ἄνδρες, θεωρεῖτε τοῦτον περὶ οὗ πᾶν τὸ πλῆθος τῶν 
Ἰουδαίων ἐνέτυχόν μοι ἔν τε Ἱεροσολύμοις καὶ ἐνθάδε, 
ἐπιβοῶντες μὴ δεῖν ζῇν αὐτὸν μηκέτι. 2. Ἐγὼ δὲ 
καταλαβόμενος μηδὲν ἄξιον θανάτου αὐτὸν πεπραχέναι, καὶ 
αὐτοῦ δὲ τούτου ἐπικαλεσαμένου τὸν Σεβαστόν, ἔκρινα 
πέμπειν αὐτόν. 2 Περὶ οὗ ἀσφαλές τι γράψαι τῷ κυρίῳ οὐκ 
ἔχω. Διὸ προήγαγον αὐτὸν ἐφ᾽ ὑμῶν, καὶ μάλιστα ἐπὶ σοῦ, 
βασιλεῦ ᾿Αγρίππα, ὅπως τῆς ἀνακρίσεως γενομένης σχῶ τι 
γράψαι. 27 Ἄλογον γάρ μοι δοκεῖ, πέμποντα δέσμιον, μὴ καὶ 
τὰς κατ᾽ αὐτοῦ αἰτίας σημᾶναι. 


26 ᾿Αγρίππας δὲ πρὸς τὸν Παῦλον ἔφη, ᾿Ἐπιτρέπεταί σοι 
ς Ἂς ΄- , , Ψ ΄“- ε -“ 
ὑπὲρ σεασυτοῦ λέγειν. Τότε ὁ Παῦλος ἀπελογεῖτο, 
ἐκτείνας τὴν χεῖρα, 

Περὶ πάντων ὧν ἐγκαλοῦμαι ὑπὸ Ἰουδαίων, βασιλεῦ 
᾿Αγρίππα, ἥγημαι ἐμαυτὸν μακάριον ἐπὶ σοῦ μέλλων 
ἀπολογεῖσθαι σήμερον: ἦμάλιστα γνώστην ὄντα σὲ πάντων 

σ΄ Ν ς ,ὔ [πε ΄“ τ Ἁ ’, Ν , ,ὔ 
τῶν κατὰ Ἰουδαίους ᾿ἠθῶν᾽ τε καὶ ζητημάτων - διὸ δέομαί σου, 
μακροθύμως ἀκοῦσαί μου. 1 Τὴν μὲν οὖν βίωσίν μου τὴν ἐκ 
νεότητος, τὴν ἀπ᾿ ἀρχῆς γενομένην ἐν τῷ ἔθνει μου ἐν 
Ἱεροσολύμοις, ἴσασιν πάντες οἱ Ἰουδαῖοι, “ προγινώσκοντές 
με ἄνωθεν, ἐὰν θέλωσιν μαρτυρεῖν, ὅτι κατὰ τὴν ἀκριβεστάτην 
αἵρεσιν τῆς ἡμετέρας θρησκείας ἔζησα Φαρισαῖος. “ Καὶ νῦν 


25.22 Ὁ δέ ς-- 26.1 ὑπὲρ «περὶ 


25.23 τοῖς χιλιάρχοις « χιλιάρχοις 26.1 ἀπελογεῖτο ἐκτείνας τὴν χεῖρα ὁ 
25.23 οὖσιν ς-- ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἀπελογεῖτο 
25.24 πᾶν « ἅπαν 26.2 ἀπολογεῖσθαι σήμερον « σήμερον 
25.24 ἐπιβοῶντες « βοῶντες ἀπολογεῖσθαι 

25.24 ζῇν αὐτὸν « αὐτὸν ζῆν 26.3 ἠθῶν « ἐθῶν 

25.25 καταλαβόμενος « κατελαβόμην 26.3 σου «--- 

25.25 θανάτου αὐτὸν ς αὐτὸν θανάτου 26.4 τὴν ἐκ « [τὴν] ἐκ 

25.25 καὶ «-- 26.4 Ἱεροσολύμοις «τε Ἱεροσολύμοις 
25.25 πέμπειν αὐτόν ς« πέμπειν 26.4 οἱ φ[οἱ] 


25.26 σχῶ τι γράψαι ς σχῶ τί γράψω 


314 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἐπ᾿ ἐλπίδι τῆς πρὸς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίας γενομένης ὑπὸ τοῦ 
θεοῦ ἕστηκα κρινόμενος, “εἰς ἣν τὸ δωδεκάφυλον ἡμῶν ἐν 
ἐκτενείᾳ νύκτα καὶ ἡμέραν λατρεῦον ἐλπίζει καταντῆσαι: 
περὶ ἧς ἐλπίδος ἐγκαλοῦμαι, βασιλεῦ Ἀγρίππα, ὑπὸ Ἰουδαίων. 
ὃ Τί ἄπιστον κρίνεται παρ᾽ ὑμῖν, εἰ ὁ θεὸς νεκροὺς ἐγείρει; 
9 Ἐγὼ μὲν οὖν ἔδοξα ἐμαυτῷ πρὸς τὸ ὄνομα Ἰησοῦ τοῦ 
Ναζωραίου δεῖν πολλὰ ἐναντία πρᾶξαι: [ὃ καὶ ἐποίησα ἐν 
Ἱεροσολύμοις, καὶ πολλοὺς τῶν ἁγίων ἐγὼ φυλακαῖς 
κατέκλεισα, τὴν παρὰ τῶν ἀρχιερέων ἐξουσίαν λαβών, 
ἀναιρουμένων τε αὐτῶν κατήνεγκα ψῆφον. ᾿Ἷ Καὶ κατὰ πάσας 
τὰς συναγωγὰς πολλάκις τιμωρῶν αὐτούς, ἠνάγκαζον 
βλασφημεῖν περισσῶς τε ἐμμαινόμενος αὐτοῖς, ἐδίωκον ἕως 
καὶ εἰς τὰς ἔξω πόλεις. '2 Ἐν οἷς καὶ πορευόμενος εἰς τὴν 
Δαμασκὸν μετ᾽ ἐξουσίας καὶ ἐπιτροπῆς τῆς παρὰ τῶν 
ἀρχιερέων, 5 ἡμέρας μέσης, κατὰ τὴν ὁδὸν εἶδον, βασιλεῦ, 
οὐρανόθεν ὑπὲρ τὴν λαμπρότητα τοῦ ἡλίου, περιλάμψαν με 
φῶς καὶ τοὺς σὺν ἐμοὶ πορευομένους. “Πάντων δὲ 
καταπεσόντων ἡμῶν εἰς τὴν γῆν, ἤκουσα φωνὴν λαλοῦσαν 
πρός με καὶ λέγουσαν τῇ Ἑβραΐδι διαλέκτῳ, Σαούλ, Σαούλ, τί 
με διώκεις; Σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν. 5 Ἐγὼ δὲ 
εἶπον, Τίς εἶ, κύριε; Ὁ δὲ εἶπεν, Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς ὃν σὺ 
διώκεις. 15 Αλλὰ ἀνάστηθι, καὶ στῆθι ἐπὶ τοὺς πόδας σου: εἰς 
τοῦτο γὰρ ὥφθην σοι, προχειρίσασθαί σε ὑπηρέτην καὶ 
μάρτυρα ὧν τε εἶδες ὧν τε ὀφθήσομαί σοι, 7 ἐξαιρούμενός σε 
ἐκ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἐθνῶν, εἰς οὺς ἐγὼ σε ἀποστέλλω, 
18 ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς αὐτῶν, τοῦ ᾿ὑποστρέψαι᾽ ἀπὸ σκότους 
εἰς φῶς καὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ Σατανᾶ ἐπὶ τὸν θεόν, τοῦ λαβεῖν 
αὐτοὺς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, καὶ κλῆρον ἐν τοῖς ἡγιασμένοις 
Ἰϑύρθεν, βασιλεῦ Ἀγρίππα, οὐκ ἐγενόμην 
ἀπειθὴς τῇ οὐρανίῳ ὀπτασίᾳ 29 ἀλλὰ τοῖς ἐν Δαμασκῷ πρῶτον 


πίστει τῇ εἰς ἐμέ. 


καὶ Ἱεροσολύμοις, εἰς πᾶσάν τε τὴν χώραν τῆς Ἰουδαίας, καὶ 


26.6 πρὸς « εἰς 4 λέγουσαν πρός με 
26.6 πατέρας «πατέρας ἡμῶν 26.15 εἶπον « εἰπα 
26.7 βασιλεῦ Ἀγρίππα ὑπὸ Ἰουδαίων 26.15 εἶπεν « κύριος εἶπεν 

4 ὑπὸ Ἰουδαίων βασιλεῦ 26.16 εἰδες ς εἰδές [με] 
26.10 πολλοὺς « πολλούς τε 26.17 τῶν « ἐκ τῶν 
26.10 φυλακαῖς « ἐν φυλακαῖς 26.17 σε ἀποστέλλω ς« ἀποστέλλω σε 
26.12 καὶ πορευόμενος « πορευόμενος 26.18 ὑποστρέψαι ς ἐπιστρέψαι 
26.12 παρὰ «--- 26.20 καὶ Ἱεροσολύμοις εἰς « τε καὶ 
26.14 δὲ «τε Ἱεροσολύμοις 


26.14 λαλοῦσαν πρός με καὶ λέγουσαν 


315 


26.7 - 26.20 


ἐπιστρέψαι 


26.21 - 26.32 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


με οἱ Ἰουδαῖοι 


τοῖς ἔθνεσιν, ἀπαγγέλλων μετανοεῖν, καὶ ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν 
θεόν, ἄξια τῆς μετανοίας ἔργα πράσσοντας. 2: Ἕνεκα τούτων 
"οἱ Ἰουδαῖοι με΄ συλλαβόμενοι ἐν τῷ ἱερῷ ἐπειρῶντο 
διαχειρίσασθαι. 22 Ἐπικουρίας οὖν τυχὼν τῆς παρὰ τοῦ θεοῦ, 
ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης ἕστηκα μαρτυρόμενος μικρῷ τε καὶ 
μεγάλῳ, οὐδὲν ἐκτὸς λέγων ὧν τε οἱ προφῆται ἐλάλησαν 
μελλόντων γίνεσθαι καὶ Μωῦσῆς, 2 εἰ παθητὸς ὁ χριστός, εἰ 
πρῶτος ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν φῶς μέλλει καταγγέλλειν τῷ 
λαῷ καὶ τοῖς ἔθνεσιν. 


2 Ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἀπολογουμένου, ὁ Φῆστος μεγάλῃ τῇ 
Ῥο: ἴον Ν , » 5 , 
φωνῇ ἔφη, Μαίνῃ, Παῦλε- τὰ πολλά σε γράμματα εἰς μανίαν 
, 25. Ζ ᾽ , , , - 
περιτρέπει. Ο δέ, Οὐ μαίνομαι, φησίν, κράτιστε Φῆστε, 
ἀλλὰ ἀληθείας καὶ σωφροσύνης ῥήματα ἀποφθέγγομαι. 
26 Ἐπίσταται γὰρ περὶ τούτων ὁ βασιλεύς, πρὸς ὃν καὶ 
παρρησιαζόμενος λαλῶ- λανθάνειν γὰρ αὐτόν τι τούτων οὐ 
πείθομαι οὐδέν: οὐ γάρ ἐν γωνίᾳ πεπραγμένον τοῦτο. 
2] Πιστεύεις, βασιλεῦ ᾿Αγρίππα, τοῖς προφήταις; Οἶδα ὅτι 
πιστεύεις. 28 Ὃ δὲ Ἀγρίππας πρὸς τὸν Παῦλον ἔφη, Ἐν ὀλίγῳ 
με πείθεις Χριστιανὸν γενέσθαι. 2. Ὃ δὲ Παῦλος εἶπεν, 
Εὐξαίμην ἂν τῷ θεῷ, καὶ ἐν ὀλίγῳ καὶ ἐν πολλῷ οὐ μόνον σε, 
ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀκούοντάς μου σήμερον, γενέσθαι 
τοιούτους ὁποῖος κἀγώ εἰμι, παρεκτὸς τῶν δεσμῶν τούτων. 


30 Καὶ ταῦτα εἰπόντος αὐτοῦ, ἀνέστη ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ 
ἡγεμών, ἥ τε Βερνίκη, καὶ οἱ συγκαθήμενοι αὐτοῖς: 7 καὶ 
ἀναχωρήσαντες ἐλάλουν πρὸς ἀλλήλους, λέγοντες ὅτι Οὐδὲν 
θανάτου ἄξιον ἢ δεσμῶν πράσσει ὁ ἄνθρωπος οὗτος. 
32 ᾿Αγρίππας δὲ τῷ Φήστῳ ἔφη, ᾿Απολελύσθαι ἐδύνατο ὁ 
ἄνθρωπος οὗτος, εἰ μὴ ἐπεκέκλητο Καίσαρα. 


26.20 ἀπαγγέλλων ς« ἀπήγγελλον 26.28 ἔφη «-- 

26.21 οἱ Ἰουδαῖοι με «με Ἰουδαῖοι 26.28 γενέσθαι « ποιῆσαι 

26.21 ἐν «[ὄντα] ἐν 26.29 εἰπεν «-- 

26.22 παρὰ « ἀπὸ 26.29 πολλῷ « μεγάλῳ 

26.23 λαῷ «τε λαῷ 26.29 κἀγώ ο καὶ ἐγώ 

26.24 ἔφη «φησιν 26.30 Καὶ ταῦτα εἰπόντος αὐτοῦ 

26.25 Οὐ «Παῦλος, Οὐ ἀνέστη « Ἀνέστη τε 

26.26 τι «[τι] 26.31 ἄξιον ἢ δεσμῶν ς ἢ δεσμῶν ἄξιόν 
26.26 οὐδέν οὐ γάρ « οὐθέν οὐ γάρ [τι] 


ἐστιν 


316 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 


Ὡς δὲ ἐκρίθη τοῦ ἀποπλεῖν ἡμᾶς εἰς τὴν Ἰταλίαν, 
27 παρεδίδουν τόν τε Παῦλον καί τινας ἑτέρους δεσμώτας 
ἑκατοντάρχῃ,. ὀνόματι Ἰουλίῳ, σπείρης Σεβαστῆς. 
2 Ἐπιβάντες δὲ πλοίῳ ἈΑδραμυττηνῷ, μέλλοντες πλεῖν τοὺς 
κατὰ τὴν ᾿Ασίαν τόπους, ἀνήχθημεν, ὄντος σὺν ἡμῖν 
᾿Αριστάρχου Μακεδόνος Θεσσαλονικέως. Τῇ τε ἑτέρᾳ 
κατήχθημεν εἰς Σιδῶνα: φιλανθρώπως τε ὁ Ἰούλιος τῷ Παύλῳ 
χρησάμενος ἐπέτρεψεν πρὸς τοὺς φίλους πορευθέντα 
ἐπιμελείας τυχεῖν. 1 Κἀκεῖθεν ἀναχθέντες ὑπεπλεύσαμεν τὴν 
Κύπρον, διὰ τὸ τοὺς ἀνέμους εἶναι ἐναντίους. “ Τό τε πέλαγος 
τὸ κατὰ τὴν Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν διαπλεύσαντες, 
κατήλθομεν εἰς Μύρα τῆς Λυκίας. ὅ“Κἀκεῖ εὑρὼν ὁ 
ἑκατόνταρχος πλοῖον ᾿ἈΑλεξανδρῖνον πλέον εἰς τὴν Ἰταλίαν, 
ἐνεβίβασεν ἡμᾶς εἰς αὐτό. 7 Ἔν ἱκαναῖς δὲ ἡμέραις 
βραδυπλοοῦντες, καὶ μόλις γενόμενοι κατὰ τὴν Κνίδον, μὴ 
προσεῶντος ἡμᾶς τοῦ ἀνέμου, ὑπεπλεύσαμεν τὴν Κρήτην κατὰ 
Σαλμώνην- ὅὃμόλις τε παραλεγόμενοι αὐτὴν ἤλθομεν εἰς τόπον 
τινὰ καλούμενον Καλοὺς Λιμένας, ᾧ ἐγγὺς ἦν πόλις Λασαία. 


9: - Ν , , Ν "᾿ ", 
κανοῦ δὲ χρόνου διαγενομένου, καὶ ὄντος ἤδη 
ἐπισφαλοῦς τοῦ πλοός, διὰ τὸ καὶ τὴν νηστείαν ἤδη 
παρεληλυθέναι, παρήνει ὁ Παῦλος 1 λέγων αὐτοῖς, Ἄνδρες, 
θεωρῶ ὅτι μετὰ ὕβρεως καὶ πολλῆς ζημίας, οὐ μόνον τοῦ 
φορτίου καὶ τοῦ πλοίου ἀλλὰ καὶ τῶν ψυχῶν ἡμῶν, μέλλειν 
᾿, μα ὌὋἥι 11 ε ι΄. ΓΕ , Ἴ [ε , ἐν 
ἔσεσθαι τὸν πλοῦν. ᾿' Ὁ δὲ ᾿ἑκατοντάρχης τῷ κυβερνήτῃ καὶ 

΄ι , ΕΣ ,ὔ ΄- ᾺΥ “-“ ς ᾿, ΄“- , 

τῷ ναυκλήρῳ ἐπείθετο μᾶλλον ἢ τοῖς ὑπὸ τοῦ Παύλου 
λεγομένοις. [2 Ἀνευθέτου δὲ τοῦ λιμένος ὑπάρχοντος πρὸς 
παραχειμασίαν, οἱ πλείους ἔθεντο βουλὴν ἀναχθῆναι 
κἀκεῖθεν, εἴ πὼς δύναιντο καταντήσαντες εἰς Φοίνικα 
τὸ , “ , , ΑΥ Ἅ. Ν 
παραχειμάσαι, λιμένα τῆς Κρήτης βλέποντα κατὰ λίβα καὶ 
κατὰ χῶρον. 5 Ὑποπνεύσαντος δὲ νότου, δόξαντες τῆς 
προθέσεως κεκρατηκέναι, ἄραντες ἄσσον παρελέγοντο τὴν 
Κρήτην. Μετ’ οὐ πολὺ δὲ ἔβαλεν κατ᾽ αὐτῆς ἄνεμος 
, ε , 3 ,ὕ 15 , ᾿ 
τυφωνικός, ὁ καλούμενος Εὐροκλύδων ᾿᾿συναρπασθέντος δὲ 


27.2 μέλλοντες πλεῖν « μέλλοντι πλεῖν ἐπείθετο 
εἰς 27.11 τοῦ «--- 
27.3 πορευθέντα « πορευθέντι 27.12 πλείους ς πλείονες 
27.6 ἑκατόνταρχος ὁ ἑκατοντάρχης 27.12 κἀκεῖθεν ς ἐκεῖθεν 
27.8 ἦν πόλις « πόλις ἦν 27.12 εἴπως « εἴπως 
27.11 ἐπείθετο μᾶλλον « μᾶλλον 27.14 Εὐροκλύδων « Εὐρακύλων 


317 


27.1 - 27.15 


ἑκατόνταρχος 


27.16 - 27.31 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


τοῦ πλοίου, καὶ μὴ δυναμένου ἀντοφθαλμεῖν τῷ ἀνέμῳ, 
ἐπιδόντες ἐφερόμεθα. ἰὁΝησίον δέ τι ὑποδραμόντες 
καλούμενον Κλαύδην μόλις ἰσχύσαμεν περικρατεῖς γενέσθαι 
τῆς σκάφης: [ἣν ἄραντες, βοηθείαις ἐχρῶντο, ὑποζωννύντες 
τὸ πλοῖον: φοβούμενοί τε μὴ εἰς τὴν Σύρτην ἐκπέσωσιν, 
χαλάσαντες τὸ σκεῦος, οὕτως ἐφέροντο. ὃ Σφοδρῶς δὲ 
χειμαζομένων ἡμῶν, τῇ ἑξῆς ἐκβολὴν ἐποιοῦντο: 1" 
τρίτῃ αὐτόχειρες τὴν σκευὴν τοῦ πλοίου ἐρρίψαμεν. 25 Μήτε δὲ 


καὶ τῇ 


ἡλίου μήτε ἄστρων ἐπιφαινόντων ἐπὶ πλείονας ἡμέρας, 
χειμῶνός τε οὐκ ὀλίγου ἐπικειμένου, λοιπὸν περιῃρεῖτο πᾶσα 
ἐλπὶς τοῦ σώζεσθαι ἡμᾶς. 2: Πολλῆς δὲ ἀσιτίας ὑπαρχούσης, 
τότε σταθεὶς ὁ Παῦλος ἐν μέσῳ αὐτῶν εἶπεν, Ἔδει μέν, ὦ 
ἄνδρες, πειθαρχήσαντάς μοι μὴ ἀνάγεσθαι ἀπὸ τῆς Κρήτης, 
κερδῆσαί τε τὴν ὕβριν ταύτην καὶ τὴν ζημίαν. 2 Καὶ τὰ νῦν 
παραινῶ ὑμᾶς εὐθυμεῖν ἀποβολὴ γὰρ ψυχῆς οὐδεμία ἔσται ἐξ 
ὑμῶν, πλὴν τοῦ πλοίου. 25 Παρέστη γάρ μοι ταύτῃ τῇ νυκτὶ 
ἄγγελος τοῦ θεοῦ, οὗ εἰμι, ᾧ καὶ λατρεύω, 2) λέγων, Μὴ φοβοῦ, 
Παῦλε- Καίσαρί σε δεῖ παραστῆναι: καὶ ἰδού, κεχάρισταί σοι 
ὁ θεὸς πάντας τοὺς πλέοντας μετὰ σοῦ. 2 Διὸ εὐθυμεῖτε 
ἄνδρες: πιστεύω γὰρ τῷ θεῷ ὅτι οὕτως ἔσται καθ᾽ ὃν τρόπον 
λελάληταί μοι. 25 Εἰς νῆσον δέ τινα δεῖ ἡμᾶς ἐκπεσεῖν. 


2 ὡς δὲ τεσσαρεσκαιδεκάτη νὺξ ἐγένετο, διαφερομένων 
ἡμῶν ἐν τῷ ᾿Αδρίᾳ, κατὰ μέσον τῆς νυκτὸς ὑπενόουν οἱ ναῦται 
προσάγειν τινὰ αὐτοῖς χώραν: 25 καὶ βολίσαντες εὗρον 
ὀργυιὰς εἴκοσι: βραχὺ δὲ διαστήσαντες, καὶ πάλιν 
βολίσαντες, εὗρον ὀργυιὰς δεκαπέντε" 2 φοβούμενοί τε μήπως 
εἰς τραχεῖς τόπους ἐκπέσωμεν, ἐκ πρύμνης ῥίψαντες ἀγκύρας 
τέσσαρας, ηὔχοντο ἡμέραν γενέσθαι. ᾿Ῥ᾿ Τῶν δὲ ναυτῶν 
ζητούντων φυγεῖν ἐκ τοῦ πλοίου, καὶ χαλασάντων τὴν σκάφην 
εἰς τὴν θάλασσαν, προφάσει ὡς ἐκ πρώρας μελλόντων ἀγκύρας 
ἐκτείνειν, εἶπεν ὁ Παῦλος τῷ ἑκατοντάρχῃ καὶ τοῖς 
στρατιώταις, Ἐὰν μὴ οὗτοι μείνωσιν ἐν τῷ πλοίῳ, ὑμεῖς 


27.16 Κλαύδην μόλις ἰσχύσαμεν ὁ 27.23 ἄγγελος «--- 

Καῦδα ἰσχύσαμεν μόλις 27.23 ᾧ [ἐγὼ] ᾧ 
27.17 Σύρτην « Σύρτιν 27.23 λατρεύω « λατρεύω ἄγγελος 
27.19 ἐρρίψαμεν « ἔρριψαν 27.29 μήπως εἰς ὁ μή που κατὰ 
27.20 πᾶσα ἐλπὶς ς ἐλπὶς πᾶσα 27.30 πρώρας μελλόντων ἀγκύρας ὁ 
27.21 δὲ «τε πρῴρης ἀγκύρας μελλόντων 


318 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 27.32 - 27.44 


σωθῆναι οὐ δύνασθε. ὅ2Τότε οἱ στρατιῶται ἀπέκοψαν τὰ 
σχοινία τῆς σκάφης, καὶ εἴασαν αὐτὴν ἐκπεσεῖν. 55 Ἄχρι δὲ οὗ 
“ἤμελλεν᾽ ἡμέρα γίνεσθαι, παρεκάλει ὁ Παῦλος ἅπαντας ἔμελλεν 
μεταλαβεῖν τροφῆς, λέγων, Τεσσαρεσκαιδεκάτην σήμερον 
ἡμέραν προσδοκῶντες ἄσιτοι διατελεῖτε, μηδὲν 
προσλαβόμενοι. δ“ Διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς προσλαβεῖν τροφῆς: 
τοῦτο γὰρ πρὸς τῆς ὑμετέρας σωτηρίας ὑπάρχει: οὐδενὸς γὰρ 
ὑμῶν θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς πεσεῖται. 55 Εἰπὼν δὲ ταῦτα, καὶ 
λαβὼν ἄρτον, εὐχαρίστησεν τῷ θεῷ ἐνώπιον πάντων: καὶ 
κλάσας ἤρξατο ἐσθίειν. ᾿ὁ Εὔθυμοι δὲ γενόμενοι πάντες καὶ 
αὐτοὶ προσελάβοντο τροφῆς. 57 Ἦμεν δὲ ἐν τῷ πλοίῳ αἱ πᾶσαι 
ψυχαί, διακόσιαι ἑβδομήκοντα ἕξ. ὃ Κορεσθέντες δὲ ᾿τῆς -- 
τροφῆς ἐκούφιζον τὸ πλοῖον, ἐκβαλλόμενοι τὸν σῖτον εἰς τὴν 
θάλασσαν. ἦ Ὅτε δὲ ἡμέρα ἐγένετο, τὴν γῆν οὐκ ἐπεγίνωσκον - 
κόλπον δέ τινα κατενόουν ἔχοντα αἰγιαλόν, εἰς ὃν 
ἐβουλεύσαντο, εἰ δυνατόν, ἐξῶσαι τὸ πλοῖον. “ Καὶ τὰς 
ἀγκύρας περιελόντες εἴων εἰς τὴν θάλασσαν, ἅμα ἀνέντες τὰς 
ζευκτηρίας τῶν πηδαλίων - καὶ ἐπάραντες τὸν ἀρτέμονα τῇ 
πνεούσῃ κατεῖχον εἰς τὸν αἰγιαλόν. 1 Περιπεσόντες δὲ εἰς 
τόπον διθάλασσον ἐπώκειλαν τὴν ναῦν: καὶ ἣ μὲν πρώρα 
ἐρείσασα ἔμεινεν ἀσάλευτος, ἣ δὲ πρύμνα ἐλύετο ὑπὸ τῆς βίας 
τῶν κυμάτων. “2Τῶν δὲ στρατιωτῶν βουλὴ ἐγένετο ἵνα τοὺς 
δεσμώτας ἀποκτείνωσιν, μή τις ἐκκολυμβήσας διαφύγῃ. 5 Ὃ 
δὲ ἑκατόνταρχος, βουλόμενος διασῶσαι τὸν Παῦλον, 
ἐκώλυσεν αὐτοὺς τοῦ βουλήματος, ἐκέλευσέν τε τοὺς 
δυναμένους κολυμβᾷν ἀπορρίψαντας πρώτους ἐπὶ τὴν γῆν 
ἐξιέναι: “καὶ τοὺς λοιπούς, οὺς μὲν ἐπὶ σανίσιν, οὺς δὲ ἐπί 
τινῶν τῶν ἀπὸ τοῦ πλοίου. Καὶ οὕτως ἐγένετο πάντας 
διασωθῆναι ἐπὶ τὴν γῆν. 


27.32 οἱ στρατιῶται ἀπέκοψαν ὁ πᾶσαι ψυχαὶ ἐν τῷ πλοίῳ 
ἀπέκοψαν οἱ στρατιῶται 27.38 τῆς «--- 

27.33 ἤμελλεν ἡμέρα « ἡμέρα ἤμελλεν 27.39 ἐβουλεύσαντο εἰ δυνατόν «Φ 

27.33 μηδὲν « μηθὲν ἐβουλεύοντο εἰ δύναιντο 

27.34 προσλαβεῖν « μεταλαβεῖν 27.40 ἀρτέμονα « ἀρτέμωνα 

27.34 ἐκ ς ἀπὸ 27.41 ἐπώκειλαν « ἐπέκειλαν 

27.34 πεσεῖται ς ἀπολεῖται 27.41 τῶν κυμάτων « [τῶν κυμάτων] 

27.35 Εἰπὼν ς Εἴπας 27.43 ἑκατόνταρχος « ἑκατοντάρχης 

27.377 Ἦμεν ς Ἤμεθα 27.43 ἀπορρίψαντας ς ἀπορίψαντας 


27.37 ἐν τῷ πλοίῳ αἱ πᾶσαι ψυχαί ο αἱ 


319 


28.1 - 28.14 


ἐξελθοῦσα 


ἀνήχθημεν 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


Καὶ διασωθέντες, τότε ἐπέγνωσαν ὅτι Μελίτη ἣ νῆσος 
ΩΝ ρὰ ἢ ἢ ᾽ “ εἰ Ν - 

καλεῖται. “Οἱ δὲ βάρβαροι παρεῖχον οὐ τὴν τυχοῦσαν 
φιλανθρωπίαν ἡμῖν: ἀνάψαντες γὰρ πυράν, προσελάβοντο 
πάντας ἡμᾶς, διὰ τὸν ὑετὸν τὸν ἐφεστῶτα, καὶ διὰ τὸ ψῦχος. 
ΞΣυστρέψαντος δὲ τοῦ Παύλου φρυγάνων πλῆθος, καὶ 
2 , Ἔνι εἶ Ψ: ᾿, ΕΣ ΑΝ ,ὔ Γ “- Ἴ 
ἐπιθέντος ἐπὶ τὴν πυράν, ἔχιδνα ἐκ τῆς θέρμης ᾿διεξελθοῦσα 

- ΝΝ κ ᾽ - 4: Ν ἊΣ Ἑ ΄ 

καθῆψεν τῆς χειρὸς αὐτοῦ. Ὡς δὲ εἶδον οἱ βάρβαροι 
κρεμάμενον τὸ θηρίον ἐκ τῆς χειρὸς αὐτοῦ, ἔλεγον πρὸς 
ἀλλήλους, Πάντως φονεύς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος οὗτος, ὃν 
διασωθέντα ἐκ τῆς θαλάσσης ἣ Δίκη ζῇν οὐκ εἴασεν. 5 Ὁ μὲν 
οὖν, ἀποτινάξας τὸ θηρίον εἰς τὸ πῦρ, ἔπαθεν οὐδὲν κακόν. 
6 ε δὲ δό ᾿ς ἐλλ, , θ ὉΝ ’, 

Οἱ δὲ προσεδόκων αὐτὸν μέλλειν πίμπρασθαι ἢ καταπίπτειν 
ἄφνω νεκρόν: ἐπὶ πολὺ δὲ αὐτῶν προσδοκώντων, καὶ 
θεωρούντων μηδὲν ἄτοπον εἰς αὐτὸν γινόμενον, 

, “, Ν 5. Ἃς 3 
μεταβαλλόμενοι ἔλεγον θεὸν αὐτὸν εἶναι. 


7 Ἐν δὲ τοῖς περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον ὑπῆρχεν χωρία τῷ 
πρώτῳ τῆς νήσου, ὀνόματι Ποπλίῳ, ὃς ἀναδεξάμενος ἡμᾶς 
τρεῖς ἡμέρας φιλοφρόνως ἐξένισεν. ὃ Ἐγένετο δὲ τὸν πατέρα 
τοῦ Ποπλίου πυρετοῖς καὶ δυσεντερίᾳ συνεχόμενον 
κατακεῖσθαι: πρὸς ὃν ὁ Παῦλος εἰσελθών, καὶ προσευξάμενος, 
ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας αὐτῷ, ἰάσατο αὐτόν. “Τούτου οὖν 
γενομένου, καὶ οἱ λοιποὶ οἱ ἔχοντες ἀσθενείας ἐν τῇ νήσῳ 
προσήρχοντο καὶ ἐθεραπεύοντο: ᾿" οἱ καὶ πολλαῖς τιμαῖς 
ἐτίμησαν ἡμᾶς, καὶ ἀναγομένοις ἐπέθεντο τὰ πρὸς τὴν χρείαν. 

ἩΜετὰ δὲ τρεῖς μῆνας ᾿ἤχθημεν᾽ ἐν πλοίῳ 
παρακεχειμακότι ἐν τῇ νήσῳ, ᾿Αλεξανδρίνῳ, παρασήμῳ 
Διοσκούροις. ᾿2 Καὶ καταχθέντες εἰς Συρακούσας ἐπεμείναμεν 
ἡμέρας τρεῖς: 15ὅθεν περιελθόντες κατηντήσαμεν εἰς Ῥήγιον, 
καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν ἐπιγενομένου νότου, δευτεραῖοι ἤλθομεν 
εἰς Ποτιόλους: [“οὗ εὑρόντες ἀδελφούς, παρεκλήθημεν ἐπ᾽ 


28.1 ἐπέγνωσαν « ἐπέγνωμεν 28.6 θεὸν αὐτὸν εἶναι « αὐτὸν εἶναι 

28.2 δὲ «τε θεόν 

28.2 ἀνάψαντες « ἅψαντες 28.8 δυσεντερίᾳ « δυσεντερίῳ 

28.3 πλῆθος «τι πλῆθος 28.9 οὖν «δὲ 

28.3 ἐκ ἀπὸ 28.9 ἔχοντες ἀσθενείας ἐν τῇ νήσῳ ὁ 

28.3 διεξελθοῦσα ο ἐξελθοῦσα ἐν τῇ νήσῳ ἔχοντες ἀσθενείας 

28.4 ἔλεγον πρὸς ἀλλήλους « πρὸς 28.10 τὴν χρείαν ς τὰς χρείας 
ἀλλήλους ἔλεγον 28.11 ἤχθημεν « ἀνήχθημεν 

28.6 μεταβαλλόμενοι Ὁ 28.13 περιελθόντες ς περιελόντες 
μεταβαλόμενοι 28.14 ἐπ᾽ «παρ᾽ 


320 


ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩ͂Ν 28.15 - 28.25 


αὐτοῖς ἐπιμεῖναι ἡμέρας ἑπτά: καὶ οὕτως εἰς τὴν Ῥώμην 
ἤλθ 15 Κ τθ ἢ χλδελ, ἀνα ,ὕ, ν τς π᾿ 
ἤλθομεν. ἀκεῖθεν οἱ ἀδελφοὶ ἀκούσαντες τὰ περὶ ἡμῶν, 
5 κι Ω 2 , ς ΩΝ "᾿ . , ν: κ᾿ π᾿ 
ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν ἡμῖν ἄχρι Ἀππίου Φόρου καὶ Τριῶν 
Ταβερνῶν- οὺς ἰδὼν ὁ Παῦλος, εὐχαριστήσας τῷ θεῷ, ἔλαβεν 
θάρσος. 

Ἰόνοτε δὲ ἤλθομεν εἰς Ῥώμην, ὁ ἑκατόνταρχος παρέδωκεν 

Ν Ὡ-- Γ ᾽. Ἴ ΩΝ Ά νὰ 3 ’, 
τοὺς δεσμίους τῷ στρατοπεδάρχῃ: τῷ δὲ Παύλῳ ἐπετράπη 
μένειν καθ᾽ ἑαυτόν, σὺν τῷ φυλάσσοντι αὐτὸν στρατιώτῃ. 

11 Ἐγένετο δὲ μετὰ ἡμέρας τρεῖς συγκαλέσασθαι τὸν 

κι Ἂς "»᾿ ὍΝ: Ε ἢ Γὰ , Ἅ. 
Παῦλον τοὺς ὄντας τῶν Ἰουδαίων πρώτους: συνελθόντων δὲ 

ς᾽. πὶ "᾿ ν 3 Ἷ .“᾽ 2 , ΠΝ" Ὦ ν 
αὐτῶν, ἔλεγεν πρὸς αὐτούς, Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐγὼ οὐδὲν 
ἐναντίον ποιήσας τῷ λαῷ ἢ τοῖς ἔθεσιν τοῖς πατρῴοις, δέσμιος 
ἐξ Ἱεροσολύμων παρεδόθην εἰς τὰς χεῖρας τῶν Ῥωμαίων: 
1δ οἵτινες ἀνακρίναντές με ἐβούλοντο ἀπολῦσαι, διὰ τὸ 
, δ , ς , 2 2 19: , 

μηδεμίαν αἰτίαν θανάτου ὑπάρχειν ἐν ἐμοί. ᾿ ᾿Αντιλεγόντων 
δὲ τῶν Ἰουδαίων, ἠναγκάσθην ἐπικαλέσασθαι Καίσαρα, οὐχ 
ὡς τοῦ ἔθνους μου ἔχων τι κατηγορῆσαι. 29 Διὰ ταύτην οὖν τὴν 
αἰτίαν παρεκάλεσα ὑμᾶς ἰδεῖν καὶ προσλαλῆσαι- ἕνεκεν γὰρ 
“- ἂ , ΑΝ, ν᾿ Ν .- ,ὔ ’,’ 21 ἕ 
τῆς ἐλπίδος τοῦ Ἰσραὴλ τὴν ἅλυσιν ταύτην περίκειμαι. “᾿ Οἱ 
δὲ πρὸς αὐτὸν εἰπον, Ἡμεῖς οὔτε γράμματα περὶ σοῦ 
ἐδεξάμεθα ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας, οὔτε παραγενόμενός τις τῶν 
ἀδελφῶν ἀπήγγειλεν ἢ ἐλάλησέν τι περὶ σοῦ πονηρόν. 
22 ᾿Αξιοῦμεν δὲ παρὰ σοῦ ἀκοῦσαι ἃ φρονεῖς: περὶ μὲν γὰρ τῆς 
αἱρέσεως ταὔτης γνωστόν ἐστιν ἡμῖν ὅτι πανταχοῦ 
ἀντιλέγεται. 


23 Ψ, χ Ἂς 0 Φὰς ἢ , οἱ Ν Ὄπ 2 ν᾿ 

Ταξάμενοι δὲ αὐτῷ ἡμέραν, ἧκον πρὸς αὐτὸν εἰς τὴν 
ξενίαν πλείονες: οἷς ἐξετίθετο διαμαρτυρόμενος τὴν 
βασιλείαν τοῦ θεοῦ, πείθων τε αὐτοὺς τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἀπό 
τε τοῦ νόμου Μωῦσέως καὶ τῶν προφητῶν, ἀπὸ προωΐϊ ἕως 
ς , 24 Ν ε Ν ΕΣ , “-“ , ε Ν 
ἑσπέρας. 23: Καὶ οἱ μὲν ἐπείθοντο τοῖς λεγομένοις, οἱ δὲ 
ἠπίστουν. 25 Ασύμφωνοι δὲ ὄντες πρὸς ἀλλήλους ἀπελύοντο, 
εἰπόντος τοῦ Παύλου ῥῆμα ἕν, ὅτι Καλῶς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον 


28.14 ἤλθομεν « ἤλθαμεν 28.17 Ἄνδρες ἀδελφοί ἐγὼ ς Ἐγώ 
28.15 ἐξῆλθον « ἦλθαν ἄνδρες ἀδελφοί 
28.16 ἤλθομεν « εἰσήλθομεν 28.19 κατηγορῆσαι 9 κατηγορεῖν 
28.16 ὁ ἑκατόνταρχος παρέδωκεν τοὺς 28.21 εἶπον ὁ εἶπαν 

δεσμίους τῷ στρατοπεδάρχῃ « --- 28.22 ἐστιν ἡμῖν « ἡμῖν ἐστιν 
28.16 τῷ δὲ Παύλῳ ἐπετράπη ὁ 28.23 ἧκον «ἦλθον 

ἐπετράπη τῷ Παύλῳ 28.23 τὰ ς--- 


28.17 τὸν Παῦλον « αὐτὸν 


321 


στρατοπεδάρχῳ 


28.26 - 28.31 ΠΡΑΞΕΙ͂Σ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ 


ἰάσωμαι 


ἐλάλησεν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, 
26 λέγον, Πορεύθητι πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον καὶ εἰπόν, ἈΑκοῇ 
ἀκούσετε, καὶ οὐ μὴ συνῆτε- καὶ βλέποντες βλέψετε, καὶ οὐ μὴ 
ἴδητε: 2) ἐπαχύνθη γὰρ ἣ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς 
ὠσὶν βαρέως ἤκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν- 
μήποτε ἴδωσιν τοῖς ὀφθαλμοῖς, καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσιν, καὶ 
τῇ καρδίᾳ συνῶσιν, καὶ ἐπιστρέψωσιν, καὶ “ἰάσομαι αὐτούς. 
28 Γνωστὸν οὖν ἔστω ὑμῖν, ὅτι τοῖς ἔθνεσιν ἀπεστάλη τὸ 
σωτήριον τοῦ θεοῦ, αὐτοὶ καὶ ἀκούσονται. 2 Καὶ ταῦτα αὐτοῦ 
εἰπόντος, ἀπῆλθον οἱ Ἰουδαῖοι, πολλὴν ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς 
συζήτησιν. 


30 Ἔμεινεν δὲ ὁ Παῦλος διετίαν ὅλην ἐν ἰδίῳ μισθώματι, 
καὶ ἀπεδέχετο πάντας τοὺς εἰσπορευομένους πρὸς αὐτόν, 
31 κηρύσσων τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, καὶ διδάσκων τὰ περὶ τοῦ 
κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ, μετὰ πάσης παρρησίας, ἀκωλύτως. 


28.25 ἡμῶν «ὑμῶν 28.29 
28.26 λέγον Φ λέγων 28.30 Ἔμεινεν ς Ἐνέμεινεν 
28.28 τὸ « τοῦτο τὸ 28.30 ὁ Παῦλος «--- 


322 


ΙΑΚΩΒΟΥ 


ὁ7Τάκωβος, θεοῦ καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ δοῦλος, ταῖς 
δώδεκα φυλαῖς ταῖς ἐν τῇ διασπορᾷ, χαίρειν. 


ΖΣΠᾶσαν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου, ὅταν πειρασμοῖς 
περιπέσητε ποικίλοις, γινώσκοντες ὅτι τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς 
πίστεως κατεργάζεται ὑπομονήν - ἡ δὲ ὑπομονὴ ἔργον τέλειον 
ἐχέτω, ἵνα ἦτε τέλειοι καὶ ὁλόκληροι, ἐν μηδενὶ λειπόμενοι. 


μ᾿ ᾽ , σι ,ὔ , 2 , Ἂν [ο ,ὕ 
Εἰ δέ τις ὑμῶν λείπεται σοφίας, αἰτείτω παρὰ τοῦ διδόντος 
θεοῦ πᾶσιν ἁπλῶς, καὶ οὐκ ὀνειδίζοντος, καὶ δοθήσεται αὐτῷ. 
ὁ Αἰτείτω δὲ ἐν πίστει, μηδὲν διακρινόμενος: ὁ γὰρ 
διακρινόμενος ἔοικεν κλύδωνι θαλάσσης ἀνεμιζομένῳ καὶ 
Ἑ , τ ἢ Ν Ὁ ς “᾽ ες “-“ - , [ἡ 
ῥιπιζομένῳ. 7 Μὴ γὰρ οἰέσθω ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὅτι λήψεταί 
τι παρὰ τοῦ κυρίου. ὃ Ανὴρ δίψυχος, ἀκατάστατος ἐν πάσαις 
ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. 
“Καυχάσθω δὲ ὁ ἀδελφὸς ὁ ταπεινὸς ἐν τῷ ὕψει αὐτοῦ 1 ὁ 
δὲ πλούσιος ἐν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ: ὅτι ὡς ἄνθος χόρτου 
,ὔ 11 ᾽ , . Ῥι οὐ Ν σι ἐά Ν 
παρελεύσεται. ᾿᾿ Ἀνέτειλεν γὰρ ὁ ἥλιος σὺν τῷ καύσωνι, καὶ 
ἐξήρανεν τὸν χόρτον, καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ ἐξέπεσεν, καὶ ἣ 
εὐπρέπεια τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἀπώλετο: οὕτως καὶ ὁ 
πλούσιος ἐν ταῖς πορείαις αὐτοῦ μαρανθήσεται. 


ἸΖΜακάριος ἀνὴρ ὃς ὑπομένει πειρασμόν: ὅτι δόκιμος 
γενόμενος λήψεται τὸν στέφανον τῆς ζωῆς, ὃν ἐπηγγείλατο ὁ 
κύριος τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. ἡ Μηδεὶς πειραζόμενος λεγέτω 
ὅτι ᾿ΑἈπὸ θεοῦ πειράζομαι- ὁ γὰρ θεὸς ἀπείραστός ἐστιν κακῶν, 

’ Ἂ, ἃς. ἃ ϑ , 14 «“’ Ν ἐν ς Ν - 
πειράζει δὲ αὐτὸς οὐδένα ᾿“ἕκαστος δὲ πειράζεται, ὑπὸ τῆς 
ἰδίας ἐπιθυμίας ἐξελκόμενος καὶ δελεαζόμενος. Εἶτα ἣ 
ἐπιθυμία συλλαβοῦσα τίκτει ἁμαρτίαν: ἣ δὲ ἁμαρτία 
ἀποτελεσθεῖσα ἀποκύει θάνατον. 5 Μὴ πλανᾶσθε, ἀδελφοί 

Ἂν ,ὔ 17 ΄- , 9. ᾿ Ν ΄- , , 
μου ἀγαπητοί. [7 Πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον 
ἄνωθέν ἐστιν, καταβαῖνον ἀπὸ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων, παρ᾽ ᾧ 

ν ", , ὉΝ - 3 ’,ὔ 18 Ν 
οὐκ ἔνι παραλλαγή, ἢ τροπῆς ἀποσκίασμα. ὃ Βουληθεὶς 


1.5 οὐκεμὴ 1.12 λήψεται Φ λήμψεται 
1.7 λήψεταί « λήμψεταί 1.12 ὁ κύριος «--- 


323 


1.19 - 2.6 


ΙΑΚΩΒΟΥ 


ἀπεκύησεν ἡμᾶς λόγῳ ἀληθείας, εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς ἀπαρχήν 
τινα τῶν αὐτοῦ κτισμάτων. 

Ἰϑϑῷστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἔστω πᾶς ἄνθρωπος ταχὺς 

3 Ν ᾿ἢ ΄“- Ἂν 5 4 “- ΕἾ 3 3 ΓΑ 

εἰς τὸ ἀκοῦσαι, βραδὺς εἰς τὸ λαλῆσαι, βραδὺς εἰς ὀργήν" 
20 ὁ Ν Ν 5 ὃ Ν ὃ ,ὔ θ ἴον 3 , 21Δ Ν 

ργὴ γὰρ ἀνδρὸς δικαιοσύνην θεοῦ οὐ κατεργάζεται. 2) Διὸ 
ἀποθέμενοι πᾶσαν ῥυπαρίαν καὶ περισσείαν κακίας, ἐν 
πρᾳὕὔτητι δέξασθε τὸν ἔμφυτον λόγον, τὸν δυνάμενον σῶσαι 

ν ν τ σι ῬΑΡᾺ ἐς ν τ , ἅ ᾿, , 

τὰς ψυχὰς ὑμῶν. “Γίνεσθε δὲ ποιηταὶ λόγου, καὶ μὴ μόνον 
ἀκροαταί, παραλογιζόμενοι ἑαυτούς. 2) Ὅτι εἴ τις ἀκροατὴς 
λόγου ἐστὶν καὶ οὐ ποιητής, οὗτος ἔοικεν ἀνδρὶ κατανοοῦντι τὸ 
πρόσωπον τῆς γενέσεως αὐτοῦ ἐν ἐσόπτρῳ. “'᾽ κατενόησεν γὰρ 
ἑαυτὸν καὶ ἀπελήλυθεν, καὶ εὐθέως ἐπελάθετο ὁποῖος ἦν. 25 Ὃ 
δὲ παρακύψας εἰς νόμον τέλειον τὸν τῆς ἐλευθερίας καὶ 
παραμείνας, οὗτος οὐκ ἀκροατὴς ἐπιλησμονῆς γενόμενος ἀλλὰ 
ποιητὴς ἔργου, οὗτος μακάριος ἐν τῇ ποιήσει αὐτοῦ ἔσται. 
26 Εἴτις δοκεῖ θρῆσκος εἶναι ἐν ὑμῖν, μὴ χαλιναγωγῶν γλῶσσαν 
αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀπατῶν καρδίαν αὐτοῦ, τούτου μάταιος ἣ 
θρησκεία. 2) Θρησκεία καθαρὰ καὶ ἀμίαντος παρὰ θεῷ καὶ 
πατρὶ αὕτη ἐστίν, ἐπισκέπτεσθαι ὀρφανοὺς καὶ χήρας ἐν τῇ 
θλίψει αὐτῶν, ἄσπιλον ἑαυτὸν τηρεῖν ἀπὸ τοῦ κόσμου. 


3; ᾿Αδελφοί μου, μὴ ἐν προσωποληψίαις ἔχετε τὴν πίστιν τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ τῆς δόξης. 2 Ἐὰν γὰρ εἰσέλθῃ 
εἰς τὴν συναγωγὴν ὑμῶν ἀνὴρ χρυσοδακτύλιος ἐν ἐσθῆτι 
λαμπρῷ, εἰσέλθῃ δὲ καὶ πτωχὸς ἐν ῥυπαρᾷ ἐσθῆτι, καὶ 
ἐπιβλέψητε ἐπὶ τὸν φοροῦντα τὴν ἐσθῆτα τὴν λαμπράν, καὶ 
εἴπητε αὐτῷ, Σὺ κάθου ὧδε καλῶς, καὶ τῷ πτωχῷ εἴπητε, Σὺ 
στῆθι ἐκεῖ, ἢ κάθου ὧδε ὑπὸ τὸ ὑποπόδιόν μου: καὶ οὐ 
διεκρίθητε ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐγένεσθε κριταὶ διαλογισμῶν 
πονηρῶν; " Ακούσατε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί. Οὐχ ὁ θεὸς 
ἐξελέξατο τοὺς πτωχοὺς τοῦ κόσμου πλουσίους ἐν πίστει, καὶ 
κληρονόμους τῆς βασιλείας ἧς ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν 
αὐτόν; “ Ὑμεῖς δὲ ἠτιμάσατε τὸν πτωχόν. Οὐχ οἱ πλούσιοι 


1.19 Ὥστε ς Ἴστε προσωπολημψίαις 

1.19 πᾶς ς δὲ πᾶς 2.2 τὴν.ς-- 

1.20 οὐ κατεργάζεται « οὐκ ἐργάζεται 2.3 καὶ ἐπιβλέψητε « ἐπιβλέψητε δὲ 
1.25 οὗτος οὐκ «οὐκ 2.3 αὐτῷ--- 

1.26 ἐν ὑμῖν ς--- 2.3 ὧδε ὑπὸ « ὑπὸ 

1.27 θεῷ «τῷ θεῷ 2.4 καὶ οὐ «οὐ 

2.1 προσωποληψίαις 9 2.5 τοῦ κόσμου «τῷ κόσμῳ 


324 


ΙΑΚΩΒΟΥ 


καταδυναστεύουσιν ὑμῶν, καὶ αὐτοὶ ἕλκουσιν ὑμᾶς εἰς 
κριτήρια; ΤΟὐκ αὐτοὶ βλασφημοῦσιν τὸ καλὸν ὄνομα τὸ 
2 εἶ ἈΠ κὰ - 8 2 , , “ , Ν 
ἐπικληθὲν ἐφ᾽ ὑμᾶς; ὃ Εἰ μέντοι νόμον τελεῖτε βασιλικόν, κατὰ 
τὴν γραφήν, ᾿Αγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καλῶς 
ποιεῖτε: “εἰ δὲ προσωποληπτεῖτε, ἁμαρτίαν ἐργάζεσθε, 
ἐλεγχόμενοι ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς παραβάται. 1 Ὅστις γὰρ ὅλον 
τὸν νόμον τηρήσει, πταίσει δὲ ἐν ἑνί, γέγονεν πάντων ἔνοχος. 
11 « ΝΥ ᾿ , ν ,ὔ Ω , " μὲ ψ ᾿ν 

Ο γὰρ εἰπών, Μὴ μοιχεύσεις, εἰπεν καΐ, Μὴ φονεύσεις: εἰ δὲ 
οὐ μοιχεύσεις, φονεύσεις δέ, γέγονας παραβάτης νόμου. 
ἸΖρὕτως λαλεῖτε καὶ οὕτως ποιεῖτε, ὡς διὰ νόμου ἐλευθερίας 
μέλλοντες κρίνεσθαι. 15 Ἢ γὰρ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ 
ποιήσαντι ἔλεος: κατακαυχᾶται ἔλεον κρίσεως. 


147 τὸ ὄφελος, ἀδελφοί μου, ἐὰν πίστιν λέγῃ τις ἔχειν, ἔργα 
δὲ μὴ ἔχῃ; Μὴ δύναται ἣ πίστις σῶσαι αὐτόν; 5 Ἐὰν δὲ 
ἀδελφὸς ἢ ἀδελφὴ γυμνοὶ ὑπάρχωσιν καὶ λειπόμενοι ὦσιν τῆς 
ἐφημέρου τροφῆς, "εἴπῃ δέ τις αὐτοῖς ἐξ ὑμῶν, Ὑπάγετε ἐν 
εἰρήνῃ, θερμαίνεσθε καὶ χορτάζεσθε, μὴ δῶτε δὲ αὐτοῖς τὰ 
ἐπιτήδεια τοῦ σώματος, τί τὸ ὄφελος; ᾿7 Οὕτως καὶ ἣ πίστις, ἐὰν 
μὴ ἔργα ἔχῃ, νεκρά ἐστιν καθ᾽ ἑαυτήν. 18 Αλλ᾽ ἐρεῖ τις, Σὺ 
πίστιν ἔχεις, κἀγὼ ἔργα ἔχω: δεῖξόν μοι τὴν πίστιν σου ἐκ τῶν 
ἔργων σου, κἀγώ δείξω σοι ἐκ τῶν ἔργων μου τὴν πίστιν μου. 
Ἰο Σὺ πιστεύεις ὅτι ὁ θεός εἷς ἐστιν: καλῶς ποιεῖς: καὶ τὰ 
δαιμόνια πιστεύουσιν, καὶ φρίσσουσιν. 2 Θέλεις δὲ γνῶναι, ὦ 
ἄνθρωπε κενέ, ὅτι ἣ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων νεκρά ἐστιν; 
21: ᾿Αβραὰμ ὁ πατὴρ ἡμῶν οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, ἀνενέγκας 
Ἰσαὰκ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον; 22 Βλέπεις ὅτι ἣ 
πίστις συνήργει τοῖς ἔργοις αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῶν ἔργων ἣ πίστις 
ἐτελειώθη; 2 Καὶ ἐπληρώθη ἣ γραφὴ ἣ λέγουσα, Ἐπίστευσεν 
δὲ ᾿Αβραὰμ τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην, καὶ 
φίλος θεοῦ ἐκλήθη. 2: Ορᾶτε τοίνυν ὅτι ἐξ ἔργων δικαιοῦται 
ἄνθρωπος, καὶ οὐκ ἐκ πίστεως μόνον. 25 'Ομοίως δὲ καὶ Ῥαὰβ ἣ 


2.9 προσωποληπτεῖτε ς 2.15 ὦσιν “- 
προσωπολῃ μπτεῖτε 2.17 ἔργα ἔχῃ 4 ἔχῃ ἔργα, 

(10 τηρήσει πταίσει 4 τηρήσῃ πταίσῃ 2.18 ἐκ τῶν ἔργων σου κἀγώ δείξω σοι 
2.11 Μὴ μοιχεύσεις . Μὴ μοιχεύσῃς Φ χωρὶς τῶν ἔργων κἀγώ σοι δείξω 
2.11 Μὴ φονεύσεις Φ Μὴ φονεύσῃς͵ 2.18 πίστιν μου ὁ πίστιν 
2.11 μοιχεύσεις φονεύσεις « μοιχεύεις 2.19 ὁ θεός εἰς ἐστιν Φ εἷς ἐστιν ὁ θεός 

φονεύεις 2.20 νεκρά « ἀργή 
2.13 ἔλεον « ἔλεος 2.24 τοίνυν «--- 
2.15 δὲ ς-- 


325 


2.7..5.2.25 


2.26 - 3.14 


ΙΑΚΩΒΟΥ 


πόρνη οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, ὑποδεξαμένη τοὺς ἀγγέλους, 
καὶ ἑτέρᾳ ὁδῷ ἐκβαλοῦσα; 25. Ὥσπερ γὰρ τὸ σῶμα χωρὶς 
πνεύματος νεκρόν ἐστιν, οὕτως καὶ ἣ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων 
νεκρά ἐστιν. 


Μὴ πολλοὶ διδάσκαλοι γίνεσθε, ἀδελφοί μου, εἰδότες ὅτι 
“-“ , [ »ἦ Ν μ᾿ ,ὔ . 
μεῖζον κρίμα ληψόμεθα. Πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες. 
Εἴ τις ἐν λόγῳ οὐ πταίει, οὗτος τέλειος ἀνήρ, δυνατὸς 
χαλιναγωγῆσαι καὶ ὅλον τὸ σῶμα. Ὁ Ἴδε, τῶν ἵππων τοὺς 
ΕἾ 9. Ν , Ἄ ν] Ν Ψ ϑ' Ν 
χαλινοὺς εἰς τὰ στόματα βάλλομεν πρὸς τὸ πείθεσθαι αὐτοὺς 
ἡμῖν, καὶ ὅλον τὸ σῶμα αὐτῶν μετάγομεν. Ἵ Ἰδοὺ, καὶ τὰ πλοῖα, 
τηλικαῦτα ὄντα, καὶ ὑπὸ σκληρῶν ἀνέμων ἐλαυνόμενα, 
μετάγεται ὑπὸ ἐλαχίστου πηδαλίου, ὅπου ἂν ἣ ὁρμὴ τοῦ 
εὐθύνοντος βούληται. “Οὕτως καὶ ἡ γλῶσσα μικρὸν μέλος 
93 , Α. “ 9 ὰ 3 ἢ ΄- ἽΝ: ,ὔ εὔ ς Ρ 
ἐστίν, καὶ μεγαλαυχεῖ. Ἰδού, ὀλίγον πῦρ ἡλίκην ὕλην ἀνάπτει. 
6 Καὶ ἣ γλῶσσα πῦρ, ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας: οὕτως ἣ γλῶσσα 
καθίσταται ἐν τοῖς μέλεσιν ἡμῶν, ἣ σπιλοῦσα ὅλον τὸ σῶμα, 
καὶ φλογίζουσα τὸν τροχὸν τῆς γενέσεως, καὶ φλογιζομένη ὑπὸ 
τῆς γεέννης. Πᾶσα γὰρ φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν, 
ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων, δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει 
σι Ε » 8 Ν οἵ ΄ 3 Ἂς, ,ὔ " ᾿ 
τῇ ἀνθρωπίνῃ: ὃ τὴν δὲ γλῶσσαν οὐδεὶς δύναται ἀνθρώπων 
δαμάσαι: ἀκατάσχετον κακόν, μεστὴ ἰοῦ θανατηφόρου. 5 Ἐν 
αὐτῇ εὐλογοῦμεν τὸν θεὸν καὶ πατέρα, καὶ ἐν αὐτῇ 
καταρώμεθα τοὺς ἀνθρώπους τοὺς καθ᾽ ὁμοίωσιν θεοῦ 
γεγονότας: ἐκ τοῦ αὐτοῦ στόματος ἐξέρχεται εὐλογία καὶ 
, ᾽ , τ ’,’ - - ’, 11 , 
κατάρα. Οὐ χρή, ἀδελφοί μου, ταῦτα οὕτως γίνεσθαι. 1᾿ Μήτι ἣ 
πηγὴ ἐκ τῆς αὐτῆς ὀπῆς βρύει τὸ γλυκὺ καὶ τὸ πικρόν; [2 Μὴ 
δύναται, ἀδελφοί μου, συκῆ ἐλαίας ποιῆσαι, ἢ ἄμπελος σῦκα; 
Οὕτως οὐδεμια πηγὴ ἁλυκὸν καὶ γλυκὺ ποιῆσαι ὕδωρ. 
13 , Ν Δ᾽ 9 ᾿ ΕΣ - ῬΑ ὴ 4 3 [οὶ ΄» 
Τίς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων ἐν ὑμῖν; Δειξάτω ἐκ τῆς καλῆς 
ἀναστροφῆς τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πραὔτητι σοφίας. ᾿΄ Εἰ δὲ ζῆλον 
πικρὸν ἔχετε καὶ ἐριθείαν ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν, μὴ 


2.26 τῶν ς--- 3.5 ὀλίγον ς ἡλίκον 

3.1 δηψόμεθα « λημψόμεθα 3.6 οὕτως «ς-- 

3.33 δε « Εἰ δὲ 3.8 δύναται ἀνθρώπων δαμάσαι ὁ 

3.3. πρὸς «εἰς δαμάσαι δύναται ἀνθρώπων 

3.4 σκληρῶν ἀνέμων ς ἀνέμων 3.8 ἀκατάσχετον ς ἀκατάστατον 
σκληρῶν 3.9 θεὸν « κύριον 

34 ἂν-ε-- 3.12 Οὕτως οὐδεμια πηγὴ ἁλυκὸν καὶ 

3.4 βούληται « βούλεται « Οὔτε ἁλυκὸν 

3.5 μεγαλαυχεῖ « μεγάλα αὐχεῖ 


326 


ΙΑΚΩΒΟΥ 


κατακαυχᾶσθε καὶ ψεύδεσθε κατὰ τῆς ἀληθείας. 1" Οὐκ ἔστιν 
αὕτη ἣ σοφία ἄνωθεν κατερχομένη, ἀλλ᾽ ἐπίγειος, ψυχική, 
δαιμονιώδης. [6 Ὅπου γὰρ ζῆλος καὶ ἐριθεία, ἐκεῖ 
ἀκαταστασία καὶ πᾶν φαῦλον πρᾶγμα. 7 Ἢ δὲ ἄνωθεν σοφία 
πρῶτον μὲν ἁγνή ἐστιν, ἔπειτα εἰρηνική, ἐπιεικής, εὐπειθής, 
μεστὴ ἐλέους καὶ καρπῶν ἀγαθῶν, ἀδιάκριτος καὶ 
ἀνυπόκριτος. δ Καρπὸς δὲ τῆς δικαιοσύνης ἐν εἰρήνῃ 
σπείρεται τοῖς ποιοῦσιν εἰρήνην. 


4 Πόθεν πόλεμοι καὶ μάχαι ἐν ὑμῖν; Οὐκ ἐντεῦθεν, ἐκ τῶν 
ἡδονῶν ὑμῶν τῶν στρατευομένων ἐν τοῖς μέλεσιν ὑμῶν; 
2 Ἐπιθυμεῖτε, καὶ οὐκ ἔχετε: φονεύετε καὶ ζηλοῦτε, καὶ οὐ 
δύνασθε ἐπιτυχεῖν μάχεσθε καὶ πολεμεῖτε, οὐκ ἔχετε διὰ τὸ μὴ 
αἰτεῖσθαι ὑμᾶς: ὁ αἰτεῖτε, καὶ οὐ λαμβάνετε, διότι κακῶς 
αἰτεῖσθε, ἵνα ἐν ταῖς ἡδοναῖς ὑμῶν δαπανήσητε. “ Μοιχοὶ καὶ 
μοιχαλίδες, οὐκ οἴδατε ὅτι ἣ φιλία τοῦ κόσμου ἔχθρα τοῦ θεοῦ 
ἐστιν; Ὃς ἂν οὖν βουληθῇ φίλος εἶναι τοῦ κόσμου, ἐχθρὸς τοῦ 
θεοῦ καθίσταται. “ Ἢ δοκεῖτε ὅτι κενῶς ἣ γραφὴ λέγει; Πρὸς 
φθόνον ἐπιποθεῖ τὸ πνεῦμα ὃ κατῴκησεν ἐν ἡμῖν. “ Μείζονα δὲ 
δίδωσιν χάριν. διὸ λέγει, Ὁ θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, 
ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν. 7 Ὑποτάγητε οὖν τῷ θεῷ: 
ἀντίστητε ᾿δὲ᾽ τῷ διαβόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ᾽ ὑμῶν. 
ὃ Ἐγγίσατε τῷ θεῷ, καὶ ἐγγιεῖ ὑμῖν: καθαρίσατε χεῖρας, 
ἁμαρτωλοί, καὶ ἁγνίσατε καρδίας, δίψυχοι. ᾿ Ταλαιπωρήσατε 
καὶ πενθήσατε καὶ κλαύσατε-: ὁ γέλως ὑμῶν εἰς πένθος 
μεταστραφήτω, καὶ ἣ χαρὰ εἰς κατήφειαν. 9 Ταπεινώθητε 
ἐνώπιον τοῦ κυρίου, καὶ ὑψώσει ὑμᾶς. 

Ἡ Μὴ καταλαλεῖτε ἀλλήλων, ἀδελφοί. Ὃ καταλαλῶν 
ἀδελφοῦ, καὶ κρίνων τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καταλαλεῖ νόμου, 
καὶ κρίνει νόμον. εἰ δὲ νόμον κρίνεις, οὐκ εἶ ποιητὴς νόμου, 
ἀλλὰ κριτής. 12Εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης, ὁ δυνάμενος σῶσαι καὶ 
ἀπολέσαι: σὺ δὲ τίς εἶ ὃς κρίνεις τὸν ἕτερον; 


3.15 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 4.9. μεταστραφήτω « μετατραπήτω 
3.17 καὶ ἀνυπόκριτος ς ἀνυπόκριτος 4.10 τοῦ «-- 

3.18 τῆς «--- 4.11 καὶ κρίνων « ἢ κρίνων 

41 μάχαι «πόθεν μάχαι 4.12 δνομοθέτης « [ὃ] νομοθέτης καὶ 
44 Μοιχοὶ καὶ «--- κριτής 

44 ἂν «ἐὰν 4.12 ὃς κρίνεις τὸν ἕτερον « ὁ κρίνων 
4.5 κατῴκησεν « κατῴκισεν τὸν πλησίον 


327 


3.15 - 4.12 


4.13 - 5.10 


ἐστιν 


ΙΑΚΩΒΟΥ 


13.» [ον ε , , Ἀν “᾿, , 

Ἂγε νῦν οἱ λέγοντες, Σήμερον καὶ αὔριον πορευσώμεθα 
εἰς τήνδε τὴν πόλιν, καὶ ποιήσωμεν ἐκεῖ ἐνιαυτὸν ἕνα, καὶ 
ἐμπορευσώμεθα, καὶ κερδήσωμεν- ᾿" οἵτινες οὐκ ἐπίστασθε τὸ 
τῆς αὔριον. Ποία γάρ ἡ ζωὴ ὑμῶν; ᾿Ατμὶς γὰρ ᾿ἔσται᾽ ἣ πρὸς 
ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφανιζομένη. 15 ᾿Αντὶ τοῦ 

, ς ΄“- 9 Ν ι , , Ν ᾿: Ἁ 
λέγειν ὑμᾶς, Ἐὰν ὁ κύριος θελήσῃ, καὶ ζήσωμεν, καὶ 
ποιήσωμεν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Νῦν δὲ καυχᾶσθε ἐν ταῖς 
ἀλαζονείαις ὑμῶν: πᾶσα καύχησις τοιαύτη πονηρά ἐστιν. 
ἸΤΕἰδότι οὖν καλὸν ποιεῖν καὶ μὴ ποιοῦντι, ἁμαρτία αὐτῷ 
ἐστιν. 


5 ἜἌΔγε νῦν οἱ πλούσιοι, κλαύσατε ὀλολύζοντες ἐπὶ ταῖς 
ταλαιπωρίαις ὑμῶν ταῖς ἐπερχομέναις. 2 Ὁ πλοῦτος ὑμῶν 
σέσηπεν, καὶ τὰ ἱμάτια ὑμῶν σητόβρωτα γέγονεν ὁ χρυσὸς 
ὑμῶν καὶ ὁ ἄργυρος κατίωται, καὶ ὁ ἰὸς αὐτῶν εἰς μαρτύριον 
ὑμῖν ἔσται, καὶ φάγεται τὰς σάρκας ὑμῶν ὡς πῦρ. 
Ἐθησαυρίσατε ἐν ἐσχάταις ἡμέραις. 1 Ἰδοὺ, ὁ μισθὸς τῶν 
ἐργατῶν τῶν ἀμησάντων τὰς χώρας ὑμῶν, ὁ ἀπεστερημένος ἀφ᾽ 
ὑμῶν, κράζει: καὶ αἱ βοαὶ τῶν θερισάντων εἰς τὰ ὦτα κυρίου 
Σαβαὼθ εἰσεληλύθασιν.  Ἐτρυφήσατε ἐπὶ τῆς γῆς καὶ 
ἐσπαταλήσατε-: ἐθρέψατε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν ἡμέρᾳ 
σφαγῆς. “Κατεδικάσατε, ἐφονεύσατε τὸν δίκαιον: οὐκ 
ἀντιτάσσεται ὑμῖν. 


ἐᾷ , Ὅ 3 ΄τ- - Ψ - 
Μακροθυμήσατε οὖν, ἀδελφοί, ἕως τῆς παρουσίας τοῦ 
κυρίου. Ἰδού, ὁ γεωργὸς ἐκδέχεται τὸν τίμιον καρπὸν τῆς γῆς, 
μακροθυμῶν ἐπ᾽ αὐτόν, ἕως λάβῃ ὑετὸν πρώϊμον καὶ ὄψιμον. 
ὃ Μακροθυμήσατε καὶ ὑμεῖς, στηρίξατε τὰς καρδίας ὑμῶν, ὅτι 
ι , [ο ’, ΠΕ 9 ν᾿ , 4.2 , 
ἣ παρουσία τοῦ κυρίου ἤγγικεν. “ Μὴ στενάζετε κατ᾽ ἀλλήλων, 
ἀδελφοί, ἵνα μὴ κριθῆτε- ἰδού, ὁ κριτὴς πρὸ τῶν θυρῶν 
ἕστηκεν. [5 Ὑπόδειγμα λάβετε, ἀδελφοί μου, τῆς κακοπαθείας, 
καὶ τῆς μακροθυμίας, τοὺς προφήτας οἱ ἐλάλησαν τῷ ὀνόματι 


4.13 καὶ αὔριον πορευσώμεθα « ἢ 4.15 ζήσωμεν καὶ ποιήσωμεν « 
αὔριον πορευσόμεθα ζήσομεν καὶ ποιήσομεν 

4.13 ποιήσωμεν « ποιήσομεν 5.5 ὡς-ς-- 

4.13 ἐνιαυτὸν ἕνα 9 ἐνιαυτὸν 5.7 αὐτόν «αὐτῷ 

4.13 ἐμπορευσώμεθα «ὁ 5.7 ὑετὸν πρώϊμον « πρόϊμον 
ἐμπορευσόμεθα 5.9 κατ᾽ ἀλλήλων ἀδελφοί ς ἀδελφοί 

4.13 κερδήσωμεν Φ κερδήσομεν κατ᾽ ἀλλήλων 

4.14 γάρὴ «ἣ 5.10 μου τῆς κακοπαθείας « τῆς 

4.14 ἔσται « ἐστε κακοπαθίας 

4.14 δὲ ς-- 5.10 τῷ «ἐν τῷ 


328 


ΙΑΚΩΒΟΥ 


κυρίου. ᾿ΐ Ἰδού, μακαρίζομεν τοὺς ὑπομένοντας: τὴν 
ὑπομονὴν Ἰὼβ ἠκούσατε, καὶ τὸ τέλος κυρίου ᾿ἴδετε,, ὅτι 
πολύσπλαγχνός ἐστιν καὶ οἰκτίρμων. 

ἹΣΠρὸ πάντων δέ, ἀδελφοί μου, μὴ ὀμνύετε, μήτε τὸν 
οὐρανόν, μήτε τὴν γῆν, μήτε ἄλλον τινὰ ὅρκον ἤτω δὲ ὑμῶν τὸ 
ναΐ, ναί, καὶ τὸ οὔ, οὔ: ἵνα μὴ εἴς ὑπὸκρίσιν πέσητε. 

13 Κακοπαθεῖ τις ἐν ὑμῖν; Προσευχέσθω. Εὐθυμεῖ τις; 
Ψαλλέτω. 1) ᾿Ασθενεῖ τις ἐν ὑμῖν; Προσκαλεσάσθω τοὺς 
πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας, καὶ προσευξάσθωσαν ἐπ᾽ αὐτόν, 
ἀλείψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου: 1" καὶ ἣ 
εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα, καὶ ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ 
κύριος: κἂν ἁμαρτίας ἢ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ. 
Ιδ Ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα, καὶ εὔχεσθε 
ὑπὲρ ἀλλήλων, ὅπως ἰαθῆτε. Πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου 
ἐνεργουμένη. 17 Ἠλίας ἄνθρωπος ἦν ὁμοιοπαθὴς ἡμῖν, καὶ 
προσευχῇ προσηύξατο τοῦ μὴ βρέξαι. καὶ οὐκ ἔβρεξεν ἐπὶ τῆς 
γῆς ἐνιαυτοὺς τρεῖς καὶ μῆνας ἕξ. ὃ Καὶ πάλιν προσηύξατο, 
καὶ ὁ οὐρανὸς ὑετὸν ἔδωκεν, καὶ ἣ γῆ ἐβλάστησεν τὸν καρπὸν 
αὐτῆς. 

19 Ἀδελφοί, ἐάν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ἀληθείας, καὶ 
ἐπιστρέψῃ τις αὐτόν, ΖΦ γινωσκέτω ὅτι ὁ ἐπιστρέψας 
ἁμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ σώσει ψυχὴν ἐκ θανάτου, 
καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν. 


5.11] ὑπομένοντας « ὑπομείναντας 5.16 ἀλλήλοις Φ οὖν ἀλλήλοις 

5.11 ἴδετε «ς εἴδετε 5.16 τὰ παραπτώματα « τὰς ἁμαρτίας 
5.11 ἐστιν « ἐστιν ὁ κύριος 5.19 Ἀδελφοί ς Ἀδελφοί μου 

5.12 εἴς ὑπὸκρίσιν ς ὑπὸ κρίσιν 5.20 ψυχὴν « ψυχὴν αὐτοῦ 

5.14 αὐτὸν ἐλαίῳ « [αὐτὸν] ἐλαίῳ 


329 


5.11 - 5.20 


εἴδετε 


ΠΕΤΡΟΥΑ 


ἔτρος, ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ, ἐκλεκτοῖς παρεπιδήμοις 
διασπορᾶς Πόντου, Γαλατίας, Καππαδοκίας, Ἀσίας, καὶ 
Βιθυνίας, Σκατὰ πρόγνωσιν θεοῦ πατρός, ἐν ἁγιασμῷ 
πνεύματος, εἰς ὑπακοὴν καὶ ῥαντισμὸν αἵματος Ἰησοῦ 
χριστοῦ: χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη. 


Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, ὁ κατὰ τὸ πολὺ αὐτοῦ ἔλεος ἀναγεννήσας ἡμᾶς εἰς 
ἐλπίδα ζῶσαν δι᾽ ἀναστάσεως Ἰησοῦ χριστοῦ ἐκ νεκρῶν, “ εἰς 
κληρονομίαν ἄφθαρτον καὶ ἀμίαντον καὶ ἀμάραντον, 
τετηρημένην ἐν οὐρανοῖς εἰς ὑμᾶς, "τοὺς ἐν δυνάμει θεοῦ 
φρουρουμένους διὰ πίστεως εἰς σωτηρίαν ἑτοίμην 
ἀποκαλυφθῆναι ἐν καιρῷ ἐσχάτῳ. ὅ Ἐν ᾧ ἀγαλλιᾶσθε, ὀλίγον 
ἄρτι, εἰ δέον ἐστίν, χυπηθέντες ἐν ποικίλοις πειρασμοῖς, ἵνα 
τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως πολὺ τιμιώτερον χρυσίου τοῦ 
ἀπολλυμένου, διὰ πυρὸς δὲ δοκιμαζομένου, εὑρεθῇ εἰς 
ἔπαινον καὶ τιμὴν καὶ εἰς δόξαν ἐν ἀποκαλύψει Ἰησοῦ 
χριστοῦ. δὃν οὐκ εἰδότες ἀγαπᾶτε, εἰς ὃν ἄρτι μὴ ὁρῶντες, 
πιστεύοντες δέ, ἀγαλλιᾶσθε χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ καὶ 
δεδοξασμένῃ, “ κομιζόμενοι τὸ τέλος τῆς πίστεως ὑμῶν, 
σωτηρίαν ψυχῶν. Περὶ ἧς σωτηρίας ἐξεζήτησαν καὶ 
ἐξηρεύνησαν προφῆται οἱ περὶ τῆς εἰς ὑμᾶς χάριτος 
προφητεύσαντες: ᾿' ἐρευνῶντες εἰς τίνα ἢ ποῖον καιρὸν ἐδήλου 
τὸ ἐν αὐτοῖς πνεῦμα χριστοῦ, προμαρτυρόμενον τὰ εἰς χριστὸν 
παθήματα, καὶ τὰς μετὰ ταῦτα δόξας. '2Οἷῖς ἀπεκαλύφθη ὅτι 
οὐχ ἑαυτοῖς, ὑμῖν δὲ διηκόνουν αὐτά, ἃ νῦν ἀνηγγέλη ὑμῖν διὰ 
τῶν εὐαγγελισαμένων ὑμᾶς ἐν πνεύματι ἁγίῳ ἀποσταλέντι ἀπ᾿ 
οὐρανοῦ, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι. 


13 ᾿ ΄ , ἧς, Νὰ , - , ξ ΄- 
Διὸ ἀναζωσάμενοι τὰς ὀσφύας τῆς διανοίας ὑμῶν, 
νήφοντες, τελείως ἐλπίσατε ἐπὶ τὴν φερομένην ὑμῖν χάριν ἐν 
ἀποκαλύψει Ἰησοῦ χριστοῦ: ὡς τέκνα ὑπακοῆς, μὴ 


1.6 ἐστίν « [ἐστὶν] 1.9 ὑμῶν [ὑμῶν] 

1.7 πολὺ τιμιώτερον ὁ« πολυτιμότερον 1.10 ἐξηρεύνησαν « ἐξηραύνησαν 

1.70 τιμὴν καὶ εἰς δόξαν « δόξαν καὶ 1.11 ἐρευνῶντες Φ ἐραυνῶντες 
τιμὴν 1.12 ἐν φ[ἐν] 

1.8 εἰδότες « ἰδόντες 


ΠΕΤΡΟΥΑ 
συσχηματιζόμενοι ταῖς πρότερον ἐν τῇ ἀγνοίᾳ ὑμῶν 
ἐπιθυμίαις, 1" ἀλλὰ κατὰ τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἅγιον καὶ αὐτοὶ 
ἅγιοι ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ γενήθητε- ᾿΄ διότι γέγραπται, Ἅγιοι 
γίνεσθε, ὅτι ἐγὼ ἅγιός εἰμι. 17 Καὶ εἰ πατέρα ἐπικαλεῖσθε τὸν 
ἀπροσωπολήπτως κρίνοντα κατὰ τὸ ἑκάστου ἔργον, ἐν φόβῳ 
τὸν τῆς παροικίας ὑμῶν χρόνον ἀναστράφητε- 18 εἰδότες ὅτι οὐ 
φθαρτοῖς, ἀργυρίῳ ἢ χρυσίῳ, ἐλυτρώθητε ἐκ τῆς ματαίας ὑμῶν 
ἀναστροφῆς πατροπαραδότου, ᾿" ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι ὡς ἀμνοῦ 


20 προεγνωσμένου μὲν πρὸ 


ἀμώμου καὶ ἀσπίλου χριστοῦ, 
καταβολῆς κόσμου, φανερωθέντος δὲ ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν χρόνων 
δι᾽ ὑμᾶς, 2) τοὺς δι᾽ αὐτοῦ πιστεύοντας εἰς θεόν, τὸν ἐγείραντα 
αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, καὶ δόξαν αὐτῷ δόντα, ὥστε τὴν πίστιν ὑμῶν 
καὶ ἐλπίδα εἶναι εἰς θεόν. 2 Τὰς ψυχὰς ὑμῶν ἡγνικότες ἐν τῇ 
ὑπακοῇ τῆς ἀληθείας διὰ πνεύματος εἰς φιλαδελφίαν 
ἀνυπόκριτον, ἐκ καθαρᾶς καρδίας ἀλλήλους ἀγαπήσατε 
ἐκτενῶς: 2) ἀναγεγεννημένοι οὐκ ἐκ σπορᾶς φθαρτῆς, ἀλλὰ 
ἀφθάρτου, διὰ λόγου ζῶντος θεοῦ καὶ μένοντος εἰς τὸν αἰῶνα. 
24 Δ , ΠΟ ἊΝ ς , Ν ΄- ὃ , δ θ , ε 

ιότι, Πᾶσα σὰρξ ὡς χόρτος, καὶ πᾶσα δόξα ἀνθρώπου ὡς 
ἄνθος χόρτου. Ἐξηράνθη ὁ χόρτος, καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ 
5 , 75. τὰ Ἂς ἂν ’,’ , Ψ Ἂς π᾿ ἂν , 
ἐξέπεσεν: 2 τὸ δὲ ῥῆμα κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Τοῦτο δέ 
ἐστιν τὸ ῥῆμα τὸ εὐαγγελισθὲν εἰς ὑμᾶς. 


ε “4 . , ᾿ ΄ ,΄ ργᾺ: 
ὑποκρίσεις καὶ φθόνους καὶ πάσας καταλαλιάς, 7 ὡς 


2 ᾿Αποθέμενοι οὖν πᾶσαν κακίαν καὶ πάντα δόλον καὶ 
ἀρτιγέννητα βρέφη, τὸ λογικὸν ἄδολον γάλα ἐπιποθήσατε, ἵνα 
ἐν αὐτῷ αὐξηθῆτε, εἴπερ ἐγεύσασθε ὅτι χρηστὸς ὁ κύριος: 
ἡ πρὸς ὃν προσερχόμενοι, λίθον ζῶντα, ὑπὸ ἀνθρώπων μὲν 
ἀποδεδοκιμασμένον, παρὰ δὲ θεῷ ἐκλεκτόν, ἔντιμον, "καὶ 
αὐτοὶ ὡς λίθοι ζῶντες οἰκοδομεῖσθε οἶκος πνευματικός, 
ἱεράτευμα ἅγιον, ἀνενέγκαι πνευματικὰς θυσίας 
εὐπροσδέκτους τῷ θεῷ διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ. “ Διότι περιέχει ἐν 


τῇ γραφῇ, Ἰδού, τίθημι ἐν Σιὼν λίθον ἀκρογωνιαῖον, ἐκλεκτόν, 


1.16 Ἅγιοι γίνεσθε « [ὅτι] Ἅγιοι 1.23 εἰς τὸν αἰῶνα «--- 
ἔσεσθε 1.24 ἀνθρώπου « αὐτῆς 

1.16 εἰμι φ [εἰμι] 1.24 αὐτοῦ ς-- 

1.17 ἀπροσωπολήπτως « 2.2 αὐξηθῆτε « αὐξηθῆτε εἰς 
ἀπροσωπολήμπτως σωτηρίαν 

1.20 ἐσχάτων 9 ἐσχάτου 2.3 εἴπερ « εἰ 

1.21 πιστεύοντας « πιστοὺς 2.5 ἱεράτευμα « εἰς ἱεράτευμα 

1.22 διὰ πνεύματος .--- 2.5 τῷ φοἰτῷ] 

1.22 καθαρᾶς «[καθαρᾶς] 26 τῇ--- 


231 


1.15 - 2.6 


2.7 - 2.21 


ΠΕΤΡΟΥΑ 


ἔντιμον - καὶ ὁ πιστεύων ἐπ᾽ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ. 7 Ὑμῖν 
οὖν ἣ τιμὴ τοῖς πιστεύουσιν: ἀπειθοῦσιν δέ, Λίθον ὃν 
ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν 
γωνίας, ὃ καί, Λίθος προσκόμματος καὶ πέτρα σκανδάλου. οἵ 
προσκόπτουσιν τῷ λόγῳ ἀπειθοῦντες: εἰς ὃ καὶ ἐτέθησαν. 
9 Ὑμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, 
λαὸς εἰς περιποίησιν, ὅπως τὰς ἀρετὰς ἐξαγγείλητε τοῦ ἐκ 
σκότους ὑμᾶς καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς: "οἱ 
ποτὲ οὐ λαός, νῦν δὲ λαὸς θεοῦ- οἱ οὐκ ἠλεημένοι, νῦν δὲ 
ἐλεηθέντες. 


Ἡ ᾿Ἀγαπητοί, παρακαλῶ ὡς παροίκους καὶ παρεπιδήμους, 
ἀπέχεσθαι τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν, αἵτινες στρατεύονται 
κατὰ τῆς ψυχῆς: ᾿[Ζτὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν ἔχοντες καλήν ἐν 
τοῖς ἔθνεσιν, ἵνα, ἐν ᾧ καταλαλοῦσιν ὑμῶν ὡς κακοποιῶν, ἐκ 
τῶν καλῶν ἔργων, ἐποπτεύσαντες, δοξάσωσιν τὸν θεὸν ἐν 
ἡμέρᾳ ἐπισκοπῆς. 


13 ,΄ 53, ᾿ ν , , ν ν , 
Υποτάγητε οὖν πάσῃ ἀνθρωπίνῃ κτίσει διὰ τὸν κύριον" 
εἴτε βασιλεῖ, ὡς ὑπερέχοντι: ᾿“ εἴτε ἡγεμόσιν, ὡς δι᾽ αὐτοῦ 
πεμπομένοις εἰς ἐκδίκησιν κακοποιῶν, ἔπαινον δὲ ἀγαθοποιῶν. 
15“ - 5. Ν ν θέ ῬΆ; θ “- Ἂ θ0 -“ 

Οτι οὕτως ἐστὶν τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, ἀγαθοποιοῦντας 
φιμοῦν τὴν τῶν ἀφρόνων ἀνθρώπων ἀγνωσίαν: [ὅ ὡς 
ἐλεύθεροι, καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχοντες τῆς κακίας τὴν 
ἐλευθερίαν, ἀλλ᾽ ὡς δοῦλοι θεοῦ. “7 Πάντας τιμήσατε. Τὴν 
ἀδελφότητα ἀγαπήσατε. Τὸν θεὸν φοβεῖσθε. Τὸν βασιλέα 
τιμᾶτε. 


1δ Οἱ οἰκέται, ὑποτασσόμενοι ἐν παντὶ φόβῳ τοῖς δεσπόταις, 
οὐ μόνον τοῖς ἀγαθοῖς καὶ ἐπιεικέσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς σκολιοῖς. 
19 Τοῦτο γὰρ χάρις, εἰ διὰ συνείδησιν θεοῦ ὑποφέρει τις λύπας, 
πάσχων ἀδίκως. 29 Ποῖον γὰρ κλέος, εἰ ἁμαρτάνοντες καὶ 
κολαφιζόμενοι ὑπομενεῖτε; ᾿Αλλ᾽ εἰ ἀγαθοποιοῦντες καὶ 
πάσχοντες ὑπομενεῖτε, τοῦτο χάρις παρὰ θεῷ. 2) Εἰς τοῦτο γὰρ 
ἐκλήθητε, ὅτι καὶ χριστὸς ἔπαθεν ὑπὲρ ἡμῶν, ὑμῖν 
ὑπολιμπάνων ὑπογραμμόν, ἵνα ἐπακολουθήσητε τοῖς ἴχνεσιν 


2.7 ἀπειθοῦσιν δέ Λίθον ὁ 2.13 οὖν --- 

ἀπιστοῦσιν δὲ Λίθος 2.16 δοῦλοι θεοῦ « θεοῦ δοῦλοι 
2.12 ἔχοντες καλήν ἐν τοῖς ἔθνεσιν ὁ 2.17 ἀγαπήσατε « ἀγαπᾶτε 

ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἔχοντες καλήν 2.21 ἡμῶν « ὑμῶν 


2.12 ἐποπτεύσαντες « ἐποπτεύοντες 


332 


ΠΕΤΡΟΥΑ 


᾽ “- λας : ,ὔ ᾿ ϑ, ἣν τ Ν ς [ὰ , τ ΄- 
αὐτοῦ: “ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ 
στόματι αὐτοῦ. “ὃς λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει, πάσχων 

Ψ ᾿ , , Ν σι , Ψ 24 «" ν 
οὐκ ἠπείλει, παρεδίδου δὲ τῷ κρίνοντι δικαίως ““ὃς τὰς 
ἁμαρτίας ἡμῶν αὐτὸς ἀνήνεγκεν ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τὸ 
ξύλον, ἵνα, ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενοι, τῇ δικαιοσύνῃ 
ζήσωμεν - οὗ τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἰάθητε. 255 Ἦτε γὰρ ὡς πρόβατα 
πλανώμενα: ἀλλ᾽ ἐπεστράφητε νῦν ἐπὶ τὸν ποιμένα καὶ 
ἐπίσκοπον τῶν ψυχῶν ὑμῶν. 


Ὁμοίως, αἱ γυναῖκες, ὑποτασσόμεναι τοῖς ἰδίοις 
2 ἀνδράσιν, ἵνα, καὶ εἴ τινες ἀπειθοῦσιν τῷ λόγῳ, διὰ τῆς 
τῶν γυναικῶν ἀναστροφῆς ἄνευ λόγου κερδηθήσονται, 
2 ἐποπτεύσαντες τὴν ἐν φόβῳ ἁγνὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν. Ὧν 
ἔστω οὐχ ὁ ἔξωθεν ἐμπλοκῆς τριχῶν, καὶ περιθέσεως χρυσίων, 
ἢ ἐνδύσεως ἱματίων κόσμος: ἀλλ᾽ ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας 
ἄνθρωπος, ἐν τῷ ἀφθάρτῳ τοῦ πρᾳέος καὶ ἡσυχίου πνεύματος, 
ὅ ἐστιν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ πολυτελές. "Οὕτως γάρ ποτε καὶ αἱ 
ἅγιαι γυναῖκες αἱ ἐλπίζουσαι ἐπὶ θεὸν ἐκόσμουν ἑαυτάς, 
ὑποτασσόμεναι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν: ὁ ὡς Σάρρα ὑπήκουσεν 
τῷ ᾿Αβραάμ, κύριον αὐτὸν καλοῦσα, ἧς ἐγενήθητε τέκνα, 
ἀγαθοποιοῦσαι καὶ μὴ φοβούμεναι μηδεμίαν πτόησιν. 


ΤΟὶ ἄνδρες ὁμοίως, συνοικοῦντες κατὰ γνῶσιν, ὡς 
ἀσθενεστέρῳ σκεύει τῷ γυναικείῳ ἀπονέμοντες τιμήν, ὡς καὶ 
συγκληρονόμοι χάριτος ζωῆς, εἰς τὸ μὴ ἐγκόπτεσθαι τὰς 
προσευχὰς ὑμῶν. 

ὃ Τὸ δὲ τέλος, πάντες ὁμόφρονες, συμπαθεῖς, φιλάδελφοι, 
εὔσπλαγχνοι, φιλόφρονες: “μὴ ἀποδιδόντες κακὸν ἀντὶ κακοῦ, 
ΕᾺΥ ,ὔ Ε Ἂν ,ὔ 3 ,ὔ Ν ΕΣ ΄- 

ἢ λοιδορίαν ἀντὶ λοιδορίας: τοὐναντίον δὲ εὐλογοῦντες, 
εἰδότες ὅτι εἰς τοῦτο ἐκλήθητε, ἵνα εὐλογίαν κληρονομήσητε. 
Τ0 Ὅ ν θ 4λ, Ν 3 “- ν ἰδ κ Ω , 3 θ Υ 
γὰρ θέλων ζωὴν ἀγαπᾷν, καὶ ἰδεῖν ἡμέρας ἀγαθάς, 
παυσάτω τὴν γλῶσσαν αὐτοῦ ἀπὸ κακοῦ, καὶ χείλη αὐτοῦ τοῦ 
3 - ᾽, 17. , ᾿. ἧς ΄- ν , 
μὴ λαλῆσαι δόλον: ᾿᾿ ἐκκλινάτω ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποιησάτω 
2 ᾿ ᾿ "2. » Ν , 3 ᾿ 12 « 
ἀγαθόν: ζητησάτω εἰρήνην, καὶ διωξάτω αὐτήν. οτι 


2.24 αὐτοῦ ἰάθητε ς ἰάθητε συγκληρονόμοις 

2.25 πλανώμενα ἀλλ᾽ «πλανώμενοι 3.8 φιλόφρονες « ταπεινόφρονες 
ἀλλὰ 3.9 εἰδότες «--- 

3.1 αἱ [αἱ] 3.10 γλῶσσαν αὐτοῦ « γλῶσσαν 

3.4. πρᾳέος «πραέως 3.10 χείλη αὐτοῦ « χείλη 

3.5 ἐπὶ « εἰς 3.11 ἀπὸ « δὲ ἀπὸ 

3.7 συγκληρονόμοι ς 


333 


2.22 - 3.12 


3.13 - 4.4 


καταλαλῶσιν 


ὑμῖν 


ΠΕΤΡΟΥΑ 


ὀφθαλμοὶ κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν 
αὐτῶν - πρόσωπον δὲ κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας κακά. 


13 Καὶ τίς ὁ κακώσων ὑμᾶς, ἐὰν τοῦ ἀγαθοῦ μιμηταὶ 
γένησθε; 1, Ἀλλ᾽ εἰ καὶ πάσχοιτε διὰ δικαιοσύνην, μακάριοι: 


15 κύριον 


τὸν δὲ φόβον αὐτῶν μὴ φοβηθῆτε, μηδὲ ταραχθῆτε: 
δὲ τὸν θεὸν ἁγιάσατε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν - ἕτοιμοι δὲ ἀεὶ 
πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ αἰτοῦντι ὑμᾶς λόγον περὶ τῆς ἐν ὑμῖν 
ἐλπίδος, μετά πρᾳὔτητος καὶ φόβου: ὁ συνείδησιν ἔχοντες 


κᾺ 


ἀγαθήν, ἵνα, ἐν ᾧ ᾿καταλαλοῦσιν᾽ ὑμῶν ὡς κακοποιῶν, 
καταισχυνθῶσιν οἱ ἐπηρεάζοντες ὑμῶν τὴν ἀγαθὴν ἐν χριστῷ 
ἀναστροφήν. [7 Κρεῖττον γὰρ ἀγαθοποιοῦντας, εἰ θέλοι τὸ 
θέλημα τοῦ θεοῦ, πάσχειν, ἢ κακοποιοῦντας. ὃ Ὅτι καὶ 
χριστὸς ἅπαξ περὶ ἁμαρτιῶν ἔπαθεν, δίκαιος ὑπὲρ ἀδίκων, ἵνα 
ὑμᾶς προσαγάγῃ τῷ θεῷ, θανατωθεὶς μὲν σαρκί, ζωοποιηθεὶς 
δὲ πνεύματι, '9 ἐν ᾧ καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασιν πορευθεὶς 
ἐκήρυξεν, 2 ἀπειθήσασίν ποτε, ὅτε ἀπεξεδέχετο ἣ τοῦ θεοῦ 
μακροθυμία ἐν ἡμέραις Νῶε, κατασκευαζομένης κιβωτοῦ, εἰς 
ἣν ὀλίγαι, τοῦτ᾽ ἔστιν ὀκτὼ ψυχαί, διεσώθησαν δι᾽ ὕδατος: 
21 ὃ ἀντίτυπον νῦν καὶ ἡμᾶς σώζει βάπτισμα, οὐ σαρκὸς 
ἀπόθεσις ῥύπου, ἀλλὰ συνειδήσεως ἀγαθῆς ἐπερώτημα εἰς 
θεόν, δι᾽ ἀναστάσεως Ἰησοῦ χριστοῦ, 2 ὅς ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ 
θεοῦ, πορευθεὶς εἰς οὐρανόν, ὑποταγέντων αὐτῷ ἀγγέλων καὶ 
ἐξουσιῶν καὶ δυνάμεων. 


4 Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, καὶ ὑμεῖς τὴν 
αὐτὴν ἔννοιαν ὁπλίσασθε:- ὅτι ὁ παθὼν ἐν σαρκί, πέπαυται 
ἁμαρτίας: 2εἰς τὸ μηκέτι ἀνθρώπων ἐπιθυμίαις, ἀλλὰ 
θελήματι θεοῦ τὸν ἐπίλοιπον ἐν σαρκὶ βιῶσαι χρόνον. 
3 ᾿Αρκετὸς γὰρ ᾿ἡμῖν᾽ ὁ παρεληλυθὼς χρόνος τοῦ βίου τὸ 
θέλημα τῶν ἐθνῶν κατεργάσασθαι, πεπορευμένους ἐν 
ἀσελγείαις, ἐπιθυμίαις, οἰνοφλυγίαις, κώμοις, πότοις, καὶ 
ἀθεμίτοις εἰδωλολατρείαις: “ἐν ᾧ ξενίζονται, μὴ 


Ό 


3.13 μιμηταὶ Φ ζηλωταὶ 3.22 τοῦ «[τοῦ] 
3.15 θεὸν «χριστὸν 4.1 ὑπὲρ ἡμῶν «--- 
3.15 δὲ ἀεὶ « ἀεὶ 41 ἐν-ς-- 
3.15 μετά ς ἀλλὰ μετὰ 43 ἡμῖν ς--- 
3.16 καταλαλοῦσιν ὑμῶν ὡς 4.3. Σἅοτοῦ βίου τὸ θέλημα « τὸ βούλημα 
κακοποιῶν φ καταλαλεῖσθε 4.3. κατεργάσασθαι ς« κατειργάσθαι 
3.20 ὀλίγαι « ὀλίγοι 4.3 εἰδωλολατρείαις Ὁ 
3.21 ἀντίτυπον νῦν καὶ ἡμᾶς « καὶ εἰδωλολατρίαις 
ὑμᾶς ἀντίτυπον νῦν 


334 


ΠΕΤΡΟΥΑ 


συντρεχόντων ὑμῶν εἰς τὴν αὐτὴν τῆς ἀσωτίας ἀνάχυσιν, 
βλασφημοῦντες: “οἵ ἀποδώσουσιν λόγον τῷ ἑτοίμως ἔχοντι 
κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. “Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ νεκροῖς 
εὐηγγελίσθη, ἵνα κριθῶσιν μὲν κατὰ ἀνθρώπους σαρκί, ζῶσιν 
δὲ κατὰ θεὸν πνεύματι. 

Πάντων δὲ τὸ τέλος ἤγγικεν: σωφρονήσατε οὖν καὶ 
νήψατε εἰς τὰς προσευχάς: ὃ πρὸ πάντων δὲ τὴν εἰς ἑαυτοὺς 


ἀγάπην ἐκτενῆ ἔχοντες, ὅτι ἀγάπη καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν: 


9 φιλόξενοι εἰς ἀλλήλους ἄνευ γογγυσμῶν- “ἕκαστος καθὼς 
ἔλαβεν χάρισμα, εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διακονοῦντες, ὡς καλοὶ 

3 , , , “- 11.:τὉὦ “ : , 
οἰκονόμοι ποικίλης χάριτος θεοῦ. || εἴ τις λαλεῖ, ὡς λόγια 
θεοῦ- εἴτις διακονεῖ, ὡς ἐξ ἰσχύος ὡς χορηγεῖ ὁ θεός: ἵνα ἐν 

“- , ε Ν ν᾽ - νᾺ Οὐ ἃ . Ω , ᾿ 
πᾶσιν δοξάζηται ὁ θεὸς διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ, ᾧ ἐστὶν ἣ δόξα καὶ 
τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 


12 ᾿Αγαπητοί, μὴ ξενίζεσθε τῇ ἐν ὑμῖν πυρώσει πρὸς 
πειρασμὸν ὑμῖν γινομένῃ, ὡς ξένου ὑμῖν συμβαίνοντος: 
13 ἀλλὰ καθὸ κοινωνεῖτε τοῖς τοῦ χριστοῦ παθήμασιν, χαίρετε, 
ἵνα καὶ ἐν τῇ ἀποκαλύψει τῆς δόξης αὐτοῦ χαρῆτε 
ἀγαλλιώμενοι. [Εἰ ὀνειδίζεσθε ἐν ὀνόματι χριστοῦ, 
μακάριοι: ὅτι τὸ τῆς δόξης καὶ τὸ τοῦ θεοῦ πνεῦμα ἐφ᾽ ὑμᾶς 
ἀναπαύεται: κατὰ μὲν αὐτοὺς βλασφημεῖται, κατὰ δὲ ὑμᾶς 
δοξάζεται. 15 Μὴ γάρ τις ὑμῶν πασχέτω ὡς φονεύς, ἢ κλέπτης, 
ἢ κακοποιός, ἢ ὡς ἀλλοτριοεπίσκοπος. ᾿“ εἰ δὲ ὡς Χριστιανός, 
μὴ αἰσχυνέσθω, δοξαζέτω δὲ τὸν θεὸν ἐν τῷ μέρει τούτῳ. 
'σρτι ὁ καιρὸς τοῦ ἄρξασθαι τὸ κρίμα ἀπὸ τοῦ οἴκου τοῦ 
θεοῦ. εἰ δὲ πρῶτον ἀφ᾽ ἡμῶν, τί τὸ τέλος τῶν ἀπειθούντων τῷ 
τοῦ θεοῦ εὐαγγελίῳ; ὃ Καὶ εἰ ὁ δίκαιος μόλις σῴζεται, ὁ 
ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς ποῦ φανεῖται; 1 Ὥστε καὶ οἱ 
πάσχοντες κατὰ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, ὡς πιστῷ κτίστῃ 
παρατιθέσθωσαν τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἐν ἀγαθοποιΐίᾳ. 


47 τὰς .-- κοτὰ δὲ ὑμᾶς δοξάζεται «--- 
48 δὲ-ς-- 4.15 ἀλλοτριοεπίσκοπος ὁ 

4.8 καλύψει ς καλύπτει ἀλλοτριεπίσκοπος 

4.9. γογγυσμῶν « γογγυσμοῦ 4.16 μέρει « ὀνόματι 

4.11 ὡς χορηγεῖ « ἧς χορηγεῖ 4.17 ὃ φ[ὁ] 

4.14 κατὰ μὲν αὐτοὺς βλασφημεῖται 4.19 ὡς -- 


335 


4.5 - 4.19 


5.1 - 5.14 


ΠΕΤΡΟΥΑ 


5 Πρεσβυτέρους τοὺς ἐν ὑμῖν παρακαλῶ ὁ συμπρεσβύτερος 

καὶ μάρτυς τῶν τοῦ χριστοῦ παθημάτων, ὁ καὶ τῆς 
μελλούσης ἀποκαλύπτεσθαι δόξης κοινωνός: “ποιμάνατε τὸ 
ἐν ὑμῖν ποίμνιον τοῦ θεοῦ, ἐπισκοποῦντες μὴ ἀναγκαστῶς, 
ἀλλ᾽ ἑκουσίως: μηδὲ αἰσχροκερδῶς, ἀλλὰ προθύμως: μηδὲ 
ὡς κατακυριεύοντες τῶν κλήρων, ἀλλὰ τύποι γινόμενοι τοῦ 
ποιμνίου. 1 Καὶ φανερωθέντος τοῦ ἀρχιποίμενος, κομιεῖσθε τὸν 
ἀμαράντινον τῆς δόξης στέφανον. "Ὁμοίως, νεώτεροι, 
ὑποτάγητε πρεσβυτέροις: πάντες δὲ ἀλλήλοις ὑποτασσόμενοι, 
τὴν ταπεινοφροσύνην ἐγκομβώσασθε:- ὅτι ὁ θεὸς ὑπερηφάνοις 
ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν. 5 Ταπεινώθητε οὖν 
ὑπὸ τὴν κραταιὰν χεῖρα τοῦ θεοῦ, ἵνα ὑμᾶς ὑψώσῃ ἐν καιρῷ, 
Τ πᾶσαν τὴν μέριμναν ὑμῶν ἐπιρρίψαντες ἐπ᾿ αὐτόν, ὅτι αὐτῷ 
μέλει περὶ ὑμῶν. ὃ Νήψατε, γρηγορήσατε: ὁ ἀντίδικος ὑμῶν 
διάβολος, ὡς λέων ὠρυόμενος, περιπατεῖ ζητῶν τίνα καταπίῃ: 
9ᾧ ἀντίστητε στερεοὶ τῇ πίστει, εἰδότες τὰ αὐτὰ τῶν 
παθημάτων τῇ ἐν κόσμῳ ὑμῶν ἀδελφότητι ἐπιτελεῖσθαι. 1 Ὃ 
δὲ θεὸς πάσης χάριτος, ὁ καλέσας ὑμᾶς εἰς τὴν αἰώνιον αὐτοῦ 
δόξαν ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, ὀλίγον παθόντας αὐτὸς καταρτίσαι 
ὑμᾶς, στηρίξει, σθενώσει, θεμελιώσει. 1} Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ 
κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 


12 Διὰ Σιλουανοῦ ὑμῖν τοῦ πιστοῦ ἀδελφοῦ, ὡς λογίζομαι, 
δι᾽ ὀλίγων ἔγραψα, παρακαλῶν καὶ ἐπιμαρτυρῶν ταύτην εἰναι 
ἀληθῆ χάριν τοῦ θεοῦ εἰς ἣν ἑστήκατε. 15. Ἀσπάζεται ὑμᾶς ἣ ἐν 
Βαβυλῶνι συνεκλεκτή, καὶ Μάρκος ὁ υἱός μου. 5 Ἀσπάσασθε 
᾿᾿ ᾿΄. Ἂ Ἄ 3 ’, 
ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἀγάπης. 


Εἰρήνη ὑμῖν πᾶσιν τοῖς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. Ἀμήν. 


5.1 τοὺς «οὖν 5.8 τίνα καταπίῃ « [τινα] καταπιεῖν 
5.2 ἐπισκοποῦντες ο [ἐπισκοποῦντες] 5.9 κόσμῳ φο[τῷ] κόσμῳ 

5.2). ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 5.10 Ἰησοῦ «| Ἰησοῦ] 

5.2 ἑκουσίως « ἑκουσίως κατὰ θεόν 5.10 καταρτίσαι ὑμᾶς ς καταρτίσει 
5.3 μηδὲ «μηδ᾽ 5.11 ἡ δόξα καὶ «--- 

5.5 ὑποτασσόμενοι ς-- 5.11 τῶν αἰώνων «--- 

5.5 ὁ φ[ὃ] 5.12 ἑστήκατε « στῆτε 

5.7 ἐπιρρίψαντες « ἐπιρίψαντες 5.14 Ἰησοῦ. Ἀμήν. «--- 


336 


ΠΕΤΡΟΥ Β 


κ᾿ , - ν 2 , 3 νά ᾿ς - 
Σ ᾽πυμεὼν Πέτρος, δοῦλος καὶ ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ, τοῖς 
ἰσότιμον ἡμῖν λαχοῦσιν πίστιν ἐν δικαιοσύνῃ τοῦ θεοῦ 
ἡμῶν καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ χριστοῦ: Ζχάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη 
πληθυνθείη ἐν ἐπιγνώσει τοῦ θεοῦ, καὶ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου 
ἡμῶν: ὁ Ὡς πάντα ἡμῖν τῆς θείας δυνάμεως αὐτοῦ τὰ πρὸς 
ζωὴν καὶ εὐσέβειαν δεδωρημένης, διὰ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ 
καλέσαντος ἡμᾶς διὰ δόξης καὶ ἀρετῆς: δι᾽ ὧν τὰ τίμια ἡμῖν 
καὶ μέγιστα ἐπαγγέλματα δεδώρηται, ἵνα διὰ τούτων γένησθε 
θείας κοινωνοὶ φύσεως, ἀποφυγόντες τῆς ἐν κόσμῳ ἐν ἐπιθυμίᾳ 
φθορᾶς. "Καὶ αὐτὸ τοῦτο δέ, σπουδὴν πᾶσαν 
παρεισενέγκαντες, ἐπιχορηγήσατε ἐν τῇ πίστει ὑμῶν τὴν 
ἀρετήν, ἐν δὲ τῇ ἀρετῇ τὴν γνῶσιν, “ἐν δὲ τῇ γνώσει τὴν 
ἐγκράτειαν, ἐν δὲ τῇ ἐγκρατείᾳ τὴν ὑπομονήν. ἐν δὲ τῇ ὑπομονῇ 
ΝΝ ε , ἍἉ Ἢ - εἰ , ἢ , 2 χ - 
τὴν εὐσέβειαν, ΄ἐν δὲ τῇ εὐσεβείᾳ τὴν φιλαδελφίαν, ἐν δὲ τῇ 
φιλαδελφίᾳ τὴν ἀγάπην. ὃ Ταῦτα γὰρ ὑμῖν ὑπάρχοντα καὶ 
πλεονάζοντα, οὐκ ἀργοὺς οὐδὲ ἀκάρπους καθίστησιν εἰς τὴν 
τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ ἐπίγνωσιν. “Ὧ γὰρ μὴ 
’, ἴον , Ἄ ’, , Ἂ; ΄-΄ 
πάρεστιν ταῦτα, τυφλός ἐστιν, μυωπάζων, λήθην λαβὼν τοῦ 
καθαρισμοῦ τῶν πάλαι αὐτοῦ ἁμαρτιῶν. '" Διὸ μᾶλλον, 
3 ,ὔ , ,ὔ ς ΨΡᾺ; ὩΣ “ . ε Ν 
ἀδελφοί, σπουδάσατε βεβαίαν ὑμῶν τὴν κλῆσιν καὶ ἐκλογὴν 


Ἡ οὕτως 


ποιεῖσθαι: ταῦτα γὰρ ποιοῦντες οὐ μὴ πταίσητέ ποτε: 
γὰρ πλουσίως ἐπιχορηγηθήσεται ὑμῖν ἣ εἴσοδος εἰς τὴν 
αἰώνιον βασιλείαν τοῦ κυρίου ἡμῶν καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ 


χριστοῦ. 


12 Διὸ οὐκ ἀμελήσω ἀεὶ ὑμᾶς ὑπομιμνήσκειν περὶ τούτων, 
καίπερ εἰδότας, καὶ ἐστηριγμένους ἐν τῇ παρούσῃ ἀληθείᾳ. 
13 Δίκαιον δὲ ἡγοῦμαι, ἐφ᾽ ὅσον εἰμὶ ἐν τούτῳ τῷ σκηνώματι, 
διεγείρειν ὑμᾶς ἐν ὑπομνήσει: "εἰδὼς ὅτι ταχινή ἐστιν ἣ 
ἀπόθεσις τοῦ σκηνώματός μου, καθὼς καὶ ὁ κύριος ἡμῶν 
᾽ ΄“ Ν Ψ' Ψ »}» 15 ͵ "εἶ Ν : ’, 
Ἰησοῦς χριστὸς ἐδήλωσέν μοι. ᾿" Σπουδάσω δὲ καὶ ἑκάστοτε 
ἔχειν ὑμᾶς μετὰ τὴν ἐμὴν ἔξοδον τὴν τούτων μνήμην ποιεῖσθαι. 


1.3. διὰ δόξης καὶ ἀρετῆς « ἰδίᾳ δόξῃ ἡμῖν 
καὶ ἀρετῇ 14 κόσμῳ «τῷ κόσμῳ 
1.4 ἣἧμῖν καὶ μέγιστα « καὶ μέγιστα 1.12 οὐκ ἀμελήσω « μελλήσω 


337 


1.16 - 2.9 


ἀλλ᾽ 


ΠΕΤΡΟΥΒ 


ἰδρὺ γὰρ σεσοφισμένοις μύθοις ἐξακολουθήσαντες 
ἐγνωρίσαμεν ὑμῖν τὴν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ 
δύναμιν καὶ παρουσίαν, ἀλλ᾽ ἐπόπται γενηθέντες τῆς ἐκείνου 
μεγαλειότητος. [7 Λαβὼν γὰρ παρὰ θεοῦ πατρὸς τιμὴν καὶ 
δόξαν, φωνῆς ἐνεχθείσης αὐτῷ τοιᾶσδε ὑπὸ τῆς μεγαλοπρεποῦς 
δόξης, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, εἰς ὃν ἐγὼ 
18 καὶ ταύτην τὴν φωνὴν ἡμεῖς ἠκούσαμεν ἐξ 
οὐρανοῦ ἐνεχθεῖσαν, σὺν αὐτῷ ὄντες ἐν τῷ ὄρει τῷ ἁγίῳ. 


εὐδόκησα: 


19 Καὶ ἔχομεν βεβαιότερον τὸν προφητικὸν λόγον, ᾧ καλῶς 
ποιεῖτε προσέχοντες, ὡς λύχνῳ φαίνοντι ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ, ἕως 
οὗ ἡμέρα διαυγάσῃ. καὶ φωσφόρος ἀνατείλῃ ἐν ταῖς καρδίαις 
ὑμῶν. Ζθτοῦτο πρῶτον γινώσκοντες, ὅτι πᾶσα προφητεία 
- φν ἢ 2 ,ὔἹ ᾽ , Ὁ ᾽ ἢ Α 
γραφῆς ἰδίας ἐπιλύσεως οὐ γίνεται. “' Οὐ γὰρ θελήματι 
ἀνθρώπου ἠνέχθη ποτὲ προφητεία, ἀλλ᾽ ὑπὸ πνεύματος ἁγίου 
φερόμενοι ἐλάλησαν ἅγιοι θεοῦ ἄνθρωποι. 


3, Ἐγένοντο δὲ καὶ ψευδοπροφῆται ἐν τῷ λαῷ, ὡς καὶ ἐν ὑμῖν 
ἔσονται ψευδοδιδάσκαλοι, οἵτινες παρεισάξουσιν 
αἱρέσεις ἀπωλείας, καὶ τὸν ἀγοράσαντα αὐτοὺς δεσπότην 
ἀρνούμενοι, ἐπάγοντες ἑαυτοῖς ταχινὴν ἀπώλειαν. 2 Καὶ 
πολλοὶ ἐξακολουθήσουσιν αὐτῶν ταῖς ἀσελγείαις, δι᾽ οὺς ἣ 
ὁδὸς τῆς ἀληθείας βλασφημηθήσεται. ἡ Καὶ ἐν πλεονεξίᾳ 
πλαστοῖς λόγοις ὑμᾶς ἐμπορεύσονται: οἷς τὸ κρίμα ἔκπαλαι 
οὐκ ἀργεῖ, καὶ ἣ ἀπώλεια αὐτῶν οὐ νυστάξει. [Εἰ γὰρ ὁ θεὸς 
ἀγγέλων ἁμαρτησάντων οὐκ ἐφείσατο, ἀλλὰ σειραῖς ζόφου 
ταρταρώσας παρέδωκεν εἰς κρίσιν τηρουμένους: "καὶ 
ἀρχαίου κόσμου οὐκ ἐφείσατο, ᾿ἀλλὰ ὄγδοον Νῶε 
δικαιοσύνης κήρυκα ἐφύλαξεν, κατακλυσμὸν κόσμῳ ἀσεβῶν 
ἐπάξας: ὁκαὶ πόλεις Σοδόμων καὶ Γομόρρας τεφρώσας 
καταστροφῇ κατέκρινεν, ὑπόδειγμα μελλόντων ἀσεβεῖν 
τεθεικώς- καὶ δίκαιον Λώτ, καταπονούμενον ὑπὸ τῆς τῶν 
ἀθέσμων ἐν ἀσελγείᾳ ἀναστροφῆς, ἐρρύσατο: ὃ βλέμματι γὰρ 
καὶ ἀκοῇ ὁ δίκαιος, ἐγκατοικῶν ἐν αὐτοῖς, ἡμέραν ἐξ ἡμέρας 
ψυχὴν δικαίαν ἀνόμοις ἔργοις ἐβασάνιζεν 9 οἶδεν κύριος 


1.17 Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός « Ὁ υἱός. ποτέ ἀλλὰ 

ἀγαπητός ς« ἀγαπητός μου οὑτός 1.21 ἅγιοι φ ἀπὸ 

ἐστιν 2.3 νυστάξει « νυστάζει 
1.18 ὄρει τῷ ἁγίῳ « ἁγίῳ ὄρει 2.6 καταστροφῇ [καταστροφῇ] 
1.21 ποτὲ προφητεία ἀλλ᾽ Φ προφητεία 2.6 ἀσεβεῖν ς ἀσεβέ[σ]ιν 


338 


ΠΕΤΡΟΥΒ 


εὐσεβεῖς ἐκ πειρασμοῦ ῥύεσθαι, ἀδίκους δὲ εἰς ἡμέραν 
κρίσεως κολαζομένους τηρεῖν: μάλιστα δὲ τοὺς ὀπίσω 
σαρκὸς ἐν ἐπιθυμίᾳ μιασμοῦ πορευομένους, καὶ κυριότητος 
καταφρονοῦντας. Τολμηταί, αὐθάδεις, δόξας οὐ τρέμουσιν 
βλασφημοῦντες. ᾿' ὅπου ἄγγελοι, ἰσχύϊ καὶ δυνάμει μείζονες 
ὄντες, οὐ φέρουσιν κατ᾽ αὐτῶν παρὰ κυρίῳ βλάσφημον κρίσιν. 
12 Οὗτοι δέ, ὡς ἄλογα ζῷα φυσικὰ γεγενημένα εἰς ἅλωσιν καὶ 
φθοράν, ἐν οἷς ἀγνοοῦσιν βλασφημοῦντες, ἐν τῇ φθορᾷ αὐτῶν 
καταφθαρήσονται, 1) κομιούμενοι μισθὸν ἀδικίας, ἡδονὴν 
ἡγούμενοι τὴν ἐν ἡμέρᾳ τρυφήν, σπίλοι καὶ μῶμοι, 
ἐντρυφῶντες ἐν ταῖς ἀπάταις αὐτῶν συνευωχούμενοι ὑμῖν, 
Ἰ4 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες μεστοὺς μοιχαλίδος καὶ ἀκαταπαύστους 
ἁμαρτίας, δελεάζοντες ψυχὰς ἀστηρίκτους, καρδίαν 
γεγυμνασμένην πλεονεξίας ἔχοντες, κατάρας τέκνα: 
Ι5 καταλιπόντες εὐθεῖαν ὁδὸν ἐπλανήθησαν, 
ἐξακολουθήσαντες τῇ ὁδῷ τοῦ Βαλαὰμ τοῦ Βοσόρ, ὃς μισθὸν 
ἀδικίας ἠγάπησεν, δ ἔλεγξιν δὲ ἔσχεν ἰδίας παρανομίας: 
ὑποζύγιον ἄφωνον, ἐν ἀνθρώπου φωνῇ φθεγξάμενον, ἐκώλυσεν 
τὴν τοῦ προφήτου παραφρονίαν. [7 Οὗτοί εἰσιν πηγαὶ ἄνυδροι, 
νεφέλαι ὑπὸ λαίλαπος ἐλαυνόμεναι, οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους 
εἰς αἰῶνα τετήρηται. ὃ Ὑπέρογκα γὰρ ματαιότητος 
φθεγγόμενοι, δελεάζουσιν ἐν ἐπιθυμίαις σαρκός, ἀσελγείαις, 
τοὺς ὄντως ἀποφυγόντας τοὺς ἐν πλάνῃ ἀναστρεφομένους, 
Ἰ9 ἐλευθερίαν αὐτοῖς ἐπαγγελλόμενοι, αὐτοὶ δοῦλοι 
ὑπάρχοντες τῆς φθορᾶς: ᾧ γάρ τις ἥττηται, τούτῳ καὶ 
δεδούλωται. 29 Εἰ γὰρ ἀποφυγόντες τὰ μιάσματα τοῦ κόσμου ἐν 
ἐπιγνώσει τοῦ κυρίου καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ χριστοῦ, τούτοις δὲ 
πάλιν ἐμπλακέντες ἥττῶνται, γέγονεν αὐτοῖς τὰ ἔσχατα 
χείρονα τῶν πρώτων. 2'᾽ Κρεῖττον γὰρ ἦν αὐτοῖς μὴ 
ἐπεγνωκέναι τὴν ὁδὸν τῆς δικαιοσύνης, ἢ ἐπιγνοῦσιν 
ἐπιστρέψαι ἐκ τῆς παραδοθείσης αὐτοῖς ἁγίας ἐντολῆς. 
2Ζ2Συμβέβηκεν δὲ αὐτοῖς τὸ τῆς ἀληθοῦς παροιμίας, Κύων 


2.11 κυρίῳ «κυρίου 2.17 εἰς αἰῶνα «--- 
2.12 φυσικὰ γεγενημένα 2.18 ὄντως ἀποφυγόντας ς ὀλίγως 
γεγεννημένα φυσικὰ ἀποφεύγοντας 
2.12 καταφθαρήσονται « καὶ 2.19 καὶ ς--- 
φθαρήσονται 2.20 κυρίου « κυρίου [ἡμῶν] 
2.13. κομιούμενοι ς ἀδικούμενοι 2.21 ἐπιστρέψαι Φ ὑποστρέψαι 
2.15 καταλιπόντες ς καταλείποντες 2.22 δὲ ς--- 


2.17 νεφέλαι « καὶ ὁμίχλαι 


339 


2.10 - 2.22 


3.1 - 3.13 


ΠΕΤΡΟΥΒ 


ἐπιστρέψας ἐπὶ τὸ ἴδιον ἐξέραμα, καί ὑς λουσαμένη εἰς 
κύλισμα βορβόρου. 


Ταύτην ἤδη, ἀγαπητοί, δευτέραν ὑμῖν γράφω ἐπιστολήν, 
2 ἐν αἷς διεγείρω ὑμῶν ἐν ὑπομνήσει τὴν εἰλικρινῆ 
διάνοιαν, “μνησθῆναι τῶν προειρημένων ῥημάτων ὑπὸ τῶν 
ἁγίων προφητῶν, καὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ὑμῶν ἐντολῆς τοῦ 
κυρίου καὶ σωτῆρος: ᾿τοῦτο πρῶτον γινώσκοντες, ὅτι 
ἐλεύσονται ἐπ᾽ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν ἐμπαῖκται, κατὰ τὰς ἰδίας 
ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμενοι, “καὶ λέγοντες, Ποῦ ἐστὶν ἣ 
ἐπαγγελία τῆς παρουσίας αὐτοῦ; Ἀφ᾿ ἧς γὰρ οἱ πατέρες 
ἐκοιμήθησαν, πάντα οὕτως διαμένει ἀπ᾽ ἀρχῆς κτίσεως. 
5 Λανθάνει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο θέλοντας, ὅτι οὐρανοὶ ἦσαν 
ἔκπαλαι, καὶ γῆ ἐξ ὕδατος καὶ δι᾽ ὕδατος συνεστῶσα, τῷ τοῦ 
θεοῦ λόγῳ, ὅδι᾽ ὧν ὁ τότε κόσμος ὕδατι κατακλυσθεὶς 
ἀπώλετο: Τοἱ δὲ νῦν οὐρανοὶ καὶ ἣ γῆ τῷ αὐτοῦ λόγῳ 
τεθησαυρισμένοι εἰσίν, πυρὶ τηρούμενοι εἰς ἡμέραν κρίσεως 
καὶ ἀπωλείας τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων. 


ὃ Ἔν δὲ τοῦτο μὴ λανθανέτω ὑμᾶς, ἀγαπητοί, ὅτι μία ἡμέρα 
παρὰ κυρίῳ ὡς χίλια ἔτη, καὶ χίλια ἔτη ὡς ἡμέρα μία. “Οὐ 
βραδύνει ὁ κύριος τῆς ἐπαγγελίας, ὥς τινες βραδυτῆτα 
ἡγοῦνται: ἀλλὰ μακροθυμεῖ εἰς ἡμᾶς, μὴ βουλόμενός τινας 
ἀπολέσθαι, ἀλλὰ πάντας εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι. 5 Ἥξει δὲ ἣ 
ἡμέρα κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυκτί, ἐν ἣ οἱ οὐρανοὶ ῥοιζηδὸν 
παρελεύσονται, στοιχεῖα δὲ καυσούμενα λυθήσονται, καὶ γῆ 
καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἔργα κατακαήσεται. 1 Τούτων οὖν πάντων 
λυομένων, ποταποὺς δεῖ ὑπάρχειν ὑμᾶς ἐν ἁγίαις ἀναστροφαῖς 
καὶ εὐσεβείαις, ἱΖΣπροσδοκῶντας καὶ σπεύδοντας τὴν 
παρουσίαν τῆς τοῦ θεοῦ ἡμέρας, δι᾽ ἣν οὐρανοὶ πυρούμενοι 
λυθήσονται, καὶ στοιχεῖα καυσούμενα τήκεται; 1" Καινοὺς δὲ 
οὐρανοὺς καὶ γῆν καινὴν κατὰ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ 
προσδοκῶμεν, ἐν οἷς δικαιοσύνη κατοικεῖ. 


2.22 κύλισμα « κυλισμὸν 3.10 ἡἣ ἡμέρα « ἡμέρα 

3.3 ἐσχάτου « ἐσχάτων 3.10 ἐν νυκτί «ς-- 

3.3 ἣἧμερῶν « ἡμερῶν [ἐν] ἐμπαιγμονῇ 3.10 δλυθήσονται « χυθήσεται 

3.7, αὐτοῦ «αὐτῷ 3.10 κατακαήσεται Φ εὑρεθήσεται 
39 ὁὃς-ς-- 3.11 οὖν «οὕτως 

3.9 ἡμᾶς «ὑμᾶς 3.11 ὑμᾶς « [ὑμᾶς] 


340 


ΠΕΤΡΟΥΒ 


ἸάΔιό, ἀγαπητοί, ταῦτα προσδοκῶντες, σπουδάσατε 
ἄσπιλοι καὶ ἀμώμητοι αὐτῷ εὑρεθῆναι ἐν εἰρήνῃ. 1 Καὶ τὴν 
τοῦ κυρίου ἡμῶν μακροθυμίαν σωτηρίαν ἡγεῖσθε, καθὼς καὶ ὁ 
ἀγαπητὸς ἡμῶν ἀδελφὸς Παῦλος κατὰ τὴν αὐτῷ δοθεῖσαν 
σοφίαν ἔγραψεν ὑμῖν: ᾿“ ὡς καὶ ἐν πάσαις ταῖς ἐπιστολαῖς, 
λαλῶν ἐν αὐταῖς περὶ τούτων. ἐν οἷς ἐστιν δυσνόητά τινα, ἃ οἱ 
ἀμαθεῖς καὶ ἀστήρικτοι στρεβλοῦσιν, ὡς καὶ τὰς λοιπὰς 
γραφάς, πρὸς τὴν ἰδίαν αὐτῶν ἀπώλειαν. [7 Ὑμεῖς οὖν, 
ἀγαπητοί, προγινώσκοντες φυλάσσεσθε, ἵνα μή, τῇ τῶν 
ἀθέσμων πλάνῃ συναπαχθέντες, ἐκπέσητε τοῦ ἰδίου 
στηριγμοῦ. ὃ Αὐξάνετε δὲ ἐν χάριτι καὶ γνώσει τοῦ κυρίου 
ἡμῶν καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ χριστοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ νῦν καὶ εἰς 
ἡμέραν αἰῶνος. Ἀμήν. 


3.15 αὐτῷ δοθεῖσαν ς δοθεῖσαν αὐτῷ 3.16 οἷς « αἷς 
3.16 ταῖς ς--- 3.18 Ἀμήν «[ἀμήν] 


341 


3.14 - 3.18 


ὑμῶν 


ΙΩΑΝΝΟΥΑ 


ΦΑ ἦν ἀπ᾽ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς 

Ο ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν 
ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς. 2 Καὶ ἣ ζωὴ ἐφανερώθη, 
καὶ ἑωράκαμεν, καὶ μαρτυροῦμεν, καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν 
ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς τὸν πατέρα, καὶ ἐφανερώθη 
ἡμῖν. ὁ Ὃ ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν, ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν, ἵνα 
καὶ ὑμεῖς κοινωνίαν ἔχητε μεθ᾽ ἡμῶν καὶ ἡ κοινωνία δὲ ἣ 
ἡμετέρα μετὰ τοῦ πατρὸς καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ 
χριστοῦ: “καὶ ταῦτα γράφομεν ὑμῖν, ἵνα ἣ χαρὰ ἡμῶν" ἡ 
πεπληρωμένη. 

5 Καὶ ἔστιν αὕτη ἣ ἀγγελία ἣν ἀκηκόαμεν ἀπ᾽ αὐτοῦ καὶ 
ἀναγγέλλομεν ὑμῖν, ὅτι ὁ θεὸς φῶς ἐστίν, καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ 
οὐκ ἔστιν οὐδεμία. ὁ Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι κοινωνίαν ἔχομεν μετ᾽ 
αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ σκότει περιπατῶμεν, ψευδόμεθα, καὶ οὐ 
ποιοῦμεν τὴν ἀλήθειαν - 7 ἐὰν δὲ ἐν τῷ φωτὶ περιπατῶμεν, ὡς 
αὐτός ἐστιν ἐν τῷ φωτί, κοινωνίαν ἔχομεν μετ᾽ ἀλλήλων, καὶ τὸ 
αἷμα Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ 
πάσης ἁμαρτίας. ὃ Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἔχομεν, 
ἑαυτοὺς πλανῶμεν, καὶ ἣ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν. " Ἐὰν 
ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστιν καὶ δίκαιος ἵνα 
ἀφῇ ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας, καὶ καθαρίσῃ ἡμᾶς ἀπὸ πάσης 
ἀδικίας. 10 Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι οὐχ ἡμαρτήκαμεν, ψεύστην 
ποιοῦμεν αὐτόν, καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν. 


2 Τεκνία μου, ταῦτα γράφω ὑμῖν, ἵνα μὴ ἁμάρτητε. Καὶ ἐάν 
τις ἁμάρτῃ, παράκλητον ἔχομεν πρὸς τὸν πατέρα, Ἰησοῦν 
χριστὸν δίκαιον : Ζ καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστιν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν 
ἡμῶν - οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ 
κόσμου. ᾽ Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτόν, ἐὰν 
τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν. 4 Ὃ λέγων, Ἔγνωκα αὐτόν, καὶ 
τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν, ψεύστης ἐστίν, καὶ ἐν τούτῳ ἣ 
ἀλήθεια οὐκ ἔστιν - "ὃς δ᾽ ἂν τηρῇ αὐτοῦ τὸν λόγον, ἀληθῶς ἐν 


1.3 ὑμῖν « καὶ ὑμῖν 1.7 χριστοῦ ς--- 
1.4 ὑμῖν «ἡμεῖς 2.4 Ἔνγνωκα «ὅτι Ἔγνωκα 


ΙΩΑΝΝΟΥ Α 


τούτῳ ἣ ἀγάπη τοῦ θεοῦ τετελείωται. Ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι 
ἐν αὐτῷ ἐσμέν: ὁ λέγων ἐν αὐτῷ μένειν ὀφείλει, καθὼς 
ἐκεῖνος περιεπάτησεν, καὶ αὐτὸς οὕτως περιπατεῖν. 

Τ Ἀδελφοί, οὐκ ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ἀλλ᾽ ἐντολὴν 
παλαιάν, ἣν εἴχετε ἀπ᾿ ἀρχῆς: ἣ ἐντολὴ ἣ παλαιά ἐστιν ὁ λόγος 
ὃν ἠκούσατε ἀπ᾽ ἀρχῆς. ὃ Πάλιν ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ὅ 
ἐστιν ἀληθὲς ἐν αὐτῷ καὶ ἐν ὑμῖν - ὅτι ἣ σκοτία παράγεται, καὶ 
τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἤδη φαίνει. 5 Ὁ λέγων ἐν τῷ φωτὶ εἶναι καὶ 
τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως ἄρτι. 1 Ὃ 
ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῷ φωτὶ μένει, καὶ σκάνδαλον 
ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν. 1 Ὃ δὲ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῇ 
σκοτίᾳ ἐστίν, καὶ ἐν τῇ σκοτίᾳ περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἶδεν ποῦ 
ὑπάγει, ὅτι ἣ σκοτία ἐτύφλωσεν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ. 


ἸΖγράφω ὑμῖν, τεκνία, ὅτι ἀφέωνται ὑμῖν αἱ ἁμαρτίαι διὰ 
τὸ ὄνομα αὐτοῦ. ὁ Γράφω ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπ᾿ 
ἀρχῆς. Γράφω ὑμῖν, νεανίσκοι, ὅτι νενικήκατε τὸν πονηρόν. 
Γράφω ὑμῖν, παιδία, ὅτι ἐγνώκατε τὸν πατέρα. 15 Ἔγραψα 
ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπ᾿ ἀρχῆς. Ἔγραψα ὑμῖν, 
νεανίσκοι, ὅτι ἰσχυροί ἐστε, καὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐν ὑμῖν μένει, 
καὶ νενικήκατε τὸν πονηρόν. 5 Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον, μηδὲ 
τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ ἔστιν ἣ ἀγάπη 
τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ. ᾽5 Ὅτι πᾶν τὸ ἐν τῷ κόσμῳ, ἡ ἐπιθυμία τῆς 
σαρκός, καὶ ἣ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ ἣ ἀλαζονεία τοῦ 
βίου, οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ πατρός, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστίν. 
1 Καὶ ὁ κόσμος παρόγεται, καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ. ὁ δὲ ποιῶν τὸ 
θέλημα τοῦ θεοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα. 


18 Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν: καὶ καθὼς ἠκούσατε ὅτι ὁ 
ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν: 
.-« , .«“ Ἷ Ψ .« Α ’, 19. Ὁ ς σ΄ 5“ 5 
ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστίν. 7 Ἔξ ἡμῶν ἐξῆλθον, 
ἀλλ᾽ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν. εἰ γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν, μεμενήκεισαν ἂν 
μεθ’ ἡμῶν: ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῶσιν ὅτι οὐκ εἰσὶν πάντες ἐξ 
ἡμῶν. 2) Καὶ ὑμεῖς χρῖσμα ἔχετε ἀπὸ τοῦ ἁγίου, καὶ οἴδατε 
πάντα. 2: Οὐκ ἔγραψα ὑμῖν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ 


2.6 οὕτως «[οὕτως] 2.18 ὃ --- 
2.7. Ἀδελφοί ς Ἀγαπητοί 2.19 ἐξῆλθον « ἐξῆλθαν 
2.7 ἠκούσατε ἀπ᾿ ἀρχῆς ὁ ἠκούσατε 2.19 γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν « γὰρ ἐξ ἡμῶν 
2.13. Γράφω ὑμῖν παιδία « ἔγραψα ἦσαν 
ὑμῖν παιδία 2.20 πάντα «πάντες 


343 


2.6 - 2.21 


2.22 - 3.8 


ΙΩΑΝΝΟΥ Α 


ὅτι οἴδατε αὐτήν, καὶ ὅτι πᾶν ψεῦδος ἐκ τῆς ἀληθείας οὐκ 
ἔστιν. 2 Τίς ἐστιν ὁ ψεύστης, εἰ μὴ ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ἰησοῦς 
οὐκ ἔστιν ὁ χριστός; Οὗτός ἐστιν ὁ ἀντίχριστος, ὁ ἀρνούμενος 
τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱόν. 2“ Πᾶς ὁ ἀρνούμενος τὸν υἱὸν οὐδὲ 
τὸν πατέρα ἔχει. 2) Ὑμεῖς οὖν ὃ ἠκούσατε ἀπ᾿ ἀρχῆς, ἐν ὑμῖν 
μενέτω. Ἐὰν ἐν ὑμῖν μείνῃ ὃ ἀπ᾽ ἀρχῆς ἠκούσατε, καὶ ὑμεῖς ἐν 
τῷ υἱῷ καὶ ἐν τῷ πατρὶ μενεῖτε. 2 Καὶ αὕτη ἐστὶν ἣ ἐπαγγελία 
ἣν αὐτὸς ἐπηγγείλατο ἡμῖν, τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον. 25 Ταῦτα 
ἔγραψα ὑμῖν περὶ τῶν πλανώντων ὑμᾶς. 2) Καὶ ὑμεῖς, τὸ 
χρίσμα ὃ ἐλάβετε ἀπ᾽ αὐτοῦ ἐν ὑμῖν μένει, καὶ οὐ χρείαν ἔχετε 
ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς: ἀλλ᾽ ὡς τὸ αὐτὸ χρίσμα διδάσκει ὑμᾶς 
περὶ πάντων, καὶ ἀληθές ἐστιν, καὶ οὐκ ἔστιν ψεῦδος, καὶ 
καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, μενεῖτε ἐν αὐτῷ. 2 Καὶ νῦν, τεκνία, 
μένετε ἐν αὐτῷ ἵνα ὅταν φανερωθῇ, ἔχῶμεν παρρησίαν, καὶ μὴ 
αἰσχυνθῶμεν ἀπ᾽ αὐτοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ. 2 Ἐὰν εἰδῆτε 
ὅτι δίκαιός ἐστιν, γινώσκετε ὅτι πᾶς ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην 
ἐξ αὐτοῦ γεγέννηται. 


Ἴδετε ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ πατήρ, ἵνα τέκνα 

θεοῦ κληθῶμεν. Διὰ τοῦτο ὁ κόσμος οὐ γινώσκει ὑμᾶς, ὅτι 
οὐκ ἔγνω αὐτόν. 2 Ἀγαπητοί, νῦν τέκνα θεοῦ ἐσμέν, καὶ οὔπω 
ἐφανερώθη τί ἐσόμεθα οἴδαμεν δὲ ὅτι ἐὰν φανερωθῇ, ὅμοιοι 
αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστιν. ὅ Καὶ πᾶς ὁ 
ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην ἐπ᾽ αὐτῷ ἁγνίζει ἑαυτόν, καθὼς 
ἐκεῖνος ἁγνός ἐστιν. Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν 
ἀνομίαν ποιεῖ καὶ ἣ ἁμαρτία ἐστὶν ἡ ἀνομία. " Καὶ οἴδατε ὅτι 
ἐκεῖνος ἐφανερώθη, ἵνα τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἄρῃ. καὶ ἁμαρτία 
ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν. “ Πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ μένων οὐχ ἁμαρτάνει: πᾶς 
ὁ ἁμαρτάνων οὐχ ἑώρακεν αὐτόν, οὐδὲ ἔγνωκεν αὐτόν. 
ΤΤεκνία, μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς: ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην 
δίκαιός ἐστιν, καθὼς ἐκεῖνος δίκαιός ἐστιν: ὃ ὁ ποιῶν τὴν 
ἁμαρτίαν ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν, ὅτι ἀπ᾿ ἀρχῆς ὁ διάβολος 
ἁμαρτάνει. Εἰς τοῦτο ἐφανερώθη ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ἵνα λύσῃ τὰ 


2.23 ἔχει « ἔχει ὁ ὁμολογῶν τὸν υἱὸν φανερωθῇ σχῶμεν 
καὶ τὸν πατέρα ἔχει 2.29 πᾶς « καὶ πᾶς 
2.24 οὖν ς-- 3.1 κληθῶμεν. ς« κληθῶμεν- καὶ 
2.27 ἐν ὑμῖν μένει « μένει ἐν ὑμῖν ἐσμέν. 
2.27 αὐτὸ «αὐτοῦ 3.1 ὑμᾶς «ἡμᾶς 
2.27 μενεῖτε ὁ μένετε 3.) δὲ ς-- 
2.28 ὅταν φανερωθῇ ἔχῶμεν ο ἐὰν 3.5 ἡμῶν ς--- 


344 


ΙΩΑΝΝΟΥ Α 


"Ὁ, - , 9 - τε , 3 - ἀπὰς Ὁ , 
ἔργα τοῦ διαβόλου. “ Πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ ἁμαρτίαν 
οὐ ποιεῖ, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει: καὶ οὐ δύναται 
ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται. 1 Ἐν τούτῳ φανερά 
ἐστιν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ καὶ τὰ τέκνα τοῦ διαβόλου. πᾶς ὁ μὴ 
ποιῶν δικαιοσύνην οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ, καὶ ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν 
3 Ν 3 ἴον 11“ « ἥν Ν ς 3 ’, ἘΝ. ΙΣ ’, 3 2 
ἀδελφὸν αὐτοῦ. ᾿ Ὅτι αὕτη ἐστὶν ἣ ἀγγελία ἣν ἠκούσατε ἀπ 
3 - ἘΦ 3 σι 3. Ψ 12 ΕΣ ν , .. 2 ΄- 
ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους: [οὐ καθὼς Κάϊν ἐκ τοῦ 
πονηροῦ ἦν, καὶ ἔσφαξεν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. Καὶ χάριν τίνος 
ἔσφαξεν αὐτόν; Ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρὰ ἦν, τὰ δὲ τοῦ 
ἀδελφοῦ αὐτοῦ δίκαια. 


13 Μὴ θαυμάζετε, ἀδελφοί μοῦ, εἰ μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος: 
Ἰὰ ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι μεταβεβήκαμεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν 
ζωήν, ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφούς. Ὃ μὴ ἀγαπῶν τὸν 
ἀδελφόν, μένει ἐν τῷ θανάτῳ. 1" Πᾶς ὁ μισῶν τὸν ἀδελφὸν 
αὐτοῦ ἀνθρωποκτόνος ἐστίν: καὶ οἴδατε ὅτι πᾶς 
ἀνθρωποκτόνος οὐκ ἔχει ζωὴν αἰώνιον ἐν ἑαυτῷ μένουσαν. 
16 Ἐν τούτῳ ἐγνώκαμεν τὴν ἀγάπην, ὅτι ἐκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν 
ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκεν- καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν 
τὰς ψυχὰς τιθέναι. 17 Ὃς δ᾽ ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου, καὶ 
θεωρῇ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ χρείαν ἔχοντα, καὶ κλείσῃ τὰ 
σπλάγχνα αὐτοῦ ἀπ᾿ αὐτοῦ, πῶς ἣ ἀγάπη τοῦ θεοῦ μένει ἐν 
αὐτῷ; ὃ Τεκνία μου, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ μηδὲ τῇ γλώσσῃ, ἀλλ᾽ 
ἐν ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ. "" Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐκ τῆς 
ἀληθείας ἐσμέν, καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσομεν τὰς καρδίας 
ἡμῶν, 29ὅτι ἐὰν καταγινώσκῃ ἡμῶν ἣ καρδία, ὅτι μείζων ἐστὶν 
ὁ θεὸς τῆς καρδίας ἡμῶν, καὶ γινώσκει πάντα. 2) Ἀγαπητοί, ἐὰν 
ἡ καρδία ἡμῶν μὴ καταγινώσκῃ ἡμῶν, παρρησίαν ἔχομεν πρὸς 
τὸν θεόν, 2 καὶ ὃ ἐὰν αἰτῶμεν, λαμβάνομεν παρ᾽ αὐτοῦ. ὅτι τὰς 
ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν, καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ 
ποιοῦμεν. 25 Καὶ αὕτη ἐστὶν ἣ ἐντολὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύσωμεν 
τῷ ὀνόματι τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ χριστοῦ, καὶ ἀγαπῶμεν 
ἀλλήλους, καθὼς ἔδωκεν ἐντολήν. 2 Καὶ ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς 


3.13. Μὴ φ[Καὶ] μὴ 3.19 Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν « [Καὶ] 
3.13 μου ς-- ἐν τούτῳ γνωσόμεθα 

3.14 τὸν ἀδελφόν «--- 3.19 τὰς καρδίας ς τὴν καρδίαν 

3.15 ἑαυτῷ « αὐτῷ 3.21: ἡμῶν μὴ καταγινώσκῃ ἡμῶν Ὁ 
3.16 τιθέναι «θεῖναι [ἡμῶν] μὴ καταγινώσκῃ 

3.18 μου ς-- 3.22 παρ᾽ «ἀπ᾽ 

3.18 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 3.23 ἐντολήν « ἐντολὴν ἡμῖν 


345 


3.9 - 3.24 


4.1 - 4.15 


ΙΩΑΝΝΟΥΑ 


αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐν τούτῳ 
γινώσκομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ἐκ τοῦ πνεύματος οὗ ἡμῖν 
ἔδωκεν. 


Ϊ ᾿Ἀἀγαπητοΐ, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε 
τὰ πνεύματα, εἰ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν: ὅτι πολλοὶ 
κι Ε , ᾽ με , 1.9. ,ὕ 
ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον. 2 Ἔν τούτῳ 
γινώσκεται τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ: πᾶν πνεῦμα ὃ ὁμολογεῖ 
Ἰησοῦν χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστίν. 
πᾶν πνεῦμα ὃ μὴ ὁμολογεῖ Ἰησοῦν χριστὸν ἐν σαρκὶ 
ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔστιν: καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ τοῦ 


καὶ 


ἀντιχρίστου, ὃ ἀκηκόατε ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ 
ἐστὶν ἤδη. 7 Ὑμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστέ, τεκνία, καὶ νενικήκατε 
αὐτούς: ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ ἐν ὑμῖν ἢ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ. "Αὐτοὶ ἐκ 
τοῦ κόσμου εἰσίν διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ κόσμου λαλοῦσιν, καὶ ὁ 
κόσμος αὐτῶν ἀκούει. “ Ἡμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν ὁ γινώσκων 
τὸν θεόν, ἀκούει ἡμῶν ὃς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ, οὐκ ἀκούει 
ἡμῶν. Ἔκ τούτου γινώσκομεν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας καὶ τὸ 
πνεῦμα τῆς πλάνης. 


7 Αγαπητοί, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους: ὅτι ἣ ἀγάπη ἐκ τοῦ θεοῦ 
ἐστιν, καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται, καὶ γινώσκει 
τὸν θεόν. ὃ Ὃ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω τὸν θεόν. ὅτι ὁ θεὸς ἀγάπη 
ἐστίν. 5 Ἔν τούτῳ ἐφανερώθη ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι τὸν 
υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἀπέσταλκεν ὁ θεὸς εἰς τὸν κόσμον, 
ἵνα ζήσωμεν δι᾽ αὐτοῦ. ᾿5 Ἐν τούτῳ ἐστὶν ἣ ἀγάπη, οὐχ ὅτι 
ἡμεῖς ἠγαπήσαμεν τὸν θεόν, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, 
καὶ ἀπέστειλεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἱλασμὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν 
ἡμῶν. 11 Ἀγαπητοί, εἰ οὕτως ὁ θεὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ἡμεῖς 
ὀφείλομεν ἀλλήλους ἀγαπᾷν. 12 θεὸν οὐδεὶς πώποτε τεθέαται: 
ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν μένει, καὶ ἣ ἀγάπη 
αὐτοῦ τετελειωμένη ἐστιν ἐν ἡμῖν. 15 Ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι 
ἐν αὐτῷ μένομεν καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ 
δέδωκεν ἡμῖν. "Καὶ ἡμεῖς τεθεάμεθα καὶ μαρτυροῦμεν ὅτι ὁ 
πατὴρ ἀπέσταλκεν τὸν υἱὸν σωτῆρα τοῦ κόσμου. 1" Ὃς ἂν 
ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ 


4.2. γινώσκεται Φ γινώσκετε 4.12 τετελειωμένη ἐστιν ἐν ἡμῖν « ἐν 
43 Ἰησοῦν χριστὸν ἐν σαρκὶ ἡμῖν τετελειωμένη ἐστιν 
ἐληλυθότα ς τὸν Ἰησοῦν 4.15 ἂν « ἐὰν 


4.10 ἠγαπήσαμεν ς ἠγαπήκαμεν 
346 


ΙΩΑΝΝΟΥ Α 


μένει, καὶ αὐτὸς ἐν τῷ θεῷ. '΄ Καὶ ἡμεῖς ἐγνώκαμεν καὶ 
πεπιστεύκαμεν τὴν ἀγάπην ἣν ἔχει ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν. Ὁ θεὸς 
ἀγάπη ἐστίν, καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἐν τῷ θεῷ μένει, καὶ ὁ 
θεὸς ἐν “αὐτῷ μένει." 17 Ἔν τούτῳ τετελείωται ἣ ἀγάπη μεθ᾽ 
ἡμῶν, ἵνα παρρησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, ὅτι 
καθὼς ἐκεῖνός ἐστιν, καὶ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ. 
1δ Φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἀλλ᾽ ἣ τελεία ἀγάπη ἔξω 
βάλλει τὸν φόβον, ὅτι ὁ φόβος κόλασιν ἔχει: ὁ δὲ φοβούμενος 
οὐ τετελείωται ἐν τῇ ἀγάπῃ. 1 Ἡμεῖς ἀγαπῶμεν αὐτόν, ὅτι 
αὐτὸς πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς. 29 Ἐάν τις εἴπῃ ὅτι ᾿Αγαπῶ τὸν 
θεόν, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῇ, ψεύστης ἐστίν - ὁ γὰρ μὴ 
ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ὃν ἑώρακεν, τὸν θεὸν ὃν οὐχ 
ἑώρακεν πῶς δύναται ἀγαπᾷν; 2: Καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν 
ἔχομεν ἀπ᾿ αὐτοῦ, ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν θεόν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν 
ἀδελφὸν αὐτοῦ. 


5 Πᾶς ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ χριστός, ἐκ τοῦ θεοῦ 
γεγέννηται. καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν τὸν γεννήσαντα ἀγαπᾷ καὶ 
τὸν γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ. 2 Ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι 
ἀγαπῶμεν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ, ὅταν τὸν θεὸν ἀγαπῶμεν, καὶ τὰς 
ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν. Αὕτη γάρ ἐστιν ἣ ἀγάπη τοῦ θεοῦ, 
ἵνα τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν - καὶ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι 
οὐκ εἰσίν. 4Ὅτι πᾶν τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ θεοῦ νικᾷ τὸν 
κόσμον. καὶ αὕτη ἐστὶν ἣ νίκη ἣ νικήσασα τὸν κόσμον, ἣ πίστις 
ἡμῶν." "Τίς ἐστιν ὁ νικῶν τὸν κόσμον, εἰ μὴ ὁ πιστεύων ὅτι 
Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ; ὁ Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι᾽ ὕδατος 
καὶ αἵματος, Ἰησοῦς χριστός: οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον, ἀλλ᾽ ἐν 
τῷ ὕδατι καὶ τῷ αἵματι. Καὶ τὸ πνεῦμά ἐστιν τὸ μαρτυροῦν, ὅτι 
τὸ πνεῦμά ἐστιν ἣ ἀλήθεια. 7 Ὅτι τρεῖς εἰσιν οἱ μαρτυροῦντες, 
ὃ τὸ πνεῦμα, καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ αἷμα- καὶ οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἕν 
εἰσιν. “Εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμβάνομεν, ἣ 
μαρτυρία τοῦ θεοῦ μείζων ἐστίν ὅτι αὕτη ἐστὶν ἣ μαρτυρία 
τοῦ θεοῦ, ἥν μεμαρτύρηκεν περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. 5 Ὃ πιστεύων 
εἰς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἔχει τὴν μαρτυρίαν ἐν αὐτῷ. ὁ μὴ 
πιστεύων τῷ θεῷ ψεύστην πεποίηκεν αὐτόν, ὅτι οὐ πεπίστευκεν 


4.19 αὐτόν ς-- 5.5 Τίς «τίς [δέ] 

4.20 πῶς «οὐ 5.6 καὶ τῷ « καὶ ἐν τῷ 
5.1 καὶ τὸν φ [καὶ] τὸν 5.9 ἥν «ὅτι 

5.2 τηρῶμεν «ποιῶμεν 5.10 αὐτῷ « ἑαυτῷ 


347 


4.16 - 5.10 


αὐτῷ 


ὕμων 


5.11 - 5.21 


ἢ ζωὴ ἣ αἰώνιος 


ἑαυτοὺς 


ΙΩΑΝΝΟΥ Α 


εἰς τὴν μαρτυρίαν, ἣν μεμαρτύρηκεν ὁ θεὸς περὶ τοῦ υἱοῦ 
αὐτοῦ. 1 Καὶ αὕτη ἐστὶν ἣ μαρτυρία, ὅτι ζωὴν αἰώνιον ἔδωκεν 
ἡμῖν ὁ θεός, καὶ αὕτη ἡ ζωὴ ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἐστιν. 12 Ὁ ἔχων 
τὸν υἱὸν ἔχει τὴν ζωήν ὁ μὴ ἔχων τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὴν ζωὴν 
οὐκ ἔχει. 

157 αῦτα ἔγραψα ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ 
υἱοῦ τοῦ θεοῦ, ἵνα εἰδῆτε ὅτι ζωὴν αἰώνιον, ἔχετε καὶ ἵνα 
πιστεύητε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ ὑιοῦ τοῦ θεοῦ. "Καὶ αὕτη ἐστὶν ἣ 
παρρησία ἣν ἔχομεν πρὸς αὐτόν, ὅτι ἐάν τι αἰτώμεθα κατὰ τὸ 
θέλημα αὐτοῦ, ἀκούει ἡμῶν: 1 καὶ ἐὰν οἴδαμεν ὅτι ἀκούει 
ἡμῶν, ὃ ἐὰν αἰτώμεθα, οἴδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα ἃ 
ἠτήκαμεν παρ᾽ αὐτοῦ. 15 Ἐάν τις ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ 
ἁμαρτάνοντα ἁμαρτίαν μὴ πρὸς θάνατον, αἰτήσει, καὶ δώσει 
αὐτῷ ζωήν τοῖς ἁμαρτάνουσιν μὴ πρὸς θάνατον. Ἔστιν 
ἁμαρτία πρὸς θάνατον οὐ περὶ ἐκείνης λέγω ἵνα ἐρωτήσῃ. 
"᾿ Πᾶσα ἀδικία ἁμαρτία ἐστίν - καὶ ἔστιν ἁμαρτία οὐ πρὸς 
θάνατον. 


18 ἴὸὃ .«“ - ε , 2 “- θ - Ε 

Οἴδαμεν ὅτι πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ οὐχ 
ἁμαρτάνει: ἀλλ᾽ ὁ γεννηθεὶς ἐκ τοῦ θεοῦ τηρεῖ ἐαυτόν, καὶ ὁ 
πονηρὸς οὐχ ἅπτεται αὐτοῦ. '" Οἴδαμεν ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν, 
καὶ ὃ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται. 2) Οἴδαμεν δὲ ὅτι ὁ υἱὸς 
τοῦ θεοῦ ἥκει, καὶ δέδωκεν ἡμῖν διάνοιαν ἵνα γινώσκωμεν τὸν 
ἀληθινόν. καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ 

- ΡΟ 2 ε 3 Ν ᾿ ἌΣ Μ᾿ ᾿, Ν᾿, Ἴ 
χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς θεός, καὶ ᾿ζωὴ αἰώνιος. 
21 Τεκνία, φυλάξατε ᾿'ἑαυτὰ ἀπὸ τῶν εἰδώλων. Ἀμήν. 


5.13 ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ πιστεύουσιν 
ὄνομα τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ « ὑμῖν 5.15 παρ᾽ «ἀπ᾽ 

5.13. αἰώνιον ἔχετε ὁ ἔχετε αἰώνιον 5.18 ἑαυτόν « αὐτόν 

5.13 καὶ ἵνα πιστεύητε « τοῖς 5.21 Ἀμήν ς-- 


348 


ΙΩΑΝΝΟΥ Β 


ς Ο πρεσβύτερος ἐκλεκτῇ κυρίᾳ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῆς, οὺς 
ἐγὼ ἀγαπῶ ἐν ἀληθείᾳ, καὶ οὐκ ἐγὼ μόνος, ἀλλὰ καὶ 
’ εἰ , Ν Ἂ 3 Ἅ Ὃ τ 3 ᾿ Ν 
πάντες οἱ ἐγνωκότες τὴν ἀλήθειαν, “διὰ τὴν ἀλήθειαν τὴν 
μένουσαν ἐν ἡμῖν, καὶ μεθ᾽ ἡμῶν ἔσται εἰς τὸν αἰῶνα: ὁ ἔσται 
μεθ’ ἡμῶν χάρις, ἔλεος, εἰρήνη παρὰ θεοῦ πατρός, καὶ παρὰ 
κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ πατρός, ἐν ἀληθείᾳ καὶ 
ἀγάπῃ. 
4. 7 ,ὕ -“ - ᾽ - , 
Ἐχάρην λίαν ὅτι εὕρηκα ἐκ τῶν τέκνων σου 
΄“ 3 ν᾿ ἐρ Ν μὰ Ἂς Ἂν ᾿ Ἅ, σι 
περιπατοῦντας ἐν ἀληθείᾳ, καθὼς ἐντολὴν ἐλάβομεν παρὰ τοῦ 
πατρός. " Καὶ νῦν ἐρωτῶ σε, κυρία, οὐχ ὡς ἐντολὴν γράφων σοι 
καινήν, ἀλλὰ ἣν εἴχομεν ἀπ᾿ ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. 
6 Καὶ αὕτη ἐστὶν ἣ ἀγάπη, ἵνα περιπατῶμεν κατὰ τὰς ἐντολὰς 
αὐτοῦ. Αὕτη ἐστιν ἣ ἐντολή, καθὼς ἠκούσατε ἀπ᾽ ἀρχῆς, ἵνα ἐν 
αὐτῇ περιπατῆτε. 7 Ὅτι πολλοὶ πλάνοι εἰσῆλθόν εἰς τὸν 
κόσμον, οἱ μὴ ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν χριστὸν ἐρχόμενον ἐν 
, φιἷ 2 ε ᾿ Αττε 7. ἢ 8 , 
σαρκί. Οὑτός ἐστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ἀντίχριστος. ὃ Βλέπετε 
ἑαυτούς, ἵνα μὴ ἀπολέσωμεν ἃ εἰργασάμεθα, ἀλλὰ μισθὸν 
, Ὑ. ’, 9 ΄- Ἕ ᾿ Ν Ν , εἰ “ιν 
πλήρη ἀπολάβωμεν. “ Πᾶς ὁ παραβαίνων καὶ μὴ μένων ἐν τῇ 
διδαχῇ τοῦ χριστοῦ, θεὸν οὐκ ἔχει: ὁ μένων ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ 
χριστοῦ, οὗτος καὶ τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν ἔχει. [5 Εἴ τις 
ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς, καὶ ταύτην τὴν διδαχὴν οὐ φέρει, μὴ 
λαμβάνετε αὐτὸν εἰς οἰκίαν, καὶ χαίρειν αὐτῷ μὴ λέγετε: [Ἶ ὁ 
γὰρ λέγων αὐτῷ χαίρειν κοινωνεῖ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ τοῖς 
πονηροῖς. 


12 Πολλὰ ἔχων ὑμῖν γράφειν, οὐκ ἐβουλήθην διὰ χάρτου καὶ 
μέλανος: ἀλλὰ ἐλπίζω ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ στόμα πρὸς 
στόμα λαλῆσαι, ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν ἢ πεπληρωμένη. 
13 ᾿Ασπάζεταί σε τὰ τέκνα τῆς ἀδελφῆς σου τῆς ἐκλεκτῆς. 
Ἀμήν. 


1.3 κυρίου «ς-- 1.9 παραβαίνων « προάγων 

1.5 γράφων σοι καινήν « καινὴν 1.9 τοῦ χριστοῦ οὗτος Φ οὗτος 
γράφων σοι 1.11 γὰρ λέγων « λέγων γὰρ 

1.6 ἐστιν ἡ ἐντολή « ἣ ἐντολή ἐστιν 1.12 ἐλθεῖν « γενέσθαι Ε 

1.70 εἰσῆλθόν « ἐξῆλθον 1.12 ἡἠ πεπληρωμένη . πεπληρωμένη ἢ 

1.8 ἀπολέσωμεν 9 ἀπολέσητε 1.13. Ἀμήν ς-- 

1.8 ἀπολάβωμεν « ἀπολάβητε 


349 


ΙΩΑΝΝΟΥ " 


ς πρεσβύτερος Γαΐῳ τῷ ἀγαπητῷ, ὃν ἐγὼ ἀγαπῶ ἐν 
Ο ἀληθείᾳ. 
2᾿Αγαπητέ, περὶ πάντων εὔχομαί σε εὐοδοῦσθαι καὶ 
ὑγιαίνειν, καθὼς εὐοδοῦταίΐ σου ἡ ψυχή. ὁ Ἐχάρην γὰρ λίαν, 
ἐρχομένων ἀδελφῶν καὶ μαρτυρούντων σοῦ τῇ ἀληθείᾳ, καθὼς 
σὺ ἐν ἀληθείᾳ περιπατεῖς. ὁ Μειζοτέραν τούτων οὐκ ἔχω 
χαράν, ἵνα ἀκούω τὰ ἐμὰ τέκνα ἐν ἀληθείᾳ περιπατοῦντα. 


5» , Ν ς΄ ον 2.5 ᾽ , 3 , 3 ν 
Ἀγαπητέ, πιστὸν ποιεῖς ὃ ἐὰν ἐργάσῃ εἰς τοὺς ἀδελφοὺς 
καὶ εἰς τοὺς ξένους, “οἱ ἐμαρτύρησάν σου τῇ ἀγάπῃ ἐνώπιον 
ἐκκλησίας: οὺς καλῶς ποιήσεις προπέμψας ἀξίως τοῦ θεοῦ. 
Ἵ Ὑ εὐ Ν ΄“- ε Γῳ κι ηλθ δὲ λ, ἣ τὰ ᾿ ΄- 
πὲρ γὰρ τοῦ ὀνόματος ἐξῆλθον μηδὲν λαμβάνοντες ἀπὸ τῶν 
ἐθνῶν. ὃ Ἡμεῖς οὖν ὀφείλομεν ἀπολαμβάνειν τοὺς τοιούτους, 
ἵνα συνεργοὶ γινώμεθα τῇ ἀληθείᾳ. 


“"Ἔγραψά τῇ ἐκκλησίᾳ: ἀλλ᾽ ὁ φιλοπρωτεύων αὐτῶν 
Διοτρεφὴς οὐκ ἐπιδέχεται ἡμᾶς. '" Διὰ τοῦτο, ἐὰν ἔλθω, 
ὑπομνήσω αὐτοῦ τὰ ἔργα ἃ ποιεῖ, λόγοις πονηροῖς φλυαρῶν 
ἡμᾶς: καὶ μὴ ἀρκούμενος ἐπὶ τούτοις, οὔτε αὐτὸς ἐπιδέχεται 
τοὺς ἀδελφούς, καὶ τοὺς βουλομένους κωλύει, καὶ ἐκ τῆς 
ἐκκλησίας ἐκβάλλει. 1: ᾿Αγαπητέ, μὴ μιμοῦ τὸ κακόν, ἀλλὰ τὸ 
ἀγαθόν. Ὃ ἀγαθοποιῶν ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστίν. ὁ κακοποιῶν οὐχ 
ἑώρακεν τὸν θεόν. 12 Δημητρίῳ μεμαρτύρηται ὑπὸ πάντων, καὶ 
ὑπ᾽ αὐτῆς τῆς ἀληθείας: καὶ ἡμεῖς δὲ μαρτυροῦμεν, καὶ οἴδατε 
ὅτι ἣ μαρτυρία ἡμῶν ἀληθής ἐστιν. 

13 Πολλὰ εἶχον γράφειν, ἀλλ᾽ οὐ θέλω διὰ μέλανος καὶ 

Γὰ , 14 ᾽ δ Ἂν ᾽ , ᾽ “- . , 
καλάμου σοι γράψαι: “ἐλπίζω δὲ εὐθέως ἰδεῖν σε, καὶ στόμα 
Ν Γὰ , 5 , 9. Ψ' ,ὔ ε ᾿ 
πρὸς στόμα λαλήσομεν. Εἰρήνη σοι. Ἀσπάζονταί σε οἱ φίλοι. 
᾿Ἀσπάζου τοὺς φίλους κατ᾽ ὄνομα. 


1.4. ἀληθείᾳ « τῇ ἀληθείᾳ 1.12 ὑπ᾽ «ὑπὸ 

1.5 εἰς τοὺς ξένους « τοῦτο ξένους 1.12 οἴδατε « οἶδας 

1.70 ἐθνῶν ς ἐθνικῶν 1.13. γράφειν «γράψαι σοι 
1.8 ἀπολαμβάνειν ὁ ὑπολαμβάνειν 1.13. γράψαι «γράφειν 

1.9 τῇ «τιτῇ 1.14 ἰδεῖν σε « σε ἰδεῖν 


250 


ΙΟΥΔΑ 


οΤούδας Ἰησοῦ χριστοῦ δοῦλος, ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου, τοῖς 

Ϊ ἐν θεῷ πατρὶ ἠγίασμένοις, καὶ Ἰησοῦ χριστῷ 
τετηρημένοις, κλητοῖς: Ζἔλεος ὑμῖν καὶ εἰρήνη καὶ ἀγάπη 
πληθυνθείη. 


3 Αγαπητοίΐ, πᾶσαν σπουδὴν ποιούμενος γράφειν ὑμῖν περὶ 
τῆς κοινῆς σωτηρίας, ἀνάγκην ἔσχον γράψαι ὑμῖν, παρακαλῶν 
ἐπαγωνίζεσθαι τῇ ἅπαξ παραδοθείσῃ τοῖς ἁγίοις πίστει. 
᾿Παρεισέδυσαν γάρ τινες ἄνθρωποι, οἱ πάλαι προγεγραμμένοι 
εἰς τοῦτο τὸ κρίμα, ἀσεβεῖς, τὴν τοῦ θεοῦ ἡμῶν χάριν 
μετατιθέντες εἰς ἀσέλγειαν, καὶ τὸν μόνον δεσπότην θεόν καὶ 
κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν χριστὸν ἀρνούμενοι. 


5 Ὑπομνῆσαι δὲ ὑμᾶς βούλομαι, εἰδότας ὑμᾶς ἅπαξ τοῦτο, 
ὅτι ὁ κύριος, λαὸν ἐκ γῆς Αἰγύπτου σώσας, τὸ δεύτερον τοὺς μὴ 
πιστεύσαντας ἀπώλεσεν. 5 ᾿Αγγέλους τε τοὺς μὴ τηρήσαντας 
τὴν ἑαυτῶν ἀρχήν, ἀλλὰ ἀπολιπόντας τὸ ἴδιον οἰκητήριον, εἰς 
κρίσιν μεγάλης ἡμέρας δεσμοῖς ἀϊδίοις ὑπὸ ζόφον τετήρηκεν. 
, ἢ Ὥ Σ , ὃ Ἂ, Γ , ν ε ν δ ΥΚᾺ, 4λ, Ν 

ς Σόδομα καὶ Γόμορρα, καὶ αἱ περὶ αὐτὰς πόλεις, τὸν 
ὅμοιον τούτοις τρόπον ἐκπορνεύσασαι, καὶ ἀπελθοῦσαι ὀπίσω 
σαρκὸς ἑτέρας, πρόκεινται δεῖγμα, πυρὸς αἰωνίου δίκην 
ὑπέχουσαι. ὃ Ὁμοίως μέντοι καὶ οὗτοι ἐνυπνιαζόμενοι σάρκα 
μὲν μιαίνουσιν, κυριότητα δὲ ἀθετοῦσιν, δόξας δὲ 
βλασφημοῦσιν. “ Ὁ δὲ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος, ὅτε τῷ διαβόλῳ 
διακρινόμενος διελέγετο περὶ τοῦ Μωῦσέως᾽ σώματος, οὐκ 
ἐτόλμησεν κρίσιν ἐπενεγκεῖν βλασφημίας, ἀλλ᾽ εἰπεν, 
Ἐπιτιμήσαι σοι κύριος. Οὗτοι δὲ ὅσα μὲν οὐκ οἴδασιν 
βλασφημοῦσιν. ὅσα δὲ φυσικῶς, ὡς τὰ ἄλογα ζῷα, ἐπίστανται, 
ἐν τούτοις φθείρονται. 1ἷ Οὐαὶ αὐτοῖς- ὅτι τῇ ὁδῷ τοῦ Κάϊν 
ΕΣ , Ἁ ΄“ ’, ΄- Ν ΦᾺ, ε , 
ἐπορεύθησαν, καὶ τῇ πλάνῃ τοῦ Βαλαὰμ μισθοῦ ἐξεχύθησαν, 
καὶ τῇ ἀντιλογίᾳ τοῦ Κόρε ἀπώλοντο. 12 Οὗτοί εἰσιν ἐν ταῖς 
ἀγάπαις ὑμῶν σπιλάδες, συνευωχούμενοι, ἀφόβως ἑαυτοὺς 
ἠγίασμένοις ς ἠγαπημένοις [ὑμᾶς] πάντα ὅτι [ὁ] κύριος ἅπαξ 
σωτηρίας « ἡμῶν σωτηρίας 1.7 τούτοις τρόπον « τρόπον τούτοις 
χάριν «χάριτα 19 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
ό 11 


θεόν «--- .12 ἐν «οἱ ἐν 
ὑμᾶς ἅπαξ τοῦτο ὅτι ὁ κύριος ς 


ΒΝ 
“ΒΡ 


251 


Μωσέως 


1.13 - 1.25 


ἑαυτῶν 


ΙΟΥ̓ΔΑ 


ποιμαίνοντες: νεφέλαι ἄνυδροι, ὑπὸ ἀνέμων παραφερόμεναι: 
δένδρα φθινοπωρινά, ἄκαρπα, δὶς ἀποθανόντα, ἐκριζωθέντα- 
Ιϑκύματα ἄγρια θαλάσσης, ἐπαφρίζοντα τὰς ἑαυτῶν 
αἰσχύνας: ἀστέρες πλανῆται, οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους εἰς 
αἰῶνα τετήρηται. “᾿Προεφήτευσεν δὲ καὶ τούτοις ἕβδομος ἀπὸ 
᾿Αδὰμ Ἑνώχ, λέγων, Ἰδού, ἦλθεν κύριος ἐν ἁγίαις μυριάσιν 
αὐτοῦ, "" ποιῆσαι κρίσιν κατὰ πάντων, καὶ ἐλέγξαι πάντας 
τοὺς ἀσεβεῖς αὐτῶν περὶ πάντων τῶν ἔργων ἀσεβείας αὐτῶν ὧν 
ἠσέβησαν, καὶ περὶ πάντων τῶν σκληρῶν ὧν ἐλάλησαν κατ᾽ 
αὐτοῦ ἁμαρτωλοὶ ἀσεβεῖς. 'ἰδΟὗτοί εἰσιν γογγυσταί, 
μεμψίμοιροι, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας ᾿αὐτῶν᾽ πορευόμενοι, καὶ τὸ 
στόμα αὐτῶν λαλεῖ ὑπέρογκα, θαυμάζοντες πρόσωπα 
ὠφελείας χάριν. 


"Ὑμεῖς δέ, ἀγαπητοί, μνήσθητε τῶν ῥημάτων τῶν 
προειρημένων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ. δ ὅτι ἔλεγον ὑμῖν, ὅτι ἐν ἐσχάτῳ χρόνῳ ἔσονται 
ἐμπαῖκται, κατὰ τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίας πορευόμενοι τῶν 
ἀσεβειῶν. " Οὗτοί εἰσιν οἱ ἀποδιορίζοντες, ψυχικοί, πνεῦμα 
μὴ ἔχοντες. 29 Ὑμεῖς δέ, ἀγαπητοί, τῇ ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει 
ἐποικοδομοῦντες ἑαυτούς, ἐν πνεύματι ἁγίῳ προσευχόμενοι, 
21: ἑαυτοὺς ἐν ἀγάπῃ θεοῦ τηρήσατε, προσδεχόμενοι τὸ ἔλεος 
τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ εἰς ζωὴν αἰώνιον. 2 Καὶ οὺς 
μὲν ἐλεεῖτε διακρινομένοι- 2 οὺς δὲ ἐν φόβῳ σῴζετε, ἐκ πυρὸς 
ἁρπάζοντες, μισοῦντες καὶ τὸν ἀπὸ τῆς σαρκὸς ἐσπιλωμένον 
χιτῶνα. 


24, Τῷ δὲ δυναμένῳ φυλάξαι αὐτούς ἀπταίστους, καὶ στῆσαι 
κατενώπιον τῆς δόξης αὐτοῦ ἀμώμους ἐν ἀγαλλιάσει, 25 μόνῳ 
σοφῷ θεῷ σωτῆρι ἡμῶν, δόξα καὶ μεγαλωσύνη, κράτος καὶ 
ἐξουσία, καὶ νῦν καὶ εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 


1.15 πάντας τοὺς ἀσεβεῖς αὐτῶν ὁ 1.23 ἐν φόβῳ σῴζετε ἐκ πυρὸς 


πᾶσαν ψυχὴν ἁρπάζοντες « σῴζετε ἐκ πυρὸς 

1.16 ἐπιθυμίας αὐτῶν ς ἐπιθυμίας ἁρπάζοντες οὺς δὲ ἐλεᾶτε ἐν 
ἑαυτῶν φόβῳ 

1.18 ὅτι ἐν ἐσχάτῳ χρόνῳ « [ὅτι] ἐπ᾽ 1.24 αὐτούς « ὑμᾶς 
ἐσχάτου [τοῦ] χρόνου 1.25 σοφῷ «ς--- 

1.20 τῇ ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει 1.25 δόξα καὶ μεγαλωσύνη « διὰ 
ἐποικοδομοῦντες ἑαυτούς Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν 
ἐποικοδομοῦντες ἑαυτοὺς τῇ δόξα μεγαλωσύνη 
ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει 1.25 ἐξουσία «ς ἐξουσία πρὸ παντὸς 

1.22 ἐλεεῖτε διακρινομένοι « ἐλεᾶτε τοῦ αἰῶνος 
διακρινομένους 


352 


ΠΡῸΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


Π΄ δοῦλος Ἰησοῦ χριστοῦ, κλητὸς ἀπόστολος, 

ἀφωρισμένος εἰς εὐαγγέλιον θεοῦ, 2ὃ προεπηγγείλατο 
διὰ τῶν προφητῶν αὐτοῦ ἐν γραφαῖς ἁγίαις, ἡ περὶ τοῦ υἱοῦ 
αὐτοῦ, τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυὶδ κατὰ σάρκα, “τοῦ 
ὁρισθέντος υἱοῦ θεοῦ ἐν δυνάμει, κατὰ πνεῦμα ἁγιωσύνης, ἐξ 
ἀναστάσεως νεκρῶν, Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν, " δι᾽ οὗ 
ἐλάβομεν χάριν καὶ ἀποστολὴν εἰς ὑπακοὴν πίστεως ἐν πᾶσιν 
τοῖς ἔθνεσιν, ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, “ ἐν οἷς ἐστὲ καὶ ὑμεῖς, 
κλητοὶ Ἰησοῦ χριστοῦ 7 πᾶσιν τοῖς οὖσιν ἐν Ρώμῃ ἀγαπητοῖς 
θεοῦ, κλητοῖς ἁγίοις: χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς 
ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 


ὃ Πρῶτον μὲν εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ 
ὑπὲρ πάντων ὑμῶν, ὅτι ἣ πίστις ὑμῶν καταγγέλλεται ἐν ὅλῳ τῷ 
κόσμῳ. “Μάρτυς γάρ μού ἐστιν ὁ θεός, ᾧ λατρεύω ἐν τῷ 
πνεύματί μου ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, ὡς ἀδιαλείπτως 


10 πάντοτε ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου 


μνείαν ὑμῶν ποιοῦμαι, 
δεόμενος, εἴ πως ἤδη ποτὲ εὐοδωθήσομαι ἐν τῷ θελήματι τοῦ 
θεοῦ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς. [[ Ἐπιποθῶ γὰρ ἰδεῖν ὑμᾶς, ἵνα τι 
μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν πνευματικόν, εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς, 
ἸΖποῦτο δέ ἐστιν, συμπαρακληθῆναι ἐν ὑμῖν διὰ τῆς ἐν 
ἀλλήλοις πίστεως ὑμῶν τε καὶ ἐμοῦ. [Οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς 
ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὅτι πολλάκις προεθέμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς --- 
καὶ ἐκωλύθην ἄχρι τοῦ δεῦρο --- ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶ καὶ ἐν 
ὑμῖν, καθὼς καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς ἔθνεσιν. 5 Ἕλλησίν τε καὶ 
βαρβάροις, σοφοῖς τε καὶ ἀνοήτοις ὀφειλέτης εἰμί: 1" οὕτως τὸ 
κατ᾽ ἐμὲ πρόθυμον καὶ ὑμῖν τοῖς ἐν ῬῬώμῃ εὐαγγελίσασθαι. 
Ἰδοὺ γὰρ ἐπαισχύνομαι τὸ εὐαγγέλιον τοῦ χριστοῦ: δύναμις 
γὰρ θεοῦ ἐστιν εἰς σωτηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι, Ἰουδαίῳ τε 
πρῶτον καὶ Ἕλληνι. [Δικαιοσύνη γὰρ θεοῦ ἐν αὐτῷ 
ἀποκαλύπτεται ἐκ πίστεως εἰς πίστιν, καθὼς γέγραπται, Ὁ δὲ 
δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται. 


1.1 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 1.16 τοῦ χριστοῦ «-- 
1.8 ὑπὲρ «περὶ 


253 


1.18 - 1.32 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


1δ ΑἈποκαλύπτεται γὰρ ὀργὴ θεοῦ ἀπ᾽ οὐρανοῦ ἐπὶ πᾶσαν 
ἀσέβειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδικίᾳ 
κατεχόντων. ᾿" διότι τὸ γνωστὸν τοῦ θεοῦ φανερόν ἐστιν ἐν 
αὐτοῖς: ὁ γὰρ θεὸς αὐτοῖς ἐφανέρωσεν. 29 Τὰ γὰρ ἀόρατα 
αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασιν νοούμενα 
καθορᾶται, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης, εἰς τὸ εἶναι 
αὐτοὺς ἀναπολογήτους: 2: διότι γνόντες τὸν θεόν, οὐχ ὡς θεὸν 
ἐδόξασαν ἢ εὐχαρίστησαν, ἀλλ᾽ ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς 
διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ ἐσκοτίσθη ἣ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία. 
23 καὶ ἤλλαξαν τὴν 
δόξαν τοῦ ἀφθάρτου θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ 


ὭΣ , 3 Ὧν , 
Φάσκοντες ειναι σοφοι ἐμωράνθησαν, 


ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν. 

24 Ν ν , Ν ὃ μ᾿ 3 “ 2 ᾿ ΄- 
Διὸ καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῶν 
καρδιῶν αὐτῶν εἰς ἀκαθαρσίαν, τοῦ ἀτιμάζεσθαι τὰ σώματα 
᾽ σι 2 [ἢ “ ἌΝ ἐν , ἣ, 4 Ὰ [ον 
αὐτῶν ἐν ἑαυτοῖς: 2 οἵτινες μετήλλαξαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ 
θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει, καὶ ἐσεβάσθησαν καὶ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει 

παρὰ τὸν κτίσαντα, ὅς ἐστιν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 


26 Διὰ τοῦτο παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὸς εἰς πάθη ἀτιμίας: αἵ 
τε γὰρ θήλειαι αὐτῶν μετήλλαξαν τὴν φυσικὴν χρῆσιν εἰς τὴν 
παρὰ φύσιν 2) ὁμοίως τε καὶ οἱ ἄρρενες, ἀφέντες τὴν φυσικὴν 
χρῆσιν τῆς θηλείας, ἐξεκαύθησαν ἐν τῇ ὀρέξει αὐτῶν εἰς 
ἀλλήλους, ἄρσενες ἐν ἄρσεσιν τὴν ἀσχημοσύνην 
κατεργαζόμενοι, καὶ τὴν ἀντιμισθίαν ἣν ἔδει τῆς πλάνης 
αὐτῶν ἐν ἑαυτοῖς ἀπολαμβάνοντες. 


Ῥ:" : ν ἢ ὅ' , Ν ᾿Ἶ »,᾿ 3 ΕΣ , 
Καὶ καθὼς οὐκ ἐδοκίμασαν τὸν θεὸν ἔχειν ἐν ἐπιγνώσει, 
παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὸς εἰς ἀδόκιμον νοῦν, ποιεῖν τὰ μὴ 
καθήκοντα, 2 πεπληρωμένους πάσῃ ἀδικίᾳ, πορνείᾳ, πονηρίᾳ, 

δ ,ὔ Ν, , , "᾿ , 
πλεονεξίᾳ κακίᾳ: μεστοὺς φθόνου, φόνου, ἔριδος, δόλου, 

, , 30 τς ΩΣ 

κακοηθείας: ψιθυριστάς, καταλάλους, θεοστυγεῖς, 
ὑβριστάς, ὑπερηφάνους, ἀλαζόνας, ἐφευρετὰς κακῶν, 
γονεῦσιν ἀπειθεῖς, 5} ἀσυνέτους, ἀσυνθέτους, ἀστόργους, 
ἀσπόνδους, ἀνελεήμονας: "Ζοἵτινες τὸ δικαίωμα τοῦ θεοῦ 
ἐπιγνόντες, ὅτι οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες ἄξιοι θανάτου εἰσίν, 


1.19 γὰρ θεὸς « θεὸς γὰρ 1.27 ἄρρενες « ἄρσενες 
1.21 εὐχαρίστησαν « ηὐχαρίστησαν 1.29 πορνείᾳ «-- 
1.24 καὶ «ς-- 1.31 ἀσπόνδους «--- 


1.24 ἑαυτοῖς « αὐτοῖς 


354 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


οὐ μόνον αὐτὰ ποιοῦσιν, ἀλλὰ καὶ συνευδοκοῦσιν τοῖς 
πράσσουσιν. 


2 Διὸ ἀναπολόγητος εἶ, ὦ ἄνθρωπε πᾶς ὁ κρίνων. ἐν ᾧ γὰρ 
κρίνεις τὸν ἕτερον, σεαυτὸν κατακρίνεις, τὰ γὰρ αὐτὰ 
πράσσεις ὁ κρίνων. ΖΟἴδαμεν δὲ ὅτι τὸ κρίμα τοῦ θεοῦ ἐστιν 
κατὰ ἀλήθειαν ἐπὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας. 5 Λογίζῃ δὲ 
τοῦτο, ὦ ἄνθρωπε ὁ κρίνων τοὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας καὶ 
ποιῶν αὐτά, ὅτι σὺ ἐκφεύξῃ τὸ κρίμα τοῦ θεοῦ; 2 Ἢ τοῦ 
πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνοχῆς καὶ τῆς 
μακροθυμίας καταφρονεῖς, ἀγνοῶν ὅτι τὸ χρηστὸν τοῦ θεοῦ εἰς 
μετάνοιάν σε ἄγει; "Κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ 
ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ 
ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοκρισίας τοῦ θεοῦ, “ὃς 
ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ: τοῖς μὲν καθ᾽ 
ὑπομονὴν ἔργου ἀγαθοῦ δόξαν καὶ τιμὴν καὶ ἀφθαρσίαν 
ζητοῦσιν, ζωὴν αἰώνιον - ὃ τοῖς δὲ ἐξ ἐριθείας, καὶ ἀπειθοῦσιν 
μὲν τῇ ἀληθείᾳ πειθομένοις δὲ τῇ ἀδικίᾳ, θυμὸς καὶ ὀργή, 
θλίψις καὶ στενοχωρία, ἐπὶ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τοῦ 
κατεργαζομένου τὸ κακόν, Ἰουδαίου τε πρῶτον καὶ Ἕλληνος: 
Ἰθ δόξα δὲ καὶ τιμὴ καὶ εἰρήνη παντὶ τῷ ἐργαζομένῳ τὸ ἀγαθόν, 
Ἰουδαίῳ τε πρῶτον καὶ Ἕλληνι: [οὐ γάρ ἐστιν 
προσωποληψία παρὰ τῷ θεῷ. 12 Ὅσοι γὰρ ἀνόμως ἥμαρτον, 
ἀνόμως καὶ ἀπολοῦνται: καὶ ὅσοι ἐν νόμῳ ἥμαρτον, διὰ νόμου 
κριθήσονται- 1) οὐ γὰρ οἱ ἀκροαταὶ τοῦ νόμου δίκαιοι παρὰ τῷ 
θεῷ, ἀλλ᾽ οἱ ποιηταὶ τοῦ νόμου δικαιωθήσονται. 15 Ὅταν γὰρ 
ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῇ, οὗτοι, νόμον 
μὴ ἔχοντες, ἑαυτοῖς εἰσιν νόμος: ᾿" οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ 
ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, 
συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως, καὶ μεταξὺ 
ἀλλήλων τῶν λογισμῶν κατηγορούντων ἢ καὶ ἀπολογουμένων, 
16 ἐν ἡμέρᾳ ὅτε κρινεῖ ὁ θεὸς τὰ κρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων, κατὰ τὸ 
εὐαγγέλιόν μου, διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ. 


2.5 καὶ δικαιοκρισίας Ὁ 2.13 ἀκροαταὶ τοῦ « ἀκροαταὶ 
δικαιοκρισίας 2.13 τῷ φ[τῷ] 

2.8 μὲν-ς-- 2.13 ποιηταὶ τοῦ « ποιηταὶ 

2.8 θυμὸς καὶ ὀργή « ὀργὴ καὶ θυμός 2.14 ποιῇ «ποιῶσιν 

2.11 προσωποληψία « 2.16 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 
προσωπολημψία 


2355 


2.1 - 2.16 


2.17 - 3.8 


νικήσεις 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


ἸΤοΊδε σὺ Ἰουδαῖος ἐπονομάζῃ, καὶ ἐπαναπαύῃ τῷ νόμῳ, 
1δ καὶ γινώσκεις τὸ θέλημα, καὶ 
δοκιμάζεις τὰ διαφέροντα, κατηχούμενος ἐκ τοῦ νόμου, 
19 


καὶ καυχᾶσαι ἐν θεῷ, 


πέποιθάς τε σεαυτὸν ὁδηγὸν εἶναι τυφλῶν, φῶς τῶν ἐν 
, 20 Ν Ε 7. [ , "Ὁ, Ν 
σκότει, ““ παιδευτὴν ἀφρόνων, διδάσκαλον νηπίων, ἔχοντα τὴν 
μόρφωσιν τῆς γνώσεως καὶ τῆς ἀληθείας ἐν τῷ νόμῳ- 2 
διδάσκων ἕτερον, σεαυτὸν οὐ διδάσκεις; Ὃ κηρύσσων μὴ 


ὃ οὖν 


κλέπτειν, κλέπτεις; 22 Ὁ λέγων μὴ μοιχεύειν, μοιχεύεις; Ὁ 
βδελυσσόμενος τὰ εἴδωλα, ἱεροσυλεῖς; 2. Ὃς ἐν νόμῳ 
καυχᾶσαι, διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου τὸν θεὸν ἀτιμάζεις; 
2, Τὸ γὰρ ὄνομα τοῦ θεοῦ δι᾽ ὑμᾶς βλασφημεῖται ἐν τοῖς 
ἔθνεσιν, καθὼς γέγραπται. 25 Περιτομὴ μὲν γὰρ ὠφελεῖ, ἐὰν 
νόμον πράσσῃς: ἐὰν δὲ παραβάτης νόμου ἧς, ἣ περιτομή σου 
ἀκροβυστία γέγονεν. 25 Ἐὰν οὖν ἣ ἀκροβυστία τὰ δικαιώματα 
τοῦ νόμου φυλάσσῃ, οὐχὶ ἣ ἀκροβυστία αὐτοῦ εἰς περιτομὴν 
λογισθήσεται; 2) Καὶ κρινεῖ ἣ ἐκ φύσεως ἀκροβυστία, τὸν 
νόμον τελοῦσα, σὲ τὸν διὰ γράμματος καὶ περιτομῆς 
παραβάτην νόμου; “ὃ Οὐ γὰρ ὁ ἐν τῷ φανερῷ Ἰουδαῖός ἐστιν, 
οὐδὲ ἡ ἐν τῷ φανερῷ ἐν σαρκὶ περιτομή: 2 ἀλλ᾽ ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ 
Ἰουδαῖος, καὶ περιτομὴ καρδίας ἐν πνεύματι, οὐ γράμματι: οὗ 
ὁ ἔπαινος οὐκ ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ θεοῦ. 


3 Τί οὖν τὸ περισσὸν τοῦ Ἰουδαίου, ἢ τίς ἣ ὠφέλεια τῆς 
περιτομῆς; “Πολὺ κατὰ πάντα τρόπον πρῶτον μὲν γὰρ ὅτι 
ἐπιστεύθησαν τὰ λόγια τοῦ θεοῦ. Τί γὰρ εἰ ἠπίστησάν τινες; 
Μὴ ἡἣ ἀπιστία αὐτῶν τὴν πίστιν τοῦ θεοῦ καταργήσει; Μὴ 
, , Ἂ; Ν Ξ; , ἊΝ Ἂ5) 8} ,ὔ 
γένοιτο: γινέσθω δὲ ὁ θεὸς ἀληθής, πᾶς δὲ ἄνθρωπος ψεύστης, 
καθὼς γέγραπται, Ὅπως ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς λόγοις σου, καὶ 
Ἢ 2 51: ΄- ’,’ ᾿ μ᾽ ε ᾿ ἃ ᾽ , ς ΄- “- 
νικήσῃς ἐν τῷ κρίνεσθαί σε. "Εἰ δὲ ἣ ἀδικία ἡμῶν θεοῦ 
δικαιοσύνην συνίστησιν, τί ἐροῦμεν; Μὴ ἄδικος ὁ θεὸς ὁ 
ἐπιφέρων τὴν ὀργήν; --- κατὰ ἄνθρωπον λέγω --- “ὁ Μὴ γένοιτο: 
ἐπεὶ πῶς κρινεῖ ὁ θεὸς τὸν κόσμον; 7 Εἰ γὰρ ἣ ἀλήθεια τοῦ θεοῦ 
ἐν τῷ ἐμῷ ψεύσματι ἐπερίσσευσεν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ, τί ἔτι 
κἀγὼ ὡς ἁμαρτωλὸς κρίνομαι; δΚαὶ μή --- καθὼς 
βλασφημούμεθα, καὶ καθώς φασίν τινες ἡμᾶς λέγειν --- ὅτι 


2.17 1δε « Εἰ δὲ 3.2 γὰρ ε[γὰρ] 
2.17 τῷ --- 3.4 νικήσῃς «νικήσεις 
2.26 οὐχὶ φοὐχ 3.7 γὰρ «δὲ 


356 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


Ποιήσωμεν τὰ κακὰ ἵνα ἔλθῃ τὰ ἀγαθά; Ὧν τὸ κρίμα ἔνδικόν 
ἐστιν. 


“Τί οὖν; Προεχόμεθα; Οὐ πάντως: προῃτιασάμεθα γὰρ 
Ἰουδαίους τε καὶ Ἕλληνας πάντας ὑφ᾽ ἁμαρτίαν εἰναι, 
10 ν , ΓΈ. ᾽ μ , 5 φν δ 1 ε 

καθὼς γέγραπται ᾿ὅτι᾽ Οὐκ ἔστιν δίκαιος οὐδὲ εἷς: 1 οὐκ 


ἸΖ πάντες 


ἔστιν ὁ συνιῶν, οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητῶν τὸν θεόν: 
ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν οὐκ ἔστιν ποιῶν χρηστότητα, 
οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός: 15 τάφος ἀνεῳγμένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν, ταῖς 
γλώσσαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν- ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη 
αὐτῶν ᾿“ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει: 1" ὀξεῖς οἱ πόδες 
αὐτῶν ἐκχέαι αἷμα ᾽6 σύντριμμα καὶ ταλαιπωρία ἐν ταῖς ὁδοῖς 
17 καὶ ὁδὸν εἰρήνης οὐκ ἔγνωσαν: δ οὐκ ἔστιν φόβος 
θεοῦ ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. 


αὐτῶν, 


19 Οἴδαμεν δὲ ὅτι ὅσα ὁ νόμος λέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λαλεῖ, 
ἵνα πᾶν στόμα φραγῇ. καὶ ὑπόδικος γένηται πᾶς ὁ κόσμος τῷ 
θεῷ- Ὁ διότι ἐξ ἔργων νόμου οὐ δικαιωθήσεται πᾶσα σὰρξ 
ἐνώπιον αὐτοῦ. διὰ γὰρ νόμου ἐπίγνωσις ἁμαρτίας. 2) Νυνὶ δὲ 
χωρὶς νόμου δικαιοσύνη θεοῦ πεφανέρωται, μαρτυρουμένη 
ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν: 2 δικαιοσύνη δὲ θεοῦ διὰ 
πίστεως Ἰησοῦ χριστοῦ εἰς πάντας καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς 
πιστεύοντας: οὐ γάρ ἐστιν διαστολή: 2 πάντες γὰρ ἥμαρτον 
καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ θεοῦ, 2 δικαιούμενοι δωρεὰν 
τῇ αὐτοῦ χάριτι διὰ τῆς ἀπολυτρώσεως τῆς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ 
25 ὃν προέθετο ὁ θεὸς ἱλαστήριον, διὰ τῆς πίστεως, ἐν τῷ αὐτοῦ 
αἵματι, εἰς ἔνδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ, διὰ τὴν πάρεσιν 
τῶν προγεγονότων ἁμαρτημάτων, 2 ἐν τῇ ἀνοχῇ τοῦ θεοῦ πρὸς 
ἔνδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ ἐν τῷ νῦν καιρῷ, εἰς τὸ εἶναι 
αὐτὸν δίκαιον καὶ δικαιοῦντα τὸν ἐκ πίστεως Ἰησοῦ. 2) Ποῦ 
οὖν ἣ καύχησις; ᾿Εξεκλείσθη. Διὰ ποίου νόμου; Τῶν ἔργων; 
Οὐχί, ἀλλὰ διὰ νόμου πίστεως. 28 Λογιζόμεθα οὖν πίστει 
δικαιοῦσθαι ἄνθρωπον, χωρὶς ἔργων νόμου. 2" 
θεὸς μόνον; Οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν; Ναὶ καὶ ἐθνῶν: Ὁ ἐπείπερ εἷς ὁ 


Η Ἰουδαίων ὁ 


θεός, ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως, καὶ ἀκροβυστίαν διὰ 


3.12 ἠχρειώθησαν « ἠχρεώθησαν 3.26 ἔνδειξιν ς« τὴν ἔνδειξιν 


3.12 ποιῶν ο ὁ ποιῶν 3.28 οὖν πίστει δικαιοῦσθαι « γὰρ 
3.12 οὐκ ἔστιν ἕως « [οὐκ ἔστιν] ἕως δικαιοῦσθαι πίστει 

3.22 καὶ ἐπὶ πάντας «--- 3.29 δὲ ς-- 

3.25 τῆς πίστεως « [τῆς] πίστεως 3.30 ἐπείπερ « εἴπερ 


2357 


3.9 - 3.30 


3.31 - 4.16 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


“- , 31 Ν , 5 - ὃ . Γ ς ᾿ Μὶ 
τῆς πίστεως. όμον οὖν καταργοῦμεν διὰ τῆς πίστεως; Μὴ 
γένοιτο: ἀλλὰ νόμον ἱστῶμεν. 


4 Τί οὖν ἐροῦμεν Ἀβραὰμ τὸν πατέρα ἡμῶν εὑρηκέναι κατὰ 
σάρκα; Εἰ γὰρ ᾿Αβραὰμ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, ἔχει 
καύχημα, ἀλλ᾽ οὐ πρὸς τὸν θεόν. Τί γὰρ ἣ γραφὴ λέγει; 
Ἐπίστευσεν δὲ ᾿Αβραὰμ τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς 
δικαιοσύνην. Τῷ δὲ ἐργαζομένῳ ὁ μισθὸς οὐ λογίζεται κατὰ 
χάριν, ἀλλὰ κατὰ ὀφείλημα. “Τῷ δὲ μὴ ἐργαζομένῳ, 
πιστεύοντι δὲ ἐπὶ τὸν δικαιοῦντα τὸν ἀσεβῆ, λογίζεται ἣ πίστις 
αὐτοῦ εἰς δικαιοσύνην. ὁ Καθάπερ καὶ Δαυὶδ λέγει τὸν 
μακαρισμὸν τοῦ ἀνθρώπου, ᾧ ὁ θεὸς λογίζεται δικαιοσύνην 
χωρὶς ἔργων, ἡ Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, καὶ ὧν 
ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι. ὃ Μακάριος ἀνὴρ ᾧ οὐ μὴ 
λογίσηται κύριος ἁμαρτίαν. 5 Ὁ μακαρισμὸς οὖν οὗτος ἐπὶ τὴν 
περιτομήν, ἢ καὶ ἐπὶ τὴν ἀκροβυστίαν; Λέγομεν γὰρ ὅτι 
Ἐλογίσθη τῷ ᾿Αβραὰμ ἡἣ πίστις εἰς δικαιοσύνην. 15 Πῶς οὖν 
ἐλογίσθη; Ἔν περιτομῇ ὄντι, ἢ ἐν ἀκροβυστίᾳ; Οὐκ ἐν 
περιτομῇ, ἀλλ᾽ ἐν ἀκροβυστίᾳ: [᾿ καὶ σημεῖον ἔλαβεν 
περιτομῆς, σφραγῖδα τῆς δικαιοσύνης τῆς πίστεως τῆς ἐν τῇ 
ἀκροβυστίᾳ- εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πατέρα πάντων τῶν 
πιστευόντων δι᾽ ἀκροβυστίας, εἰς τὸ λογισθῆναι καὶ αὐτοῖς 
τὴν δικαιοσύνην: ἱΖκαὶ πατέρα περιτομῆς τοῖς οὐκ ἐκ 
περιτομῆς μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς στοιχοῦσιν τοῖς ἴχνεσιν τῆς 
πίστεως τῆς ἐν τῇ ἀκροβυστίᾳ τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἀβραάμ. 15οὐ 
γὰρ διὰ νόμου ἣ ἐπαγγελία τῷ Αβραὰμ ἢ τῷ σπέρματι αὐτοῦ, 
τὸ κληρονόμον αὐτὸν εἶναι τοῦ κόσμου, ἀλλὰ διὰ δικαιοσύνης 
πίστεως. Εἰ γὰρ οἱ ἐκ νόμου κληρονόμοι, κεκένωται ἣ πίστις, 
καὶ κατήργηται ἣ ἐπαγγελία: [ὃ γὰρ νόμος ὀργὴν 
κατεργάζεται: οὗ γὰρ οὐκ ἔστιν νόμος, οὐδὲ παράβασις. "Διὰ 
τοῦτο ἐκ πίστεως, ἵνα κατὰ χάριν, εἰς τὸ εἶναι βεβαίαν τὴν 
ἐπαγγελίαν παντὶ τῷ σπέρματι, οὐ τῷ ἐκ τοῦ νόμου μόνον, ἀλλὰ 
καὶ τῷ ἐκ πίστεως ᾿Αβραάμ, ὅς ἐστιν πατὴρ πάντων ἡμῶν --- 


3.31 ἱστῶμεν « ἱστάνομεν 4.11 καὶ αὐτοῖς τὴν « [καὶ] αὐτοῖς 
41 Ἀβραὰμ τὸν πατέρα ἡμῶν [τὴν] 
εὑρηκέναι « εὑρηκέναι Ἀβραὰμ 4.12 πίστεως τῆς ἐν τῇ ἀκροβυστίᾳ ὁ 
τὸν προπάτορα ἡμῶν ἐν ἀκροβυστίᾳ πίστεως 
4.2. τὸν ς--- 4.13 τοῦ .-- 
48 ᾧ «οὗ 4.15 γὰρ οὐκ « δὲ οὐκ 
49 ὅτις-- 


258 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


17 καθὼς γέγραπται ὅτι Πατέρα πολλῶν ἐθνῶν τέθεικά σε --- 
κατέναντι οὗ ἐπίστευσεν θεοῦ, τοῦ ζωοποιοῦντος τοὺς 
νεκρούς, καὶ καλοῦντος τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα. ὃ Ὃς παρ᾽ ἐλπίδα 
ἐπ᾿ ἐλπίδι ἐπίστευσεν, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸν πατέρα πολλῶν 
ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον, Οὕτως ἔσται τὸ σπέρμα σου. ᾿" Καὶ 
μὴ ἀσθενήσας τῇ πίστει, οὐ κατενόησεν τὸ ἑαυτοῦ σῶμα ἤδη 
νενεκρωμένον --- ἑκατονταέτης που ὑπάρχων --- καὶ τὴν 
νέκρωσιν τῆς μήτρας Σάρρας: 2 εἰς δὲ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ 
θεοῦ οὐ διεκρίθη τῇ ἀπιστίᾳ, ἀλλ᾽ ἐνεδυναμώθη τῇ πίστει, 
δοὺς δόξαν τῷ θεῷ, 2) καὶ πληροφορηθεὶς ὅτι ὃ ἐπήγγελται, 
δυνατός ἐστιν καὶ ποιῆσαι. Ζ)Διὸ καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς 
δικαιοσύνην. Οὐκ ἐγράφη δὲ δι᾽ αὐτὸν μόνον, ὅτι ἐλογίσθη 
αὐτῷ- 2᾽ ἀλλὰ καὶ δι᾽ ἡμᾶς, οἷς μέλλει λογίζεσθαι, τοῖς 
πιστεύουσιν ἐπὶ τὸν ἐγείραντα Ἰησοῦν τὸν κύριον ἡμῶν ἐκ 
νεκρῶν, 2 ὃς παρεδόθη διὰ τὰ παραπτώματα ἡμῶν, καὶ ἠγέρθη 
διὰ τὴν δικαίωσιν ἡμῶν. 


Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως, εἰρήνην ᾿ἔχομεν᾽ πρὸς τὸν 

θεὸν διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, 2 δι᾽ οὗ καὶ τὴν 
προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν τῇ πίστει εἰς τὴν χάριν ταύτην ἐν ἣ 
ἑστήκαμεν, καὶ καυχώμεθα ἐπ᾽ ἐλπίδι τῆς δόξης τοῦ θεοῦ. ὁ Οὐ 
μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν, εἰδότες ὅτι ἣ 
θλῖψις ὑπομονὴν κατεργάζεται, “ἣ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἣ δὲ 
δοκιμὴ ἐλπίδα- "ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει, ὅτι ἣ ἀγάπη τοῦ 
θεοῦ ἐκκέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ πνεύματος ἁγίου τοῦ 
δοθέντος ἡμῖν. ὅ Ἔτι γὰρ χριστός, ὄντων ἡμῶν ἀσθενῶν, κατὰ 
καιρὸν ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀπέθανεν. ἡ Μόλις γὰρ ὑπὲρ δικαίου τις 
ἀποθανεῖται: ὑπὲρ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ τάχα τις καὶ τολμᾷ 
ἀποθανεῖν. ὃ Συνίστησιν δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀγάπην εἰς ἡμᾶς ὁ θεός, 
ὅτι ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανεν. 
"Πολλῷ οὖν μᾶλλον, δικαιωθέντες νῦν ἐν τῷ αἵματι αὐτοῦ, 
σωθησόμεθα δι᾽ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὀργῆς. [" Εἰ γὰρ ἐχθροὶ ὄντες 
κατηλλάγημεν τῷ θεῷ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, πολλῷ 
μᾶλλον καταλλαγέντες σωθησόμεθα ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ 11 οὐ 
μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν τῷ θεῷ διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ χριστοῦ, δι᾽ οὗ νῦν τὴν καταλλαγὴν ἐλάβομεν. 


4.19 οὐ --- 5.2 τῇ πίστει « [τῇ πίστει] 
4.19 ἤδη «ς [ἤδη] 5.6 κατὰ «ἔτι κατὰ 
4.22 καὶ φ[καὶ] 


359 


4.17 - 5.11 


ἔχωμεν 


5.12 - 6.5 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


12 ΟΥ̓ [ον ἀν ς2ἐ ᾿ [} [ὰ ς : ’ νὰ Ν 
Διὰ τοῦτο, ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς ἀνθρώπου ἣ ἁμαρτία εἰς τὸν 
κόσμον εἰσῆλθεν, καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος, καὶ οὕτως 
εἰς πάντας ἀνθρώπους ὁ θάνατος διῆλθεν, ἐφ᾽ ᾧ πάντες 


ἥμαρτον --- ἄχρι γὰρ νόμου ἁμαρτία ἦν ἐν κόσμῳ. ἁμαρτία 
δὲ οὐκ ἐλλογεῖται, μὴ ὄντος νόμου. 15. Αλλ᾽ ἐβασίλευσεν ὁ 


ΡῈ ,ὔὕ τ Ν 5 δ , Ε “. , Ἴ Ν μ Ν Ἂς Ν 
Μωσέως θάνατος ἀπὸ ᾿Αδὰμ μέχρι ᾿Μωῦσέως᾽ καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ 


Ἐπιμένωμεν -Ξ- 
Ἐπιμενοῦμε 


ν 


ἁμαρτήσαντας ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι τῆς παραβάσεως ᾿Αδάμ, ὅς 
ἐστιν τύπος τοῦ μέλλοντος. 5 ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα, 
οὕτως καὶ τὸ χάρισμα. Εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι οἱ 
πολλοὶ ἀπέθανον, πολλῷ μᾶλλον ἡἣ χάρις τοῦ θεοῦ καὶ ἣ δωρεὰ 
ἐν χάριτι τῇ τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου Ἰησοῦ χριστοῦ εἰς τοὺς 
πολλοὺς ἐπερίσσευσεν. ᾿΄ Καὶ οὐχ ὡς δι᾽ ἑνὸς ἁμαρτήσαντος, 
τὸ δώρημα- τὸ μὲν γὰρ κρίμα ἐξ ἑνὸς εἰς κατάκριμα, τὸ δὲ 
χάρισμα ἐκ πολλῶν παραπτωμάτων εἰς δικαίωμα. 7 Εἰ γὰρ τῷ 
τοῦ ἑνὸς παραπτώματι ὁ θάνατος ἐβασίλευσεν διὰ τοῦ ἑνός, 
πολλῷ μᾶλλον οἱ τὴν περισσείαν τῆς χάριτος καὶ τῆς δωρεᾶς 
τῆς δικαιοσύνης λαμβάνοντες ἐν ζωῇ βασιλεύσουσιν διὰ τοῦ 
ἑνὸς Ἰησοῦ χριστοῦ. 8 Ἄρα οὖν ὡς δι᾽ ἑνὸς παραπτώματος εἰς 
πάντας ἀνθρώπους εἰς κατάκριμα, οὕτως καὶ δι᾽ ἑνὸς 
δικαιώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους εἰς δικαίωσιν ζωῆς. 
ἸϑϑΩσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοὶ 
κατεστάθησαν οἱ πολλοί, οὕτως καὶ διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἑνὸς 
δίκαιοι κατασταθήσονται οἱ πολλοί. 25 Νόμος δὲ παρεισῆλθεν, 
ἵνα πλεονάσῃ τὸ παράπτωμα: οὗ δὲ ἐπλεόνασεν ἣ ἁμαρτία, 
ὑπερεπερίσσευσεν ἣ χάρις: 2'᾿ ἵνα ὥσπερ ἐβασίλευσεν ἣ 
ἁμαρτία ἐν τῷ θανάτῳ, οὕτως καὶ ἣ χάρις βασιλεύσῃ διὰ 
δικαιοσύνης εἰς ζωὴν αἰώνιον, διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ κυρίου 
ἡμῶν. 
6 Τί οὖν ἐροῦμεν; ᾿ Ἐπιμένομεν᾽ τῇ ἁμαρτίᾳ, ἵνα ἡ χάρις 
πλεονάσῃ; 2 Μὴ γένοιτο. Οἵτινες ἀπεθάνομεν τῇ ἁμαρτίᾳ, 
πῶς ἔτι ζήσομεν ἐν αὐτῇ; " Ἢ ἀγνοεῖτε ὅτι ὅσοι ἐβαπτίσθημεν 
εἰς χριστὸν Ἰησοῦν, εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν; 
ἐΣυνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον 
ἵνα ὥσπερ ἠγέρθη χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ πατρός, 
οὕτως καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν. "Εἰ γὰρ 


5.14 Ἀλλ᾽ ς Ἀλλὰ 6.1 Ἐπιμένομεν «ς ἐπιμένωμεν 


360 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


σύμφυτοι γεγόναμεν τῷ ὁμοιώματι τοῦ θανάτου αὐτοῦ, ἀλλὰ 
καὶ τῆς ἀναστάσεως ἐσόμεθα: “τοῦτο γινώσκοντες, ὅτι ὁ 
παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συνεσταυρώθη, ἵνα καταργηθῇ τὸ 
σῶμα τῆς ἁμαρτίας, τοῦ μηκέτι δουλεύειν ἡμᾶς τῇ ἁμαρτίᾳ: 
Τὃ γὰρ ἀποθανὼν δεδικαίωται ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας. ὃ Εἰ δὲ 
ἀπεθάνομεν σὺν χριστῷ, πιστεύομεν ὅτι καὶ συζήσομεν αὐτῷ" 
9 εἰδότες ὅτι χριστὸς ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν οὐκέτι ἀποθνήσκει: 
θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει. 1 Ὃ γὰρ ἀπέθανεν, τῇ 
ἁμαρτίᾳ ἀπέθανεν ἐφάπαξ: ὃ δὲ ζῇ, ζῇ τῷ θεῷ. 11 Οὕτως καὶ 
ὑμεῖς λογίζεσθε ἑαυτοὺς νεκροὺς μὲν εἶναι τῇ ἁμαρτίᾳ, ζῶντας 
δὲ τῷ θεῷ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν. 


ἸΖ Μὴ οὖν βασιλενέτω ἣ ἁμαρτία ἐν τῷ θνητῷ ὑμῶν σώματι, 
εἰς τὸ ὑπακούειν αὐτῇ ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ: 1" μηδὲ 
παριστάνετε τὰ μέλη ὑμῶν ὅπλα ἀδικίας τῇ ἁμαρτίᾳ: ἀλλὰ 
παραστήσατε ἑαυτοὺς τῷ θεῷ ὡς ἐκ νεκρῶν ζῶντας, καὶ τὰ 
μέλη ὑμῶν ὅπλα δικαιοσύνης τῷ θεῷ. 15 Ἁμαρτία γὰρ ὑμῶν οὐ 
κυριεύσει οὐ γάρ ἐστε ὑπὸ νόμον, ἀλλ᾽ ὑπὸ χάριν. 

15 Τί οὖν; Ἁμαρτήσομεν, ὅτι οὐκ ἐσμὲν ὑπὸ νόμον, ἀλλ᾽ ὑπὸ 
χάριν; Μὴ γένοιτο. 'δΟὐκ οἴδατε ὅτι ᾧ παριστάνετε ἑαυτοὺς 
δούλους εἰς ὑπακοήν, δοῦλοί ἐστε ᾧ ὑπακούετε, ἤτοι ἁμαρτίας 
εἰς θάνατον, ἢ ὑπακοῆς εἰς δικαιοσύνην; ᾿7 Χάρις δὲ τῷ θεῷ, 
ὅτι ἦτε δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ὑπηκούσατε δὲ ἐκ καρδίας εἰς ὃν 
παρεδόθητε τύπον διδαχῆς: ὃ ἐλευθερωθέντες δὲ ἀπὸ τῆς 
ἁμαρτίας, ἐδουλώθητε τῇ δικαιοσύνῃ. 15 Ἀνθρώπινον λέγω διὰ 
τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς ὑμῶν - ὥσπερ γὰρ παρεστήσατε τὰ 
μέλη ὑμῶν δοῦλα τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ τῇ ἀνομίᾳ εἰς τὴν 
ἀνομίαν, οὕτως νῦν παραστήσατε τὰ μέλη ὑμῶν δοῦλα τῇ 
δικαιοσύνῃ εἰς ἁγιασμόν. 29 Ὅτε γὰρ δοῦλοι ἦτε τῆς ἁμαρτίας, 
ἐλεύθεροι ἦτε τῇ δικαιοσύνῃ. 2) Τίνα οὖν καρπὸν εἴχετε τότε 
ἐφ᾽ οἷς νῦν ἐπαισχύνεσθε; Τὸ γὰρ τέλος ἐκείνων θάνατος. 
2: νυνὶ δὲ ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, δουλωθέντες δὲ 
τῷ θεῷ, ἔχετε τὸν καρπὸν ὑμῶν εἰς ἁγιασμόν, τὸ δὲ τέλος ζωὴν 
αἰώνιον. 25 Τὰ γὰρ ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας θάνατος, τὸ δὲ 


6.11 νεκροὺς μὲν εἶναι « [εἶναι] 6.13 ὡς ὁ ὡσεὶ 

νεκροὺς μὲν 6.14 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 
6.11 τῷ κυρίῳ ἡμῶν «--- 6.15 Ἁμαρτήσομεν Φ ἁμαρτήσωμεν 
6.12 αὐτῇ ἐν ς--- 6.15 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 


361 


6.6 - 6.23 


7.1 - 7.17 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


χάρισμα τοῦ θεοῦ ζωὴ αἰώνιος ἐν χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ 
ἡμῶν. 

Ἢ ἀγνοεῖτε, ἀδελφοί -- γινώσκουσιν γὰρ νόμον λαλῶ --- 
7 ὅτι ὁ νόμος κυριεύει τοῦ ἀνθρώπου ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ζῇ; 
2 Ἢ γὰρ ὕπανδρος γυνὴ τῷ ζῶντι ἀνδρὶ δέδεται νόμῳ: ἐὰν δὲ 
ἀποθάνῃ ὁ ἀνήρ, κατήργηται ἀπὸ τοῦ νόμου τοῦ ἀνδρός. 
ΞΆρα οὖν ζῶντος τοῦ ἀνδρὸς μοιχαλὶς χρηματίσει, ἐὰν 
γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ. ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν 
ἀπὸ τοῦ νόμου, τοῦ μὴ εἶναι αὐτὴν μοιχαλίδα, γενομένην ἀνδρὶ 
ἑτέρῳ. Ὥστε, ἀδελφοί μου, καὶ ὑμεῖς ἐθανατώθητε τῷ νόμῳ 
διὰ τοῦ σώματος τοῦ χριστοῦ, εἰς τὸ γενέσθαι ὑμᾶς ἑτέρῳ, τῷ ἐκ 
νεκρῶν ἐγερθέντι, ἵνα καρποφορήσωμεν τῷ θεῷ. “Ὅτε γὰρ 
ἦμεν ἐν τῇ σαρκί, τὰ παθήματα τῶν ἁμαρτιῶν τὰ διὰ τοῦ νόμου 
ἐνηργεῖτο ἐν τοῖς μέλεσιν ἡμῶν εἰς τὸ καρποφορῆσαι τῷ 
θανάτῳ. “Νυνὶ δὲ κατηργήθημεν ἀπὸ τοῦ νόμου, ἀποθανόντες 


κ 


ἐν ᾧ κατειχόμεθα, ὥστε δουλεύειν ἡμᾶς ἐν καινότητι 


πνεύματος, καὶ οὐ παλαιότητι γράμματος. 

77 οὖν ἐροῦμεν; Ὁ νόμος ἁμαρτία; Μὴ γένοιτο ἀλλὰ τὴν 
ἁμαρτίαν οὐκ ἔγνων, εἰ μὴ διὰ νόμου: τήν τε γὰρ ἐπιθυμίαν οὐκ 
ἤδειν, εἰ μὴ ὁ νόμος ἔλεγεν, Οὐκ ἐπιθυμήσεις: ὃ ἀφορμὴν δὲ 
λαβοῦσα ἣ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς κατειργάσατο ἐν ἐμοὶ 
πᾶσαν ἐπιθυμίαν: χωρὶς γὰρ νόμου ἁμαρτία νεκρά. 5 Ἐγὼ δὲ 
ἔζων χωρὶς νόμου ποτέ: ἐλθούσης δὲ τῆς ἐντολῆς, ἣ ἁμαρτία 
10 καὶ εὑρέθη μοι ἣ ἐντολὴ ἣ εἰς 
ζωήν, αὕτη εἰς θάνατον:  ἣ γὰρ ἁμαρτία ἀφορμὴν λαβοῦσα 
διὰ τῆς ἐντολῆς ἐξηπάτησέν με, καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀπέκτεινεν. 


ἀνέζησεν, ἐγὼ δὲ ἀπέθανον: 


ἸἴΖνῷστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, καὶ ἡ ἐντολὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ 
3 Ψ 13 εἶ ΙΩ 3 ᾿ 2 ΝΥ , , μ ν , 

ἀγαθή. 15 Τὸ οὖν ἀγαθὸν ἐμοὶ γέγονεν θάνατος; Μὴ γένοιτο. 
᾿Αλλὰ ἣ ἁμαρτία, ἵνα φανῇ ἁμαρτία, διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι 
κατεργαζομένη θάνατον --- ἵνα γένηται καθ᾽ ὑπερβολὴν 
ἁμαρτωλὸς ἣ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς. [Οἴδαμεν γὰρ ὅτι ὁ 
νόμος πνευματικός ἐστιν: ἐγὼ δὲ σαρκικός εἰμι, πεπραμένος 


15: ΑἿ ΄, 4 Ω ᾿ Ἂ 
Ὁ γὰρ κατεργάζομαι, οὐ γινώσκω: οὐ 


ΝΟ ΕΝ 


γὰρ ὃ θέλω, τοῦτο πράσσω: ἀλλ᾽ ὃ μισῶ, τοῦτο ποιῶ. '“ Εἰ δὲ ὃ 


ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν. 


οὐ θέλω, τοῦτο ποιῶ, σύμφημι τῷ νόμῳ ὅτι καλός. ᾿7 Νυνὶ δὲ 


7.13 γέγονεν ο ἐγένετο 7.14 σαρκικός ὁ σάρκινός 


362 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


οὐκέτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτό, ἀλλ᾽ ἣ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ 
ἁμαρτία. ᾿ὃ Οἶδα γὰρ ὅτι οὐκ οἰκεῖ ἐν ἐμοί, τοῦτ᾽ ἔστιν ἐν τῇ 
σαρκί μου, ἀγαθόν: τὸ γὰρ θέλειν παράκειταί μοι, τὸ δὲ 
κατεργάζεσθαι τὸ καλὸν οὐχ εὑρίσκω. 1 Οὐ γὰρ ὃ θέλω, ποιῶ 
ἀγαθόν: ἀλλ᾽ ὃ οὐ θέλω κακόν, τοῦτο πράσσω. 2 Εἰ δὲ ὃ οὐ 
θέλω ἐγώ, τοῦτο ποιῶ, οὐκέτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτό, ἀλλ᾽ ἣ 
οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία. 2: Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον τῷ 
θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλόν, ὅτι ἐμοὶ τὸ κακὸν παράκειται. 


»»} ᾿» Ν ΄ » ΄- ΄- Ν Ὰ,. ", ", 
Συνήδομαι γὰρ τῷ νόμῳ τοῦ θεοῦ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον - 


ϑ βλέπω δὲ ἕτερον νόμον ἐν τοῖς μέλεσίν μου 
ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μοῦυ, καὶ 
αἰχμαλωτίζοντά 'με τῷ νόμῳ τῆς ἁμαρτίας τῷ ὄντι ἐν τοῖς 
, , 24 » 5». ν᾿ ᾿ ἘῸΣ ει 
μέλεσίν μου. “3 Ταλαίπωρος ἐγὼ ἄνθρωπος: τίς με ῥύσεται ἐκ 
τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τούτου; 2 Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ διὰ 
Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν. Ἄρα οὖν αὐτὸς ἐγὼ τῷ μὲν 
νοῖ δουλεύω νόμῳ θεοῦ, τῇ δὲ σαρκὶ νόμῳ ἁμαρτίας. 


Οὐδὲν ἄρα νῦν κατάκριμα τοῖς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, μὴ κατὰ 
ὃ σάρκα περιπατοῦσιν, ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα. 2 Ὁ γὰρ νόμος 
τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ ἠλευθέρωσέν με ἀπὸ 
τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου. Τὸ γὰρ ἀδύνατον 
τοῦ νόμου, ἐν ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς σαρκός, ὁ θεὸς τὸν ἑαυτοῦ υἱὸν 
πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας καὶ περὶ ἁμαρτίας 
κατέκρινεν τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί: “ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ 
νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν, τοῖς μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσιν, 
ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα. "Οἱ γὰρ κατὰ σάρκα ὄντες τὰ τῆς σαρκὸς 
φρονοῦσιν. οἱ δὲ κατὰ πνεῦμα τὰ τοῦ πνεύματος. “ Τὸ γὰρ 
φρόνημα τῆς σαρκὸς θάνατος: τὸ δὲ φρόνημα τοῦ πνεύματος 
ζωὴ καὶ εἰρήνη: ΄ διότι τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς ἔχθρα εἰς θεόν, 
τῷ γὰρ νόμῳ τοῦ θεοῦ οὐχ ὑποτάσσεται, οὐδὲ γὰρ δύναται ὃ οἱ 
δὲ ἐν σαρκὶ ὄντες θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται. 2 Ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ 
ἐν σαρκί, ἀλλ᾽ ἐν πνεύματι, εἴπερ πνεῦμα θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ 
δέ τις πνεῦμα χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. [0 Εἰ δὲ 
χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα νεκρὸν διὰ ἁμαρτίαν, τὸ δὲ 


7.17 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 7.25 Εὐχαριστῶ « Χάρις δὲ 

7.18 οὐχ εὑρίσκω « οὔ 8.1 μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσιν 
7.19 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα «--- 

7.20 ἐγώ τοῦτο « [ἐγὼ] τοῦτο 82 μεόώσε 

7.20 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 89 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 


7.23 μετῷ φμε ἐν τῷ 


363 


7.18 - 8.10 


με ἐν τῷ 


8.11 - 8.27 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


πνεῦμα ζωὴ διὰ δικαιοσύνην. [Εἰ δὲ τὸ πνεῦμα τοῦ 
ἐγείραντος Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν οἰκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας τὸν 
χριστὸν ἐκ νεκρῶν ζωοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν, διὰ 
τὸ ἐνοικοῦν αὐτοῦ πνεῦμα ἐν ὑμῖν. 

ἸΖΆρα οὖν, ἀδελφοί, ὀφειλέται ἐσμέν, οὐ τῇ σαρκί, τοῦ 
κατὰ σάρκα ζῇν: εἰ γὰρ κατὰ σάρκα ζῆτε, μέλλετε 
ἀποθνήσκειν: εἰ δὲ πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώματος 
θανατοῦτε, ζήσεσθε. [Ὅσοι γὰρ πνεύματι θεοῦ ἄγονται, 
οὗτοί εἰσιν υἱοὶ θεοῦ. ᾿ Οὐ γὰρ ἐλάβετε πνεῦμα δουλείας 
πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ᾽ ἐλάβετε πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ 
κράζομεν, Ἄββα, ὁ πατήρ. ᾿΄ Αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ 
πνεύματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμὲν τέκνα θεοῦ "εἰ δὲ τέκνα, καὶ 
κληρονόμοι: κληρονόμοι μὲν θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ χριστοῦ" 
εἴπερ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ συνδοξασθῶμεν. 


18 λογίζομαι γὰρ ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ 
πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. 5 Ἢ γὰρ 
ἀποκαραδοκία τῆς κτίσεως τὴν ἀποκάλυψιν τῶν υἱῶν τοῦ θεοῦ 
ἀπεκδέχεται. 29 ΤΊ γὰρ ματαιότητι ἣ κτίσις ὑπετάγη, οὐχ 
ἑκοῦσα, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα, ἐπ᾽ ἑλπίδι: 2) ὅτι καὶ αὐτὴ 
ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς εἰς τὴν 
ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ θεοῦ. 2 Οἴδαμεν γὰρ ὅτι 
πᾶσα ἡἣ κτίσις συστενάζει καὶ συνωδίνει ἄχρι τοῦ νῦν. 2 Οὐ 
μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ πνεύματος ἔχοντες, 
καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς στενάζομεν, υἱοθεσίαν 
ἀπεκδεχόμενοι, τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος ἡμῶν. 2) Τῇ γὰρ 
ἐλπίδι ἐσώθημεν ἐλπὶς δὲ βλεπομένη οὐκ ἔστιν ἐλπίς: ὃ γὰρ 
βλέπει τις, τί καὶ ἐλπίζει; 25 Εἰ δὲ ὃ οὐ βλέπομεν ἐλπίζομεν, δι᾽ 
ὑπομονῆς ἀπεκδεχόμεθα. 


26 :Ωσαύτως δὲ καὶ τὸ πνεῦμα συναντιλαμβάνεται ταῖς 
ἀσθενείαις ἡμῶν. τὸ γὰρ τί προσευξόμεθα καθὸ δεῖ, οὐκ 
οἴδαμεν, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὑπερεντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν 

κ 3 , 27 - ὁ ὦ σι . , 3 ἘΝ 
στεναγμοῖς ἀλαλήτοις “΄ὁ δὲ ἐρευνῶν τὰς καρδίας οἰδεν τί τὸ 


8.11 Ἰησοῦν «τὸν Ἰησοῦν 8.23 καὶ ἡμεῖς ὁ ἡμεῖς καὶ 

8.11 τὸν «--- 8.24 τί καὶ «--- 

8.11 τὸ ἐνοικοῦν αὐτοῦ πνεῦμα « τοῦ 8.26 ταῖς ἀσθενείαις « τῇ ἀσθενείᾳ 
ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος 8.26 προσευξόμεθα « προσευξώμεθα 

8.14 εἰσιν υἱοὶ θεοῦ « υἱοὶ θεοῦ εἰσιν 8.26 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 

8.15 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 8.26 ὑπὲρ ἡμῶν «--- 

8.20 ἐπ᾽ ς ἐφ᾽ 8.27 ἐρευνῶν « ἐραυνῶν 


364 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


φρόνημα τοῦ πνεύματος, ὅτι κατὰ θεὸν ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἁγίων. 
2ὃ Οἴδαμεν δὲ ὅτι τοῖς ἀγαπῶσιν τὸν θεὸν πάντα συνεργεῖ εἰς 
2 ᾿ κ ν , “ 5 29 «“; {τ 

ἀγαθόν, τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσιν. Οτι οὺς 
προέγνω, καὶ προώρισεν συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ υἱοῦ 


αὐτοῦ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς" 
30 ρὺς δὲ προώρισεν, τούτους καὶ ἐκάλεσεν. καὶ οὺς ἐκάλεσεν, 


τούτους καὶ ἐδικαίωσεν: οὺς δὲ ἐδικαίωσεν, τούτους καὶ 
ἐδόξασεν. 

31 7{ κι 2 - Ν - ὺ ΟΣ θ Ν Ω ᾿Ὶ Ω - , θ᾽ 

ί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; Εἰ ὁ θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καὶ 
ς- Ὦ  Ξ ᾽ πιο ἥδ, τῶν Ε 2 , 3 ς.ε ν ς- - 
ἡμῶν; ““ Ὅς γε τοῦ ἰδίου υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν 
πάντων παρέδωκεν αὐτόν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα 
ς “ , 33 , ᾿ , ἊΝ σι ΄- Ν Ἑ 
ἡμῖν χαρίσεται; “Τίς ἐγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν θεοῦ; Θεὸς ὁ 
δικαιῶν - ὅ“τίς ὁ κατακρίνων; Χριστὸς ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ 
καί ἐγερθείς, ὃς καὶ ἔστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ, ὃς καὶ ἐντυγχάνει 
ὑπὲρ ἡμῶν. 5 Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ χριστοῦ; 
Θλῖψις, ἢ στενοχωρία, ἢ διωγμός, ἢ λιμός, ἢ γυμνότης, ἢ 
, Χ , . 36 . Ψ -“: ΟΣ Ψ 
κίνδυνος, ἢ μάχαιρα; ᾿ὁ Καθὼς γέγραπται ὅτι Ἕνεκέν σου 
θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν: ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα 
σφαγῆς. ᾿7᾿Αλλ᾽ ἐν τούτοις πᾶσιν ὑπερνικῶμεν διὰ τοῦ 
ἀγαπήσαντος ἡμᾶς. ὃ Πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε 
ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα 
", , 39 » - ες Ἐ ", ’, ξ.- ὅ 

οὔτε μέλλοντα “οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα 
δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ θεοῦ τῆς ἐν 
χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν. 


Ἀλήθειαν λέγω ἐν χριστῷ, οὐ ψεύδομαι, συμμαρτυρούσης 
0 μοι τῆς συνειδήσεώς μου ἐν πνεύματι ἁγίῳ, ὅτι λύπη μοι 
ἐστὶν μεγάλη, καὶ ἀδιάλειπτος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ μου. 
3Εὐχόμην γὰρ αὐτὸς ἐγὼ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ τοῦ χριστοῦ ὑπὲρ 
τῶν ἀδελφῶν μου, τῶν συγγενῶν μου κατὰ σάρκα: 1οἵτινές 
εἰσιν Ἰσραηλῖται, ὧν ἣ υἱοθεσία καὶ ἡ δόξα καὶ αἱ διαθῆκαι 
καὶ ἣ νομοθεσία καὶ ἣ λατρεία καὶ αἱ ἐπαγγελίαι, “ ὧν οἱ 
πατέρες, καὶ ἐξ ὧν ὁ χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα, ὁ ἢν ἐπὶ πάντων, 
θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. δΟὐχ οἷον δὲ ὅτι 


8.32 ἀλλ᾽ ς ἀλλὰ μέλλοντα «ὁ ἐνεστῶτα οὔτε 

8.34 κατακρίνων 4Φ κατακρινῶν μέλλοντα οὔτε δυνάμεις 

8.34 Χριστὸς 4 Χριστὸς [Ἰησοῦς] 9.3 Εὐχόμην γὰρ αὐτὸς ἐγὼ ἀνάθεμα 
8.34 καί ἐγερθείς 4 ἐγερθείς εἶναι Ηὐχόμην γὰρ ἀνάθεμα 
8.38 δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε εἶναι αὐτὸς ἐγὼ 


365 


8.28 - 9.6 


9.7 - 9.26 


Μωσῇ 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


ἐκπέπτωκεν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ. Οὐ γὰρ πάντες οἱ ἐξ Ἰσραήλ, 
Ὁ ᾽ ᾿ 7. "»ςν Ὁ 5. Ν , ᾽ , ἃ , 
οὗτοι Ἰσραήλ: “οὐδ᾽ ὅτι εἰσὶν σπέρμα Ἀβραάμ, πάντες τέκνα: 
ἀλλ᾽ Ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα. ὃ Τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐ τὰ 
τέκνα τῆς σαρκός, ταῦτα τέκνα τοῦ θεοῦ: ἀλλὰ τὰ τέκνα τῆς 
Π , , 2 , 9» , ν ε ,ὕ 
ἐπαγγελίας λογίζεται εἰς σπέρμα. “Επαγγελίας γὰρ ὁ λόγος 
οὗτος, Κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐλεύσομαι, καὶ ἔσται τῇ Σάρρᾳ 
υἱός. 19 Οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ Ῥεβέκκα ἐξ ἑνὸς κοίτην ἔχουσα, 
Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἡμῶν --- [μήπω γὰρ γεννηθέντων, μηδὲ 
πραξάντων τι ἀγαθὸν ἢ κακόν, ἵνα ἣ κατ᾽ ἐκλογὴν πρόθεσις 
τοῦ θεοῦ μένῃ, οὐκ ἐξ ἔργων, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ καλοῦντος, ἱ2Ζέἐρρήθη 
αὐτῇ ὅτι Ὁ μείζων δουλεύσει τῷ ἐλάσσονι. 15 Καθὼς 
ή Ν ΕΣ Ν γἢ να Ν Ά τνἑἕἤ ΡΣ: ,ὔ 
γέγραπται, Τὸν Ἰακὼβ ἠγάπησα, τὸν δὲ Ἠσαῦ ἐμίσησα. 
᾿Τί οὖν ἐροῦμεν; Μὴ ἀδικία παρὰ τῷ θεῷ; Μὴ γένοιτο. 

15 Τῷ γὰρ "Μωῦσῇ. λέγει, Ἐλεήσω ὃν ἂν ἐλεῶ, καὶ οἰκτειρήσω 
εν ὉΝ 2 , 16 »’ 53 ᾽ “ , ᾽ Α -“ 
ὃν ἂν οἰκτείρω. '6 [ἼΔἌρα οὖν οὐ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ 

, κᾺ Ν ΄“ ΕΣ ΄- ΄ 17 , Ν ς Ν ΄ 
τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος θεοῦ. [7 Λέγει γὰρ ἣ γραφὴ τῷ 
Φαραὼ ὅτι Εἰς αὐτὸ τοῦτο ἐξήγειρά σε, ὅπως ἐνδείξωμαι ἐν σοὶ 
τὴν δύναμίν μου, καὶ ὅπως διαγγελῇ τὸ ὄνομά μου ἐν πάσῃ τῇ 
γῇ. 15. Ἄρα οὖν ὃν θέλει ἐλεεῖ. ὃν δὲ θέλει σκληρύνει. 


19 Ἐρεῖς οὖν μοι, Τί ἔτι μέμφεται; Τῷ γὰρ βουλήματι αὐτοῦ 
τίς ἀνθέστηκεν; Φ- Μενοῦνγε, ὦ ἄνθρωπε, σὺ τίς εἶ ὁ 
ἀνταποκρινόμενος τῷ θεῷ; Μὴ ἐρεῖ τὸ πλάσμα τῷ πλάσαντι, Τί 


2} ὃν ᾽ με 2 ἐς ε Ν - 
Η οὐκ ἔχει ἐξουσίαν ὁ κεραμεὺς τοῦ 


με ἐποίησας οὕτως; 
πηλοῦ, ἐκ τοῦ αὐτοῦ φυράματος ποιῆσαι ὃ μὲν εἰς τιμὴν 
σκεῦος, ὃ δὲ εἰς ἀτιμίαν; 22 Εἰ δὲ θέλων ὁ θεὸς ἐνδείξασθαι τὴν 
ὀργήν, καὶ γνωρίσαι τὸ δυνατὸν αὐτοῦ, ἤνεγκεν ἐν πολλῇ 
μακροθυμίᾳ σκεύη ὀργῆς κατηρτισμένα εἰς ἀπώλειαν - 2 καὶ 
ἵνα γνωρίσῃ τὸν πλοῦτον τῆς δόξης αὐτοῦ ἐπὶ σκεύη ἐλέους, ἃ 
προητοίμασεν εἰς δόξαν, 2 οὺς καὶ ἐκάλεσεν ἡμᾶς οὐ μόνον ἐξ 
Ἰουδαίων, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐθνῶν; 25 Ὡς καὶ ἐν τῷ Ὡσηὲ λέγει, 
Καλέσω τὸν οὐ λαόν μου λαόν μου- καὶ τὴν οὐκ ἠγαπημένην 
ἠγαπημένην. 2 Καὶ ἔσται, ἐν τῷ τόπῳ οὗ ἐρρήθη αὐτοῖς, Οὐ 


λαός μου ὑμεῖς, ἐκεῖ κληθήσονται υἱοὶ θεοῦ ζῶντος. 


9.11 κακόν «φαῦλον 9.16 ἐλεοῦντος « ἐλεῶντος 
9.12 ἐρρήθη « ἐρρέθη 9.19. οὖν μοι Τί «μοι οὖν Τί [οὖν] 
9.15 γὰρ Μωῦσῇ . Μωῦσεῖ γὰρ 9.20 Μενοῦνγε ὦ ἄνθρωπε ς Ὦ 
9.15 οἰκτειρήσω « οἰκτιρήσω ἄνθρωπε μενοῦνγε 

9.15 οἰκτείρω « οἰκτίρω 9.26 ἐρρήθη « ἐρρέθη 


366 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


2) Ἠσαΐας δὲ κράζει ὑπὲρ τοῦ Ἰσραήλ, Ἐὰν ἢ ὁ ἀριθμὸς τῶν 
υἱῶν Ἰσραὴλ ὡς ἣ ἄμμος τῆς θαλάσσης, τὸ κατάλειμμα 
σωθήσεται: ΖΞ λόγον γὰρ συντελῶν καὶ συντέμνων ἐν 
δικαιοσύνῃ. ὅτι λόγον συντετμημένον ποιήσει κύριος ἐπὶ τῆς 
γῆς. 2 Καὶ καθὼς προείρηκεν Ἠσαΐας, Εἰ μὴ κύριος Σαβαὼθ 
ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα, ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν, καὶ ὡς 
Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν. 


30} { οὖν ἐροῦμεν; Ὅτι ἔθνη τὰ μὴ διώκοντα δικαιοσύνην, 
κατέλαβεν δικαιοσύνην, δικαιοσύνην δὲ τὴν ἐκ πίστεως: 
31 Ισραὴλ δέ, διώκων νόμον δικαιοσύνης, εἰς νόμον 
δικαιοσύνης οὐκ ἔφθασεν. "2Διὰ τί; Ὅτι οὐκ ἐκ πίστεως, ἀλλ᾽ 
ὡς ἐξ ἔργων νόμου: προσέκοψαν γὰρ τῷ λίθῳ τοῦ 
προσκόμματος, 25 καθὼς γέγραπται, Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον 
προσκόμματος καὶ πέτραν σκανδάλου. καὶ πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ᾽ 
αὐτῷ οὐ καταισχυνθήσεται. 


Ι Ἀδελφοί, ἣ μὲν εὐδοκία τῆς ἐμῆς καρδίας καὶ ἣ δέησις 
0 ἣ πρὸς τὸν θεὸν ὑπὲρ τοῦ Ἰσραήλ ἐστιν εἰς σωτηρίαν. 
ΣΜαρτυρῶ γὰρ αὐτοῖς ὅτι ζῆλον θεοῦ ἔχουσιν, ἀλλ᾽ οὐ κατ᾽ 
ἐπίγνωσιν. ὁ Ἀγνοοῦντες γὰρ τὴν τοῦ θεοῦ δικαιοσύνην, καὶ 
τὴν ἰδίαν δικαιοσύνην ζητοῦντες στῆσαι, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ 
θεοῦ οὐχ ὑπετάγησαν. Τέλος γὰρ νόμου χριστὸς εἰς 
δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι. ᾿Μωὺῦσῆς γὰρ γράφει τὴν 
δικαιοσύνην τὴν ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ ἄνθρωπος 
ζήσεται ἐν αὐτοῖς. ὅ Ἢ δὲ ἐκ πίστεως δικαιοσύνη οὕτως λέγει, 
Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, Τίς ἀναβήσεται εἰς τὸν οὐρανόν; 
-- τοῦτ᾽ ἔστιν χριστὸν καταγαγεῖν --- Τἤ, Τίς καταβήσεται εἰς 
τὴν ἄβυσσον; --- τοῦτ᾽ ἔστιν χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν. 
δ ᾿Αλλὰ τί λέγει; Ἐγγύς σου τὸ ῥῆμά ἐστιν, ἐν τῷ στόματί σου 
καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ σου: τοῦτ᾽ ἔστιν τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως ὃ 
κηρύσσομεν - “ὅτι ἐὰν ὁμολογήσῃς ἐν τῷ στόματί σου κύριον 
Ἰησοῦν, καὶ πιστεύσῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σοῦ ὅτι ὁ θεὸς αὐτὸν 


1 


ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωθήσῃ: ' καρδίᾳ γὰρ πιστεύεται εἰς 


9.27 κατάλειμμα « ὑπόλειμμα 9.33 πᾶς-ς-- 

9.28 ἐν δικαιοσύνῃ ὅτι λόγον 10.1 ἡ πρὸς «πρὸς 
συντετμημένον «-- 10.1 τοῦ Ἰσραήλ ἐστιν « αὐτῶν 

9.31 δικαιοσύνης οὐκ « οὐκ 10.3 δικαιοσύνην ζητοῦντες ὁ 

9.32 νόμου προσέκοψαν γὰρ ὁ [δικαιοσύνην] ζητοῦντες 
προσέκοψαν 10.5 τοῦ «[τοῦ] 


367 


9.27 - 10.10 


10.11 - 11.5 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν. [᾿ Λέγει 
γὰρ ἣ γραφή, Πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ᾿ αὐτῷ οὐ καταισχυνθήσεται. 
ἸΖΟὐ γάρ ἐστιν διαστολὴ Ἰουδαίου τε καὶ Ἕλληνος: ὁ γὰρ 
αὐτὸς κύριος πάντων, πλουτῶν εἰς πάντας τοὺς 
ἐπικαλουμένους αὐτόν. 1" Πᾶς γὰρ ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ 
ὄνομα κυρίου σωθήσεται. '΄“ Πῶς οὖν ἐπικαλέσονται εἰς ὃν οὐκ 
ἐπίστευσαν; Πῶς δὲ πιστεύσουσιν οὗ οὐκ ἤκουσαν; Πῶς δὲ 
ἀκούσουσιν χωρὶς κηρύσσοντος; ᾿" Πῶς δὲ κηρύξουσιν ἐὰν μὴ 
ἀποσταλῶσιν; Καθὼς γέγραπται, Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν 
εὐαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά. 

16 Ἀλλ᾽ οὐ πάντες ὑπήκουσαν τῷ εὐαγγελίῳ. Ἡσαΐας γὰρ 
λέγει, Κύριε, τίς ἐπίστευσεν τῇ ἀκοῇ ἡμῶν; 17 Ἄρα ἣ πίστις ἐξ 
ἀκοῆς, ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ ῥήματος θεοῦ. ὃ Αλλὰ λέγω, μὴ οὐκ 
ἤκουσαν; Μενοῦνγε: Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος 
αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. 
19 ᾿Αλλὰ λέγω, μὴ οὐκ ἔγνω Ἰσραήλ; Πρῶτος Μωῦσῆς λέγει, 
Ἐγὼ παραζηλώσω ὑμᾶς ἐπ᾽ οὐκ ἔθνει, ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτῳ 
παροργιῶ ὑμᾶς. 22 Ἠσαΐας δὲ ἀποτολμᾷ καὶ λέγει, Εὑρέθην 
τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν, ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ 
ἐπερωτῶσιν. 2) Πρὸς δὲ τὸν Ἰσραὴλ λέγει, Ὅλην τὴν ἡμέραν 
ἐξεπέτασα τὰς χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀπειθοῦντα καὶ 
ἀντιλέγοντα. 


Ι Ι Λέγω οὖν, μὴ ἀπώσατο ὁ θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ; Μὴ 
γένοιτο. Καὶ γὰρ ἐγὼ Ἰσραηλίτης εἰμί, ἐκ σπέρματος 
Ἀβραάμ, φυλῆς Βενϊαμίν. Οὐκ ἀπώσατο ὁ θεὸς τὸν λαὸν 
5. Φι ΔΑ, , “Ν᾽ 5 5, 3 ν ’, ,ὔ , ἣν: Ψ ς 
αὐτοῦ ὃν προέγνω. Ἢ οὐκ οἴδατε ἐν Ἠλίᾳ τί λέγει ἣ γραφή; Ως 
Ψ ’, ΄“ ΄΄' Ν ΄σ- 4 , , 3 , Ν 
ἐντυγχάνει τῷ θεῷ κατὰ τοῦ Ἰσραήλ, λέγων, Κύριε, τοὺς 
προφήτας σοῦ ἀπέκτειναν, καὶ τὰ θυσιαστήριά σου 
κατέσκαψαν κἀγὼ ὑπελείφθην μόνος, καὶ ζητοῦσιν τὴν ψυχήν 
4» ν , , ᾽ὡρας τ , , 2 ΄- 
μου. “ ᾿Αλλὰ τί λέγει αὐτῷ ὁ χρηματισμός; Κατέλιπον ἐμαυτῷ 
ἑπτακισχιλίους ἄνδρας, οἵτινες οὐκ ἔκαμψαν γόνυ τῇ Βάαλ. 
"Οὕτως οὖν καὶ ἐν τῷ νῦν καιρῷ λεῖμμα κατ᾽ ἐκλογὴν χάριτος 


10.14 ἐπικαλέσονται ς ἐπικαλέσωνται 10.17 θεοῦ «χριστοῦ 
10.14 πιστεύσουσιν ςΦ πιστεύσωσιν 10.19 οὐκ ἔγνω Ἰσραήλ ς Ἰσραὴλ οὐκ 
10.14 ἀκούσουσιν ς ἀκούσωσιν ἔγνω 
10.15 κηρύξουσιν ὁ κηρύξωσιν 10.19 ἐπὶ ς ἐπ᾽ 
10.15 τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην ὁ 10.20 Εὑρέθην ς Εὑρέθην [ἐν] 
ἘΞΕ 11.2 λέγων ς-- 
10.15 τὰ « [τὰ] 11.3 καὶ τὰ «τὰ 


368 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


γέγονεν. “Εἰ δὲ χάριτι, οὐκέτι ἐξ ἔργων: ἐπεὶ ἣ χάρις οὐκέτι 
γίνεται χάρις. Εἰ δὲ ἐξ ἔργων, οὐκέτι ἐστὶν χάρις: ἐπεὶ τὸ ἔργον 
οὐκέτι ἐστὶν ἔργον. 7 Τί οὖν; Ὃ ἐπιζητεῖ Ἰσραήλ, τοῦτο οὐκ 
ἐπέτυχεν, ἣ δὲ ἐκλογὴ ἐπέτυχεν, οἱ δὲ λοιποὶ ἐπωρώθησαν - 
ὃ καθὼς γέγραπται, Ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ θεὸς πνεῦμα κατανύξεως, 
ὀφθαλμοὺς τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ ὦτα τοῦ μὴ ἀκούειν, ἕως τῆς 
σήμερον ἡμέρας. “Καὶ Δαυὶδ λέγει, Γενηθήτω ἣ τράπεζα 
αὐτῶν εἰς παγίδα καὶ εἰς θήραν, καὶ εἰς σκάνδαλον, καὶ εἰς 
ἀνταπόδομα αὐτοῖς: ᾿" σκοτισθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ 
μὴ βλέπειν, καὶ τὸν νῶτον αὐτῶν διὰ παντὸς σύγκαμψον. 
Η Λέγω οὖν, μὴ ἔπταισαν ἵνα πέσωσιν; Μὴ γένοιτο: ἀλλὰ τῷ 
αὐτῶν παραπτώματι ἣ σωτηρία τοῖς ἔθνεσιν, εἰς τὸ 
παραζηλῶσαι αὐτούς. 2 Εἰ δὲ τὸ παράπτωμα αὐτῶν πλοῦτος 
κόσμου, καὶ τὸ ἥττημα αὐτῶν πλοῦτος ἐθνῶν, πόσῳ μᾶλλον τὸ 
πλήρωμα αὐτῶν; 

13 γμῖν γὰρ λέγω τοῖς ἔθνεσιν. Ἐφ᾽ ὅσον μὲν εἰμι ἐγὼ ἐθνῶν 
ἀπόστολος, τὴν διακονίαν μου δοξάζω [εἴ πως παραζηλώσω 
μου τὴν σάρκα, καὶ σώσω τινὰς ἐξ αὐτῶν. ͵" Εἰ γὰρ ἣ ἀποβολὴ 
αὐτῶν καταλλαγὴ κόσμου, τίς ἣ πρόσληψις, εἰ μὴ ζωὴ ἐκ 
νεκρῶν; 6 Εἰ δὲ ἡ ἀπαρχὴ ἁγία, καὶ τὸ φύραμα: καὶ εἰ ἣ ῥίζα 
ἁγία, καὶ οἱ κλάδοι. 17 Εἰ δέ τινες τῶν κλάδων ἐξεκλάσθησαν, 
σὺ δὲ ἀγριέλαιος ἢν ἐνεκεντρίσθης ἐν αὐτοῖς, καὶ συγκοινωνὸς 
τῆς ῥίζης καὶ τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας ἐγένου, ὃ μὴ κατακαυχῶ 
τῶν κλάδων. εἰ δὲ κατακαυχᾶσαι, οὐ σὺ τὴν ῥίζαν βαστάζεις, 
ἀλλ᾽ ἣ ῥίζα σέ. 1" Ἐρεῖς οὖν, Ἐξεκλάσθησαν κλάδοι, ἵνα ἐγὼ 
ἐγκεντρισθῶ. 29 Καλῶς: τῇ ἀπιστίᾳ ἐξεκλάσθησαν, σὺ δὲ τῇ 
πίστει ἕστηκας. Μὴ ὑψηλοφρόνει, ἀλλὰ φοβοῦ. 2 εἰ γὰρ ὁ θεὸς 
τῶν κατὰ φύσιν κλάδων οὐκ ἐφείσατο, μήπως οὐδέ σου 
φείσεται. 22 Ἴδε οὖν χρηστότητα καὶ ἀποτομίαν θεοῦ. ἐπὶ μὲν 
τοὺς πεσόντας, ἀποτομίαν- ἐπὶ δέ σε, χρηστότητα, ἐὰν 
ἐπιμείνῃς τῇ χρηστότητι. ἐπεὶ καὶ σὺ ἐκκοπήσῃ. 2) Καὶ ἐκεῖνοι 
δέ, ἐὰν μὴ ἐπιμείνωσιν τῇ ἀπιστίᾳ, ἐγκεντρισθήσονται- 


11.6 Εἰ δὲ ἐξ ἔργων οὐκέτι ἐστὶν χάρις 11.20 ὑψηλοφρόνει ς ὑψηλὰ φρόνει 
ἐπεὶ τὸ ἔργον οὐκέτι ἐστὶν ἔργον « 11.21 μήπως « [μή πως] 
ἔξξξ 11.22 ἀποτομίαν ἐπὶ ς ἀποτομία ἐπὶ 
11.13 γὰρ «δὲ 11.22 χρηστότητα ἐὰν ἐπιμείνῃς ὁ 
11.13 μὲν «μὲν οὖν χρηστότης θεοῦ ἐὰν ἐπιμένῃς 
11.15 πρόσληψις « πρόσλημψις 11.23 Καὶ ἐκεῖνοι ς Κἀκεῖνοι 
11.17 καὶ τῆς « τῆς 11.23 ἐπιμείνωσιν ς« ἐπιμένωσιν 


11.18 ἀλλ᾽ ς ἀλλὰ 


369 


11.6 - 11.23 


11.24 - 12.3 ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


δυνατὸς γάρ ὁ θεὸς ἐστιν πάλιν ἐγκεντρίσαι αὐτούς. 2 Εἰ γὰρ 
σὺ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἐξεκόπης ἀγριελαίου, καὶ παρὰ φύσιν 
ἐνεκεντρίσθης εἰς καλλιέλαιον, πόσῳ μᾶλλον οὗτοι, οἱ κατὰ 
φύσιν, ἐγκεντρισθήσονται τῇ ἰδίᾳ ἐλαίᾳ; 

25 Οὐ γὰρ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, τὸ μυστήριον τοῦτο, 
ἵνα μὴ ἦτε παρ᾽ ἑαυτοῖς φρόνιμοι, ὅτι πώρωσις ἀπὸ μέρους τῷ 
Ἰσραὴλ γέγονεν, ἄχρι οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ: 
26 καὶ οὕτως πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται: καθὼς γέγραπται, Ἥξει 
ἐκ Σιὼν ὁ ῥυόμενος, καὶ ἀποστρέψει ἀσεβείας ἀπὸ Ἰακώβ: 
21 καὶ αὕτη αὐτοῖς ἣ παρ᾽ ἐμοῦ διαθήκη, ὅταν ἀφέλωμαι τὰς 
ἁμαρτίας αὐτῶν. 28 Κατὰ μὲν τὸ εὐαγγέλιον, ἐχθροὶ δι᾽ ὑμᾶς: 
κατὰ δὲ τὴν ἐκλογήν, ἀγαπητοὶ διὰ τοὺς πατέρας. 
29 ᾿Αμεταμέλητα γὰρ τὰ χαρίσματα καὶ ἣ κλῆσις τοῦ θεοῦ. 
βθ“Ωσπερ γὰρ καὶ ὑμεῖς ποτὲ ἠπειθήσατε τῷ θεῷ, νῦν δὲ 
ἠλεήθητε τῇ τούτων ἀπειθείᾳ-: ὁ! οὕτως καὶ οὗτοι νῦν 
ἠπείθησαν, τῷ ὑμετέρῳ ἐλέει ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐλεηθῶσιν- 
32 συνέκλεισεν γὰρ ὁ θεὸς τοὺς πάντας εἰς ἀπείθειαν, ἵνα τοὺς 
πάντας ἐλεήσῃ. 


3550 βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως θεοῦ. Ὡς 
ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ, καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ 
ἡ [οἱ 34 , μ " “-“ , Ων ’, , Ἢ “ 
αὐτοῦ. “Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν κυρίου; Ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ 
ἐγένετο; " Ἢ τίς προέδωκεν αὐτῷ, καὶ ἀνταποδοθήσεται 
αὐτῷ; 6 Ὅτι ἐξ αὐτοῦ καὶ δι᾽ αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα: 
αὐτῷ ἣ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 


Ι 2 Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ 

θεοῦ, παραστῆσαι τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, 

ἁγίαν, εὐάρεστον τῷ θεῷ, τὴν λογικὴν λατρείαν ὑμῶν. 2 Καὶ μὴ 

συσχηματίζεσθε συσχηματίζεσθαι' τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ ᾿μεταμορφοῦσθαι᾽ τῇ 

τος νιον, τοῦ νοὸς ὑμῶν, εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τί τὸ 
θέλημα τοῦ θεοῦ τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ τέλειον. 


3 Λέγω γάρ, διὰ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης μοι, παντὶ τῷ ὄντι 
ἐν ὑμῖν, μὴ ὑπερφρονεῖν παρ᾽ ὃ δεῖ φρονεῖν, ἀλλὰ φρονεῖν εἰς 


11.23 ὁ θεὸς ἐστιν ς ἐστιν ὁ θεὸς 12.2 συσχηματίζεσθαι Ὁ 
11.25 παρ᾽ «[παρ᾽] συσχηματίζεσθε 
11.26 καὶ ἀποστρέψει ς ἀποστρέψει 12.2 μεταμορφοῦσθαι ὁ 
11.30 καὶ «--- μεταμορφοῦσθε 
11.31 ἐλεηθῶσιν « [νῦν] ἐλεηθῶσιν 12.2 ὑμῶν ς--- 


11.33 ἀνεξερεύνητα « ἀνεξεραύνητα 


370 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


τὸ σωφρονεῖν, ἑκάστῳ ὡς ὁ θεὸς ἐμέρισεν μέτρον πίστεως. 
Καθάπερ γὰρ ἐν ἑνὶ σώματι μέλη πολλὰ ἔχομεν, τὰ δὲ μέλη 
πάντα οὐ τὴν αὐτὴν ἔχει πρᾶξιν - "οὕτως οἱ πολλοὶ ἕν σῶμά 
ἐσμεν ἐν χριστῷ, ὁ δὲ καθ᾽ εἷς ἀλλήλων μέλη. 5 Ἔχοντες δὲ 
χαρίσματα κατὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν διάφορα, εἴτε 
προφητείαν, κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς πίστεως: εἴτε 
διακονίαν, ἐν τῇ διακονίᾳ. εἴτε ὁ διδάσκων, ἐν τῇ διδασκαλίᾳ- 
ὃ εἴτε ὁ παρακαλῶν, ἐν τῇ παρακλήσει: ὁ μεταδιδούς, ἐν 
ἁπλότητι: ὁ προϊστάμενος, ἐν σπουδῇ. ὁ ἐλεῶν, ἐν ἱλαρότητι. 
5 Ἢ ἀγάπη ἀνυπόκριτος. ᾿Αποστυγοῦντες τὸ πονηρόν, 
κολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ. Τ᾿ Τῇ φιλαδελφίᾳ εἰς ἀλλήλους 
φιλόστοργοι- τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι: ᾿Ἶ τῇ σπουδῇ μὴ 
ὀκνηροί: τῷ πνεύματι ζέοντες: τῷ κυρίῳ δουλεύοντες. [2 τῇ 
ἐλπίδι χαίροντες: τῇ θλίψει ὑπομένοντες: τῇ προσευχῇ 
προσκαρτεροῦντες: [ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες: 
ν᾿ ,ὔ , 14 Ἂ “ Α , ς - 
τὴν φιλοξενίαν διώκοντες. ᾽“Εὐλογεῖτε τοὺς διώκοντας ὑμᾶς: 
εὐλογεῖτε, καὶ μὴ καταρᾶσθε. 5 Χαίρειν μετὰ χαιρόντων, καὶ 
’, ᾿ , 16 « 3....ὄὔιἃς Η ἧς ᾿ ΄“΄᾿ 
κλαίειν μετὰ κλαιόντων. ᾿ Τὸ αὐτὸ εἰς ἀλλήλους φρονοῦντες. 
Μὴ τὰ ὑψηλὰ φρονοῦντες, ἀλλὰ τοῖς ταπεινοῖς 
, κ᾿ , ᾿ ςε ΟΝ ὋΣ Ν 
συναπαγόμενοι. Μὴ γίνεσθε φρόνιμοι παρ᾽ ἑαυτοῖς. 17 Μηδενὶ 
κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες. Προνοούμενοι καλὰ ἐνώπιον 
πάντων ἀνθρώπων. δ Εἰ δυνατόν, τὸ ἐξ ὑμῶν, μετὰ πάντων 
ἀνθρώπων εἰρηνεύοντες. “Μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικοῦντες, 
ἀγαπητοί, ἀλλὰ δότε τόπον τῇ ὀργῇ. γέγραπται γάρ, Ἐμοὶ 
ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέγει κύριος. Ὁ Ἐὰν οὖν πεινᾷ ὁ 
ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν - ἐὰν διψᾷ, πότιζε αὐτόν - τοῦτο γὰρ 
ποιῶν, ἄνθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. 
21 Ἂς ΨΆ, “αὶ ΕῚ [ο - 3 Ἂ , 2 π' 3 αὶ Ν , 
Μὴ νικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν. 


Ι Πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω- οὐ 
2 γάρ ἐστιν ἐξουσία εἰ μὴ ὑπὸ θεοῦ, αἱ δὲ οὖσαι ἐξουσίαι 
ὑπὸ τοῦ θεοῦ τεταγμέναι εἰσίν. 2 Ὥστε ὁ ἀντιτασσόμενος τῇ 
ἐξουσίᾳ, τῇ τοῦ θεοῦ διαταγῇ ἀνθέστηκεν.- οἱ δὲ ἀνθεστηκότες 
ἑαυτοῖς κρίμα λήψονται. Οἱ γὰρ ἄρχοντες οὐκ εἰσὶν φόβος 


12.4 μέλη πολλὰ « πολλὰ μέλη 12.20 Ἐὰν οὖν ς Ἀλλὰ ἐὰν 
12.5 ὁ «τὸ 13.1 ἐξουσίαι ὑπὸ τοῦ ς ὑπὸ 
12.14 ὑμᾶς « [ὑμᾶς] 13.2 λήψονται ς λήμψονται 
12.15 καὶ «--- 


371 


12.4 - 13.3 


13.4 - 14.4 ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


τῶν ἀγαθῶν ἔργων, ἀλλὰ τῶν κακῶν. Θέλεις δὲ μὴ φοβεῖσθαι 
μὴ "ἢ , 4 εν 4 ,ὔ ἂς. ΦᾺ "᾽ 9: μ “» 
τὴν ἐξουσίαν; Τὸ ἀγαθὸν ποίει, καὶ ἕξεις ἔπαινον ἐξ αὐτῆς: 
Ἰθεοῦ γὰρ διάκονός ἐστίν σοι εἰς τὸ ἀγαθόν. Ἐὰν δὲ τὸ κακὸν 
ποιῇς, φοβοῦ: οὐ γὰρ εἰκῆ τὴν μάχαιραν φορεῖ: θεοῦ γὰρ 
διάκονός ἐστιν, ἔκδικος εἰς ὀργὴν τῷ τὸ κακὸν πράσσοντι. 
5 Διὸ ἀνάγκη ὑποτάσσεσθαι, οὐ μόνον διὰ τὴν ὀργήν, ἀλλὰ καὶ 
διὰ τὴν συνείδησιν. ὁ Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ φόρους τελεῖτε: 
λειτουργοὶ γὰρ θεοῦ εἰσιν, εἰς αὐτὸ τοῦτο προσκαρτεροῦντες. 
Τ᾽ Απόδοτε οὖν πᾶσιν τὰς ὀφειλάς: τῷ τὸν φόρον τὸν φόρον τῷ 
Ν , Ν , ΄“, Ν , - , ΄ Ν Ν Ν 
τὸ τέλος τὸ τέλος τῷ τὸν φόβον τὸν φόβον - τῷ τὴν τιμὴν τὴν 
τιμήν. 
ὃ Μηδενὶ μηδὲν ὀφείλετε, εἰ μὴ τὸ ἀγαπᾷν ἀλλήλους: ὁ γὰρ 
ἀγαπῶν τὸν ἕτερον, νόμον πεπλήρωκεν. “Τὸ γάρ, Οὐ 
κλέψεις, οὐ μοιχεύσεις, οὐ φονεύσεις, οὐ 'κλέψεις,᾽ οὐκ ἐπιθυμήσεις, καὶ εἴ 
ψευδομαρτυρήσεις Ὅ᾿ ᾿ ἜΣ ἢ , ἈΠ ἢ ἢ ἃ ᾿ς Α 
τις ἑτέρα ἐντολή, ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ ἀνακεφαλαιοῦται, ἐν τῷ, 
᾿Αγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. 9 Ἢ ἀγάπη τῷ 
πλησίον κακὸν οὐκ ἐργάζεται: πλήρωμα οὖν νόμου ἣ ἀγάπη. 


Ἡ Καὶ τοῦτο, εἰδότες τὸν καιρόν, ὅτι ὥρα ἡμᾶς ἤδη ἐξ ὕπνου 
ἐγερθῆναι: νῦν γὰρ ἐγγύτερον ἡμῶν ἣ σωτηρία ἢ ὅτε 
ἐπιστεύσαμεν. 2 Ἢ νὺξ προέκοψεν, ἡ δὲ ἡμέρα ἤγγικεν: 
ἀποθώμεθα οὖν τὰ ἔργα τοῦ σκότους, καί ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα 
τοῦ φωτός. 15 Ὥς ἐν ἡμέρᾳ, εὐσχημόνως περιπατήσωμεν, μὴ 
κώμοις καὶ μέθαις, μὴ κοίταις καὶ ἀσελγείαις, μὴ ἔριδι καὶ 
ζήλῳ. 1 Αλλ᾽ ἐνδύσασθε τὸν κύριον Ἰησοῦν χριστόν, καὶ τῆς 
σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε, εἰς ἐπιθυμίας. 


Ι Ϊ Τὸν δὲ ἀσθενοῦντα τῇ πίστει προσλαμβάνεσθε, μὴ εἰς 
διακρίσεις διαλογισμῶν. 2 Ὃς μὲν πιστεύει φαγεῖν 
πάντα, ὁ δὲ ἀσθενῶν λάχανα ἐσθίει. ὁ Ὃ ἐσθίων τὸν μὴ 
3 ᾿ 4 - Ἅ ᾿ Ν ς 4 ε , Ν ἐς ,ὔ 4. 
ἐσθίοντα μὴ ἐξουθενείτω, καὶ ὁ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ 
κρινέτω: ὁ θεὸς γὰρ αὐτὸν προσελάβετο. “ Σὺ τίς εἶ ὁ κρίνων 
δ , ᾿ , ἥα γον ἢ ,ὔ , Ξ᾿ ,ὔ ν᾽ 
ἀλλότριον οἰκέτην; Τῷ ἰδίῳ κυρίῳ στήκει ἢ πίπτει. Σταθήσεται 


13.3 τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἀλλὰ τῶν 13.909 ἐν τῷ «[ἐν τῷ] 

κακῶν « τῷ ἀγαθῷ ἔργῳ ἀλλὰ τῷ 13.11 ἡμᾶς ἤδη « ἤδη ὑμᾶς 

κακῷ 13.12 καί ἐνδυσώμεθα ς« ἐνδυσώμεθα 
13.7 οὖν ς--- δὲ 
13.8 ἀγαπᾷν ἀλλήλους . ἀλλήλους 13.14 Ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 

ἀγαπᾶν 14.3 καὶ ὁ «ὁ δὲ 


13.9 τούτῳ τῷ λόγῳ « τῷ λόγῳ τούτῳ 


372 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


δέ: δυνατὸς γάρ ἐστιν ὁ θεὸς στῆσαι αὐτόν. “ Ὃς μὲν κρίνει 
ἡμέραν παρ᾽ ἡμέραν, ὃς δὲ κρίνει πᾶσαν ἡμέραν. Ἕκαστος ἐν 
τῷ ἰδίῳ νοὶ πληροφορείσθω. 5 Ὃ φρονῶν τὴν ἡμέραν, κυρίῳ 
φρονεῖ: καὶ ὁ μὴ φρονῶν τὴν ἡμέραν, κυρίῳ οὐ φρονεῖ. Καὶ ὁ 
ἐσθίων κυρίῳ ἐσθίει, εὐχαριστεῖ γὰρ τῷ θεῷ- καὶ ὁ μὴ ἐσθίων 
κυρίῳ οὐκ ἐσθίει, καὶ εὐχαριστεῖ τῷ θεῷ. 7 Οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν 
ἑαυτῷ ζῇ, καὶ οὐδεὶς ἑαυτῷ ἀποθνήσκει. ὃ Ἐάν τε γὰρ ζῶμεν, 
τῷ κυρίῳ ζῶμεν: ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν, τῷ κυρίῳ 
ἀποθνήσκομεν. ἐάν τε οὖν ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν, τοῦ 
κυρίου ἐσμέν. “Εἰς τοῦτο γὰρ χριστὸς καὶ ἀπέθανεν καὶ 
ἀνέστη καὶ ἔζησεν, ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ. 
Ἰθ Σὺ δὲ τί κρίνεις τὸν ἀδελφόν σου; Ἢ καὶ σὺ τί ἐξουθενεῖς τὸν 
ἀδελφόν σου; Πάντες γὰρ παραστησόμεθα τῷ βήματι τοῦ 
χριστοῦ. [Γέγραπται γάρ, Ζῶ ἐγώ, λέγει κύριος: ὅτι ἐμοὶ 
κάμψει πᾶν γόνυ, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται τῷ θεῷ. 


ἸΖρΆρα οὖν ἕκαστος ἡμῶν περὶ ἑαυτοῦ λόγον δώσει τῷ θεῷ. 


13. Μηκέτι οὖν ἀλλήλους κρίνωμεν: ἀλλὰ τοῦτο κρίνατε 
μᾶλλον, τὸ μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ ἢ σκάνδαλον. 
14 κΑ’ Ἂς , 2 , . ϑὰς, Ἐν 5 φῸν εἶ . 

Οἰδα καὶ πέπεισμαι ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ, ὅτι οὐδὲν κοινὸν δι 
αὐτοῦ εἰ μὴ τῷ λογιζομένῳ τι κοινὸν εἶναι, ἐκείνῳ κοινόν. 
Ἰ5Εἰ δὲ διὰ βρῶμα ὁ ἀδελφός σου λυπεῖται, οὐκέτι κατὰ 
ἀγάπην περιπατεῖς. Μὴ τῷ βρώματί σου ἐκεῖνον ἀπόλλυε, ὑπὲρ 

κω Ν 3 , 16 Ν , ΩΝ ς σι Ν 
οὗ χριστὸς ἀπέθανεν. Μὴ βλασφημείσθω οὖν ὑμῶν τὸ 
ἀγαθόν - "7 οὐ γάρ ἐστιν ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ βρῶσις καὶ πόσις, 
ἀλλὰ δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ χαρὰ ἐν πνεύματι ἁγίῳ. 18 Ὃ 
γὰρ ἐν τούτοις δουλεύων τῷ χριστῷ εὐάρεστος τῷ θεῷ, καὶ 
δόκιμος τοῖς ἀνθρώποις. 1 Ἄρα οὖν τὰ τῆς εἰρήνης διώκωμεν, 
καὶ τὰ τῆς οἰκοδομῆς τῆς εἰς ἀλλήλους. 2) Μὴ ἕνεκεν βρώματος 

ν᾿ Ἂς (ἋΣ ΄“- ΄- ,’ Ἂς. ’ πὰ Ν ν᾿ ΄- 
κατάλυε τὸ ἔργον τοῦ θεοῦ. Πάντα μὲν καθαρά, ἀλλὰ κακὸν τῷ 
3 ,ὔ σι ΝΥ , Ι [: 21 Ν Ν ἣν 
ἀνθρώπῳ τῷ διὰ προσκόμματος ἐσθίοντι. “' Καλὸν τὸ μὴ 
φαγεῖν κρέα, μηδὲ πιεῖν οἶνον, μηδὲ ἐν ᾧ ὁ ἀδελφός σου 
, Εν , Ὁ Ἂν “ ὩΣ ᾿, , "Ὁ, 
προσκόπτει ἢ σκανδαλίζεται ἢ ἀσθενεῖ. 2“ Σὺ πίστιν ἔχεις; 


14.4 δυνατὸς γάρ ἐστιν ὁ θεὸς ς 14.12 οὖν [οὖν] 
δυνατεῖ γὰρ ὁ κύριος 14.12 τῷ θεῷ « [τῷ θεῷ] 

14.5 μὲν «μὲν [γὰρ] 14.14 αὐτοῦ « ἑαυτοῦ 

14.6 καὶ ὁ μὴ φρονῶν τὴν ἡμέραν 14.15 δὲ «γὰρ 
κυρίῳ οὐ φρονεῖ «--- 14.18 τούτοις « τούτῳ 

14.9 καὶ ἀπέθανεν καὶ ἀνέστη « 14.21 ἢ σκανδαλίζεται ἢ ἀσθενεῖ « --- 
ἀπέθανεν 14.22 ἔχεις ς [ἣν] ἔχεις 


14.10 χριστοῦ « θεοῦ 


373 


14.5 - 14.22 


14.23 - 15.13 ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


ἡμᾶς 


κατὰ σεαυτὸν ἔχε ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. Μακάριος ὁ μὴ κρίνων 
ἑαυτὸν ἐν ᾧ δοκιμάζει. 25 Ὃ δὲ διακρινόμενος, ἐὰν φάγῃ, 
κατακέκριται, ὅτι οὐκ ἐκ πίστεως: πᾶν δὲ ὃ οὐκ ἐκ πίστεως, 
ἁμαρτία ἐστίν. 

2, Τῷ δὲ δυναμένῳ ὑμᾶς στηρίξαι κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου 
καὶ τὸ κήρυγμα Ἰησοῦ χριστοῦ, κατὰ ἀποκάλυψιν μυστηρίου 
χρόνοις αἰωνίοις σεσιγημένου, 2 φανερωθέντος δὲ νῦν, διά τε 
γραφῶν προφητικῶν, κατ᾽ ἐπιταγὴν τοῦ αἰωνίου θεοῦ, εἰς 
ὑπακοὴν πίστεως εἰς πάντα τὰ ἔθνη γνωρισθέντος, 2 μόνῳ 
σοφῷ θεῷ, διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ, ᾧ ἣ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 


Ι 5 Ὀφείλομεν δὲ ἡμεῖς οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα τῶν 
ἀδυνάτων βαστάζειν, καὶ μὴ ἑαυτοῖς ἀρέσκειν. 
2. Ἕκαστος ἡμῶν τῷ πλησίον ἀρεσκέτω εἰς τὸ ἀγαθὸν πρὸς 
οἰκοδομήν. Καὶ γὰρ ὁ χριστὸς οὐχ ἑαυτῷ ἤρεσεν, ἀλλά, 
καθὼς γέγραπται, Οἱ ὀνειδισμοὶ τῶν ὀνειδιζόντων σε ἐπέπεσον 
ἐπ᾿ ἐμέ. Ὅσα γὰρ προεγράφη, εἰς τὴν ἡμετέραν διδασκαλίαν 
προεγράφῃη, ἵνα διὰ τῆς ὑπομονῆς καὶ διὰ τῆς παρακλήσεως 
τῶν γραφῶν τὴν ἐλπίδα ἔχωμεν. Ὁ δὲ θεὸς τῆς ὑπομονῆς καὶ 
τῆς παρακλήσεως δῴη ὑμῖν τὸ αὐτὸ φρονεῖν ἐν ἀλλήλοις κατὰ 
χριστὸν Ἰησοῦν: “ἵνα ὁμοθυμαδὸν ἐν ἑνὶ στόματι δοξάζητε 
τὸν θεὸν καὶ πατέρα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ. Διὸ 
προσλαμβάνεσθε ἀλλήλους, καθὼς καὶ ὁ χριστὸς προσελάβετο 
Γε - ὥ ᾿ , ΄- τ , , Ν ᾽ [οἱ ΓΝ 
ὑμᾶς, εἰς δόξαν θεοῦ. ὃ Λέγω δέ, χριστὸν Ἰησοῦν διάκονον 
γεγενῆσθαι περιτομῆς ὑπὲρ ἀληθείας θεοῦ, εἰς τὸ βεβαιῶσαι 
ν ᾿ , σι , Ὁ ν ν 3) ς ν Ἧ , ἢ 
τὰς ἐπαγγελίας τῶν πατέρων - “ τὰ δὲ ἔθνη ὑπὲρ ἐλέους δοξάσαι 
τὸν θεόν, καθὼς γέγραπται, Διὰ τοῦτο ἐξομολογήσομαί σοι ἐν 
"»᾿ Ν ΄. Ψ , ἊΨ ΄ 10 Ν ’, , 
ἔθνεσιν, καὶ τῷ ὀνόματί σου ψαλῶ. 1 Καὶ πάλιν λέγει, 
Εὐφράνθητε, ἔθνη, μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. ᾿[ Καὶ πάλιν, Αἰνεῖτε 
τὸν κύριον πάντα τὰ ἔθνη, καὶ ἐπαινέσατε αὐτὸν πάντες οἱ 
λαοί. 12 Καὶ πάλιν Ἠσαΐας λέγει, Ἔσται ἣ ῥίζα τοῦ Ἰεσσαί, 
καὶ ὁ ἀνιστάμενος ἄρχειν ἐθνῶν - ἐπ᾽ αὐτῷ ἔθνη ἐλπιοῦσιν. 


15: δὲ θεὸς τῆς ἐλπίδος πληρώσαι ὑμᾶς πάσης χαρᾶς καὶ 


14.224 -- 15.7 θεοῦ «τοῦ θεοῦ 

14.25 -- 15.8 δέ χριστὸν Ἰησοῦν « γὰρ χριστὸν 
14.26 -- 15.11 τὸν κύριον πάντα τὰ ἔθνη ὁ 

15.3 ἐπέπεσον ς ἐπέπεσαν πάντα τὰ ἔθνη τὸν κύριον 

15.4 προεγράφη ἵνα « ἐγράφη ἵνα 15.11 ἐπαινέσατε « ἐπαινεσάτωσαν 


374 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 15.14 - 15.28 


εἰρήνης ἐν τῷ πιστεύειν, εἰς τὸ περισσεύειν ὑμᾶς ἐν τῇ ἐλπίδι, 
ἐν δυνάμει πνεύματος ἁγίου. 

14 Πέπεισμαι δέ, ἀδελφοί μου, καὶ αὐτὸς ἐγὼ περὶ ὑμῶν, ὅτι 
καὶ αὐτοὶ μεστοί ἐστε ἀγαθωσύνης, πεπληρωμένοι πάσης 
γνώσεως, δυνάμενοι καὶ ἄλλους νουθετεῖν. 5 Τολμηρότερον 
δὲ ἔγραψα ὑμῖν, ἀδελφοί, ἀπὸ μέρους, ὡς ἐπαναμιμνήσκων 
ὑμᾶς, διὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι ὑπὸ τοῦ θεοῦ, "ὁ εἰς τὸ 
εἶναί με λειτουργὸν Ἰησοῦ χριστοῦ εἰς τὰ ἔθνη, ἱερουργοῦντα 
τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ, ἵνα γένηται ἣ προσφορὰ τῶν ἐθνῶν 
εὐπρόσδεκτος, ἡγιασμένη ἐν πνεύματι ἁγίῳ. 7 Ἔχω οὖν 
καύχησιν ἐν χριστῷ Ἰησοῦ τὰ πρὸς τὸν θεόν. ᾽δΟὐ γὰρ 
τολμήσω λαλεῖν τι ὧν οὐ κατειργάσατο χριστὸς δι᾿ ἐμοῦ, εἰς 
ὑπακοὴν ἐθνῶν, λόγῳ καὶ ἔργῳ, 1 ἐν δυνάμει σημείων καὶ 
τεράτων, ἐν δυνάμει πνεύματος θεοῦ: ὥστε με ἀπὸ 
Ἱερουσαλὴμ καὶ κύκλῳ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ πεπληρωκέναι τὸ 
εὐαγγέλιον τοῦ χριστοῦ: “οῦτως δὲ φιλοτιμούμενον 
εὐαγγελίζεσθαι, οὐχ ὅπου ὠνομάσθη χριστός, ἵνα μὴ ἐπ᾽ 
ἀλλότριον θεμέλιον οἰκοδομῶ- 2: ἀλλά, καθὼς γέγραπται, Οἷς 
οὐκ ἀνηγγέλη περὶ αὐτοῦ, ὄψονται: καὶ οἱ οὐκ ἀκηκόασιν 
συνήσουσιν. 

22 Διὸ καὶ ἐνεκοπτόμην τὰ πολλὰ τοῦ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς: 
ΖΞ γυνὶ δὲ μηκέτι τόπον ἔχων ἐν τοῖς κλίμασιν τούτοις, 
ἐπιποθίαν δὲ ἔχων τοῦ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, 
2, ὡς ἐὰν πορεύωμαι εἰς τὴν Σπανίαν, ἐλεύσομαι πρὸς ὑμᾶς: 
ἐλπίζω γὰρ διαπορευόμενος θεάσασθαι ὑμᾶς, καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν 
προπεμφθῆναι ἐκεῖ, ἐὰν ὑμῶν πρῶτον ἀπὸ μέρους ἐμπλησθῶ. 
25 Νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱερουσαλήμ, διακονῶν τοῖς ἁγίοις. 
26 Εὐδόκησαν γὰρ Μακεδονία καὶ Ἀχαΐα κοινωνίαν τινὰ 
ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. 
27 Εὐδόκησαν γάρ, καὶ ὀφειλέται αὐτῶν εἰσιν. Εἰ γὰρ τοῖς 
πνευματικοῖς αὐτῶν ἐκοινώνησαν τὰ ἔθνη, ὀφείλουσιν καὶ ἐν 
τοῖς σαρκικοῖς λειτουργῆσαι αὐτοῖς. 28 Τοῦτο οὖν ἐπιτελέσας, 
καὶ σφραγισάμενος αὐτοῖς τὸν καρπὸν τοῦτον, ἀπελεύσομαι 


15.14 γνώσεως « [τῆς] γνώσεως 15.18 λαλεῖν τι «τι λαλεῖν 

15.14 ἄλλους ς ἀλλήλους 15.19 θεοῦ « [θεοῦ] 

15.15 ἀδελφοί «--- 15.24 ἐὰν πορεύωμαι ς ἂν πορεύωμαι 
15.16 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 15.24 ἐλεύσομαι πρὸς ὑμᾶς «--- 
15.17 καύχησιν « [τὴν] καύχησιν 15.27 αὐτῶν εἰσιν ς εἰσὶν αὐτῶν 


375 


15.29 - 16.12 ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 


Πρίσκιλλαν 


δι᾽ ὑμῶν εἰς τὴν Σπανίαν. 2 Οἶδα δὲ ὅτι ἐρχόμενος πρὸς ὑμᾶς 
ἐν πληρώματι εὐλογίας τοῦ εὐαγγελίου τοῦ χριστοῦ 
ἐλεύσομαι. 


30 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ πνεύματος, συναγωνίσασθαί 
μοι ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν θεόν: ἵνα ῥυσθῶ 
ἀπὸ τῶν ἀπειθούντων ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, καὶ ἵνα ἣ διακονία μου ἣ 
εἰς Ἱερουσαλὴμ εὐπρόσδεκτος γένηται τοῖς ἁγίοις: ὅ2ἵνα ἐν 
χαρᾷ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς διὰ θελήματος θεοῦ, καὶ 
συναναπαύσωμαι ὑμῖν. 55 Ὁ δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης μετὰ πάντων 
ὑμῶν. Ἀμήν. 

Ι Συνίστημι δὲ ὑμῖν Φοίβην τὴν ἀδελφὴν ἡμῶν, οὖσαν 

6 διάκονον τῆς ἐκκλησίας τῆς ἐν Κεγχρεαῖς: ἵνα αὐτὴν 
προσδέξησθε ἐν κυρίῳ ἀξίως τῶν ἁγίων, καὶ παραστῆτε αὐτῇ 
ἐν ᾧ ἂν ὑμῶν χρήζῃ πράγματι: καὶ γὰρ αὐτὴ προστάτις πολλῶν 
ἐγενήθη, καὶ αὐτοῦ ἐμοῦ. 

3 Ασπάσασθε ᾿Πρίσκαν' καὶ Ἀκύλαν τοὺς συνεργούς μου 
ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, “οἵτινες ὑπὲρ τῆς ψυχῆς μου τὸν ἑαυτῶν 
τράχηλον ὑπέθηκαν, οἷς οὐκ ἐγὼ μόνος εὐχαριστῶ, ἀλλὰ καὶ 
πᾶσαι αἱ ἐκκλησίαι τῶν ἐθνῶν "καὶ τὴν κατ᾽ οἶκον αὐτῶν 
ἐκκλησίαν. ᾿Δσπάσασθε Ἐπαίνετον τὸν ἀγαπητόν μου, ὅς 
ἐστιν ἀπαρχὴ τῆς Ἀχαΐας εἰς χριστόν. 6 Ἀσπάσασθε Μαριάμ, 
ἥτις πολλὰ ἐκοπίασεν εἰς ἡμᾶς. 7 Δσπάσασθε Ἀνδρόνικον καὶ 
Ἰουνίαν τοὺς συγγενεῖς μου καὶ συναιχμαλώτους μοῦ, οἵτινές 
εἰσιν ἐπίσημοι ἐν τοῖς ἀποστόλοις, οἵ καὶ πρὸ ἐμοῦ γεγόνασιν 
ἐν χριστῷ. ὃ Ἀσπάσασθε Ἀμπλίαν τὸν ἀγαπητόν μοῦ ἐν κυρίῳ. 
5 ᾿Ασπάσασθε Οὐρβανὸν τὸν συνεργὸν ἡμῶν ἐν χριστῷ, καὶ 
Στάχυν τὸν ἀγαπητόν μου. [ Δσπάσασθε ᾿Απελλῆν τὸν 
δόκιμον ἐν χριστῷ. Ἀσπάσασθε τοὺς ἐκ τῶν ᾿Αριστοβούλου. 
Ἡ Ασπάσασθε Ἡρῳδίωνα τὸν συγγενῆ μου. Ἀσπάσασθε τοὺς 
ἐκ τῶν Ναρκίσσου, τοὺς ὄντας ἐν κυρίῳ. 12 ᾿Ασπάσασθε 


15.28 τὴν «ς--- 16.1 διάκονον «φ [καὶ] διάκονον 
15.29 τοῦ εὐαγγελίου τοῦ «--- 16.2 αὐτοῦ ἐμοῦ « ἐμοῦ αὐτοῦ 
15.30 ἀδελφοί ς [ἀδελφοί] 16.5 Ἀχαΐας ς Ἀσίας 
15.31 ἵνα ἣ «ἣ 16.6 Μαριάμ « Μαρίαν 
15.31 γένηται τοῖς ἁγίοις « τοῖς ἁγίοις 16.6 ἡμᾶς ς ὑμᾶς 

γένηται 16.7 γεγόνασιν « γέγοναν 
15.32 ἔλθω « ἐλθὼν 16.8 Ἀμπλίαν ς Ἀμπλιᾶτον 
15.32 καὶ «-- 


2376 


ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 16.13 - 16.24 


Τρύφαιναν καὶ Τρυφῶσαν τὰς κοπιώσας ἐν κυρίῳ. 
τὸ ’,’ δ Ν Ψ , ἌΣ Ν 93 [ 3 
ἈΑσπάσασθε Περσίδα τὴν ἀγαπητήν, ἥτις πολλὰ ἐκοπίασεν ἐν 
κυρίῳ. 15. Ἀσπάσασθε ἹῬοῦφον τὸν ἐκλεκτὸν ἐν κυρίῳ, καὶ τὴν 
᾽ 3 - 2 “- 14 , θ 3 ,ὔ Φλέ 

μητέρα αὐτοῦ καὶ ἐμοῦ. ἡ Ἀσπάσασθε Ἀσύγκριτον, Φλέγοντα, 
ε ἮΝ , ε - ᾿ ᾿ ᾿ ᾽ κε Ω , 
Ἑρμᾶν, Πατρόβαν, Ἑρμῆν, καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς ἀδελφούς. 
᾿Ιδ ᾿Ασπάσασθε Φιλόλογον καὶ Ἰουλίαν, Νηρέα καὶ τὴν 
ἀδελφὴν αὐτοῦ, καὶ ᾿Ολυμπᾶν, καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς πάντας 
ἁγίους. 6 ᾿Ασπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ. 
᾿Ασπάζονται ὑμᾶς αἱ ἐκκλησίαι τοῦ χριστοῦ. 


Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, σκοπεῖν τοὺς τὰς 
διχοστασίας καὶ τὰ σκάνδαλα, παρὰ τὴν διδαχὴν ἣν ὑμεῖς 
ἐμάθετε, ποιοῦντας: καὶ ἐκκλίνατε ἀπ᾿ αὐτῶν. ᾿δΟὶ γὰρ 
τοιοῦτοι τῷ κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ χριστῷ οὐ δουλεύουσιν, ἀλλὰ 
τῇ ἑαυτῶν κοιλίᾳ- καὶ διὰ τῆς χρηστολογίας καὶ εὐλογίας 
ἐξαπατῶσιν τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων. 15 Ἢ γὰρ ὑμῶν ὑπακοὴ 
εἰς πάντας ἀφίκετο. Χαίρω οὖν τὸ ἐφ᾽ ὑμῖν: θέλω δὲ ὑμᾶς 
σοφοὺς μὲν εἶναι εἰς τὸ ἀγαθόν, ἀκεραίους δὲ εἰς τὸ κακόν. 
20:0 δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης συντρίψει τὸν Σατανᾶν ὑπὸ τοὺς 
πόδας ὑμῶν ἐν τάχει. 

Ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ μεθ᾽ ὑμῶν. 

21 ᾿Ασπάζονται ὑμᾶς Τιμόθεος ὁ συνεργός μου, καὶ Λούκιος 
καὶ Ἰάσων καὶ Σωσίπατρος οἱ συγγενεῖς μου. 22 Ἀσπάζομαι 
ὑμᾶς ἐγὼ Τέρτιος, ὁ γράψας τὴν ἐπιστολήν, ἐν κυρίῳ. 
25 Ἀσπάζεται ὑμᾶς Γάϊος ὁ ξένος μου καὶ τῆς ἐκκλησίας ὅλης. 
᾿Ασπάζεται ὑμᾶς Ἔραστος ὁ οἰκονόμος τῆς πόλεως, καὶ 
Κούαρτος ὁ ἀδελφός. 2, Ἢ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν. ᾿ἈΑἈμήν. 


16.14 Ἑρμᾶν Πατρόβαν Ἑρμῆν « 16.19 μὲν ς-- 
Ἑρμῆν Πατροβᾶν Ἑρμᾶν 16.20 χριστοῦ .--- 
16.16 τοῦ « πᾶσαι τοῦ 16.21 Ἀσπάζονται ς Ἀσπάζεται 
16.17 ἐκκλίνατε ὁ ἐκκλίνετε 16.23 τῆς ἐκκλησίας ὅλης ς ὅλης τῆς 
16.18 Ἰησοῦ «ε--- ἐκκλησίας 
16.19 Χαίρω οὖν τὸ ἐφ᾽ ὑμῖν θέλω « ἐφ᾽ 16.23 ἀδελφός ς ἀδελφός - 14.24-26 
ὑμῖν οὖν χαίρω θέλω 16.24 -- 


377 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


αὖλος κλητὸς ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ διὰ θελήματος 

θεοῦ, καὶ Σωσθένης ὁ ἀδελφός, 2τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ 

τῇ οὔσῃ ἐν Κορίνθῳ, ἡγιασμένοις ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, κλητοῖς 

ἁγίοις, σὺν πᾶσιν τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου 

ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ ἐν παντὶ τόπῳ, αὐτῶν τε καὶ ἡμῶν- 

Ξχάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου 
Ἰησοῦ χριστοῦ. 

Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου πάντοτε περὶ ὑμῶν, ἐπὶ τῇ χάριτι 
τοῦ θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν χριστῷ Ἰησοῦ "ὅτι ἐν παντὶ 
ἐπλουτίσθητε ἐν αὐτῷ, ἐν παντὶ λόγῳ καὶ πάσῃ γνώσει, 
6 καθὼς τὸ μαρτύριον τοῦ χριστοῦ ἐβεβαιώθη ἐν ὑμῖν 7 ὥστε 
ὑμᾶς μὴ ὑστερεῖσθαι ἐν μηδενὶ χαρίσματι, ἀπεκδεχομένους 
τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, δὃς καὶ 
βεβαιώσει ὑμᾶς ἕως τέλους, ἀνεγκλήτους ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ. " Πιστὸς ὁ θεός, δι᾽ οὗ ἐκλήθητε 
εἰς κοινωνίαν τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν. 


Ἰθ Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες, καὶ μὴ 
ἡ ἐν ὑμῖν σχίσματα, ἦτε δὲ κατηρτισμένοι ἐν τῷ αὐτῷ νοὶ καὶ 
2 - Ἧς, ὕψι ΤΑ 8. ἃ , Ψ Ἂν σι Ψ , 
ἐν τῇ αὐτῇ γνώμῃ. ᾿᾿ Ἐδηλώθη γάρ μοι περὶ ὑμῶν, ἀδελφοί 

ς Ν σι 3 .« ᾿, ᾿' ξ “ 2 12 ᾽ Ν “- 
μου, ὑπὸ τῶν Χλόης, ὅτι ἔριδες ἐν ὑμῖν εἰσιν. ᾿΄ Λέγω δὲ τοῦτο, 
- -« ς ΄΄. , τὰ Ἂς, , 3 ,ὔ Ἅ ἣν Ὰ 
ὅτι ἕκαστος ὑμῶν λέγει, Ἐγὼ μέν εἰμι Παύλου, Ἐγὼ δὲ 
᾿ἈἈπολλώ, Ἐγὼ δὲ Κηφᾶ, Ἐγὼ δὲ χριστοῦ. 1" Μεμέρισται ὁ 
χριστός; Μὴ Παῦλος ἐσταυρώθη ὑπὲρ ὑμῶν, ἢ εἰς τὸ ὄνομα 
Παύλου ἐβαπτίσθητε; [Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ ὅτι οὐδένα ὑμῶν 
ἰδἵνα μή τις εἴπῃ ὅτι εἰς τὸ 
ἌΝ "» 3 , 16. , ᾿Ν ν᾿ ν - 3 
ἐμὸν ὄνομα ἐβάπτισα. ὁ Ἐβάπτισα δὲ καὶ τὸν Στεφανᾶ οἶκον" 


μι , Ἄ; Ν , Ν ». 
ἐβάπτισα, εἰ μὴ Κρίσπον καὶ Γάϊον: 


λοιπὸν οὐκ οἶδα εἴτινα ἄλλον ἐβάπτισα. 17 Οὐ γὰρ ἀπέστειλέν 
με χριστὸς βαπτίζειν, ἀλλ᾽ εὐαγγελίζεσθαι: οὐκ ἐν σοφίᾳ 
λόγου, ἵνα μὴ κενωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ χριστοῦ. 


1.1. Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 1.14 τῷ θεῷ « [τῷ θεῷ] 
12 τες-- 1.15 ἐβάπτισα « ἐβαπτίσθητε 
1.8 χριστοῦ « [χριστοῦ] 1.17 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


18 - , ᾿ ε - - ΟΣ ν 3 , ,ὕ 
Ο λόγος γὰρ ὁ τοῦ σταυροῦ τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις μωρία 
ἐστίν, τοῖς δὲ σῳζομένοις ἡμῖν δύναμις θεοῦ ἐστιν. 
19 Γέγραπται γάρ, Απολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν, καὶ τὴν 
σύνεσιν τῶν συνετῶν ἀθετήσω. “᾿ΙΠοῦ σοφός; Ποῦ 
γραμματεύς; Ποῦ συζητητὴς τοῦ αἰῶνος τούτου; Οὐχὶ 
ἐμὼρανεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου τούτου; 2: Ἐπειδὴ γὰρ 
ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν 
θεόν, εὐδόκησεν ὁ θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι 
τοὺς πιστεύοντας. 22 Ἐπειδὴ καὶ Ἰουδαῖοι σημεῖον αἰτοῦσιν, 
Ἄς 3. ’, - ἜΣ -“ Ν ,ὔ 
καὶ Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν: “ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν 
Α ΕΣ - 4: ’ὔ Ν »)» -᾿ 
χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Ἕλλησιν 
δὲ μωρίαν: 2: αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, Ἰουδαίοις τε καὶ 


25 Ὅτι τὸ 


Ἕλλησιν, χριστὸν θεοῦ δύναμιν καὶ θεοῦ σοφίαν. 
μωρὸν τοῦ θεοῦ σοφώτερον τῶν ἀνθρώπων ἐστίν, καὶ τὸ 


ἀσθενὲς τοῦ θεοῦ ἰσχυρότερον τῶν ἀνθρώπων ἐστίν. 


26 Βλέπετε γὰρ τὴν κλῆσιν ὑμῶν, ἀδελφοί, ὅτι οὐ πολλοὶ 
σοφοὶ κατὰ σάρκα, οὐ πολλοὶ δυνατοί, οὐ πολλοὶ εὐγενεῖς: 
“ἢ ἢ Ἂν, Ν Ν »Ἕ" , ψ ,ὔ Ξ , .- Ν Ἂ 

5 
ἀλλὰ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ θεός, ἵνα τοὺς σοφοὺς 
καταισχύνῃ: καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ θεός, ἵνα 


28 καὶ τὰ ἀγενῆ τοῦ κόσμου καὶ τὰ 


καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρά: 
δ , 5 , Ξ ἣ Ν Ν Ν "᾿ ἘΡ δ », 
ἐξουθενημένα ἐξελέξατο ὁ θεός, καὶ τὰ μὴ ὄντα, ἵνα τὰ ὄντα 
καταργήσῃ᾽ 2 ὅπως μὴ καυχήσηται πᾶσα σὰρξ ἐνώπιον τοῦ 
θεοῦ. ἢ Ἐξ αὐτοῦ δὲ ὑμεῖς ἐστε ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐγενήθη 
ἡμῖν σοφία ἀπὸ θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμός, καὶ 
ἀπολύτρωσις: ἵνα, καθὼς γέγραπται, Ὃ καυχώμενος, ἐν 
κυρίῳ καυχάσθω. 


Κἀγὼ ἐλθὼν πρὸς ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἦλθον οὐ καθ᾽ ὑπεροχὴν 
λόγου ἢ σοφίας καταγγέλλων ὑμῖν τὸ μαρτύριον τοῦ θεοῦ. 
ΖΟὐ γὰρ ἔκρινα τοῦ εἰδέναι τι ἐν ὑμῖν, εἰ μὴ Ἰησοῦν χριστόν, 
καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον. 7 Καὶ ἐγὼ ἐν ἀσθενείᾳ καὶ ἐν φόβῳ 
καὶ ἐν τρόμῳ πολλῷ ἐγενόμην πρὸς ὑμᾶς. Ἴ Καὶ ὁ λόγος μου καὶ 
τὸ κήρυγμά μοῦ οὐκ ἐν πειθοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ 


1.20 κόσμου τούτου « κόσμου 1.28 καὶ τὰ μὴ « τὰ μὴ 

1.22 σημεῖον « σημεῖα 1.30 ἡμῖν σοφία « σοφία ἡμῖν 

1.23 Ἕλλησιν « ἔθνεσιν 2.1 μαρτύριον «μυστήριον 

1.25 ἰσχυρότερον τῶν ἀνθρώπων ἐστίν 2.2 τοῦ εἰδέναι τι «τι εἰδέναι 
4 ἰσχυρότερον τῶν ἀνθρώπων 2.3 Καὶ ἐγὼ « κἀγὼ 

1.27 τοὺς σοφοὺς καταισχύνῃ ὁ 2.4 πειθοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας 
καταισχύνῃ τοὺς σοφούς λόγοις « πειθοῖς] σοφίας [λόγοις] 


379 


1.18 - 2.4 


2.5 - 3.4 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


ἐν ἀποδείξει πνεύματος καὶ δυνάμεως: "ἵνα ἣ πίστις ὑμῶν μὴ 


Κρ 


ἡ ἐν σοφίᾳ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει θεοῦ. 

ὁ Σοφίαν δὲ λαλοῦμεν ἐν τοῖς τελείοις: σοφίαν δὲ οὐ τοῦ 
αἰῶνος τούτου, οὐδὲ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, τῶν 
καταργουμένων- 7 ἀλλὰ λαλοῦμεν σοφίαν θεοῦ ἐν μυστηρίῳ, 
τὴν ἀποκεκρυμμένην, ἣν προώρισεν ὁ θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς 
δόξαν ἡμῶν: δἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου 
ἔγνωκεν. εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν κύριον τῆς δόξης 
ἐσταύρωσαν: “ ἀλλὰ καθὼς γέγραπται, Ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν, 
καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ 
ἡτοίμασεν ὁ θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. 10 Ἡμῖν δὲ ὁ θεὸς 
ἀπεκάλυψεν διὰ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ τὸ γὰρ πνεῦμα πάντα 
ἐρευνᾷ, καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ. ᾿" Τίς γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων τὰ 
τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ; 
Οὕτως καὶ τὰ τοῦ θεοῦ οὐδεὶς οἶδεν, εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ. 
12 Ἡμεῖς δὲ οὐ τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου ἐλάβομεν, ἀλλὰ τὸ 
πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ θεοῦ, ἵνα εἰδῶμεν τὰ ὑπὸ τοῦ θεοῦ 
χαρισθέντα ἡμῖν. ὁ Ἃ καὶ λαλοῦμεν, οὐκ ἐν διδακτοῖς 
ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις, ἀλλ᾽ ἐν διδακτοῖς πνεύματος 
ἁγίου, πνευματικοῖς πνευματικὰ συγκρίνοντες. ᾿᾿Ψυχικὸς δὲ 
ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ πνεύματος τοῦ θεοῦ: μωρία γὰρ 
αὐτῷ ἐστιν, καὶ οὐ δύναται γνῶναι, ὅτι πνευματικῶς 
ἀνακρίνεται. 1) Ὁ δὲ πνευματικὸς ἀνακρίνει μὲν πάντα, αὐτὸς 
δὲ ὑπ᾽ οὐδενὸς ἀνακρίνεται. '΄ Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν κυρίου, ὃς 
συμβιβόσει αὐτόν; Ἡμεῖς δὲ νοῦν χριστοῦ ἔχομεν. 


Καὶ ἐγώ, ἀδελφοί, οὐκ ἠδυνήθην ὑμῖν λαλῆσαι ὡς 
2 πνευματικοῖς, ἀλλ᾽ ὡς σαρκικοῖς, ὡς νηπίοις ἐν χριστῷ. 
ΖΓάλα ὑμᾶς ἐπότισα, καὶ οὐ βρῶμα: οὔπω γὰρ ἐδύνασθε, ἀλλ᾽ 
οὔτε ἔτι νῦν δύνασθε: ὁ ἔτι γὰρ σαρκικοί ἐστε: ὅπου γὰρ ἐν 
ὑμῖν ζῆλος καὶ ἔρις καὶ διχοστασίαι, οὐχὶ σαρκικοί ἐστε, καὶ 
κατὰ ἄνθρωπον περιπατεῖτε; 5 Ὅταν γὰρ λέγῃ τις, Ἐγὼ μέν 
εἰμι Παύλου, ἕτερος δέ, Ἐγὼ ᾿Απολλώ, οὐχὶ σαρκικοί ἐστε; 


2.7 σοφίαν θεοῦ « θεοῦ σοφίαν 3.1 Καὶ ἐγώ « Κἀγώ 

2.10 ὁ θεὸς ἀπεκάλυψεν ὁ 3.1 ὑμῖν λαλῆσαι « λαλῆσαι ὑμῖν 
ἀπεκάλυψεν ὁ θεὸς 3.1 σαρκικοῖς ὁ σαρκίνοις 

2.10 αὐτοῦ «-- 3.2 καὶ --- 

2.10 ἐρευνᾷ « ἐραυνᾷ 3.2 οὗτε «οὐδὲ 

2.11 οἶδεν εἰ φ ἔγνωκεν εἰ 3.3 καὶ διχοστασίαι «--- 

2.13 ἁγίου «--- 3.4 οὐχὶ σαρκικοί ς οὐκ ἄνθρωποί 

2.15 μὲν «φ[τὰ] 


280 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 


δ Τίς οὖν ἐστιν Παῦλος, τίς δὲ ᾿Απολλώς, ἀλλ᾽ ἢ διάκονοι δι᾽ ὧν 
ἐπιστεύσατε, καὶ ἑκάστῳ ὡς ὁ κύριος ἔδωκεν; ὅ Ἐγὼ ἐφύτευσα, 
᾿Απολλὼς ἐπότισεν, ἀλλ᾽ ὁ θεὸς ηὔξανεν. 7 Ὥστε οὔτε ὁ 
φυτεύων ἐστίν τι, οὔτε ὁ ποτίζων, ἀλλ᾽ ὁ αὐξάνων θεός. ὃ Ὃ 
φυτεύων δὲ καὶ ὁ ποτίζων ἕν εἰσιν - ἕκαστος δὲ τὸν ἴδιον μισθὸν 
λήψεται κατὰ τὸν ἴδιον κόπον. 2 θεοῦ γάρ ἐσμεν συνεργοί: θεοῦ 
γεώργιον, θεοῦ οἰκοδομή ἐστε. 


10 ν Ἂ, Γὰ “ “- ΙΝ “ Γὰ ε Ν 

Κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν δοθεῖσάν μοι, ὡς σοφὸς 
ἀρχιτέκτων θεμέλιον τέθεικα, ἄλλος δὲ ἐποικοδομεῖ. Ἕκαστος 
δὲ βλεπέτω πῶς ἐποικοδομεῖ. 1' Θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς 
δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς χριστός. 
12Εἰ δέ τις ἐποικοδομεῖ ἐπὶ τὸν θεμέλιον τοῦτον χρυσόν, 
᾿ δ᾿ Ψ' , Σ , 13 “ ᾿ 
ἄργυρον, λίθους τιμίους, ξύλα, χόρτον, καλάμην, ἑκάστου 
τὸ ἔργον φανερὸν γενήσεται: ἣ γὰρ ἡμέρα δηλώσει, ὅτι ἐν πυρὶ 
ἀποκαλύπτεται: καὶ ἑκάστου τὸ ἔργον ὁποῖόν ἐστιν τὸ πῦρ 
δοκιμάσει. "Εἴ τινος τὸ ἔργον μένει ὃ ἐποικοδόμησεν, μισθὸν 
λήψεται. 15 Εἴ τινος τὸ ἔργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεται: 
αὐτὸς δὲ σωθήσεται, οὕτως δὲ ὡς διὰ πυρός. 


Ἰό Οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ 
οἰκεῖ ἐν ὑμῖν; 17 Εἴτις τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον 
ὁ θεός: ὁ γὰρ ναὸς τοῦ θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. 

15 Μηδεὶς ἑαυτὸν ἐξαπατάτω- εἴ τις δοκεῖ σοφὸς εἶναι ἐν 
ὑμῖν ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, μωρὸς γενέσθω, ἵνα γένηται σοφός. 
19 Ἢ γὰρ σοφία τοῦ κόσμου τούτου μωρία παρὰ τῷ θεῷ ἐστιν. 
Γέγραπται γάρ, Ὁ δρασσόμενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ 
αὐτῶν. 2) Καὶ πάλιν, Κύριος γινώσκει τοὺς διαλογισμοὺς τῶν 
σοφῶν, ὅτι εἰσὶν μάταιοι. 2: “Ὥστε μηδεὶς καυχάσθω ἐν 
ἀνθρώποις: πάντα γὰρ ὑμῶν ἐστιν, 2 εἴτε Παῦλος, εἴτε 
Ἀπολλώς, εἴτε Κηφᾶς, εἴτε κόσμος, εἴτε ζωή, εἴτε θάνατος, εἴτε 
ἐνεστῶτα, εἴτε μέλλοντα: πάντα ὑμῶν ἐστιν, 2 ὑμεῖς δὲ 
χριστοῦ, χριστὸς δὲ θεοῦ. 


3.5 Τίςοὖν ἐστιν Παῦλος, τίς δὲ 3.10 τέθεικα « ἔθηκα 

Ἀπολλώς, ἀλλ᾽ ἢ « τί οὖν ἐστιν 3.12 τοῦτον ς--- 

Ἀπολλῶς τί δέ ἐστιν Παῦλος 3.13 δοκιμάσει « [αὐτὸ] δοκιμάσει 
3.6 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 3.14 λήψεται ςΦ λήμψεται 
3.8 λήψεται ὁ λήμψεται 3.22 ἐστιν ς--- 


281 


3.5 - 3.23 


4.1 - 4.17 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


4 Οὕτως ἡμᾶς λογιζέσθω ἄνθρωπος, ὡς ὑπηρέτας χριστοῦ 
καὶ οἰκονόμους μυστηρίων θεοῦ. 2 Ὃ δὲ λοιπόν, ζητεῖται 
ἐν τοῖς οἰκονόμοις, ἵνα πιστός τις εὑρεθῇ. ὁ Ἐμοὶ δὲ εἰς 
ἐλάχιστόν ἐστιν ἵνα ὑφ᾽ ὑμῶν ἀνακριθῶ, ἢ ὑπὸ ἀνθρωπίνης 
ἡμέρας: ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐμαυτὸν ἀνακρίνω. Οὐδὲν γὰρ ἐμαυτῷ 
σύνοιδα, ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαίωμαι- ὁ δὲ ἀνακρίνων με 
κύριός ἐστιν. 5 Ὥστε μὴ πρὸ καιροῦ τι κρίνετε, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ 
κύριος, ὃς καὶ φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ φανερώσει 
τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν - καὶ τότε ὁ ἔπαινος γενήσεται ἑκάστῳ 
ἀπὸ τοῦ θεοῦ. 

ὁ Ταῦτα δέ, ἀδελφοί, μετεσχημάτισα εἰς ἐμαυτὸν καὶ 
᾿ἈΑπολλὼ δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα ἐν ἡμῖν μάθητε τὸ μὴ ὑπὲρ ὃ γέγραπται 
φρονεῖν, ἵνα μὴ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς φυσιοῦσθε κατὰ τοῦ ἑτέρου. 
ΤΤίς γάρ σε διακρίνει; Τί δὲ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες; Εἰ δὲ καὶ 
ἔλαβες, τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών; ὃ Ἤδη κεκορεσμένοι ἐστέ, 
ἤδη ἐπλουτήσατε, χωρὶς ἡμῶν ἐβασιλεύσατε: καὶ ὄφελόν γε 
ἐβασιλεύσατε, ἵνα καὶ ἡμεῖς ὑμῖν συμβασιλεύσωμεν. “ Δοκῶ 
γὰρ ὅτι ὁ θεὸς ἡμᾶς τοὺς ἀποστόλους ἐσχάτους ἀπέδειξεν ὡς 
ἐπιθανατίους- ὅτι θέατρον ἐγενήθημεν τῷ κόσμῳ, καὶ ἀγγέλοις, 
καὶ ἀνθρώποις. 15 Ἡμεῖς μωροὶ διὰ χριστόν, ὑμεῖς δὲ φρόνιμοι 
ἐν χριστῷ. ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ὑμεῖς δὲ ἰσχυροί- ὑμεῖς ἔνδοξοι, 
ἡμεῖς δὲ ἄτιμοι. 1 Ἄχρι τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πεινῶμεν, καὶ 
διψῶμεν, καὶ γυμνητεύομεν, καὶ κολαφιζόμεθα, καὶ 
ἀστατοῦμεν, '2 καὶ κοπιῶμεν ἐργαζόμενοι ταῖς ἰδίαις χερσίν: 
λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν: διωκόμενοι ἀνεχόμεθα: 
13 βλασφημούμενοι παρακαλοῦμεν: ὡς περικαθάρματα τοῦ 
κόσμου ἐγενήθημεν, πάντων περίψημα ἕως ἄρτι. 


ἸἹέρὐκ ἐντρέπων ὑμᾶς γράφω ταῦτα, ἀλλ᾽ ὡς τέκνα μου 
ἀγαπητὰ νουθετῶ. 5 Ἐὰν γὰρ μυρίους παιδαγωγοὺς ἔχητε ἐν 
χριστῷ, ἀλλ᾽ οὐ πολλοὺς πατέρας: ἐν γὰρ χριστῷ Ἰησοῦ διὰ 
τοῦ εὐαγγελίου ἐγὼ ὑμᾶς ἐγέννησα. ὁ Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, 
μιμηταί μου γίνεσθε. [7 Διὰ τοῦτο ἔπεμψα ὑμῖν Τιμόθεον, ὅς 
ἐστιν τέκνον μου ἀγαπητὸν καὶ πιστὸν ἐν κυρίῳ, ὃς ὑμᾶς 


42 Ὃ δὲ ς Ὧδε 4.11 γυμνητεύομεν « γυμνιτεύομεν 
46 Ἀπολλὼ ς Ἀπολλῶν 4.13 βλασφημούμενοι ς 
4.6 δγέγραπται φρονεῖν « ἃ δυσφημούμενοι 
γέγραπται 4.14 νουθετῶ « νουθετῶν] 
49 ὅτιὸ «ὁ 4.17 τέκνον μου «μου τέκνον 


382 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


ἀναμνήσει τὰς ὁδούς μου τὰς ἐν χριστῷ, καθὼς πανταχοῦ ἐν 

, Ἂ , 3 18 « ΄ις "3 , , Ν 
πάσῃ ἐκκλησίᾳ διδάσκω. “᾿᾿Ως μὴ ἐρχομένου δέ μου πρὸς 
ὑμᾶς ἐφυσιώθησάν τινες. 15 Ἐλεύσομαι δὲ ταχέως πρὸς ὑμᾶς, 
ἐὰν ὁ κύριος θελήσῃ, καὶ γνώσομαι οὐ τὸν λόγον τῶν 
πεφυσιωμένων, ἀλλὰ τὴν δύναμιν. Οὐ γὰρ ἐν λόγῳ ἣ 
βασιλεία τοῦ θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει. 2: Τί θέλετε; Ἐν ῥάβδῳ 
ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ πνεύματί τε πρᾳότητος; 


5 Ὅλως ἀκούεται ἐν ὑμῖν πορνεία, καὶ τοιαύτη πορνεία, 
ἥτις οὐδὲ ἐν τοῖς ἔθνεσιν ὀνομάζεται, ὥστε γυναῖκά τινα 
τοῦ πατρὸς ἔχειν. 2 Καὶ ὑμεῖς πεφυσιωμένοι ἐστέ, καὶ οὐχὶ 
μᾶλλον ἐπενθήσατε, ἵνα ἐξαρθῇ ἐκ μέσου ὑμῶν ὁ τὸ ἔργον 
τοῦτο ποιήσας. ὁ Ἐγὼ μὲν γὰρ ὡς ἀπὼν τῷ σώματι παρὼν δὲ τῷ 
πνεύματι, ἤδη κέκρικα ὡς παρών, τὸν οὕτως τοῦτο 
κατεργασάμενον, “ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, συναχθέντων ὑμῶν καὶ τοῦ ἐμοῦ πνεύματος, σὺν τῇ 
δυνάμει τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, "παραδοῦναι τὸν 
τοιοῦτον τῷ Σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός, ἵνα τὸ πνεῦμα 
σωθῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ. ὁ Οὐ καλὸν τὸ καύχημα 
ὑμῶν. Οὐκ οἴδατε ὅτι μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ; 
Τ᾿ Ἐκκαθάρατε τὴν παλαιὰν ζύμην, ἵνα ἦτε νέον φύραμα, 

᾿ς ε 5“, Ἂς β ΕῚ Ν ς ΄ - Ἂς, ς ΄“ ἐ, , 
καθώς ἐστε ἄζυμοι. Καὶ γὰρ τὸ Πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἐτύθη 
χριστός: ὃ ὥστε ἑορτάζωμεν, μὴ ἐν ζύμῃ παλαιζι, μηδὲ ἐν ζύμῃ 
κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ᾽ ἐν ἀζύμοις εἰλικρινείας καὶ 
ἀληθείας. 

“Ἔγραψα ὑμῖν ἐν τῇ ἐπιστολῇ μὴ συναναμίγνυσθαι 
πόρνοις: ᾿ καὶ οὐ πάντως τοῖς πόρνοις τοῦ κόσμου τούτου ἢ 

-“ , ΕΣ ΕᾺΥ Ε , Ἂ; Ν 3 ,ὔ 

τοῖς πλεονέκταις, ἢ ἅρπαξιν, ἢ εἰδωλολάτραις: ἐπεὶ ὀφείλετε 
"» Ἂ, - , ᾽ “ 11 “- Ἀ Δ ε “ ἂν 
ἄρα ἐκ τοῦ κόσμου ἐξελθεῖν. [᾿ Νῦν δὲ ἔγραψα ὑμῖν μὴ 
συναναμίγνυσθαι, ἐάν τις ἀδελφὸς ὀνομαζόμενος ἡ πόρνος, ἢ 


πλεονέκτης, ἢ εἰδωλολάτρης, ἢ λοίδορος, ἢ μέθυσος, ἢ ἅρπαξ: 


΄- [ χ Ψ 12 , , ΄ὔ Ἂ ᾿, ’, 
τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν. ᾿ Τί γάρ μοι καί τοὺς ἔξω κρίνειν; 


4.17 χριστῷ « χριστῷ [Ἰησοῦ] 5.4 δυνάμει τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 

4.21 πρᾳότητος « προαῦτητος χριστοῦ « δυνάμει τοῦ κυρίου 

5.1 ὀνομάζεται ς-- ἡμῶν Ἰησοῦ 

5.2. ἐξαρθῇ . ἀρθῇ 5.5 Ἰησοῦ ς-- 

5.2 ποιήσας «πράξας 5.70 ὑπὲρ ἡμῶν «ς-- 

5.3 ὡς ἀπὼν « ἀπὼν 5.10 καὶ οὐ «οὐ 

5.4 ἣἡἣμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ 5.10 ἢ ἅρπαξιν « καὶ ἅρπαξιν 
συναχθέντων « [ἡμῶν] Ἰησοῦ 5.10 ὀφείλετε ς ὠφείλετε 
συναχθέντων 5.12 καί ς--- 


383 


4.18 - 5.12 


5.13 - 6.17 


Ἢ οὐκ 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


Οὐχὶ τοὺς ἔσω ὑμεῖς κρίνετε; 17 Τοὺς δὲ ἔξω ὁ θεὸς κρινεῖ. Καί 
ἐξαρεῖτε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν. 


6 Τολμᾷ τις ὑμῶν, πρᾶγμα ἔχων πρὸς τὸν ἕτερον, κρίνεσθαι 
ἐπὶ τῶν ἀδίκων, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων; Φ Οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ 
ἅγιοι τὸν κόσμον κρινοῦσιν; Καὶ εἰ ἐν ὑμῖν κρίνεται ὁ κόσμος, 
3 ἐ ᾽ ’, 2 ᾿ υ 3 , ΕΣ ἘΣ Ἂ: ’, 
ἀνάξιοί ἐστε κριτηρίων ἐλαχίστων; “ Οὐκ οἴδατε ὅτι ἀγγέλους 
κρινοῦμεν; Μήτι γε βιωτικά; ᾿Βιωτικὰ μὲν οὖν κριτήρια ἐὰν 
ἔχητε, τοὺς ἐξουθενημένους ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, τούτους καθίζετε. 
"Πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν λέγω. Οὕτως οὐκ ἔνι ἐν ὑμῖν σοφὸς οὐδὲ 
εἷς, ὃς δυνήσεται διακρῖναι ἀνὰ μέσον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, 
6, ἈΝ τῷ Ν Ἂς κα [οἱ , Ν [οἱ 5. ΚΝ .« , 
ἀλλὰ ἀδελφὸς μετὰ ἀδελφοῦ κρίνεται, καὶ τοῦτο ἐπὶ ἀπίστων; 
ΤἬδη μὲν οὖν ὅλως ἥττημα ὑμῖν ἐστιν, ὅτι κρίματα ἔχετε μεθ᾽ 
ἑαυτῶν. Διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ἀδικεῖσθε; Διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον 
ἀποστερεῖσθε; ὃ ᾿Αλλὰ ὑμεῖς ἀδικεῖτε καὶ ἀποστερεῖτε, καὶ 
ταῦτα ἀδελφούς. 7 Ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι ἄδικοι βασιλείαν θεοῦ οὐ 
κληρονομήσουσιν; Μὴ πλανᾶσθε- οὔτε πόρνοι, οὔτε 
εἰδωλολάτραι, οὔτε μοιχοί, οὔτε μαλακοί, οὔτε ἀρσενοκοῖται, 
10 ᾿᾿, Ι ᾽᾿, , ᾿᾿ , ᾽ ’, 

οὔτε πλεονέκται, οὔτε κλέπται, οὔτε μέθυσοι, οὐ λοίδοροι, 

3 . ’ὔ ἴον ᾽ ΓᾺ 11 Ν 
οὐχ ἅρπαγες, βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν. [ἰ Καὶ 
ταῦτά τινες ἦτε: ἀλλὰ ἀπελούσασθε, ἀλλὰ ἡγιάσθητε, ἀλλ᾽ 
ἐδικαιώθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, καὶ ἐν τῷ 
πνεύματι τοῦ θεοῦ ἡμῶν. 


ἸΖΠάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει: πάντα μοι 
ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐγὼ ἐξουσιασθήσομαι ὑπό τινος. 1) Τὰ 
, δῆς, ,ὔ Ἂ; “Ὁ. ᾿ “-“ , Ξ Ν Ν Ν 
βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν - ὁ δὲ θεὸς καὶ 
ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει. Τὸ δὲ σῶμα οὐ τῇ πορνείᾳ, ἀλλὰ 
τῷ κυρίῳ, καὶ ὁ κύριος τῷ σώματι: [ὁ δὲ θεὸς καὶ τὸν κύριον 
ἤγειρεν καὶ ἡμᾶς ἐξεγερεῖ διὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. 1 Οὐκ 
οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν μέλη χριστοῦ ἐστιν; Ἄρας οὖν τὰ 
, ΄- - , , ᾿ ᾿ , 16 Ὁ ψον 
μέλη τοῦ χριστοῦ ποιήσω πόρνης μέλη; Μὴ γένοιτο. ᾽5 ᾿Οὐκ 
οἴδατε ὅτι ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἕν σῶμά ἐστιν; Ἔσονται 
» Σ ε ,ὔ 2 , ᾿ 17 ὃ Ἂς , κι 
γάρ, φησίν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. “΄ΐὋὉ δὲ κολλώμενος τῷ 


5.13. Καί ἐξαρεῖτε ς Ἐξάρατε κλέπται οὔτε πλεονέκται οὐ 
62 Οὐκ-ς Ἢοὐκ 6.10 οὐ κληρονομήσουσιν ὁ 

6.5 σοφὸς οὐδὲ εἷς ὁ οὐδεὶς σοφός κληρονομήσουσιν 

6.7 οὖν «[οὖν] 6.11 ἀλλ᾽ «ς ἀλλὰ 

6.8 ταῦτα «τοῦτο 6.11 Ἰησοῦ « Ἰησοῦ Χριστοῦ 
6.9 βασιλείαν θεοῦ « θεοῦ βασιλείαν 6.16 Οὐκ «[Ἢ] οὐκ 

6.10 πλεονέκται οὔτε κλέπται οὔτε Φ 


384 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 


κυρίῳ ἕν πνεῦμά ἐστιν. δ Φεύγετε τὴν πορνείαν. Πᾶν 
ἁμάρτημα ὃ ἐὰν ποιήσῃ ἄνθρωπος ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν - ὁ 
δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει. ' Ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι 
τὸ σῶμα ὑμῶν νοὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου πνεύματός ἐστιν, οὗ 
ἔχετε ἀπὸ θεοῦ; Καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν, 2) ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς: 
δοξάσατε δὴ τὸν θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν, καὶ ἐν τῷ πνεύματι 
ὑμῶν, ἅτινά ἐστιν τοῦ θεοῦ. 


Περὶ δὲ ὧν ἐγράψατέ μοι, καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ 
7 ἅπτεσθαι. Διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ 
γυναῖκα ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα ἐχέτω. 5 Τῇ γυναικὶ 
ὁ ἀνὴρ τὴν ὀφειλομένην εὔνοιαν ἀποδιδότω- ὁμοίως δὲ καὶ ἣ 
γυνὴ τῷ ἀνδρί. 4 “Ἢ γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, 
ἀλλ᾽ ὃ ἀνήρ- ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ 
ἐξουσιάζει, ἀλλ᾽ ἣ γυνή. " Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μή τι 
ἂν ἐκ συμφώνου πρὸς καιρόν, ἵνα σχολάζητε τῇ νηστείᾳ καὶ τῇ 
προσευχῇ, καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνέρχησθε, ἵνα μὴ πειράζῃ 
ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς διὰ τὴν ἀκρασίαν ὑμῶν. “ Τοῦτο δὲ λέγω κατὰ 
συγγνώμην, οὐ κατ᾽ ἐπιταγήν. 7 Θέλω γὰρ πάντας ἀνθρώπους 
εἶναι ὡς καὶ ἐμαυτόν ἀλλ᾽ ἕκαστος ἴδιον χάρισμα ἔχει ἐκ 
θεοῦ, ὃς μὲν οὕτως, ὃς δὲ οὕτως. 

ὃ Λέγω δὲ τοῖς ἀγάμοις καὶ ταῖς χήραις, καλὸν αὐτοῖς ἐστιν 
ἐὰν μείνωσιν ὡς κἀγώ. “Εἰ δὲ οὐκ ἐγκρατεύονται, 
γαμησάτωσαν- κρεῖσσον γάρ ἐστιν γαμῆσαι ἢ πυροῦσθαι. 
10 Τοῖς δὲ γεγαμηκόσιν παραγγέλλω, οὐκ ἐγώ, ἀλλ᾽ ὁ κύριος, 
γυναῖκα ἀπὸ ἀνδρὸς μὴ χωρισθῆναι: 1 ἐὰν δὲ καὶ χωρισθῇ, 
μενέτω ἄγαμος, ἢ τῷ ἀνδρὶ καταλλαγήτω --- καὶ ἄνδρα 
γυναῖκα μὴ ἀφιέναι. '2 Τοῖς δὲ λοιποῖς ἐγὼ λέγω, οὐχ ὁ κύριος: 
εἴ τις ἀδελφὸς γυναῖκα ἔχει ἄπιστον, καὶ αὐτὴ συνευδοκεῖ 
οἰκεῖν μετ᾽ αὐτοῦ, μὴ ἀφιέτω αὐτήν. 1 Καὶ γυνὴ ἥτις ἔχει 
ἄνδρα ἄπιστον, καὶ αὑτὸς συνευδοκεῖ οἰκεῖν μετ᾽ αὐτῆς, μὴ 


6.20 καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν ἅτινά 7.7 γὰρ «δὲ 
ἐστιν τοῦ θεοῦ «-- 77 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
71 μοις-- 7.7 χάρισμα ἔχει « ἔχει χάρισμα 
7.3. ὀφειλομένην εὔνοιαν ο ὀφειλὴν 7.7 ὃςμὲν οὕτως, ὃς « ὁ μὲν οὕτως ὁ 
7.4 ἀλλ᾽ ὁ « ἀλλὰ ὁ 7.8 ἐστιν ς--- 
7.4 ἀλλ᾽ ἣ «ἀλλὰ ἣ 7.9 κρεῖσσον « κρεῖττον 
7.5 μήτι «μήτι 7.10 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 
7.5 σχολάζητε « σχολάσητε 7.12 ἐγὼ λέγω « λέγω ἐγὼ 
7.5 τῇνηστείᾳ καὶ «-- 7.13 ἥτις « εἴτις 
7.5 συνέρχησθε « ἦτε 7.13 αὑτὸς ς« οὗτος 


385 


6.18 - 7.13 


7.14 - 7.33 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


ἀφιέτω αὐτόν. 14 Ἡγίασται γὰρ ὁ ἀνὴρ ὁ ἄπιστος ἐν τῇ γυναικί, 
καὶ ἡγίασται ἣ γυνὴ ἣ ἄπιστος ἐν τῷ ἀνδρί: ἐπεὶ ἄρα τὰ τέκνα 
ὑμῶν ἀκάθαρτά ἐστιν, νῦν δὲ ἅγιά ἐστιν. 5 Εἰ δὲ ὁ ἄπιστος 
χωρίζεται, χωριζέσθω. Οὐ δεδούλωται ὁ ἀδελφὸς ἢ ἣ ἀδελφὴ 
ἐν τοῖς τοιούτοις. ἐν δὲ εἰρήνῃ κέκληκεν ἡμᾶς ὁ θεός. 16 Τί γὰρ 
οἶδας, γύναι, εἰ τὸν ἄνδρα σώσεις; Ἢ τί οἶδας, ἄνερ, εἰ τὴν 
γυναῖκα σώσεις; 17 Εἰ μὴ ἑκάστῳ ὡς ἐμέρισεν ὁ θεός, ἕκαστον 
ὡς κέκληκεν ὁ κύριος, οὕτως περιπατείτω. Καὶ οὕτως ἐν ταῖς 
ἐκκλησίαις πάσαις διατάσσομαι. ὃ Περιτετμημένος τις 
ἐκλήθη; Μὴ ἐπισπάσθω. Ἐν ἀκροβυστίᾳ τις ἐκλήθη; Μὴ 
περιτεμνέσθω. 15 Ἢ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν, καὶ ἣ ἀκροβυστία 
οὐδέν ἐστιν, ἀλλὰ τήρησις ἐντολῶν θεοῦ. 20 
κλήσει ἣ ἐκλήθη, ἐν ταύτῃ μενέτω. 2: Δοῦλος ἐκλήθης; Μή σοι 
μελέτω: ἀλλ᾽ εἰ καὶ δύνασαι ἐλεύθερος γενέσθαι, μᾶλλον 
χρῆσαι. 2 Ὁ γὰρ ἐν κυρίῳ κληθεὶς δοῦλος, ἀπελεύθερος 
,ὔ ἂν; Δ : ,ὔ Ἅ τὉ ΕΣ , ,ὔ’ ΄ , ἐξ 
κυρίου ἐστίν ὁμοίως καὶ ὁ ἐλεύθερος κληθείς, δοῦλός ἐστιν 
“- 237 - 5 ᾽ θ Ρ Ἄς ν᾿ θ ὃ Όλ, 3 θ Δ 
χριστοῦ. “ Τιμῆς ἠγοράσθητε- μὴ γίνεσθε δοῦλοι ἀνθρώπων. 
24 “Ἕκαστο ' ον λήθ χὃ λ, ΤΩΝ , , δ θ σ᾿ 
ς ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἀδελφοί, ἐν τούτῳ μενέτω παρὰ θεῷ. 


Ἕκαστος ἐν τῇ 


25 Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν κυρίου οὐκ ἔχω: γνώμην 
δὲ δίδωμι ὡς ἠλεημένος ὑπὸ κυρίου πιστὸς εἶναι. 25 Νομίζω 
οὖν τοῦτο καλὸν ὑπάρχειν διὰ τὴν ἐνεστῶσαν ἀνάγκην, ὅτι 
καλὸν ἀνθρώπῳ τὸ οὕτως εἶναι. 27) Δέδεσαι γυναικί; Μὴ ζήτει 
λύσιν. Λέλυσαι ἀπὸ γυναικός; Μὴ ζήτει γυναῖκα. 25 Ἐὰν δὲ 
καὶ γήμῃς, οὐχ ἥμαρτες: καὶ ἐὰν γήμῃ ἣ παρθένος, οὐχ 
ἥμαρτεν. Θλῖψιν δὲ τῇ σαρκὶ ἕξουσιν οἱ τοιοῦτοι" ἐγὼ δὲ ὑμῶν 
φείδομαι. 2 Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὁ καιρὸς συνεσταλμένος: 
τὸ λοιπόν ἐστιν ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντες 
30 καὶ οἱ κλαίοντες, ὡς μὴ κλαίοντες. καὶ οἱ χαίροντες, 
ὡς μὴ χαίροντες: καὶ οἱ ἀγοράζοντες, ὡς μὴ κατέχοντες: 5 καὶ 


ὦσιν: 


οἱ χρώμενοι τῷ κόσμῳ τούτῳ, ὡς μὴ καταχρώμενοι: παράγει 
γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου. “2Θέλω δὲ ὑμᾶς ἀμερίμνους 
εἶναι. Ὃ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ κυρίου, πῶς ἀρέσει τῷ κυρίῳ: 
33 ὃ δὲ γαμήσας μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῇ γυναικί. 


7.13 αὐτόν ςτὸν ἄνδρα 7.22 καὶ .ς-- 

7.14 ἀνδρί ς ἀδελφῷ 7.28 γήμῃς «γαμήσῃς 

7.15 ἡμᾶς «ὑμᾶς 7.29 τὸ λοιπόν ἐστιν « ἐστίν - τὸ λοιπόν 
7.17 θεός « κύριος 7.31 τῷ κόσμῳ τούτῳ « τὸν κόσμον 
7.17 κύριος «θεός 7.32 ἀρέσει « ἀρέσῃ 

7.18 ἀκροβυστίᾳ τις ἐκλήθη . 7.33 ἀρέσει « ἀρέσῃ 


ἀκροβυστίᾳ κέκληταί τις 


386 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 


34 ᾿η ΘΝ ἢ ᾿ς ἃς ᾧ , ε ᾿, - 

Μεμέρισται καὶ ἣ γυνὴ καὶ ἣ παρθένος. Ἢ ἄγαμος μεριμνᾷ 
τὰ τοῦ κυρίου, ἵνα ἡ ἁγία καὶ σώματι καὶ πνεύματι: ἣ δὲ 
γαμήσασα μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῷ ἀνδρί. 
35 Τοῦτο δὲ πρὸς τὸ ὑμῶν αὐτῶν συμφέρον λέγω: οὐχ ἵνα 
βρόχον ὑμῖν ἐπιβάλω, ἀλλὰ πρὸς τὸ εὔσχημον καὶ 
εὐπρόσεδρον τῷ κυρίῳ ἀπερισπάστως. “6 Εἰ δέ τις ἀσχημονεῖν 
ἐπὶ τὴν παρθένον αὐτοῦ νομίζει, ἐὰν ἡ ὑπέρακμος, καὶ οὕτως 
ὀφείλει γίνεσθαι, ὃ θέλει ποιείτω οὐχ ἁμαρτάνει: γαμείτωσαν. 
37 «ν" ἈΞ ΟδᾺ ς “ 3 - ,ὔ ν» Ω , 

Ος δὲ ἕστηκεν ἑδραῖος ἐν τῇ καρδίᾳ, μὴ ἔχων ἀνάγκην, 
ἐξουσίαν δὲ ἔχει περὶ τοῦ ἰδίου θελήματος, καὶ τοῦτο κέκρικεν 
ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, τοῦ τηρεῖν τὴν ἑαυτοῦ παρθένον, καλῶς 
ποιεῖ. ὃ ὥστε καὶ ὁ ἐκγαμίζων καλῶς ποιεῖ: ὁ δὲ μὴ ἑκγαμίζων 
κρεῖσσον ποιεῖ. “Γυνὴ δέδεται νόμῳ ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ζῇ ὁ 
ἀνὴρ αὐτῆς: ἐὰν δὲ καί κοιμηθῇ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ᾧ 

, - , 2 , 40 , Ἔν 
θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν κυρίῳ. “᾿ Μακαριωτέρα δέ ἐστιν 
ἐὰν οὕτως μείνῃ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην - δοκῶ δὲ κἀγὼ πνεῦμα 
θεοῦ ἔχειν. 


Περὶ δὲ τῶν εἰδωλοθύτων, οἴδαμεν ὅτι πάντες γνῶσιν 

", ε σ΄ ΨϑἊ;, τς, ΑΝ ΄, ᾽ Ἐπ ἢ ἣ ’, 

ἔχομεν. Ἡ γνῶσις φυσιοῖ, ἣ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ. “ Εἰ δέ τις 
δοκεῖ εἰδέναι τι, οὐδέπω οὐδὲν ἔγνωκεν καθὼς δεῖ γνῶναι: ᾽ εἰ 
δέ τις ἀγαπᾷ τὸν θεόν, οὗτος ἔγνωσται ὑπ᾽ αὐτοῦ. “Περὶ τῆς 

,ὔ ΙΩ σι 9 , ᾽ .«“ 5 ΦΧ ᾽, 2 

βρώσεως οὖν τῶν εἰδωλοθύτων, οἴδαμεν ὅτι οὐδὲν εἴδωλον ἐν 
κόσμῳ, καὶ ὅτι οὐδεὶς θεὸς ἕτερος εἰ μὴ εἷς. " Καὶ γὰρ εἴπερ 
εἰσὶν λεγόμενοι θεοί, εἴτε ἐν οὐρανῷ εἴτε ἐπὶ ᾿᾽γῆς -᾿ ὥσπερ εἰσὶν 
θεοὶ πολλοί, καὶ κύριοι πολλοί: ὅ ἀλλ᾽ ἡμῖν εἷς θεὸς ὁ πατήρ, ἐξ 
οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν- καὶ εἷς κύριος Ἰησοῦς 
χριστός, δι᾽ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι᾽ αὐτοῦ. 7 Ἀλλ᾽ οὐκ ἐν 
πᾶσιν ἣ γνῶσις: τινὲς δὲ τῇ συνειδήσει τοῦ εἰδώλου ἕως ἄρτι 
ὡς εἰδωλόθυτον ἐσθίουσιν, καὶ ἣ συνείδησις αὐτῶν ἀσθενὴς 


7.34 Μεμέρισται «ς Καὶ μεμέρισται 7.38 ὃδδὲ « καὶ ὁ 
7.34 καὶ ἡ παρθένος. Ἢ ἄγαμος « ἣ 7.38 μὴ ἑκγαμίζων ὁ μὴ γαμίζων 
ἄγαμος καὶ ἣ παρθένος 7.38 κρεῖσσον ποιεῖ φΦ κρεῖσσον 


7.34 σώματι καὶ « τῷ σώματι καὶ τῷ ποιήσει 

7.34 ἀρέσει « ἀρέσῃ 7.39 νόμῳ ς--- 

7.35 συμφέρον «σύμφορον 7.39 καί --- 

7.35 εὐπρόσεδρον « εὐπάρεδρον 82 δές-- 

7.37 ἑδραῖος ἐν τῇ καρδίᾳ « ἐν τῇ 8.2 εἰδέναι Φ ἐγνωκέναι 
καρδίᾳ αὐτοῦ ἑδραῖος 8.2 οὐδέπω οὐδὲν ἔγνωκεν Φ οὔπω 

7.37 καρδίᾳ αὐτοῦ τοῦ « ἰδίᾳ καρδίᾳ ἔγνω 

7.37 ποιεῖ ς ποιήσει 8.4 ἕτερος «-- 

7.38 ὁ ἐκγαμίζων ο ὁ γαμίζων τὴν 8.7 συνειδήσει τοῦ εἰδώλου ἕως ἄρτι 
ἑαυτοῦ παρθένον 4 συνηθείᾳ ἕως ἄρτι τοῦ εἰδώλου 


387 


7.34 - 8.7 


διὃ - 9.11 


Μωσέως 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


ἐρᾷ ,ὔἹ 8 σι ἐῥύαςς - Η ,ὔ - σι "»᾿, 
οὖσα μολύνεται. ὃ Βρῶμα δὲ ἡμᾶς οὐ παρίστησιν τῷ θεῷ οὔτε 
γὰρ ἐὰν φάγωμεν περισσεύομεν, οὔτε ἐὰν μὴ φάγωμεν 
ξ ἢ 9 , χ , τ μ , ε π΄ - 
ὑστερούμεθα. Βλέπετε δὲ μήπως ἣ ἐξουσία ὑμῶν αὕτη 
πρόσκομμα γένηται τοῖς ἀσθενοῦσιν. 19 Ἐὰν γάρ τις ἴδῃ σε τὸν 
ἔχοντα γνῶσιν ἐν εἰδωλείῳ κατακείμενον, οὐχὶ ἣ συνείδησις 
αὐτοῦ ἀσθενοῦς ὄντος οἰκοδομηθήσεται εἰς τὸ τὰ εἰδωλόθυτα 
Ψ ,ὔ ν᾿ 11 Ἃ 9 “-“ ,:} 5 ἌΝ, 9. Ἂς Ἂ Ν ΄“ “ ᾿ 
ἐσθίειν; 1| Καὶ ἀπολεῖται ὁ ἀσθενῶν ἀδελφὸς ἐπὶ τῇ σῇ γνώσει, 
δι᾽ ὃν χριστὸς ἀπέθανεν; '2 Οὕτως δὲ ἁμαρτάνοντες εἰς τοὺς 
ἀδελφούς, καὶ τύπτοντες αὐτῶν τὴν συνείδησιν ἀσθενοῦσαν, 

Ὗ Ν ε Φ 13 , Ἷ σι , Ν 
εἰς χριστὸν ἁμαρτάνετε. "Διόπερ εἰ βρῶμα σκανδαλίζει τὸν 
ἀδελφόν μου, οὐ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν 
5 ἿΝ, ,ὔ 
ἀδελφόν μου σκανδαλίσω. 


Οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος; Οὐκ εἰμὶ ἐλεύθερος; Οὐχὶ Ἰησοῦν 
0 χριστὸν τὸν κύριον ἡμῶν ἑώρακα; Οὐ τὸ ἔργον μου ὑμεῖς 
ἐστε ἐν κυρίῳ; 2 Εἰ ἄλλοις οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος, ἀλλά γε ὑμῖν 
εἰμι: ἣ γὰρ σφραγὶς τῆς ἐμῆς ἀποστολῆς ὑμεῖς ἐστε ἐν κυρίῳ. 
3 Ἢ ἐμὴ ἀπολογία τοῖς ἐμὲ ἀνακρίνουσιν αὕτη ἐστίν. “Μὴ οὐκ 
ἔχομεν ἐξουσίαν φαγεῖν καὶ πιεῖν; “ Μὴ οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν 
ἀδελφὴν γυναῖκα περιάγειν, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἀπόστολοι, καὶ οἱ 
ἀδελφοὶ τοῦ κυρίου, καὶ Κηφᾶς; 5 Ἢ μόνος ἐγὼ καὶ Βαρνάβας 
οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν τοῦ μὴ ἐργάζεσθαι; 7Τίς στρατεύεται 
ἰδίοις ὀψωνίοις ποτέ; Τίς φυτεύει ἀμπελῶνα, καὶ ἐκ τοῦ καρποῦ 
αὐτοῦ οὐκ ἐσθίει; Ἢ τίς ποιμαίνει ποίμνην, καὶ ἐκ τοῦ 
γάλακτος τῆς ποίμνης οὐκ ἐσθίει; ὃ Μὴ κατὰ ἄνθρωπον ταῦτα 
λαλῶ; Ἢ οὐχὶ καὶ ὁ νόμος ταῦτα λέγει; 5 Ἐν γὰρ τῷ “᾿Μωῦσέως" 
νόμῳ γέγραπται, Οὐ φιμώσεις βοῦν ἀλοῶντα. Μὴ τῶν βοῶν 
μέλει τῷ θεῷ; 15 Ἢ δι᾽ ἡμᾶς πάντως λέγει; Δι᾿ ἡμᾶς γὰρ 
ἐγράφη, ὅτι ἐπ᾽ ἐλπίδι ὀφείλει ὁ ἀροτριῶν ἀροτριᾷν, καὶ ὁ 
ἀλοῶν τῆς ἐλπίδος αὐτοῦ μετέχειν ἐπ᾽ ἐλπίδι. 11 Εἰ ἡμεῖς ὑμῖν 


8.8 παρίστησιν 4 παραστήσει 9.1 ἑώρακα «ἑόρακα 
8.8 γὰρ ἐὰν φάγωμεν περισσεύομεν 9.2 τῆς ἐμῆς «μου τῆς 
οὔτε ἐὰν μὴ φάγωμεν 9.3 αὕτη ἐστίν « ἐστιν αὕτη 
ὑστερούμεθα ὁ ἐὰν μὴ φάγωμεν 9.4 πιεῖν ς πεῖν 
ὑστερούμεθα οὔτε ἐὰν φάγωμεν 9.6 τοῦς-- 
περισσεύομεν 9.70 ἐκτοῦ καρποῦ «τὸν καρπὸν 
89 μήπως «μήπως 9.8 οὐχὶ -ς-- 
8.9 ἀσθενοῦσιν ς ἀσθενέσιν 9.8 λέγει «οὐ λέγει 
8.11 Καὶ ἀπολεῖται ς Ἀπόλλυται γὰρ 9.9 φιμώσεις ὁ κημώσεις 
8.11 ἀδελφὸς ἐπὶ « ἐν 9.10 ἐπ᾽ ἐλπίδι ὀφείλει ς ὀφείλει ἐπ᾿ 
8.11 γνώσει φ γνώσει ὁ ἀδελφὸς ἐλπίδι 
9.1 ἀπόστολος; Οὐκ εἰμὶ ἐλεύθερος; ὁ 9.10 τῆς ἐλπίδος αὐτοῦ μετέχειν ἐπ᾽ 
ἐλεύθερος; Οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος; ἐλπίδι ς ἐπ᾿ ἐλπίδι τοῦ μετέχειν 
9.1 χριστὸν ὁ 


288 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 


τὰ πνευματικὰ ἐσπείραμεν, μέγα εἰ ἡμεῖς ὑμῶν τὰ σαρκικὰ 
θερίσομεν; [2 Εἰ ἄλλοι τῆς ἐξουσίας ὑμῶν μετέχουσιν, οὐ 
μᾶλλον ἡμεῖς; Ἀλλ᾽ οὐκ ἐχρησάμεθα τῇ ἐξουσίᾳ ταύτῃ, ἀλλὰ 
πάντα στέγομεν, ἵνα μὴ ἐγκοπήν τινα δῶμεν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ 
χριστοῦ. 5 Οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ τὰ ἱερὰ ἐργαζόμενοι ἐκ τοῦ ἱεροῦ 
ἐσθίουσιν, οἱ τῷ θυσιαστηρίῳ προσεδρεύοντες τῷ 
θυσιαστηρίῳ συμμερίζονται; ᾿" Οὕτως καὶ ὁ κύριος διέταξεν 
τοῖς τὸ εὐαγγέλιον καταγγέλλουσιν ἐκ τοῦ εὐαγγελίου ζῇν. 
15 Ἐγὼ δὲ οὐδενὶ ἐχρησάμην τούτων - οὐκ ἔγραψα δὲ ταῦτα ἵνα 
οὕτως γένηται ἐν ἐμοί: καλὸν γάρ μοι μᾶλλον ἀποθανεῖν, ἢ τὸ 
καύχημά μου ἵνα τις κενώσῃ. 15 Ἐὰν γὰρ εὐαγγελίζωμαι, οὐκ 
ἔστιν μοι καύχημα: ἀνάγκη γάρ μοι ἐπίκειται: οὐαὶ δέ μοι 
ἐστίν, ἐὰν μὴ εὐαγγελίζωμαι. 17 Εἰ γὰρ ἑκὼν τοῦτο πράσσω, 
μισθὸν ἔχω" εἰ δὲ ἄκων, οἰκονομίαν πεπίστευμαι. 8 Τίς οὖν μοί 
ἐστιν ὁ μισθός; Ἵνα εὐαγγελιζόμενος ἀδάπανον θήσω τὸ 
εὐαγγέλιον τοῦ χριστοῦ, εἰς τὸ μὴ καταχρήσασθαι τῇ ἐξουσίᾳ 
μοῦ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. 15 Ἐλεύθερος γὰρ ὦν ἐκ πάντων, πᾶσιν 
ἐμαυτὸν ἐδούλωσα, ἵνα τοὺς πλείονας κερδήσω. 2 Καὶ 
ἐγενόμην τοῖς Ἰουδαίοις ὡς Ἰουδαῖος, ἵνα Ἰουδαίους 
κερδήσω- τοῖς ὑπὸ νόμον ὡς ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον 
κερδήσω- 2) τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, μὴ ὧν ἄνομος θεῷ ἀλλ᾽ 
ἔννομος χριστῷ, ἵνα κερδήσω ἀνόμους. 22 Ἐγενόμην τοῖς 
ἀσθενέσιν ὡς ἀσθενής, ἵνα τοὺς ἀσθενεῖς κερδήσω. Τοῖς πᾶσιν 
γέγονα τὰ πάντα, ἵνα πάντως τινὰς σώσω. 2) Τοῦτο δὲ ποιῶ διὰ 
τὸ εὐαγγέλιον, ἵνα συγκοινωνὸς αὐτοῦ γένωμαι. 2 Οὐκ οἴδατε 
ὅτι οἱ ἐν σταδίῳ τρέχοντες πάντες μὲν τρέχουσιν, εἷς δὲ 
λαμβάνει τὸ βραβεῖον; Οὕτως τρέχετε, ἵνα καταλάβητε. 2 Πᾶς 
δὲ ὁ ἀγωνιζόμενος πάντα ἐγκρατεύεται. ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἵνα 
φθαρτὸν στέφανον λάβωσιν, ἡμεῖς δὲ ἄφθαρτον. 25 Ἐγὼ τοίνυν 
οὕτως τρέχω ὡς οὐκ ἀδήλως: οὕτως πυκτεύω, ὡς οὐκ ἀέρα 


9.12 ἐξουσίας ὑμῶν ς ὑμῶν ἐξουσίας 9.18 μοί «μού 
9.12 ἐγκοπήν τινα «τινα ἐγκοπὴν 9.18 τοῦ χριστοῦ «-- 
9.13 ἐκ φ[τὰ] ἐκ 9.20 ὡς ὑπὸ νόμον ς ὡς ὑπὸ νόμον μὴ 
9.13 προσεδρεύοντες « παρεδρεύοντες ἂν αὐτὸς ὑπὸ νόμον 
9.15 οὐδενὶ ἐχρησάμην « οὐ κέχρημαι 9.21 θεῷ «θεοῦ 
οὐδενὶ 9.21 χριστῷ «χριστοῦ 
9.15 ἵνατις κενώσῃ « οὐδεὶς κενώσει 9.21 κερδήσω « κερδάνω τοὺς 
9.16 δέ «γάρ 9.22 ὡς-ς-- 
9.16 μὴ εὐαγγελίζωμαι « μὴ 9.22 τὰ ς-- 
εὐαγγελίσωμαι 9.23 Τοῦτο «πάντα 


389 


9.12 - 9.26 


9.27 - 10.17 ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 


δέρων- 2) ἀλλ᾽ ὑπωπιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ, μήπως, 
ἄλλοις κηρύξας, αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι. 


Ι Οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὅτι οἱ πατέρες ἡμῶν 
0 πάντες ὑπὸ τὴν νεφέλην ἦσαν, καὶ πάντες διὰ τῆς 
θαλάσσης διῆλθον, 2 καὶ πάντες εἰς τὸν Μωῦσῆν ἐβαπτίσαντο 
ἐν τῇ νεφέλῃ καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ, " καὶ πάντες τὸ αὐτὸ βρῶμα 


{καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πόμα πνευματικὸν 


πνευματικὸν ἔφαγον, 
ἔπιον - ἔπινον γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας: ἣ δὲ 
πέτρα ἦν ὁ χριστός. “ Αλλ᾽ οὐκ ἐν τοῖς πλείοσιν αὐτῶν 
εὐδόκησεν ὁ θεός: κατεστρώθησαν γὰρ ἐν τῇ ἐρήμῳ. “ Ταῦτα δὲ 
τύποι ἡμῶν ἐγενήθησαν, εἰς τὸ μὴ εἶναι ἡμᾶς ἐπιθυμητὰς 
κακῶν, καθὼς κἀκεῖνοι ἐπεθύμησαν. 7 Μηδὲ εἰδωλολάτραι 
γίνεσθε, καθώς τινες αὐτῶν ὥσπερ γέγραπται, Ἐκάθισεν ὁ 
λαὸς φαγεῖν καὶ πιεῖν, καὶ ἀνέστησαν παίζειν. ὃ Μηδὲ 
πορνεύωμεν, καθώς τινες αὐτῶν ἐπόρνευσαν, καὶ ἔπεσον ἐν 
μιᾷ ἡμέρᾳ εἴκοσι τρεῖς χιλιάδες. “ Μηδὲ ἐκπειράζωμεν τὸν 
χριστόν, καθὼς καί τινες αὐτῶν ἐπείρασαν, καὶ ὑπὸ τῶν ὄφεων 
ἀπώλοντο. Μηδὲ γογγύζετε, καθὼς καί τινες αὐτῶν 
ἐγόγγυσαν, καὶ ἀπώλοντο ὑπὸ τοῦ ὀλοθρευτοῦ. [' Ταῦτα δὲ 
πάντα τύποι συνέβαινον ἐκείνοις: ἐγράφη δὲ πρὸς νουθεσίαν 
ἡμῶν, εἰς οὺς τὰ τέλη τῶν αἰώνων κατήντησεν. 12 Ὥστε ὁ 
δοκῶν ἑστάναι, βλεπέτω μὴ πέσῃ. 15 Πειρασμὸς ὑμᾶς οὐκ 
εἴληφεν εἰ μὴ ἀνθρώπινος: πιστὸς δὲ ὁ θεός, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς 
πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε, ἀλλὰ ποιήσει σὺν τῷ πειρασμῷ 
καὶ τὴν ἔκβασιν, τοῦ δύνασθαι ὑμᾶς ὑπενεγκεῖν. 


14 , ᾽ ᾿ , Ε τ - ᾽ ψ᾽ 
Διόπερ, ἀγαπητοί μου, φεύγετε ἀπὸ τῆς εἰδωλολατρείας. 
15: Ψ' ,ὕ, ’, : φὰν Τὰ 16 ἊΣ ᾧ,. - 
Ως φρονίμοις λέγω, κρίνατε ὑμεῖς ὅ φημι. ᾿ Τὸ ποτήριον τῆς 
εὐλογίας ὃ εὐλογοῦμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ αἵματος τοῦ χριστοῦ 
ἐστίν; Τὸν ἄρτον ὃν κλῶμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ σώματος τοῦ 
χριστοῦ ἐστίν; ᾿7 Ὅτι εἷς ἄρτος, ἕν σῶμα, οἱ πολλοί ἐσμεν. οἱ 


9.27 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 10.9 καίτινες «τινες 
9.27 μήπως « μήπως 10.9 ἀπώλοντο « ἀπώλλυντο 
10.1 δὲ «γὰρ 10.10 καθὼς καί ς καθάπερ 
10.2 ἐβαπτίσαντο ς ἐβαπτίσθησαν 10.11 πάντα τύποι συνέβαινον Ὁ 
10.3 βρῶμα πνευματικὸν «ὁ τυπικῶς συνέβαινεν 
πνευματικὸν βρῶμα 10.11 κατήντησεν Φ κατήντηκεν 
10.4 πόμα πνευματικὸν ἔπιον ς 10.13 ὑμᾶς ὑπενεγκεῖν φΦ ὑπενεγκεῖν 
πνευματικὸν ἔπιον πόμα 10.14 εἰδωλολατρείας Φ εἰδωλολατρίας 
10.4 δὲ πέτρα « πέτρα δὲ 10.16 τοῦ αἵματος τοῦ χριστοῦ ἐστίν ὁ 
10.7 πιεῖν ς πεῖν ἐστὶν τοῦ αἵματος τοῦ χριστοῦ 


10.8 ἔπεσον ἐν « ἔπεσαν 


390 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 10.18 - 10.33 


γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν. δ Βλέπετε τὸν 
Ἰσραὴλ κατὰ σάρκα- οὐχὶ οἱ ἐσθίοντες τὰς θυσίας κοινωνοὶ 
τοῦ θυσιαστηρίου εἰσίν; 15 Τί οὖν φημι; Ὅτι εἴδωλόν τί ἐστιν; 
Ἢ ὅτι εἰδωλόθυτόν τί ἐστιν; 29 ᾿Αλλ᾽ ὅτι ἃ θύει τὰ ἔθνη, 
δαιμονίοις θύει, καὶ οὐ θεῷ- οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς κοινωνοὺς τῶν 
δαιμονίων γίνεσθαι. 2: Οὐ δύνασθε ποτήριον κυρίου πίνειν καὶ 
ποτήριον δαιμονίων οὐ δύνασθε τραπέζης κυρίου μετέχειν 
καὶ τραπέζης δαιμονίων. 22 Ἢ παραζηλοῦμεν τὸν κύριον; Μὴ 
ἰσχυρότεροι αὐτοῦ ἐσμέν; 

25 Πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει. Πάντα μοι 
ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα οἰκοδομεῖ. 2Ζ'᾿ Μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ 
ζητείτω, ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου ἕκαστος. 2 Πᾶν τὸ ἐν μακέλλῳ 
πωλούμενον ἐσθίετε, μηδὲν ἀνακρίνοντες διὰ τὴν συνείδησιν - 
26 Τοῦ γὰρ κυρίου ἣ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. 727) Εἰ δέ τις καλεῖ 
ὑμᾶς τῶν ἀπίστων, καὶ θέλετε πορεύεσθαι, πᾶν τὸ 
παρατιθέμενον ὑμῖν ἐσθίετε, μηδὲν ἀνακρίνοντες διὰ τὴν 
συνείδησιν. 28 Ἐὰν δέ τις ὑμῖν εἴπῃ, Τοῦτο εἰδωλόθυτόν ἐστιν, 
μὴ ἐσθίετε δι᾽ ἐκεῖνον τὸν μηνύσαντα καὶ τὴν συνείδησιν : Τοῦ 
γὰρ κυρίου ἣ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. 2 Συνείδησιν δὲ λέγω, 
οὐχὶ τὴν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἑτέρου ἵνα τί γὰρ ἣ ἐλευθερία 
μου κρίνεται ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; ἦ Εἰ ἐγὼ χάριτι μετέχω, 
τί βλασφημοῦμαι ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαριστῶ; 5} Εἴτε οὖν ἐσθίετε, 
εἴτε πίνετε, εἴτε τι ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν θεοῦ ποιεῖτε. 
32 ᾿Απρόσκοποι γίνεσθε καὶ Ἰουδαίοις καὶ Ἕλλησιν καὶ τῇ 
35 καθὼς κἀγὼ πάντα πᾶσιν ἀρέσκω, μὴ 
ζητῶν τὸ ἐμαυτοῦ συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα 
σωθῶσιν. 


ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ: 


10.18 οὐχὶ «οὐχ 10.24 ἕκαστος «--- 

10.19 εἴδωλόν ς εἰδωλόθυτόν 10.26 γὰρ κυρίου « κυρίου γὰρ 

10.19 εἰδωλόθυτόν ς εἴδωλόν 10.27 δέ ς--- 

10.20 θύει τὰ ἔθνη δαιμονίοις θύει ὁ 10.28 εἰδωλόθυτόν « ἱερόθυτόν 
θύουσιν δαιμονίοις 10.28 Τοῦ γὰρ κυρίου ἣ γῆ καὶ τὸ 

10.20 θεῷ « θεῷ [θύουσιν] πλήρωμα αὐτῆς «--- 

10.23 Πάντα μοι ἔξεστιν ἀλλ᾽ οὐ πάντα 10.29 ἵνα τί « ἱνατί 
συμφέρει Πάντα μοι ἔξεστιν ς 10.32 γίνεσθε καὶ Ἰουδαίοις « καὶ 
Πάντα ἔξεστιν ἀλλ᾽ οὐ πάντα Ἰουδαίοις γίνεσθε 
συμφέρει Πάντα ἔξεστιν 10.33 συμφέρον ὁ σύμφορον 


3291 


11.1 - 11.20 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


Ι Ι Μιμηταί μου γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ χριστοῦ. 


2 Ἐπαινῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ὅτι πάντα μου μέμνησθε, 
Ἄ, Ν , - “-“ ᾿Ν, , , 3 , Ν 
καὶ καθὼς παρέδωκα ὑμῖν τὰς παραδόσεις κατέχετε. ὁ Θέλω δὲ 
ὑμᾶς εἰδέναι, ὅτι παντὸς ἀνδρὸς ἣ κεφαλὴ ὁ χριστός ἐστιν- 
Ν 1 Γ ς Ἂ , Ἂς Ἂν [αὶ : , 4 ΄-» 
κεφαλὴ δὲ γυναικός, ὁ ἀνήρ: κεφαλὴ δὲ χριστοῦ, ὁ θεός. Πᾶς 
ἀνὴρ προσευχόμενος ἢ προφητεύων, κατὰ κεφαλῆς ἔχων, 
καταισχύνει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. "Πᾶσα δὲ γυνὴ 
προσευχομένη ἢ προφητεύουσα ἀκατακαλύπτῳ τῇ κεφαλῇ, 
καταισχύνει τὴν κεφαλὴν ἑαυτῆς. ἕν γάρ ἐστιν καὶ τὸ αὐτὸ τῇ 
ἐξυρημένῃ. “Εἰ γὰρ οὐ κατακαλύπτεται γυνή, καὶ κειράσθω- εἰ 
δὲ αἰσχρὸν γυναικὶ τὸ κείρασθαι ἢ ξυρᾶσθαι, 
, ν ἅν, ἂν χ Ν ᾽ 3 , 
κατακαλυπτέσθω. Ανὴρ μὲν γὰρ οὐκ ὀφείλει 
,ὔ Ν , 5 Ν Ν ,ὕ ΄-΄ 
κατακαλύπτεσθαι τὴν κεφαλήν, εἰκὼν καὶ δόξα θεοῦ 
- ’, Ν Ν , 5 , Ἄ: 8 ψ.. ’, ΕΣ ν, Ν 3 
ὑπάρχων. γυνὴ δὲ δόξα ἀνδρός ἐστιν. ὃ Οὐ γάρ ἐστιν ἀνὴρ ἐκ 
, 5 ὍΝ Ων ΕΣ ἊΨ ,’ 9 Ἂς ᾿ ἐ ΕΣ , ᾿ “ 
γυναικός, ἀλλὰ γυνὴ ἐξ ἀνδρός: “ καὶ γὰρ οὐκ ἐκτίσθη ἀνὴρ 
διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄνδρα: " διὰ τοῦτο 
ὀφείλει ἣ γυνὴ ἐξουσίαν ἔχειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διὰ τοὺς 
ἀγγέλους. 1 Πλὴν οὔτε ἀνὴρ χωρὶς γυναικός, οὔτε γυνὴ χωρὶς 
ἀνδρός, ἐν κυρίῳ. 12 Ὥσπερ γὰρ ἣ γυνὴ ἐκ τοῦ ἀνδρός, οὕτως 
καὶ ὁ ἀνὴρ διὰ τῆς γυναικός, τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ. 5 Ἐν 
ὑμῖν αὐτοῖς κρίνατε- πρέπον ἐστὶν γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ 
θεῷ προσεύχεσθαι; "5 Ἢ οὐδὲ αὐτὴ ἡ φύσις διδάσκει ὑμᾶς, ὅτι 
ἀνὴρ μὲν ἐὰν κομᾷ, ἀτιμία αὐτῷ ἐστίν; 1 Γυνὴ δὲ ἐὰν κομᾷ, 
δόξα αὐτῇ ἐστίν. Ὅτι ἣ κόμη ἀντὶ περιβολαίου δέδοται. ὁ Εἰ 
δέ τις δοκεῖ φιλόνεικος εἶναι, ἡμεῖς τοιαύτην συνήθειαν οὐκ 
ἔχομεν, οὐδὲ αἱ ἐκκλησίαι τοῦ θεοῦ. 


"Τοῦτο δὲ παραγγέλλων οὐκ ἐπαινῶ, ὅτι οὐκ εἰς τὸ 
κρεῖττον ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἧττον συνέρχεσθε. δ Πρῶτον μὲν γὰρ 
συνερχομένων ὑμῶν ἐν ἐκκλησίᾳ, ἀκούω σχίσματα ἐν ὑμῖν 
ὑπάρχειν, καὶ μέρος τι πιστεύω. ᾽" Δεῖ γὰρ καὶ αἱρέσεις ἐν ὑμῖν 
εἶναι, ἵνα οἱ δόκιμοι φανεροὶ γένωνται ἐν ὑμῖν. 
20 Συνερχομένων οὖν ὑμῶν ἐπὶ τὸ αὐτό, οὐκ ἔστιν κυριακὸν 


11.2 ἀδελφοί «--- 11.14 Ἢ οὐδὲ αὐτὴ ἣ φύσις « οὐδὲ ἣ 

11.3 χριστοῦ «τοῦ χριστοῦ φύσις αὐτὴ 

11.5 ἑαυτῆς . αὐτῆς 11.15 δέδοται ς δέδοται [αὐτῇ] 

11.7 γυνὴ « ἣ γυνὴ 11.17 κρεῖττον ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἧττον ὁ 

11.11 ἀνὴρ χωρὶς γυναικός οὔτε γυνὴ κρεῖσσον ἀλλὰ εἰς τὸ ἧσσον 
χωρὶς ἀνδρός 4 γυνὴ χωρὶς 11.19 οἱ « [καὶ] οἱ 


ἀνδρὸς οὔτε ἀνὴρ χωρὶς γυναικὸς 


392 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 


δεῖπνον φαγεῖν. 2: Ἕκαστος γὰρ τὸ ἴδιον δεῖπνον προλαμβάνει 
ἐν τῷ φαγεῖν, καὶ ὃς μὲν πεινᾷ, ὃς δὲ μεθύει. 22 Μὴ γὰρ οἰκίας 
οὐκ ἔχετε εἰς τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν; Ἢ τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ 
καταφρονεῖτε, καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ ἔχοντας; Τί ὑμῖν 
εἴπω; ᾿Ἐπαινέσω ὑμᾶς ἐν τούτῳ; Οὐκ ἐπαινῶ. 2. Ἐγὼ γὰρ 
παρέλαβον ἀπὸ τοῦ κυρίου, ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν, ὅτι ὁ κύριος 
Ἰησοῦς ἐν τῇ νυκτὶ ἣ παρεδίδοτο ἔλαβεν ἄρτον, 2 
εὐχαριστήσας ἔκλασεν, καὶ εἶπεν, Λάβετε, φάγετε, Τοῦτό μού 
ἐστιν τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κλώμενον - τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν 
ἐμὴν ἀνάμνησιν. 2 .ΩὩσαύτως καὶ τὸ ποτήριον, μετὰ τὸ 
δειπνῆσαι, λέγων, Τοῦτο τὸ ποτήριον ἣ καινὴ διαθήκη ἐστὶν ἐν 


δ 
και 


τῷ ἐμῷ αἵματι: τοῦτο ποιεῖτε, ὁσάκις ἂν πίνητε, εἰς τὴν ἐμὴν 
ἀνάμνησιν. 25 Ὁσάκις γὰρ ἂν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ 
ποτήριον τοῦτο πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ κυρίου καταγγέλλετε 
"» ἐξε. υἷς μ 27 -“ εν Ν Π , Ν "᾿, “- ὉΝ , 
ἄχρι οὗ ἂν ἔλθῃ. Τ΄ Ὥστε ὃς ἂν ἐσθίῃ τὸν ἄρτον τοῦτον ἢ πίνῃ 
τὸ ποτήριον τοῦ κυρίου ἀναξίως τοῦ κυρίου, ἔνοχος ἔσται τοῦ 
σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ κυρίου. 28 Δοκιμαζέτω δὲ 
ἄνθρωπος ἑαυτόν, καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω, καὶ ἐκ τοῦ 
ποτηρίου πινέτω. 2 Ὃ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων ἀναξίως, κρίμα 
ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, μὴ διακρίνων τὸ σῶμα τοῦ κυρίου. 
30 Διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι, καὶ 
κοιμῶνται ἱκανοί. } Εἰ γὰρ ἑαυτοὺς διεκρίνομεν, οὐκ ἂν 
2 , ἜΡΙΑ Φ, ἌΣ ΤΕ Ν ὅ, , .-“ ΝΝ 
ἐκρινόμεθα. ὅ“ Κρινόμενοι δέ, ὑπὸ κυρίου παιδευόμεθα, ἵνα μὴ 
Ν π᾿ , σ᾿ 33. 3 , 

σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν. ὥστε, ἀδελφοί μου, 
συνερχόμενοι εἰς τὸ φαγεῖν, ἀλλήλους ἐκδέχεσθε. 7:Εἰ δέ τις 
πεινᾷ, ἐν οἴκῳ ἐσθιέτω ἵνα μὴ εἰς κρίμα συνέρχησθε. Τὰ δὲ 
λοιπά, ὡς ἂν ἔλθω, διατάξομαι. 


Περὶ δὲ τῶν πνευματικῶν, ἀδελφοί, οὐ θέλω ὑμᾶς 
ἤ “ 2 ,νὉ .«“ .«“ " ἐπ Ν ν » ν 
ἀγνοεῖν. 7 Οἴδατε ὅτι ὅτε ἔθνη ἦτε πρὸς τὰ εἴδωλα τὰ 


11.22 ὑμῖν εἴπω « εἴπω ὑμῖν 11.27 τοῦτον ς-- 

11.23 παρεδίδοτο ς παρεδίδετο 11.27 ἀναξίως τοῦ κυρίου ὁ ἀναξίως 
11.24 Λάβετε φάγετε «--- 11.29 ἀναξίως «--- 

11.24 κλώμενον .ς-- 11.29 τοῦ κυρίου «--- 

11.25 ἂν « ἐὰν 11.31 γὰρ « δὲ 

11.26 ἂν ἐσθίητε ς ἐὰν ἐσθίητε 11.32 κυρίου « [τοῦ] κυρίου 

11.26 τοῦτο «--- 11.34 δέτις «τις 


11.26 ἂν ἔλθῃ « ἔλθῃ 


393 


11.21 - 12.2 


12.3 - 12.23 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


ἄφωνα, ὡς ἂν ἤγεσθε, ἀπαγόμενοι. Διὸ γνωρίζω ὑμῖν, ὅτι 
οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει ᾿Ανάθεμα Ἰησοῦν. καὶ 
οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν, Κύριον Ἰησοῦν, εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ. 

ὁ Διαιρέσεις δὲ χαρισμάτων εἰσίν, τὸ δὲ αὐτὸ πνεῦμα. " Καὶ 
διαιρέσεις διακονιῶν εἰσίν, καὶ ὁ αὐτὸς κύριος. “Καὶ 
διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσίν, ὁ δὲ αὐτός ἐστιν θεός, ὁ ἐνεργῶν 
τὰ πάντα ἐν πᾶσιν. 7 Ἑκάστῳ δὲ δίδοται ἣ φανέρωσις τοῦ 
πνεύματος πρὸς τὸ συμφέρον. ὃ Ὧ μὲν γὰρ διὰ τοῦ πνεύματος 
δίδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, κατὰ τὸ αὐτὸ 
πνεῦμα: “ ἑτέρῳ δὲ πίστις, ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι: ἄλλῳ δὲ 
χαρίσματα ἰαμάτων ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι: “ἄλλῳ δὲ 
ἐνεργήματα δυνάμεων, ἄλλῳ δὲ προφητεία, ἄλλῳ δὲ 
διακρίσεις πνευμάτων, ἑτέρῳ δὲ γένη γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ 
ἑρμηνεία γλωσσῶν 1! 
αὐτὸ πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται. 


πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἕν καὶ τὸ 


12 Καθάπερ γὰρ τὸ σῶμα ἕν ἐστιν, καὶ μέλη ἔχει πολλά, 
πάντα δὲ τὰ μέλη τοῦ σώματος τοῦ ἑνός, πολλὰ ὄντα, ἕν ἐστιν 
σῶμα: οὕτως καὶ ὁ χριστός. 1) Καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ πνεύματι ἡμεῖς 
πάντες εἰς ἕν σῶμα ἐβαπτίσθημεν, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε 
Ἕλληνες, εἴτε δοῦλοι εἴτε ἐλεύθεροι. καὶ πάντες εἰς ἕν πνεῦμα 
Ἂ ᾿ 14 ἊΙ ν Ν σι “4 "᾿ εν ᾿ Ε ν 
ἐποτίσθημεν. "Καὶ γὰρ τὸ σῶμα οὐκ ἔστιν ἕν μέλος ἀλλὰ 

,’ ΤᾺ Ὦ Ν “᾿, ἕ ς .«“, 8, ψι Αι γ᾽ Ἂ, δι τᾶς, “5. ΄- 
πολλά. '" Ἐὰν εἴπῃ ὁ πούς, Ὅτι οὐκ εἰμὶ χείρ, οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ 
σώματος: οὐ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ σώματος; 'ὁ Καὶ ἐὰν 
εἴπῃ τὸ οὖς, Ὅτι οὐκ εἰμὶ ὀφθαλμός, οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ σώματος: 
οὐ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ σώματος; [7 Εἰ ὅλον τὸ σῶμα 
μὰ , διὰὦ- δ ἐς ΓΝ ἐς 3 τὰ ὥς. Φ 9 18 Ν': 
ὀφθαλμός, ποῦ ἣ ἀκοή; Εἰ ὅλον ἀκοή, ποῦ ἣ ὄσφρησις; ὃ Νυνὶ 
δὲ ὁ θεὸς ἔθετο τὰ μέλη ἕν ἕκαστον αὐτῶν ἐν τῷ σώματι, καθὼς 
ἠθέλησεν. 1 Εἰ δὲ ἦν τὰ πάντα ἕν μέλος, ποῦ τὸ σῶμα; Φ᾿'ΝΝῦν 
δὲ πολλὰ μὲν μέλη, ἕν δὲ σῶμα. 2: Οὐ δύναται δὲ ὁ ὀφθαλμὸς 
εἰπεῖν τῇ χειρί, Χρείαν σου οὐκ ἔχω: ἢ πάλιν ἣ κεφαλὴ τοῖς 
ποσίν, Χρείαν ὑμῶν οὐκ ἔχω. 2 ᾿Αλλὰ πολλῷ μᾶλλον τὰ 
δοκοῦντα μέλη τοῦ σώματος ἀσθενέστερα ὑπάρχειν, ἀναγκαῖά 
ἐστιν: 2 καὶ ἃ δοκοῦμεν ἀτιμότερα εἶναι τοῦ σώματος, τούτοις 


12.3 Ἰησοῦν καὶ ς Ἰησοῦς καὶ 12.10 δὲ προφητεία ἄλλῳ δὲ « [δὲ] 
12.3 Κύριον Ἰησοῦν « Κύριος Ἰησοῦς προφητεία ἄλλῳ [δὲ] 
12.6 ἐστιν «ς-- 12.10 δὲ γένη « γένη 
12.9 δὲ πίστις « πίστις 12.12 ἔχει πολλά « πολλὰ ἔχει 
12.9 ἰαμάτων ἐν τῷ αὐτῷ « ἰαμάτων ἐν 12.12 τοῦ ἑνός «--- 

τῷ ἑνὶ 12.13 εἰς ἕν πνεῦμα « ἕν πνεῦμα 


3294 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 12.24 - 13.10 


τιμὴν περισσοτέραν περιτίθεμεν: καὶ τὰ ἀσχήμονα ἡμῶν 
εὐσχημοσύνην περισσοτέραν ἔχει: “'᾿ τὰ δὲ εὐσχήμονα ἡμῶν οὐ 
χρείαν ἔχει: ἀλλ᾽ ὁ θεὸς συνεκέρασεν τὸ σῶμα, τῷ ὑστεροῦντι 
περισσοτέραν δοὺς τιμήν, Φ'᾿ ἵνα μὴ ἢ σχίσματα ἐν τῷ σώματι, 
ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ὑπὲρ ἀλλήλων μεριμνῶσιν τὰ μέλη. 2 Καὶ εἴτε 
πάσχει ἕν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη. εἴτε δοξάζεται ἕν 
, , ψ ν ᾿ 27:2 “ » 5 κι 
μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη. “’ Ὑμεῖς δέ ἐστε σῶμα 
ἴον Ν ᾿ὴ Ἄ γ᾿ 28 Ν [2 Ν "᾽ Ξ Ν 93 “- 
χριστοῦ, καὶ μέλη ἐκ μέρους. 25 Καὶ οὺς μὲν ἔθετο ὁ θεὸς ἐν τῇ 
ἐκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον 
διδασκάλους, ἔπειτα δυνάμεις, εἰτα χαρίσματα ἰαμάτων, 
5 ᾿ Ψ , σι 29 ᾿Ἶ 3 
ἀντιλήψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν. “Μὴ πάντες 
ἀπόστολοι; Μὴ πάντες προφῆται; Μὴ πάντες διδάσκαλοι; Μὴ 
πάντες δυνάμεις; ᾿᾿ Μὴ πάντες χαρίσματα ἔχουσιν ἰαμάτων; 
Μὴ πάντες γλώσσαις λαλοῦσιν; Μὴ πάντες διερμηνεύουσιν; 
31 7 Χι - δὲ ν , » [, Κ ἊΝ τ» θ᾽ 
ἡηλοῦτε δὲ τὰ χαρίσματα τὰ κρείττονα. Καὶ ἔτι κα 
ς Ἂς ΑΝ Ν ς “ ,ὔ 
ὑπερβολὴν ὁδὸν ὑμῖν δείκνυμι. 


Ι Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν 
2 ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ 
κύμβαλον ἀλαλάζον. 2 αὶ ἐὰν ἔχω προφητείαν, καὶ εἰδῶ τὰ 
μυστήρια πάντα καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν 
πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι. 
3 Καὶ ἐὰν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ 
σῶμά μου ἵνα ᾿καυθήσωμαι,, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν καυθήσομαι 
ὠφελοῦμαι. 1 Ἢ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται: ἡ ἀγάπη οὐ 
ζηλοῖ: ἣ ἀγάπη οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, "οὐκ 
ἀσχημονεῖ, οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται 
τὸ κακόν, “ οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ, 
Τπάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει. 
8 Ἢ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει: εἴτε δὲ προφητεῖαι, 
καταργηθήσονται: εἴτε γλῶσσαι, παύσονται: εἴτε γνῶσις, 
καταργηθήσεται. 2 Ἐκ μέρους δὲ γινώσκομεν, καὶ ἐκ μέρους 
προφητεύομεν- [ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τότε τὸ ἐκ μέρους 


12.24 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 13.2 μεθιστάνειν ς μεθιστάναι 

12.24 ὑστεροῦντι ς ὑστερουμένῳ 13.3 Καὶ ἐὰν ψωμίσω ς κἂν ψωμίσω 
12.25 σχίσματα « σχίσμα 13.3. καυθήσωμαι « καυχήσωμαι 
12.26 δοξάζεται ἕν ς« δοξάζεται [ἕν] 13. ζηλοῖ ἣ ἀγάπη « ζηλοῖ [ἣ ἀγάπη] 
12.28 εἶτα « ἔπειτα 13.8 ἐκπίπτει ς πίπτει 

12.28 ἀντιλήψεις ς ἀντιλήμψεις 13.909 δὲ «γὰρ 

12.31 κρείττονα « μείζονα 13.10 τότε «-- 


395 


13.11 - 14.14 ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


Ἁ 11 « “᾿, , ς , 2 , γ 
καταργηθήσεται. ᾿ Ὅτε ἤμην νήπιος, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς 
νήπιος ἐφρόνουν, ὡς νήπιος ἐλογιζόμην - ὅτε δὲ γέγονα ἀνήρ, 
κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου. 12 Βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι᾽ ἐσόπτρου 
ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον ἄρτι γινώσκω 
ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην. 1" Νυνὶ 
δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα- μείζων δὲ τούτων 
ἡ ἀγάπη. 

Ι Ϊ Διώκετε τὴν ἀγάπην: ζηλοῦτε δὲ τὰ πνευματικά, 
μᾶλλον δὲ ἵνα προφητεύητε. 2 Ὁ γὰρ λαλῶν γλώσσῃ 

οὐκ ἀνθρώποις λαλεῖ, ἀλλὰ τῷ θεῷ- οὐδεὶς γὰρ ἀκούει, 

7 χ “ τ 3: ᾿ ,ὔ ἐ ᾿ 
πνεύματι δὲ λαλεῖ μυστήρια.  Ὃ δὲ προφητεύων ἀνθρώποις 
λαλεῖ οἰκοδομὴν καὶ παράκλησιν καὶ παραμυθίαν. 1 Ὃ λαλῶν 
γλώσσῃ ἑαυτὸν οἰκοδομεῖ, ὁ δὲ προφητεύων ἐκκλησίαν 
οἰκοδομεῖ. "Θέλω δὲ πάντας ὑμᾶς λαλεῖν γλώσσαις, μᾶλλον 
δὲ ἵνα προφητεύητε: μείζων γὰρ ὁ προφητεύων ἢ ὁ λαλῶν 
γλώσσαις, ἐκτὸς εἰ μὴ διερμηνεύει, ἵνα ἣ ἐκκλησία οἰκοδομὴν 
λάβῃ. “Νυνὶ δέ, ἀδελφοί, ἐὰν ἔλθω πρὸς ὑμᾶς γλώσσαις 
λαλῶν, τί ὑμᾶς ὠφελήσω, ἐὰν μὴ ὑμῖν λαλήσω ἢ ἐν 
ἀποκαλύψει, ἢ ἐν γνώσει, ἢ ἐν προφητείᾳ ἢ ἐν διδαχῇ; 7 Ὅμως 
τὰ ἄψυχα φωνὴν διδόντα, εἴτε αὐλός, εἴτε κιθάρα, ἐὰν 
διαστολὴν τοῖς φθόγγοις μὴ διδῶ, πῶς γνωσθήσεται τὸ 
3 , ὉΝ ΕἾ , 8 ΝΝ Ν 3.ἃὦ ᾿, Ν 
αὐλούμενον ἢ τὸ κιθαριζόμενον; ὃ Καὶ γὰρ ἐὰν ἄδηλον φωνὴν 
ἰὴ σι , , τ ,ὔ «ὦ .- Ν 
σάλπιγξ δῷ, τίς παρασκευάσεται εἰς πόλεμον; “Οὕτως καὶ 
ὑμεῖς διὰ τῆς γλώσσης ἐὰν μὴ εὔσημον λόγον δῶτε, πῶς 
, Χ ᾿ ᾽»᾽, ΕΥ̓ ἤ ς᾽. “ 

γνωσθήσεται τὸ λαλούμενον; Ἔσεσθε γὰρ εἰς ἀέρα λαλοῦντες. 
Ἰθ Τοσοῦτα, εἰ τύχοι, γένη φωνῶν ἐστὶν ἐν κόσμῳ καὶ οὐδὲν 
αὐτῶν ἄφωνον. ᾿' Ἐὰν οὖν μὴ εἰδῶ τὴν δύναμιν τῆς φωνῆς, 
ἔσομαι τῷ λαλοῦντι βάρβαρος, καὶ ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ βάρβαρος. 
ἸΣοὕτως καὶ ὑμεῖς, ἐπεὶ ζηλωταί ἐστε πνευμάτων, πρὸς τὴν 
οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας ζητεῖτε ἵνα περισσεύητε. 15 Διόπερ ὁ 
λαλῶν γλώσσῃ προσευχέσθω ἵνα διερμηνεύῃ. “3 Ἐὰν γὰρ 


13.11 ὡς νήπιος ἐλάλουν ς ἐλάλουν ὡς 14.5 διερμηνεύει φΦ διερμηνεύῃ 
νήπιος 14.6 Νυνὶ .Νῦν 

13.11 ὡς νήπιος ἐφρόνουν ς« ἐφρόνουν 14.6 ἐν διδαχῇ « [ἐν] διδαχῇ 
ὡς νήπιος 14.7 διδῶ ς δῷ 

13.11 ὡς νήπιος ἐλογιζόμην « 14.8 φωνὴν σάλπιγξ ς σάλπιγξ φωνὴν 
ἐλογιζόμην ὡς νήπιος 14.10 ἐστὶν « εἰσιν 

13.11 δὲ «--- 14.10 αὐτῶν «--- 

14.2 τῷ ς--- 14.13 Διόπερ « Διὸ 

14.5 γὰρ « δὲ 14.14 γὰρ «[γὰρ] 


396 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 14.15 - 14.31 


προσεύχωμαι γλώσσῃ, τὸ πνεῦμά μου προσεύχεται, ὁ δὲ νοῦς 
μου ἄκαρπός ἐστιν. 15 Τί οὖν ἐστίν; Προσεύξομαι τῷ πνεύματι, 
προσεύξομαι δὲ καὶ τῷ νοΐ: ψαλῶ τῷ πνεύματι, ψαλῶ δὲ καὶ τῷ 
νοΐ. 16 Ἐπεὶ ἐὰν εὐλογήσῃς τῷ πνεύματι, ὁ ἀναπληρῶν τὸν 
τόπον τοῦ ἰδιώτου πῶς ἐρεῖ τὸ ᾿Αμὴν ἐπὶ τῇ σῇ εὐχαριστίᾳ, 
ἐπειδὴ τί λέγεις οὐκ οἶδεν; [7 Σὺ μὲν γὰρ καλῶς εὐχαριστεῖς, 
ἀλλ᾽ ὃ ἕτερος οὐκ οἰκοδομεῖται. δ Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου, 
πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶν - 19 ἀλλ᾽ ἐν ἐκκλησίᾳ 
θέλω πέντε λόγους διὰ τοῦ νοός μου λαλῆσαι, ἵνα καὶ ἄλλους 
κατηχήσω, ἢ μυρίους λόγους ἐν γλώσσῃ. 


20 ᾿Αδελφοί, μὴ παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσίν. ἀλλὰ τῇ κακίᾳ 
, “ χ Ν , , 21 » π᾿ , 

νηπιάζετε, ταῖς δὲ φρεσὶν τέλειοι γίνεσθε. 5“ Ἔν τῷ νόμῳ 
γέγραπται ὅτι Ἔν ἑτερογλώσσοις καὶ ἐν χείλεσιν ἑτέροις 
λαλήσω τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ οὐδ᾽ οὕτως εἰσακούσονταί μου, 
λέγει κύριος. 22 Ὥστε αἱ γλῶσσαι εἰς σημεῖόν εἰσιν, οὐ τοῖς 
πιστεύουσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις: ἣ δὲ προφητεία, οὐ τοῖς 
3 , Ε ν “ ,ὔ 23 ΛΔ 5 , Ω 
ἀπίστοις, ἀλλὰ τοῖς πιστεύουσιν. 25 Ἐὰν οὖν συνέλθῃ ἣ 
᾿ ἐὰ - Ν Ν Ἄ: , Α ’, , ΄“- 
ἐκκλησία ὅλη ἐπὶ τὸ αὐτό, καὶ πάντες γλώσσαις λαλῶσιν, 
εἰσέλθωσιν δὲ ἰδιῶται ἢ ἄπιστοι, οὐκ ἐροῦσιν ὅτι μαίνεσθε; 
24. Ν 3 , , ἂν ζ ᾿ " ϑᾺ. 

Ἐὰν δὲ πάντες προφητεύωσιν, εἰσέλθῃ δέ τις ἄπιστος ἢ 
ἰδιώτης, ἐλέγχεται ὑπὸ πάντων, ἀνακρίνεται ὑπὸ πάντων, 
25 καὶ οὕτως τὰ κρυπτὰ τῆς καρδίας αὐτοῦ φανερὰ γίνεται: καὶ 
οὕτως πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον προσκυνήσει τῷ θεῷ ἀπαγγέλλων 
ὅτι θεὸς ὄντως ἐν ὑμῖν ἐστιν. 

26 {οὖν ἐστίν, ἀδελφοί; Ὅταν συνέρχησθε, ἕκαστος ὑμῶν 

Ν "»᾿ Ν "»᾽ ΄΄ "᾿ Ε , "»᾽ 

ψαλμὸν ἔχει, διδαχὴν ἔχει, γλῶσσαν ἔχει, ἀποκάλυψιν ἔχει, 
ε , , Ψ Ν 2 ΩΝ , 27 ᾿, 
ἑρμηνείαν ἔχει. Πάντα πρὸς οἰκοδομὴν γινέσθω. 7 Εἴτε 
γλώσσῃ τις λαλεῖ, κατὰ δύο ἢ τὸ πλεῖστον τρεῖς, καὶ ἀνὰ μέρος, 
καὶ εἷς διερμηνευέτω- 28 ἐὰν δὲ μὴ ἡ διερμηνευτής, σιγάτω ἐν 
ἐκκλησίᾳ- ἑαυτῷ δὲ λαλείτω καὶ τῷ θεῷ. 2 Προφῆται δὲ δύο ἢ 
τρεῖς λαλείτωσαν, καὶ οἱ ἄλλοι διακρινέτωσαν. “ὁ Ἐὰν δὲ 
ἄλλῳ ἀποκαλυφθῇ καθημένῳ, ὁ πρῶτος σιγάτω. ὁ: Δύνασθε 


14.16 εὐλογήσῃς τῷ « εὐλογῇς [ἐν] γλώσσαις 

14.18 μου ς-- 14.25 καὶ οὕτως τὰ « τὰ 

14.18 λαλῶν ς λαλῶ 14.25 Ὁ θεὸς ὄντως ς Ὄντως ὁ θεὸς 
14.19 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ , 14.26 ὑμῶν «-- 

14.19 διὰ τοῦ νοός « τῷ νοΐ 14.26 γλῶσσαν ἔχει ἀποκάλυψιν ὁ 
14.21 ἑτέροις « ἑτέρων ἀποκάλυψιν ἔχει γλῶσσαν 


14.23 γλώσσαις λαλῶσιν ς λαλῶσιν 


397 


14.32 - 15.10 ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


γὰρ καθ᾽ ἕνα πάντες προφητεύειν, ἵνα πάντες μανθάνωσιν, καὶ 
πάντες παρακαλῶνται: 2 
ε ’ 33 ᾽ 2 τ , ς , ἃ ἮΝ, 
ὑποτάσσεται. “Οὐ γάρ ἐστιν ἀκαταστασίας ὁ θεός, ἀλλὰ 
εἰρήνης, ὡς ἐν πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις τῶν ἁγίων. 


καὶ πνεύματα προφητῶν προφήταις 


34. Αἱ γυναῖκες ὑμῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις σιγάτωσαν - οὐ γὰρ 
Ω , ᾽ “ κ Ω ς.ε , ν ΜΠ} 
ἐπιτέτραπται αὐταῖς λαλεῖν, ἀλλ᾽ ὑποτάσσεσθαι, καθὼς καὶ ὁ 
νόμος λέγει. 5 Εἰ δέ τι μαθεῖν θέλουσιν, ἐν οἴκῳ τοὺς ἰδίους 
ἄνδρας ἐπερωτάτωσαν- αἰσχρὸν γάρ ἐστιν γυναιξὶν ἐν 
36 Ἢ ἀφ᾽ ὑμῶν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐξῆλθεν; Ἢ 
εἰς ὑμᾶς μόνους κατήντησεν; 


ἐκκλησίᾳ λαλεῖν. 


57 Ἐΐτις δοκεῖ προφήτης εἶναι ἢ πνευματικός, ἐπιγινωσκέτω 
ἃ γράφω ὑμῖν, ὅτι κυρίου εἰσὶν ἐντολαί. 98 Εἰ δέ τις ἀγνοεῖ, 
ἀγνοέιτω. 


ὅϑυῷστε, ἀδελφοί, ζηλοῦτε τὸ προφητεύειν, καὶ τὸ λαλεῖν 
γλώσσαις μὴ κωλύετε: “πάντα εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν 
γινέσθω. 


7 5 Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον ὃ 


εὐηγγελισάμην ὑμῖν, ὃ καὶ παρελάβετε, ἐν ᾧ καὶ 
ἑστήκατε, 2 δι᾽ οὗ καὶ σῴζεσθε: τίνι λόγῳ εὐηγγελισάμην ὑμῖν, 
εἰ κατέχετε, ἐκτὸς εἰ μὴ εἰκῇ ἐπιστεύσατε. ὁ Παρέδωκα γὰρ 
ὑμῖν ἐν πρώτοις, ὃ καὶ παρέλαβον, ὅτι χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ 
τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς γραφάς: ΄ καὶ ὅτι ἐτάφη. καὶ ὅτι 
ἐγήγερται τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς γραφάς: " καὶ ὅτι ὥφθη 
Κηφᾷ, εἶτα τοῖς δώδεκα: “ἔπειτα ὥφθη ἐπάνω πεντακοσίοις 
ἀδελφοῖς ἐφάπαξ, ἐξ ὧν οἱ πλείους μένουσιν ἕως ἄρτι, τινὲς δὲ 
καὶ ἐκοιμήθησαν: ἔπειτα ὥφθη Ἰακώβῳ, εἶτα τοῖς 
ἀποστόλοις πᾶσιν: ἔσχατον δὲ πάντων, ὡσπερεὶ τῷ 
ἐκτρώματι, ὥφθη κἀμοί. 2 Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἐλάχιστος τῶν 
ἀποστόλων, ὃς οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς καλεῖσθαι ἀπόστολος, διότι 
ἐδίωξα τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ. [9 Χάριτι δὲ θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι, 
καὶ ἣ χάρις αὐτοῦ ἣ εἰς ἐμὲ οὐ κενὴ ἐγενήθη, ἀλλὰ 


14.34 ὑμῶν ---- 14.38 ἀγνοέιτω « ἀγνοεῖται 

14.34 ἐπιτέτραπται ς ἐπιτρέπεται 14.39 ἀδελφοί ς ἀδελφοί [μου] 

14.34 ἀλλ᾽ «ς ἀλλὰ 14.39 γλώσσαις μὴ κωλύετε « μὴ 

14.34 ὑποτάσσεσθαι « κωλύετε γλώσσαις 
ὑποτασσέσθωσαν 14.40 πάντα « πάντα δὲ 

14.35 γυναιξὶν ἐν ἐκκλησίᾳ λαλεῖν ὁ 15.4 τρίτῃ ἡμέρᾳ ὁ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ 
γυναικὶ λαλεῖν ἐν ἐκκλησίᾳ 15.6 πλείους « πλείονες 

14.37 εἰσὶν ἐντολαί ς ἐστὶν ἐντολή 15.6 καὶ ς--- 


398 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 15.11 - 15.29 


περισσότερον αὐτῶν πάντων ἐκοπίασα, οὐκ ἐγὼ δέ, ἀλλ᾽ ἣ 
χάρις τοῦ θεοῦ ἣ σὺν ἐμοί. 1! Εἴτε οὖν ἐγώ, εἴτε ἐκεῖνοι, οὕτως 
κηρύσσομεν καὶ οὕτως ἐπιστεύσατε. 

12 Εἰ δὲ χριστὸς κηρύσσεται ὅτι ἐκ νεκρῶν ἐγήγερται, πῶς 
λέγουσίν τινες ἐν ὑμῖν ὅτι ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν; 1 Εἰ 
δὲ ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν, οὐδὲ χριστὸς ἐγήγερται: [7 εἰ 
δὲ χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, κενὸν ἄρα τὸ κήρυγμα ἡμῶν, κενὴ δὲ 
καὶ ἡ πίστις ὑμῶν. δ Εὑρισκόμεθα δὲ καὶ ψευδομάρτυρες τοῦ 
θεοῦ, ὅτι ἐμαρτυρήσαμεν κατὰ τοῦ θεοῦ ὅτι ἤγειρεν τὸν 
χριστόν, ὃν οὐκ ἤγειρεν, εἴπερ ἄρα νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται. ᾿“ Εἰ 
γὰρ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ χριστὸς ἐγήγερται: ᾿΄ εἰ δὲ 
χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἣ πίστις ὑμῶν - ἔτι ἐστὲ ἐν ταῖς 
ἁμαρτίαις ὑμῶν. 18 Ἄρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν χριστῷ 
ἀπώλοντο. 5 Εἰ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἠλπικότες ἐσμὲν ἐν χριστῷ 
μόνον, ἐλεεινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἐσμέν. 


20 ἢ χ Ἀ 3," οἵ ΕἾ π΄ 3 ἃς ΄- 

Νυνὶ δὲ χριστὸς ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ τῶν 
, ΓΕ: 21» ΝΥ Ν᾽ ς.,Ν 5 τὰ ε , 

κεκοιμημένων ἐγένετο. “ Ἐπειδὴ γὰρ δι᾽ ἀνθρώπου ὁ θάνατος, 
καὶ δι᾽ ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρῶν. 2 Ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ 
Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ χριστῷ πάντες 
ζῳοποιηθήσονται. 22 Ἕκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι: ἀπαρχὴ 
χριστός, ἔπειτα οἱ τοῦ χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ. 2 Εἶτα 
τὸ τέλος, ὅταν παραδῷ τὴν βασιλείαν τῷ θεῷ καὶ πατρί, ὅταν 
καταργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν. 

25 “ ν ΓΝ τ ᾿, ὃ,» - ἐν Α, 
Δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν, ἄχρι οὗ ἄν θῇ πάντας τοὺς 

2 ν ε ν Ν , ᾽ ΄“ 26» ᾿᾿ Ἂν 
ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Εσχατος ἐχθρὸς 

κ“ ᾧ ’ 27 ᾿' Α ἕ , ς ᾿. Ν 4 
καταργεῖται ὁ θάνατος. 7΄ Πάντα γὰρ ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας 
αὐτοῦ. Ὅταν δὲ εἴπῃ ὅτι Πάντα ὑποτέτακται, δῆλον ὅτι ἐκτὸς 
τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα. 28 Ὅταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ 
πάντα, τότε καὶ αὐτὸς ὁ υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι 
αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ἡ ὁ θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν. 

29 Ω Ν ᾿ ἃ ᾿ ε ; ς Ἂς ΄“- ΄“ ᾿ς μὰ 
Ἐπεὶ τί ποιήσουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν; Εἰ 
ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται ὑπὲρ τῶν 


15.10 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 15.21 ὃ ς--- 

15.10 ἣ σὺν « [ἢ] σὺν 15.24 παραδῷ « παραδιδῷ 

15.12 τινες ἐν ὑμῖν « ἐν ὑμῖν τινες 15.25 ἄν «--- 

15.14 τὸ ς« [καὶ] τὸ 15.28 καὶ « [καὶ] 

15.14 δὲ καὶ « καὶ 15.28 θεὸς τὰ ς θεὸς [τὰ] 

15.19 ἠλπικότες ἐσμὲν ἐν χριστῷ «ὁ ἐν 15.29 βαπτίζονται ὑπὲρ τῶν νεκρῶν ὁ 
Χριστῷ ἠλπικότες ἐσμὲν βαπτίζονται ὑπὲρ αὐτῶν 


15.20 ἐγένετο «--- 


3299 


15.30 - 15.49 ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


νεκρῶν; Ὁ Τί καὶ ἡμεῖς κινδυνεύομεν πᾶσαν ὥραν; ὁ Καθ᾿ 
ἡμέραν ἀποθνήσκω, νὴ τὴν ὑμετέραν καύχησιν, ἣν ἔχω ἐν 
χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν. ὅ2Εἰ κατὰ ἄνθρωπον 
ἐθηριομάχησα ἐν Ἐφέσῳ, τί μοι τὸ ὄφελος, εἰ νεκροὶ οὐκ 
ἐγείρονται, Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνήσκομεν. 
33 Μὴ πλανᾶσθε: Φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί. 
34 Ἐκνήψατε δικαίως καὶ μὴ ἁμαρτάνετε: ἀγνωσίαν γὰρ θεοῦ 
τινὲς ἔχουσιν - πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν λέγω. 


35 Αλλ᾽ ἐρεῖ τις, Πῶς ἐγείρονται οἱ νεκροί; Ποίῳ δὲ σώματι 
ἔρχονται; ὁ Ἄφρον, σὺ ὃ σπείρεις, οὐ ζῳοποιεῖται ἐὰν μὴ 
ἀποθάνῃ ὁ) καὶ ὃ σπείρεις, οὐ τὸ σῶμα τὸ γενησόμενον 
σπείρεις, ἀλλὰ γυμνὸν κόκκον, εἰ τύχοι, σίτου ἤ τινος τῶν 
λοιπῶν ὃ ὁ δὲ θεὸς αὐτῷ δίδωσιν σῶμα καθὼς ἠθέλησεν, καὶ 
ἑκάστῳ τῶν σπερμάτων τὸ ἴδιον σῶμα. 5" Οὐ πᾶσα σὰρξ ἣ αὐτὴ 
σάρξ: ἀλλὰ ἄλλη μὲν ἀνθρώπων, ἄλλη δὲ σὰρξ κτηνῶν, ἄλλη 
δὲ ἰχθύων, ἄλλη δὲ πτηνῶν. 2 Καὶ σώματα ἐπουράνια, καὶ 
σώματα ἐπίγεια ἀλλ᾽ ἑτέρα μὲν ἣ τῶν ἐπουρανίων δόξα, ἑτέρα 
δὲ ἡ τῶν ἐπιγείων. 5: Ἄλλη δόξα ἡλίου, καὶ ἄλλη δόξα 
σελήνης, καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων: ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος 
διαφέρει ἐν δόξῃ. ΖΟοὕτως καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. 
Σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ. 2" σπείρεται ἐν 
ἀτιμίᾳ, ἐγείρεται ἐν δόξῃ- σπείρεται ἐν ἀσθενείᾳ, ἐγείρεται ἐν 
δυνάμει: “'᾽ σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα 
πνευματικόν. Ἔστιν σῶμα ψυχικόν, καὶ ἔστιν σῶμα 
πνευματικόν. “Οὕτως καὶ γέγραπται, Ἐγένετο ὁ πρῶτος 
ἄνθρωπος ᾿Αδὰμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν. Ὁ ἔσχατος ᾿Αδὰμ εἰς 
πνεῦμα ζῳοποιοῦν. 25 Ἀλλ᾽ οὐ πρῶτον τὸ πνευματικόν, ἀλλὰ 
τὸ ψυχικόν, ἔπειτα τὸ πνευματικόν. 77 Ὃ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ 
γῆς, χοϊκός: ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ὁ κύριος ἐξ οὐρανοῦ. “5 Οἷος 
ὁ χοϊκός, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί, καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι 
49 


καὶ οἱ ἐπουράνιοι: Τ᾿ καὶ καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ 


χοϊκοῦ, φορέσωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. 


15.31 ἣν « [ἀδελφοί] ἣν 15.39 πτηνῶν « ἰχθύων 

15.34 λέγω « λαλῶ 15.40 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 

15.35 Ἀλλ᾽ ς Ἀλλὰ 15.44 Ἔστιν σῶμα ψυχικόν ς Εἰ ἔστιν 
15.36 Ἄφρον ς Ἄφρων σῶμα ψυχικόν 

15.38 αὐτῷ δίδωσιν « δίδωσιν αὐτῷ 15.44 καὶ ἔστιν σῶμα « ἔστιν καὶ 
15.38 τὸ «ς-- 15.47 ὁ κύριος «--- 

15.39 ἰχθύων ς« σὰρξ πτηνῶν 15.49 φορέσωμεν « φορέσομεν 


400 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ͂ΣΑ 


50 Τρῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα βασιλείαν 
θεοῦ κληρονομῆσαι οὐ δύνανται, οὐδὲ ἣ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν 
κληρονομεῖ. "1 Ἰδού, μυστήριον ὑμῖν λέγω: πάντες μὲν οὐ 
κοιμηθησόμεθα, πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα, "2 ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ 
ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτῃ σάλπιγγι: σαλπίσει γάρ, καὶ οἱ νεκροὶ 
ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι, καὶ ἡμεῖς ἀλλαγησόμεθα. 55 Δεῖ γὰρ 
τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο 
ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν. “Ὅταν δὲ τὸ φθαρτὸν τοῦτο 
ἐνδύσηται ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσηται 
ἀθανασίαν, τότε γενήσεται ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος, Κατεπόθη ὁ 
θάνατος εἰς νῖκος. “Ποῦ σου, Θάνατε, τὸ κέντρον; Ποῦ σου, 
“Ἄδη, τὸ νῖκος; “ἡ Τὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἣ ἁμαρτία ἣ δὲ 
δύναμις τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος: “τῷ δὲ θεῷ χάρις τῷ διδόντι 
ἡμῖν τὸ νῖκος διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ. “ὃ Ὥστε, 
ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἑδραῖοι γίνεσθε, ἀμετακίνητοι, 
περισσεύοντες ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ κυρίου πάντοτε, εἰδότες ὅτι ὁ 
κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστιν κενὸς ἐν κυρίῳ. 


Ι Περὶ δὲ τῆς λογίας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους, ὥσπερ διέταξα 
6 ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Γαλατίας, οὕτως καὶ ὑμεῖς 
ποιήσατε. 2 Κατὰ μίαν σαββάτων ἕκαστος ὑμῶν παρ᾽ ἑαυτῷ 
τιθέτω, θησαυρίζων ὅ τι ἂν εὐοδῶται, ἵνα μή, ὅταν ἔλθω, τότε 
λογίαι γίνωνται. ὁ Ὅταν δὲ παραγένωμαι, οὺς ἐὰν δοκιμάσητε 
δι᾽ ἐπιστολῶν, τούτους πέμψω ἀπενεγκεῖν τὴν χάριν ὑμῶν εἰς 
Ἱερουσαλήμ. “ἐὰν δὲ ἢ ἄξιον τοῦ κἀμὲ πορεύεσθαι, σὺν ἐμοὶ 
πορεύσονται. " Ἐλεύσομαι δὲ πρὸς ὑμᾶς, ὅταν Μακεδονίαν 
διέλθω-: Μακεδονίαν γὰρ διέρχομαι: ὅ πρὸς ὑμᾶς δὲ τυχὸν 
παραμενῶ, ἢ καὶ παραχειμάσω, ἵνα ὑμεῖς με προπέμψητε οὗ 
ἐὰν πορεύωμαι. Οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἄρτι ἐν παρόδῳ ἰδεῖν - 
ἐλπίζω δὲ χρόνον τινὰ ἐπιμεῖναι πρὸς ὑμᾶς, ἐὰν ὁ κύριος 
ἐπιτρέπῃ. ὃ Ἐπιμενῶ δὲ ἐν Ἐφέσῳ ἕως τῆς Πεντηκοστῆς: 
“θύρα γάρ μοι ἀνέῳγεν μεγάλη καὶ ἐνεργής, καὶ ἀντικείμενοι 
πολλοί. 


15.50 δύνανται « δύναται 16.2 ἂν « ἐὰν 

15.51 μὲν ς--- 16.2 λογίαι « λογεῖαι͵ 

15.55 κέντρον Ποῦ σου ἽΑδη τὸ νῖκος ὁ 16.4 ἡ ἄξιον « ἄξιον ἢ 
νῖκος Ποῦ σου Θάνατε τὸ κέντρον 16.7 δὲ «γὰρ 

16.1 δΔογίας « λογείας 16.7 ἐπιτρέπῃ « ἐπιτρέψῃ 


16.2 σαββάτων « σαββάτου 


401 


15.50 - 16.9 


16.10 - 16.24 ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣΑ 


10 Ἐὰν δὲ ἔλθῃ Τιμόθεος, βλέπετε ἵνα ἀφόβως γένηται πρὸς 
ὑμᾶς: τὸ γὰρ ἔργον κυρίου ἐργάζεται ὡς καὶ ἐγώ. 1: Μή τις οὖν 
αὐτὸν ἐξουθενήσῃ- προπέμψατε δὲ αὐτὸν ἐν εἰρήνῃ, ἵνα ἔλθῃ 
πρός με: ἐκδέχομαι γὰρ αὐτὸν μετὰ τῶν ἀδελφῶν. ͵2 Περὶ δὲ 
᾿Απολλὼ τοῦ ἀδελφοῦ, πολλὰ παρεκάλεσα αὐτὸν ἵνα ἔλθῃ 
πρὸς ὑμᾶς μετὰ τῶν ἀδελφῶν: καὶ πάντως οὐκ ἦν θέλημα ἵνα 
νῦν ἔλθῃ, ἐλεύσεται δὲ ὅταν εὐκαιρήσῃ. 

ἰβγρηγορεῖτε, στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἀνδρίζεσθε, 
κραταιοῦσθε. “Πάντα ὑμῶν ἐν ἀγάπῃ γινέσθω. 

᾿5 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί --- οἴδατε τὴν οἰκίαν 
Στεφανᾷ, ὅτι ἐστὶν ἀπαρχὴ τῆς Ἀχαΐας, καὶ εἰς διακονίαν τοῖς 
ἁγίοις ἔταξαν ἑαυτούς --- ἵνα καὶ ὑμεῖς ὑποτάσσησθε τοῖς 
τοιούτοις, καὶ παντὶ τῷ συνεργοῦντι καὶ κοπιῶντι. 17 Χαίρω δὲ 
ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ Στεφανᾶ καὶ Φουρτουνάτου καὶ Ἀχαϊκοῦ, ὅτι 
τὸ ὑμῶν ὑστέρημα οὗτοι ἀνεπλήρωσαν. 8 Ἀνέπαυσαν γὰρ τὸ 
ἐμὸν πνεῦμα καὶ τὸ ὑμῶν - ἐπιγινώσκετε οὖν τοὺς τοιούτους. 


19 ᾿Ασπάζονται ὑμᾶς αἱ ἐκκλησίαι τῆς Ἀσίας: ἀσπάζονται 
ὑμᾶς ἐν κυρίῳ πολλὰ ᾿Ακύλας καὶ Πρίσκιλλα, σὺν τῇ κατ᾽ 
3 ΓΦ Ψ , 20 " , ἐ - ε 3 . 
οἶκον αὐτῶν ἐκκλησίᾳ. ““᾿Ασπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀδελφοὶ 
πάντες. Ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ. 


21: ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου. 2 Εἴ τις οὐ φιλεῖ τὸν 
κύριον Ἰησοῦν χριστόν, ἤτω ἀνάθεμα. Μαρὰν ἀθά. 25 Ἢ χάρις 
τοῦ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ μεθ᾽ ὑμῶν. 2, Ἢ ἀγάπη μου μετὰ 


πάντων ὑμῶν ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. Ἀμήν. 


16.10 καὶ ἐγώ « κἀγώ 16.19 Πρίσκιλλα ς Πρίσκα 
16.17 Φουρτουνάτου Φ Φορτουνάτου 16.22 Ἰησοῦν χριστόν «--- 
16.17 ὑμῶν « ὑμέτερον 16.22 Μαρὰν ἀθά «Μαραναθα 
16.19 Ἀσίας ἀσπάζονται ς Ἀσίας 16.23 χριστοῦ «--- 

ἀσπάζεται 16.24 Ἀμήν ς--- 


402 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


αὖλος ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ διὰ θελήματος θεοῦ, καὶ 
Τιμόθεος ὁ ἀδελφός, τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ οὔσῃ ἐν 
Κορίνθῳ, σὺν τοῖς ἁγίοις πᾶσιν τοῖς οὖσιν ἐν ὅλῃ τῇ ᾿Αχαΐᾳ: 
Ζχάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου 
Ἰησοῦ χριστοῦ. ᾿ Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν καὶ θεὸς πάσης 
παρακλήσεως, ὁ παρακαλῶν ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει ἡμῶν, 
εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλίψει, διὰ τῆς 
παρακλήσεως ἧς παρακαλούμεθα αὐτοὶ ὑπὸ τοῦ θεοῦ. "ὅτι 
καθὼς περισσεύει τὰ παθήματα τοῦ χριστοῦ εἰς ἡμᾶς, οὕτως 
διὰ τοῦ χριστοῦ περισσεύει καὶ ἣ παράκλησις ἡμῶν. “ Εἴτε δὲ 
θλιβόμεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως καὶ σωτηρίας, τῆς 
ἐνεργουμένης ἐν ὑπομονῇ τῶν αὐτῶν παθημάτων ὧν καὶ ἡμεῖς 
πάσχομεν: καὶ ἣ ἐλπὶς ἡμῶν βεβαία ὑπὲρ ὑμῶν: εἴτε 
παρακαλούμεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως καὶ σωτηρίας: 
7 εἰδότες ὅτι ὥσπερ κοινωνοί ἐστε τῶν παθημάτων, οὕτως καὶ 
τῆς παρακλήσεως. δ Οὐ γὰρ θέλομεν ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, 
ὑπὲρ τῆς θλίψεως ἡμῶν τῆς γενομένης ἡμῖν ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ, ὅτι 
καθ᾽ ὑπερβολὴν ἐβαρήθημεν ὑπὲρ δύναμιν, ὥστε 
ἐξαπορηθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῇν. “᾿Αλλὰ αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς τὸ 
ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἐσχήκαμεν, ἵνα μὴ πεποιθότες ὦμεν ἐφ᾽ 
ἑαυτοῖς ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ ἐγείροντι τοὺς νεκρούς: ὃς ἐκ 
τηλικούτου θανάτου ἐρρύσατο ἡμᾶς καὶ ῥύεται, εἰς ὃν 
ἠλπίκαμεν ὅτι καὶ ἔτι ῥύσεται, 1 συνυπουργούντων καὶ ὑμῶν 
ὑπὲρ ἡμῶν τῇ δεήσει, ἵνα ἐκ πολλῶν προσώπων τὸ εἰς ἡμᾶς 
χάρισμα διὰ πολλῶν εὐχαριστηθῇ ὑπὲρ ὑμῶν. 
12 Ἢ γὰρ καύχησις ἡμῶν αὕτη ἐστίν, τὸ μαρτύριον τῆς 
συνειδήσεως ἡμῶν, ὅτι ἐν ἁπλότητι καὶ εἰλικρινείᾳ θεοῦ, οὐκ 


1.1 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 17 ὥσπερ « ὡς 

1.6 τῆς ἐνεργουμένης ἐν ὑπομονῇ τῶν 1.8 ἡμῖν ς-- 
αὐτῶν « εἴτε παρακαλούμεθα 1.8 ἐβαρήθημεν ὑπὲρ δύναμιν ς ὑπὲρ 
ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως τῆς δύναμιν ἐβαρήθημεν 
ἐνεργουμένης ἐν ὑπομονῇ τῶν 1.10 ῥύεται Φ ῥύσεται 
αὐτῶν 1.10 ὅτι « [ὅτι] 

1.6 εἴτε παρακαλούμεθα ὑπὲρ τῆς 1.11 ὑπὲρ ὑμῶν ς ὑπὲρ ἡμῶν 
ὑμῶν παρακλήσεως καὶ 1.12 θεοῦ οὐκ « τοῦ θεοῦ [καὶ] οὐκ 
σωτηρίας «--- 


403 


1.13 - 2.4 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


ἐν σοφίᾳ σαρκικῇ ἀλλ᾽ ἐν χάριτι θεοῦ, ἀνεστράφημεν ἐν τῷ 

, , χ οἾ Ἑ - 13 ᾽ ἢ ᾿, , 
κόσμῳ, περισσοτέρως δὲ πρὸς ὑμᾶς. “Οὐ γὰρ ἄλλα γράφομεν 
ὑμῖν, ἀλλ᾽ ἢ ἃ ἀναγινώσκετε ἢ καὶ ἐπιγινώσκετε, ἐλπίζω δὲ ὅτι 
καὶ ἕως τέλους ἐπιγνώσεσθε: [καθὼς καὶ ἐπέγνωτε ἡμᾶς ἀπὸ 
μέρους, ὅτι καύχημα ὑμῶν ἐσμέν, καθάπερ καὶ ὑμεῖς ἡμῶν, ἐν 
τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ. 


15 Καὶ ταύτῃ τῇ πεποιθήσει ἐβουλόμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς τὸ 


16 καὶ δι᾽ ὑμῶν διελθεῖν 


πρότερον, ἵνα δευτέραν χάριν ἔχῆτε- 
εἰς Μακεδονίαν, καὶ πάλιν ἀπὸ Μακεδονίας ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, 
καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν προπεμφθῆναι εἰς τὴν Ἰουδαίαν. 17 Τοῦτο οὖν 
βουλευόμενος, μή τι ἄρα τῇ ἐλαφρίᾳ ἐχρησάμην; Ἢ ἃ 
βουλεύομαι, κατὰ σάρκα βουλεύομαι, ἵνα ἢ παρ᾽ ἐμοὶ τὸ Ναὶ, 
ναὶ καὶ τὸ Οὗ, οὔ; ᾿ὃ Πιστὸς δὲ ὁ θεός, ὅτι ὁ λόγος ἡμῶν ὁ πρὸς 
ὑμᾶς οὐκ ἐγένετο Ναὶ καὶ οὔ. 1 Ὃ γὰρ τοῦ θεοῦ υἱὸς Ἰησοῦς 
χριστὸς ὁ ἐν ὑμῖν δι᾽ ἡμῶν κηρυχθείς, δι᾽ ἐμοῦ καὶ Σιλουανοῦ 
καὶ Τιμοθέου, οὐκ ἐγένετο Ναὶ καὶ Οὔ, ἀλλὰ Ναὶ ἐν αὐτῷ 
γέγονεν. 29 Ὅσαι γὰρ ἐπαγγελίαι θεοῦ, ἐν αὐτῷ τὸ Ναί, καὶ ἐν 
αὐτῷ τὸ ᾿Αμήν, τῷ θεῷ πρὸς δόξαν δι᾽ ἡμῶν. 2: Ὁ δὲ βεβαιῶν 
ἡμᾶς σὺν ὑμῖν εἰς χριστόν, καὶ χρίσας ἡμᾶς, θεός, 2 ὁ καὶ 
σφραγισάμενος ἡμᾶς, καὶ δοὺς τὸν ἀρραβῶνα τοῦ πνεύματος 
ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. 

23 Ἐγὼ δὲ μάρτυρα τὸν θεὸν ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τὴν ἐμὴν 
ψυχήν, ὅτι φειδόμενος ὑμῶν οὐκέτι ἦλθον εἰς Κόρινθον. 23 Οὐχ 
ὅτι κυριεύομεν ὑμῶν τῆς πίστεως, ἀλλὰ συνεργοί ἐσμεν τῆς 
χαρᾶς ὑμῶν. τῇ γὰρ πίστει ἑστήκατε. 


ΕΣ Α, ἡ ΄ ἴων Ν ᾿ ᾿: - , Ν ἢ ΄- 
2 Ἔκρινα δὲ ἐμαυτῷ τοῦτο, τὸ μὴ πάλιν ἐν λύπῃ πρὸς ὑμᾶς 

ἐλθεῖν. 2 Εἰ γὰρ ἐγὼ λυπῶ ὑμᾶς, καὶ τίς ἐστιν ὁ εὐφραίνων 
με, εἰ μὴ ὁ λυπούμενος ἐξ ἐμοῦ; ὅ Καὶ ἔγραψα ὑμῖν τοῦτο αὐτό, 
.-“ τ, ὁλθ ν , “ 3 “τ " , θ » ἌΤΟΝ 
ἵνα μὴ ἐλθὼν λύπην ἔχω ἀφ᾽ ὧν ἔδει με χαίρειν, πεποιθὼς ἐπὶ 
πάντας ὑμᾶς, ὅτι ἣ ἐμὴ χαρὰ πάντων ὑμῶν ἐστίν. 5 Ἐκ γὰρ 
πολλῆς θλίψεως καὶ συνοχῆς καρδίας ἔγραψα ὑμῖν διὰ πολλῶν 


1.13. καὶ ἕως « ἕως 1.18 ἐγένετο « ἔστιν 
1.14 Ἰησοῦ «[ἡμῶν] Ἰησοῦ 1.19 γὰρ τοῦ θεοῦ « τοῦ θεοῦ γὰρ 
1.15 ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς τὸ πρότερον 1.20 καὶ ἐν αὐτῷ « διὸ καὶ δι᾽ αὐτοῦ 
πρότερον πρὸς ὑμᾶς ἐλθεῖν 2.1 δὲ «γὰρ 
1.15 ἔχῆτε ὁ σχῆτε 2.2 ἐστιν ς-- 
1.17 βουλευόμενος μή τι « βουλόμενος 2.3 ὑμῖν ς--- 
μήτι 2.3 ἔχω «σχῶ 


404 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


δακρύων, οὐχ ἵνα λυπηθῆτε, ἀλλὰ τὴν ἀγάπην ἵνα γνῶτε ἣν 
ἔχω περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς. 

Εἰ δέ τις λελύπηκεν, οὐκ ἐμὲ λελύπηκεν, ἀλλὰ ἀπὸ 
μέρους: ἵνα μὴ ἐπιβαρῶ πάντας ὑμᾶς. ὅ Ἱκανὸν τῷ τοιούτῳ ἣ 
ἐπιτιμία αὕτη ἣ ὑπὸ τῶν πλειόνων - 7 ὥστε τοὐναντίον μᾶλλον 
ὑμᾶς χαρίσασθαι καὶ παρακαλέσαι, μήπως τῇ περισσοτέρᾳ 
λύπῃ καταποθῇ ὁ τοιοῦτος. ὃ Διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς κυρῶσαι εἰς 
αὐτὸν ἀγάπην. “Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ ἔγραψα, ἵνα γνῶ τὴν 
δοκιμὴν ὑμῶν, εἰ εἰς πάντα ὑπήκοοί ἐστε. ᾿ Ὧ δέ τι χαρίζεσθε, 
καὶ ἐγώ: καὶ γὰρ ἐγὼ εἴ τι κεχάρισμαι, ᾧ κεχάρισμαι, δι᾽ ὑμᾶς 
ἐν προσώπῳ χριστοῦ, [ἵνα μὴ πλεονεκτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ 
Σατανᾶι- οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν. 


12 Ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν Τρῳάδα εἰς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ χριστοῦ, 
καὶ θύρας μοι ἀνεῳγμένης ἐν κυρίῳ, 1) οὐκ ἔσχηκα ἄνεσιν τῷ 
πνεύματί μου, τῷ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελφόν μου- ἀλλὰ 
ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἐξῆλθον εἰς Μακεδονίαν. "Τῷ δὲ θεῷ 
χάρις τῷ πάντοτε θριαμβεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ χριστῷ, καὶ τὴν 
ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ φανεροῦντι δι᾽ ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ. 
Ἰδυοτι χριστοῦ εὐωδία ἐσμὲν τῷ θεῷ ἐν τοῖς σῳζομένοις καὶ ἐν 

“ 93 , 16... Ἂ ᾿ ν᾿ . 2 ᾿ Ξ Ν 
τοῖς ἀπολλυμένοις: ᾿“ οἷς μὲν ὀσμὴ θανάτου εἰς θάνατον, οἷς δὲ 
᾿ Ν - 2 ᾿ Ἄ, Ν - ψ Π χ  ἍΦ{7 πΝ Ἄ 
ὀσμὴ ζωῆς εἰς ζωήν. Καὶ πρὸς ταῦτα τίς ἱκανός; Γ΄ Οὐ γάρ 
ε ε 8. ᾽π δ Ν , ἴον ΄- τὰ . 
ἐσμεν ὡς οἱ ᾿ λοιποί, καπηλεύοντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ: ἀλλ 
ὡς ἐξ εἰλικρινείας, ἀλλ᾽ ὡς ἐκ θεοῦ, κατενώπιον τοῦ θεοῦ, ἐν 
χριστῷ λαλοῦμεν. 


Ἀρχόμεθα πάλιν ἑαυτοὺς συνιστάνειν; Εἰ μὴ χρήζομεν, ὥς 
2 τινες, συστατικῶν ἐπιστολῶν πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐξ ὑμῶν 
συστατικῶν; 2 Ἢ ἐπιστολὴ ἡμῶν ὑμεῖς ἐστέ, ἐγγεγραμμένη ἐν 
ταῖς καρδίαις ἡμῶν, γινωσκομένη καὶ ἀναγινωσκομένη ὑπὸ 
πάντων ἀνθρώπων: ὁ φανερούμενοι ὅτι ἐστὲ ἐπιστολὴ χριστοῦ 
διακονηθεῖσα ὑφ᾽ ἡμῶν, ἐγγεγραμμένη οὐ μέλανι, ἀλλὰ 
πνεύματι θεοῦ ζῶντος, οὐκ ἐν πλαξὶν λιθίναις, ἀλλ᾽ ἐν πλαξὶν 
καρδίαις σαρκίναις. 1 Πεποίθησιν δὲ τοιαύτην ἔχομεν διὰ τοῦ 


ζωῆς « ἐκ ζωῆς 

λοιποί ς πολλοὶ 

κατενώπιον τοῦ ὁ κατέναντι 
Εἰς Ἢ 

ὑμῶν συστατικῶν Φ ὑμῶν 


2.7 μήπως «μήπως 

2.10 καὶ ἐγώ Φ κἀγώ 

2.10 εἴτι «ὃ 

2.10 ᾧ κεχάρισμαι ς εἴτι κεχάρισμαι 
2.16 θανάτου « ἐκ θανάτου 


Ὡϑ ΟΣ 9.9 
Ὡμμ 
- -- ῖῳ σὰ 


405 


2.5 - 3.4 


πολλοί 


3.5 - 3.18 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


χριστοῦ πρὸς τὸν θεόν: "οὐχ ὅτι ἱκανοί ἐσμεν ἀφ᾽ ἑαυτῶν 
λογίσασθαί τι ὡς ἐξ ἑαυτῶν, ἀλλ᾽ ἣ ἱκανότης ἡμῶν ἐκ τοῦ 
θεοῦ- “ὃς καὶ ἱκάνωσεν ἡμᾶς διακόνους καινῆς διαθήκης, οὐ 
γράμματος, ἀλλὰ πνεύματος: τὸ γὰρ γράμμα ἀποκτένει, τὸ δὲ 
πνεῦμα ζῳοποιεῖ. Εἰ δὲ ἡ διακονία τοῦ θανάτου ἐν 
γράμμασιν, ἐντετυπωμένη ἐν λίθοις, ἐγενήθη ἐν δόξῃ, ὥστε μὴ 
δύνασθαι ἀτενίσαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς τὸ πρόσωπον 
Μωῦσέως διὰ τὴν δόξαν τοῦ προσώπου αὐτοῦ, τὴν 
καταργουμένην, ὃ πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἣ διακονία τοῦ πνεύματος 
᾿, 2 , . 9 " ν ς , - , , 
ἔσται ἐν δόξῃ; “Εἰ γὰρ ἣ διακονία τῆς κατακρίσεως δόξα, 
πολλῷ μᾶλλον περισσεύει ἣ διακονία τῆς δικαιοσύνης ἐν 
δόξῃ. 19 Καὶ γὰρ οὐ δεδόξασται τὸ δεδοξασμένον ἐν τούτῳ τῷ 
μέρει, ἕνεκεν τῆς ὑπερβαλλούσης δόξης. Εἰ γὰρ τὸ 
καταργούμενον, διὰ δόξης, πολλῷ μᾶλλον τὸ μένον, ἐν δόξῃ. 
ἸΣΈχοντες οὖν τοιαύτην ἐλπίδα, πολλῇ παρρησίᾳ 
᾿ θ ᾿ 13 Ν ΕΣ θ ’, Μ “. ΄ν ΕΣ {0 ἽΝ λ δὴ Α Ἂς 
χρώμεθα: "καὶ οὐ καθάπερ Μωῦσῆς ἐτίθει κάλυμμα ἐπὶ τὸ 
πρόσωπον ἑαυτοῦ, πρὸς τὸ μὴ ἀτενίσαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς 
τὸ τέλος τοῦ καταργουμένου: ᾿᾿ἀλλ᾽ ἐπωρώθη τὰ νοήματα 
αὐτῶν: ἄχρι γὰρ τῆς σήμερον τὸ αὐτὸ κάλυμμα ἐπὶ τῇ 
ἀναγνώσει τῆς παλαιᾶς διαθήκης μένει μὴ ἀνακαλυπτόμενον, 
ὅ τι ἐν χριστῷ καταργεῖται. 5 Αλλ᾽ ἕως σήμερον, ἡνίκα 
ἀναγινώσκεται Μωῦσῆς, κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν 
κεῖται. '6 Ἡνίκα δ᾽ ἂν ἐπιστρέψῃ πρὸς κύριον, περιαιρεῖται τὸ 
, 17 - Ν ,ὔ Ν ΄- Ὅν Σ κω χ Ν - 
κάλυμμα. ᾿΄ Ὁ δὲ κύριος τὸ πνεῦμά ἐστιν- οὗ δὲ τὸ πνεῦμα 
, 2 “2 , 18 - “ ᾿Ξ , 3 , 
κυρίου, ἐκεῖ ἐλευθερία. ᾿ὃ μεῖϊς δὲ πάντες, ἀνακεκαλυμμένῳ 
προσώπῳ τὴν δόξαν κυρίου κατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν 
φ , ϑ. 5 Ν ἿΝ. 5 , ’, ε » 
εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, καθάπερ ἀπὸ 
κυρίου πνεύματος. 


3.5 ἱκανοί ἐσμεν ἀφ᾽ ἑαυτῶν ς ἀφ᾽ 3.14 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
ἑαυτῶν ἱκανοί ἐσμεν 3.14 τὸ « ἡμέρας τὸ 

3.6 ἀποκτένει ς ἀποκτέννει 3.14 ὅτι «ὅτι 

3.7᾽ ἐνλίθοις ς λίθοις 3.15 ἀναγινώσκεται φ ἂν 

3.9 γὰρὴ διακονία « γὰρ τῇ διακονίᾳ ἀναγινώσκηται 

39 ἐν-ς-- 3.16 δ᾽ ἂν « δὲ ἐὰν 

3.10 ἕνεκεν « εἵνεκεν 3.17 ἐκεῖ ς-- 

3.13 ἑαυτοῦ « αὐτοῦ 


406 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


4 Διὰ τοῦτο ἔχοντες τὴν διακονίαν ταύτην, καθὼς 
ἠλεήθημεν, οὐκ ἐκκακοῦμεν: Ζἀλλὰ ἀπειπάμεθα τὰ 
κρυπτὰ τῆς αἰσχύνης, μὴ περιπατοῦντες ἐν πανουργίᾳ μηδὲ 
δολοῦντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τῇ φανερώσει τῆς 
ἀληθείας συνιστῶντες ἑαυτοὺς πρὸς πᾶσαν συνείδησιν 
ἀνθρώπων ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. Εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον 
τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶν 
κεκαλυμμένον “ἐν οἷς ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσεν τὰ 
νοήματα τῶν ἀπίστων, εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι αὐτοῖς τὸν φωτισμὸν 
τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ θεοῦ. 
"Οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν, ἀλλὰ χριστὸν Ἰησοῦν κύριον: 
ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν. “Ὅτι ὁ θεὸς ὁ εἰπὼν ἐκ 
σκότους φῶς λάμψαι, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς 
φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ θεοῦ ἐν προσώπῳ Ἰησοῦ 
χριστοῦ. 


Νὴ “᾿ ΕῚ Ν θ Ν ΄- δ ἂ ,ὔ 

ἔχομεν δὲ τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις 
σκεύεσιν, ἵνα ἣ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ἢ τοῦ θεοῦ, καὶ μὴ ἐξ 
ἡμῶν: ὅἐν παντὶ θλιβόμενοι, ἀλλ᾽ οὐ στενοχωρούμενοι- 
Ἂ , 9 2 Ε ᾿ , 9 , Α' , Ε 
ἀπορούμενοι, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξαπορούμενοι- “ διωκόμενοι, ἀλλ᾽ οὐκ 
ἐγκαταλειπόμενοι: καταβαλλόμενοι, ἀλλ᾽ οὐκ ἀπολλύμενοι: 
Ἰθπάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ κυρίου Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι 
περιφέροντες, ἵνα καὶ ἣ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν 
φανερωθῇ. 1 ᾿Αεὶ γὰρ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εἰς θάνατον 

᾽ ᾿ ᾽ - .«“ κ᾿ ν - Β - 

παραδιδόμεθα διὰ Ἰησοῦν, ἵνα καὶ ἣ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ 
φανερωθῇ ἐν τῇ θνητῇ σαρκὶ ἡμῶν. 12 Ὥστε ὁ μὲν θάνατος ἐν 
ἡμῖν ἐνεργεῖται, ἡ δὲ ζωὴ ἐν ὑμῖν. 15 Ἔχοντες δὲ τὸ αὐτὸ 
πνεῦμα τῆς πίστεως, κατὰ τὸ γεγραμμένον, Ἐπίστευσα, διὸ 
- ’, ν ς “-“ ,ὔ Ἂς Ν ΄- 14 5 ὰ 
ἐλάλησα, καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, διὸ καὶ λαλοῦμεν: ᾿" εἰδότες 
ὅτι ὁ ἐγείρας τὸν κύριον Ἰησοῦν καὶ ἡμᾶς διὰ Ἰησοῦ ἐγερεῖ, 
καὶ παραστήσει σὺν ὑμῖν. 1" Τὰ γὰρ πάντα δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα ἣ 
χάρις πλεονάσασα διὰ τῶν πλειόνων τὴν εὐχαριστίαν 
περισσεύσῃ εἰς τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ. 


4.1 ἐκκακοῦμεν « ἐγκακοῦμεν 46 λάμψαι «λάμψει 
4.2 συνιστῶντες « συνιστάνοντες 4.6 Ἰησοῦ «[ Ἰησοῦ] 
44 αὐτοῖς ς--- 4.10 κυρίου «--- 
4.5 χριστὸν Ἰησοῦν « Ἰησοῦν 4.12 μὲν ς-- 

χριστὸν 4.14 διὰ «σὺν 


407 


4.1 - 4.15 


4.16 - 5.15 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


Ἰ6 Διὸ οὐκ ἐκκακοῦμεν, ἀλλ᾽ εἰ καὶ ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπος 
διαφθείρεται, ἀλλ᾽ ὁ ἔσωθεν ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ. 
17 Τὸ . , 2 ᾿Ν - θλί ἕ σι θ᾽ 

ὁ γὰρ παραυτίκα ἐλαφρὸν τῆς θλίψεως ἡμῶν κα 
ξ Ν Ε ς ἣν Ἂ ὦ ’, , Ψ. 
ὑπερβολὴν εἰς ὑπερβολὴν αἰώνιον βάρος δόξης κατεργάζεται 
ἡμῖν, ὃ μὴ σκοπούντων ἡμῶν τὰ βλεπόμενα, ἀλλὰ τὰ μὴ 
βλεπόμενα. τὰ γὰρ βλεπόμενα πρόσκαιρα: τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα 
αἰώνια. 

5 Οἴδαμεν γὰρ ὅτι ἐὰν ἣ ἐπίγειος ἡμῶν οἰκία τοῦ σκήνους 
καταλυθῇ, οἰκοδομὴν ἐκ θεοῦ ἔχομεν, οἰκίαν 
ἀχειροποίητον, αἰώνιον ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 2 Καὶ γὰρ ἐν τούτῳ 
στενάζομεν, τὸ οἰκητήριον ἡμῶν τὸ ἐξ οὐρανοῦ ἐπενδύσασθαι 
ἐπιποθοῦντες: ὅ εἴγε καὶ ἐνδυσάμενοι οὐ γυμνοὶ εὑρεθησόμεθα. 
1 Καὶ γὰρ οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει στενάζομεν βαρούμενοι: ἐφ᾽ 
οὐ θέλομεν ἐκδύσασθαι, ἀλλ᾽ ἐπενδύσασθαι, ἵνα καταποθῇ τὸ 


ᾧ 


θνητὸν ὑπὸ τῆς ζωῆς. " Ὃ δὲ κατεργασάμενος ἡμᾶς εἰς αὐτὸ 
τοῦτο θεός, ὁ καὶ δοὺς ἡμῖν τὸν ἀρραβῶνα τοῦ πνεύματος. 
ὁ Θαρροῦντες οὖν πάντοτε, καὶ εἰδότες ὅτι ἐνδημοῦντες ἐν τῷ 
σώματι ἐκδημοῦμεν ἀπὸ τοῦ κυρίου --- διὰ πίστεως γὰρ 
περιπατοῦμεν, οὐ διὰ εἴδους --- δθαρροῦμεν δέ, καὶ 
εὐδοκοῦμεν μᾶλλον ἐκδημῆσαι ἐκ τοῦ σώματος, καὶ 
ἐνδημῆσαι πρὸς τὸν κύριον. “Διὸ καὶ φιλοτιμούμεθα, εἴτε 
ἐνδημοῦντες, εἴτε ἐκδημοῦντες, εὐάρεστοι αὐτῷ εἶναι. ᾿" Τοὺς 
γὰρ πάντας ἡμᾶς φανερωθῆναι δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ 
χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος, πρὸς ἃ 
ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθόν, εἴτε κακόν. 


ΗΠ Εἰδότες οὖν τὸν φόβον τοῦ κυρίου ἀνθρώπους πείθομεν, 
θεῷ δὲ πεφανερώμεθα- ἐλπίζω δὲ καὶ ἐν ταῖς συνειδήσεσιν 
ὑμῶν πεφανερῶσθαι. '2ΖΟὐ γὰρ πάλιν ἑαυτοὺς συνιστάνομεν 
ὑμῖν, ἀλλὰ ἀφορμὴν διδόντες ὑμῖν καυχήματος ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα 
ἔχητε πρὸς τοὺς ἐν προσώπῳ καυχωμένους καὶ οὐ καρδίᾳ. 
13Εἴ ν 5 θ πων ο ον [ο ες τἀ 14Ἢ ν᾿ 

ἴτε γὰρ ἐξέστημεν, θεῷ- εἴτε σωφρονοῦμεν, ὑμῖν. γὰρ 
ἀγάπη τοῦ χριστοῦ συνέχει ἡμᾶς, κρίναντας τοῦτο, ὅτι ᾿εἰ᾿ εἷς 
Ι 


ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἄρα οἱ πάντες ἀπέθανον: 15 καὶ ὑπὲρ 


4.16 ἐκκακοῦμεν « ἐγκακοῦμεν 5.10 κακόν φ φαῦλον 

4.16 ἔσωθεν « ἔσω ἡμῶν 5.12 γὰρ «-- 

5.3 εἴγε καὶ ἐνδυσάμενοι « εἴγε καὶ 5.12 οὐ καρδίᾳ « μὴ ἐν καρδίᾳ 
ἐκδυσάμενοι 5.14 εἰ -ς-- 

5.5 καὶ .ς-- 


408 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


πάντων ἀπέθανεν ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ 
ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι καὶ ἐγερθέντι. 15 Ὥστε ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ 
νῦν οὐδένα οἴδαμεν κατὰ σάρκα- εἰ δὲ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ 
σάρκα χριστόν, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι υιινώσκομεν. 17 Ὥστε εἴτις ἐν 
χριστῷ, καινὴ κτίσις: τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδού, γέγονεν 
Γκαινὰ τὰ πάντα. Τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ, τοῦ 
καταλλάξαντος ἡμᾶς ἑαυτῷ διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ, καὶ δόντος 
ἡμῖν τὴν διακονίαν τῆς καταλλαγῆς: ᾿" ὡς ὅτι θεὸς ἦν ἐν 
χριστῷ κόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ, μὴ λογιζόμενος αὐτοῖς τὰ 
παραπτώματα αὐτῶν, καὶ θέμενος ἐν ἡμῖν τὸν λόγον τῆς 
καταλλαγῆς. 


20 Ὑπὲρ χριστοῦ οὖν πρεσβεύομεν, ὡς τοῦ θεοῦ 
παρακαλοῦντος δι᾽ ἡμῶν - δεόμεθα ὑπὲρ χριστοῦ, καταλλάγητε 
τῷ θεῷ. 2: Τὸν γὰρ μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν 
ἐποίησεν, ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα δικαιοσύνη θεοῦ ἐν αὐτῷ. 


6 Συνεργοῦντες δὲ καὶ παρακαλοῦμεν μὴ εἰς κενὸν τὴν 
χάριν τοῦ θεοῦ δέξασθαι ὑμᾶς --- Ζλέγει γάρ, Καιρῷ 
δεκτῷ ἐπήκουσά σοῦ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ σωτηρίας ἐβοήθησά σοι: 
ἰδού, νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδού, νῦν ἡμέρα σωτηρίας --- 
5 μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπήν, ἵνα μὴ μωμηθῇ ἣ 
διακονία: ἀλλ᾽ ἐν παντὶ συνιστῶντες ἑαυτοὺς ὡς θεοῦ 
διάκονοι, ἐν ὑπομονῇ πολλῇ, ἐν θλίψεσιν, ἐν ἀνάγκαις, ἐν 
στενοχωρίαις, "ἐν πληγαῖς, ἐν φυλακαῖς, ἐν ἀκαταστασίαις, ἐν 
κόποις, ἐν ἀγρυπνίαις, ἐν νηστείαις, “ἐν ἁγνότητι, ἐν γνώσει, 
ἐν μακροθυμίᾳ, ἐν χρηστότητι, ἐν πνεύματι ἁγίῳ, ἐν ἀγάπῃ 
3 ᾿ 7 3 ᾿ς Ε ’, 5 , ἴω Ἂς σι 
ἀνυποκρίτῳ, “ἐν λόγῳ ἀληθείας, ἐν δυνάμει θεοῦ, διὰ τῶν 
.- “ , ΄“΄ ΄ ἥπς ὧν ΄΄, 8 ΑΥ Γῇ 
ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν, ὃ διὰ δόξης 
καὶ ἀτιμίας, διὰ δυσφημίας καὶ εὐφημίας: ὡς πλάνοι καὶ 
ἀληθεῖς: “ὡς ἀγνοούμενοι, καὶ ἐπιγινωσκόμενοι: ὡς 
ἀποθνήσκοντες, καὶ ἰδού, ζῶμεν ὡς παιδευόμενοι, καὶ μὴ 
θανατούμενοι: [5 ὡς λυπούμενοι, ἀεὶ δὲ χαίροντες: ὡς πτωχοί, 

Ἂς Ἂν ,ὔ ε Ἂ "᾿ Ν ᾿. 
πολλοὺς δὲ πλουτίζοντες: ὡς μηδὲν ἔχοντες, καὶ πάντα 
κατέχοντες. 


5.16 δὲ ς-- 5.21 γὰρ ς-- 
5.17 τὰ πάντα «--- 6.4 συνιστῶντες « συνιστάντες 
5.18 Ἰησοῦ «-- 


409 


5.16 - 6.10 


τὰ πάντα καινά 


6.11 - 7.8 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


11 Τὸ στόμα ἡμῶν ἀνέῳγεν πρὸς ὑμᾶς, Κορίνθιοι, ἣ καρδία 
ἡμῶν πεπλάτυνται. ΖΟὐ στενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν, 
στενοχωρεῖσθε δὲ ἐν τοῖς σπλάγχνοις ὑμῶν. 1" Τὴν δὲ αὐτὴν 
ἀντιμισθίαν --- ὡς τέκνοις λέγω --- πλατύνθητε καὶ ὑμεῖς. 


! Μὴ γίνεσθε ἑτεροζυγοῦντες ἀπίστοις: τίς γὰρ μετοχὴ 
δικαιοσύνῃ καὶ ἀνομίᾳ; Τίς δὲ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; 
Ἰ5 Τίς δὲ συμφώνησις χριστῷ πρὸς Βελίαρ; Ἢ τίς μερὶς πιστῷ 
μετὰ ἀπίστου; ᾿“ Τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ θεοῦ μετὰ εἰδώλων; 
Ὑμεῖς γὰρ ναὸς θεοῦ ἐστε ζῶντος, καθὼς εἶπεν ὁ θεός ὅτι 
ἘἘΝνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω: καὶ ἔσομαι αὐτῶν 
θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός. 17 Διὸ, Ἐξέλθετε ἐκ μέσου 
αὐτῶν καὶ ἀφορίσθητε, λέγει κύριος, καὶ ἀκαθάρτου μὴ 
ἅπτεσθε- κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς, ᾿ὃ καὶ ἔσομαι ὑμῖν εἰς πατέρα, 
καὶ ὑμεῖς ἔσεσθέ μοι εἰς υἱοὺς καὶ θυγατέρας, λέγει κύριος 
παντοκράτωρ. 


7 Ταύτας οὖν ἔχοντες τὰς ἐπαγγελίας, ἀγαπητοί, 
καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ 
πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ θεοῦ. 


ΖΣΧωρήσατε ἡμᾶς: οὐδένα ἠδικήσαμεν, οὐδένα ἐφθείραμεν, 
οὐδένα ἐπλεονεκτήσαμεν. Οὐ πρὸς κατάκρισιν λέγω: 
προείρηκα γάρ, ὅτι ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν ἐστὲ εἰς τὸ 
συναποθανεῖν καὶ συζῇν. ᾿Πολλή μοι παρρησία πρὸς ὑμᾶς, 
πολλή μοι καύχησις ὑπὲρ ὑμῶν: πεπλήρωμαι τῇ παρακλήσει, 
ὑπερπερισσεύομαι τῇ χαρᾷ ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει ἡμῶν. 

"Καὶ γὰρ ἐλθόντων ἡμῶν εἰς Μακεδονίαν οὐδεμίαν 
ἔσχηκεν ἄνεσιν ἣ σὰρξ ἡμῶν, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ θλιβόμενοι: 
ἔξωθεν μάχαι, ἔσωθεν φόβοι. 5 ᾿Αλλ’ ὁ παρακαλῶν τοὺς 
ταπεινοὺς παρεκάλεσεν ἡμᾶς, ὁ θεός, ἐν τῇ παρουσίᾳ Τίτου: 
οὐ μόνον δὲ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ 
παρακλήσει ἢ παρεκλήθη ἐφ᾽ ὑμῖν, ἀναγγέλλων ἡμῖν τὴν ὑμῶν 
ἐπιπόθησιν, τὸν ὑμῶν ὀδυρμόν, τὸν ὑμῶν ζῆλον ὑπὲρ ἐμοῦ, 
ὥστε με μᾶλλον χαρῆναι. ὃ Ὅτι εἰ καὶ ἐλύπησα ὑμᾶς ἐν τῇ 
ἐπιστολῇ, οὐ μεταμέλομαι, εἰ καὶ μετεμελόμην - βλέπω γὰρ ὅτι 


6.14 Τίς δὲ ς ἢ τίς 6.17 Ἐξέλθετε ς Ἐξέλθατε 

6.15 χριστῷ «χριστοῦ 7.3 οΟὐπρὸς κατάκρισιν Φ Πρὸς 
6.16 Ὑμεῖς ς Ἡμεῖς κατάκρισιν οὐ 

6.16 ἐστε « ἐσμεν 7.8 γὰρ φοἰγὰρ] 


6.16 μοι «μου 
410 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 7.9 - 8.6 


4 ϑ' ιν ἥξ Ις ἣν Ν ν ἐς Ἂ: ,ὔ ς ΄- 9 [ον 
ἣ ἐπιστολὴ ἐκείνη, εἰ καὶ πρὸς ὥραν, ἐλύπησεν ὑμᾶς. “Νῦν 
,ὔ 3, .- εἰ , Ε ς.“ κ᾿ Ψ Ὰ ’, 
χαίρω, οὐχ ὅτι ἐλυπήθητε, ἀλλ᾽ ὅτι ἐλυπήθητε εἰς μετάνοιαν - 
ἐλυπήθητε γὰρ κατὰ θεόν, ἵνα ἐν μηδενὶ ζημιωθῆτε ἐξ ἡμῶν. 
10 Ἢ γὰρ κατὰ θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν 
ἀμεταμέλητον κατεργάζεται: ἣ δὲ τοῦ κόσμου λύπη θάνατον 
κατεργάζεται. 1 Ἰδοὺ γάρ, αὐτὸ τοῦτο, τὸ κατὰ θεὸν 
λυπηθῆναι ὑμᾶς, πόσην κατειργάσατο ὑμῖν σπουδήν, ἀλλὰ 
ἀπολογίαν, ἀλλὰ ἀγανάκτησιν, ἀλλὰ φόβον, ἀλλὰ ἐπιπόθησιν, 
ἀλλὰ ζῆλον, ἀλλὰ ἐκδίκησιν. Ἐν παντὶ συνεστήσατε ἑαυτοὺς 
ἁγνοὺς εἶναι ἐν τῷ πράγματι. '2 Ἄρα εἰ καὶ ἔγραψα ὑμῖν, οὐχ 
“εἵνεκεν᾽ τοῦ ἀδικήσαντος, οὐδὲ ᾿εἵνεκεν' τοῦ ἀδικηθέντος, ἕνεκεν | ἕνεκεν 
ἀλλ᾽ ᾿εἵνεκεν᾽ τοῦ φανερωθῆναι τὴν σπουδὴν ὑμῶν τὴν ὑπὲρ ἕνεκεν 
ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. "Διὰ τοῦτο 
παρακεκλήμεθα. 
ΓΉ,Σ 5Ὰ “2Ἱ , Γκ ἃ , τ .κ ΠΕ ῊΡ 
Ἐπὶ δὲ τῇ παρακλήσει ὑμῶν περισσοτέρως μᾶλλον 1 ἐπὶ τῇ | ὑμῶν- 
.ν δὲν ΖοῊΝ Ἀὐα τηΣ ἐς γὰ ; ᾿ Ἄ . κι περισσοτέρως δὲ 
ἐχάρημεν ἐπὶ τῇ χαρᾷ Τίτου, ὅτι ἀναπέπαυται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ 
ἀπὸ πάντων ὑμῶν. 14 Ὅτι εἴ τι αὐτῷ ὑπὲρ ὑμῶν κεκαύχημαι, οὐ 
κατῃσχύνθην- ἀλλ᾽ ὡς πάντα ἐν ἀληθείᾳ ἐλαλήσαμεν ὑμῖν, 
οὕτως καὶ ἣ καύχησις ἡμῶν ἣ ἐπὶ Τίτου ἀλήθεια ἐγενήθη. 
15 Καὶ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς ἐστίν, 
ἀναμιμνησκομένου τὴν πάντων ὑμῶν ὑπακοήν, ὡς μετὰ φόβου 
Ν , 2 , ᾿ , 16 , .« 2 ΝΝ ν΄. 
καὶ τρόμου ἐδέξασθε αὐτόν. '“ Χαίρω ὅτι ἐν παντὶ θαρρῶ ἐν 
ὑμῖν. 
Γνωρίζομεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν 
ὃ ὃ ») ε “ 5 λ, , - Μ ὃ ,ὔ ᾿ “2 Ἐ 2 
εδομένην ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Μακεδονίας: “ὅτι ἐν 
πολλῇ δοκιμῇ θλίψεως ἣ περισσεία τῆς χαρᾶς αὐτῶν καὶ ἣ 
κατὰ βάθους πτωχεία αὐτῶν ἐπερίσσευσεν εἰς τὸν πλοῦτον τῆς 
ἁπλότητος αὐτῶν. Ὅτι κατὰ δύναμιν, μαρτυρῶ, καὶ ὑπὲρ 
δύναμιν αὐθαίρετοι, μετὰ πολλῆς παρακλήσεως δεόμενοι 
ἡμῶν, τὴν χάριν καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς διακονίας τῆς εἰς τοὺς 
ε , 5 δὴ 4 ν μὴ , τ ς. ε ν "᾿ 
ἁγίους: "καὶ οὐ καθὼς ἠλπίσαμεν, ἀλλ᾽ ἑαυτοὺς ἔδωκαν 
κι - , Ἂ; - “ ν ᾿ἦ - 6 2 Ν 
πρῶτον τῷ κυρίῳ, καὶ ἡμῖν διὰ θελήματος θεοῦ. “Εἰς τὸ 


7.10 ἀμεταμέλητον κατεργάζεται 9 7.12 ἀλλ᾽ εἵνεκεν ς ἀλλ᾽ ἕνεκεν 
ἀμεταμέλητον ἐργάζεται 7.13 ὑμῶν περισσοτέρως « ἡμῶν 

7.11 ὑμᾶς «-- περισσοτέρως 

7.11 ἐντῷ «τῷ 8.2 τὸν πλοῦτον « τὸ πλοῦτος 

7.12 οὐχ εἵνεκεν « οὐχ ἕνεκεν 8.3. ΣὧὯὍπὲρ «παρὰ 

7.12 οὐδὲ εἵνεκεν ς οὐδὲ ἕνεκεν 8.5 ἀλλ᾽ ςἀλλὰ 


411 


8.7 - 8.23 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


παρακαλέσαι ἡμᾶς Τίτον, ἵνα καθὼς προενήρξατο, οὕτως καὶ 
Ω , 2 ς- “- ν Ν , , λα, “τ 2 
ἐπιτελέσῃ εἰς ὑμᾶς καὶ τὴν χάριν ταύτην. ΄Αλλ᾽ ὥσπερ ἐν 
παντὶ περισσεύετε, πίστει, καὶ λόγῳ, καὶ γνώσει, καὶ πάσῃ 
σπουδῇ, καὶ τῇ ἐξ ὑμῶν ἐν ἡμῖν ἀγάπῃ. ἵνα καὶ ἐν ταύτῃ τῇ 
,’ , 8 ἣ 4. Ἃ Ν , 3 ΕἾ ΓΕ “ 
χάριτι περισσεύητε. “Οὐ κατ᾽ ἐπιταγὴν λέγω, ἀλλὰ διὰ τῆς 
ἑτέρων σπουδῆς καὶ τὸ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης γνήσιον 
δοκιμάζων. “Γινώσκετε γὰρ τὴν χάριν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, ὅτι δι᾽ ὑμᾶς ἐπτώχευσεν, πλούσιος ὦν, ἵνα ὑμεῖς τῇ 
δ Ἂ ᾿ὰ Ψ 10 Ἂν »Ἥ Ξ. , , 
ἐκείνου πτωχείᾳ πλουτήσητε. ᾿“ Καὶ γνώμην ἐν τούτῳ δίδωμι: 
τοῦτο γὰρ ὑμῖν συμφέρει, οἵτινες οὐ μόνον τὸ ποιῆσαι ἀλλὰ καὶ 
Ν , , Ι Ν , 1 δ Ν Ν Ν - 
τὸ θέλειν προενήρξασθε ἀπὸ πέρυσι. ᾿᾿ νυνὶ δὲ καὶ τὸ ποιῆσαι 
ἐπιτελέσατε, ὅπως, καθάπερ ἣ προθυμία τοῦ θέλειν, οὕτως καὶ 
τὸ ἐπιτελέσαι ἐκ τοῦ ἔχειν. 12 Εἰ γὰρ ἣ προθυμία πρόκειται, 
καθὸ ἐὰν ἔχῃ τις, εὐπρόσδεκτος, οὐ καθὸ οὐκ ἔχει. 15 Οὐ γὰρ 
ἵνα ἄλλοις ἄνεσις, ὑμῖν δὲ θλίψις: ἀλλ᾽ ἐξ ἰσότητος, ἐν τῷ νῦν 
καιρῷ τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, [ἵνα καὶ 
τὸ ἐκείνων περίσσευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα: ὅπως 
γένηται ἰσότης, "καθὼς γέγραπται, Ὃ τὸ πολύ, οὐκ 
ἐπλεόνασεν. καὶ ὁ τὸ ὀλίγον, οὐκ ἠλαττόνησεν. 


Ἰδ Χάρις δὲ τῷ θεῷ τῷ διδόντι τὴν αὐτὴν σπουδὴν ὑπὲρ ὑμῶν 
ἐν τῇ καρδίᾳ Τίτου. 17 Ὅτι τὴν μὲν παράκλησιν ἐδέξατο, 
σπουδαιότερος δὲ ὑπάρχων, αὐθαίρετος ἐξῆλθεν πρὸς ὑμᾶς. 
1Ἰδ Συνεπέμψαμεν δὲ μετ᾽ αὐτοῦ τὸν ἀδελφόν, οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ 
εὐαγγελίῳ διὰ πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν - 1 
χειροτονηθεὶς ὑπὸ τῶν ἐκκλησιῶν συνέκδημος ἡμῶν σὺν τῇ 
χάριτι ταύτῃ τῇ διακονουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν πρὸς τὴν αὐτοῦ τοῦ 
κυρίου δόξαν καὶ προθυμίαν ἡμῶν 29 στελλόμενοι τοῦτο, μή 
τις ἡμᾶς μωμήσηται ἐν τῇ ἁδρότητι ταύτῃ τῇ διακονουμένῃ ὑφ᾽ 
ἡμῶν 2' προνοούμενοι καλὰ οὐ μόνον ἐνώπιον κυρίου ἀλλὰ 
καὶ ἐνώπιον ἀνθρώπων. 2: Συνεπέμψαμεν δὲ αὐτοῖς τὸν 
ἀδελφὸν ἡμῶν, ὃν ἐδοκιμάσαμεν ἐν πολλοῖς πολλάκις 
σπουδαῖον ὄντα, νυνὶ δὲ πολὺ σπουδαιότερον, πεποιθήσει 
πολλῇ τῇ εἰς ὑμᾶς. 25 Εἴτε ὑπὲρ Τίτου, κοινωνὸς ἐμὸς καὶ εἰς 
ὑμᾶς συνεργός: εἴτε ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀπόστολοι ἐκκλησιῶν, 


οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ 


8.7 ὑμῶν ἐν ἡμῖν « ἡμῶν ἐν ὑμῖν 8.16 διδόντι ς δόντι 
8.12 τις «-- 8.19 αὐτοῦ «[αὐτοῦ] 
8.13 δὲ ς-- 8.21 προνοούμενοι « προνοοῦμεν γὰρ 


412 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


δόξα χριστοῦ. “Τὴν οὖν ἔνδειξιν τῆς ἀγάπης ὑμῶν, καὶ ἡμῶν 
καυχήσεως ὑπὲρ ὑμῶν, εἰς αὐτοὺς ἐνδείξασθε εἰς πρόσωπον 
τῶν ἐκκλησιῶν. 


Περὶ μὲν γὰρ τῆς διακονίας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους περισσόν 
0 μοί ἐστιν τὸ γράφειν ὑμῖν Ζοἶδα γὰρ τὴν προθυμίαν ὑμῶν, 
ἣν ὑπὲρ ὑμῶν καυχῶμαι Μακεδόσιν, ὅτι ᾿Αχαΐα 
παρεσκεύασται ἀπὸ πέρυσι: καὶ ὁ ἐξ ὑμῶν ζῆλος ἠρέθισεν 
τοὺς πλείονας. ὁ Ἔπεμψα δὲ τοὺς ἀδελφούς, ἵνα μὴ τὸ 
καύχημα ἡμῶν τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κενωθῇ ἐν τῷ μέρει τούτῳ. ἵνα, 
καθὼς ἔλεγον, παρεσκευασμένοι ἦτε: “μήπως, ἐὰν ἔλθωσιν 
σὺν ἐμοὶ Μακεδόνες καὶ εὕρωσιν ὑμᾶς ἀπαρασκευάστους, 
καταισχυνθῶμεν ἡμεῖς -- ἵνα μὴ λέγωμεν ὑμεῖς --- ἐν τῇ 
ὑποστάσει ταύτῃ τῆς καυχήσεως. “ Ἀναγκαῖον οὖν ἡγησάμην 
παρακαλέσαι τοὺς ἀδελφούς, ἵνα προέλθωσιν εἰς ὑμᾶς, καὶ 
προκαταρτίσωσιν τὴν προκατηγγελμένην εὐλογίαν ὑμῶν, 
ταύτην ἑτοίμην εἶναι, οὕτως ὡς εὐλογίαν καὶ μὴ ὡς 
πλεονεξίαν. 


6 - ἰβι. γε , , , Ν ,ὔ 
Τοῦτο δέ, ὁ σπείρων φειδομένως, φειδομένως καὶ θερίσει: 
καὶ ὃ σπείρων ἐπ᾽ εὐλογίαις, ἐπ᾽ εὐλογίαις καὶ θερίσει. 
γ11) Ν “ - ,ὔ ΠῚ , ΠΥ 
Ἕκαστος καθὼς προαιρεῖται τῇ καρδίᾳ: μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ 
3 ᾿ ε Ν » , 5 ψαὶ; " ᾽, 8 Ν ἃ ὦ ᾿ 
ἀνάγκης. ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ θεός. ὃ Δυνατὸς δὲ ὁ θεὸς 
πᾶσαν χάριν περισσεῦσαι εἰς ὑμᾶς, ἵνα ἐν παντὶ πάντοτε 
πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες περισσεύητε εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν: 
“καθὼς γέγραπται, ἙἘσκόρπισεν, ἔδωκεν τοῖς πένησιν: ἣ 
δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα. 15 Ὃ δὲ ἐπιχορηγῶν 
σπέρμα τῷ σπείροντι, καὶ ἄρτον εἰς βρῶσιν χορηγήσαι, καὶ 
πληθύναι τὸν σπόρον ὑμῶν, καὶ αὐξήσαι τὰ γενήματα τῆς 
δικαιοσύνης ὑμῶν: [ἐν παντὶ πλουτιζόμενοι εἰς πᾶσαν 
ἁπλότητα, ἥτις κατεργάζεται δι᾽ ἡμῶν εὐχαριστίαν τῷ θεῷ. 
ἸΖύθτι ἣ διακονία τῆς λειτουργίας ταύτης οὐ μόνον ἐστὶν 
προσαναπληροῦσα τὰ ὑστερήματα τῶν ἁγίων, ἀλλὰ καὶ 
περισσεύουσα διὰ πολλῶν εὐχαριστιῶν τῷ θεῷ: 1) διὰ τῆς 


8.24 ἐνδείξασθε ς ἐνδεικνύμενοι 9.7 προαιρεῖται ὁ προήρηται 
9.2 δέξ «τὸ 9.8 δΔυνοαοτὸς « Δυνοατεῖ 

94 μήπως «μήπως 9.10 σπέρμα « σπόρον 

9.4 λέγωμεν 9 λέγω 9.10 χορηγήσαι καὶ πληθύναι « 
9.4 τῆς καυχήσεως «-- χορηγήσει καὶ πληθυνεῖ 
9.5 προκατηγγελμένην ὁ 9.10 αὐξῆσαι « αὐξήσει 


προεπηγγελμένην 


413 


8.24 - 9.13 


9.14 - 10.13 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


δοκιμῆς τῆς διακονίας ταύτης δοξάζοντες τὸν θεὸν ἐπὶ τῇ 
ὑποταγῇ τῆς ὁμολογίας ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ χριστοῦ, 
καὶ ἁπλότητι τῆς κοινωνίας εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς πάντας: "καὶ 
αὐτῶν δεήσει ὑπὲρ ὑμῶν ἐπιποθούντων ὑμᾶς διὰ τὴν 
ὑπερβάλλουσαν χάριν τοῦ θεοῦ ἐφ᾽ ὑμῖν. Χάρις δὲ τῷ θεῷ 
ἐπὶ τῇ ἀνεκδιηγήτῳ αὐτοῦ δωρεᾷ. 


Ι Αὐτὸς δὲ ἐγὼ Παῦλος παρακαλῶ ὑμᾶς διὰ τῆς 
0 πρᾳότητος καὶ ἐπιεικείας τοῦ χριστοῦ, ὃς κατὰ 
πρόσωπον μὲν ταπεινὸς ἐν ὑμῖν, ἀπὼν δὲ θαρρῶ εἰς ὑμᾶς: 
2 δέομαι δέ, τὸ μὴ παρὼν θαρρῆσαι τῇ πεποιθήσει ἣ λογίζομαι 
τολμῆσαι ἐπί τινας τοὺς λογιζομένους ἡμᾶς ὡς κατὰ σάρκα 
περιπατοῦντας. Ἐν σαρκὶ γὰρ περιπατοῦντες, οὐ κατὰ σάρκα 
στρατευόμεθα --- τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ 
σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων 
-- λογισμοὺς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον 
κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ, καὶ αἰχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα 
εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ χριστοῦ, “καὶ ἐν ἑτοίμῳ ἔχοντες 
ἐκδικῆσαι πᾶσαν παρακοήν, ὅταν πληρωθῇ ὑμῶν ἣ ὑπακοή. 
ΤΤὰ κατὰ πρόσωπον βλέπετε; Εἴ τις πέποιθεν ἑαυτῷ χριστοῦ 
εἶναι, τοῦτο λογιζέσθω πάλιν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, ὅτι καθὼς αὐτὸς 
χριστοῦ, οὕτως καὶ ἡμεῖς χριστοῦ. ὃ Ἐάν τε γὰρ καὶ 
περισσότερόν τι καυχήσωμαι περὶ τῆς ἐξουσίας ἡμῶν --- ἧς 
ἔδωκεν ὁ κύριος ἡμῖν εἰς οἰκοδομήν, καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν 
ὑμῶν --- οὐκ αἰσχυνθήσομαι: “ἵνα μὴ δόξω ὡς ἂν ἐκφοβεῖν 
ὑμᾶς διὰ τῶν ἐπιστολῶν. 1 Ὅτι, Αἱ μὲν ἐπιστολαί, φησίν, 
βαρεῖαι καὶ ἰσχυραί: ἣ δὲ παρουσία τοῦ σώματος ἀσθενής, καὶ 
ὃ λόγος ἐξουθενημένος. 1: Τοῦτο λογιζέσθω ὁ τοιοῦτος, ὅτι οἷοί 
ἐσμεν τῷ λόγῳ δι᾽ ἐπιστολῶν ἀπόντες, τοιοῦτοι καὶ παρόντες 
τῷ ἔργῳ. 'ΖΟὐ γὰρ τολμῶμεν ἐγκρῖναι ἢ συγκρῖναι ἑαυτούς 
τισιν τῶν ἑαυτοὺς συνιστανόντων- ἀλλὰ αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς 
ἑαυτοὺς μετροῦντες, καὶ συγκρίνοντες ἑαυτοὺς ἑαυτοῖς, οὐ 
συνιοῦσιν. 15 Ἡμεῖς δὲ οὐχὶ εἰς τὰ ἄμετρα καυχησόμεθα, ἀλλὰ 
κατὰ τὸ μέτρον τοῦ κανόνος οὗ ἐμέρισεν ἡμῖν ὁ θεός, μέτρου, 


9.15 δὲ ς-- , 10.8 ἡμῖν ς-- 

10.1 πρᾳότητος « πραὔτητος 10.10 μὲν ἐπιστολαί « ἐπιστολαὶ μέν 
10.7 ἀφ᾽ « ἐφ᾽ 10.12 συνιοῦσιν « συνιᾶσιν 

10.7 ἡμεῖς χριστοῦ « ἡμεῖς 10.13 οὐχὶ ὁ οὐκ 


10.8 τεγὰρ καὶ «[τε] γὰρ 


414 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 10.14 - 11.13 


ἐφικέσθαι ἄχρι καὶ ὑμῶν. [Οὐ γὰρ ὡς μὴ ἐφικνούμενοι εἰς 
ὑμᾶς ὑπερεκτείνομεν ἑαυτούς: ἄχρι γὰρ καὶ ὑμῶν ἐφθάσαμεν 
ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ χριστοῦ - "οὐκ εἰς τὰ ἄμετρα καυχώμενοι, 
3 3 ᾿ , ε ᾿ Ν ", ᾿ ,ὔ “» 
ἐν ἀλλοτρίοις κόποις, ἐλπίδα δὲ ἔχοντες, αὐξανομένης τῆς 
πίστεως ὑμῶν, ἐν ὑμῖν μεγαλυνθῆναι κατὰ τὸν κανόνα ἡμῶν 
εἰς περισσείαν, 6 εἰς τὰ ὑπερέκεινα ὑμῶν εὐαγγελίσασθαι, 
᾽ 2 Ε , , 2 ἣν Δ , 17: ν 
οὐκ ἐν ἀλλοτρίῳ κανόνι εἰς τὰ ἕτοιμα καυχήσασθαι. 17 Ὁ δὲ 
καυχώμενος, ἐν κυρίῳ καυχάσθω. ἰδοὺ γὰρ ὁ ἑαυτὸν 
συνιστῶν, ἐκεῖνός ἐστιν δόκιμος, ἀλλ᾽ ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. 


Ι Ι Ὄνφελον ἀνείχεσθέ μου μικρὸν τῇ ἀφροσύνῃ. ἀλλὰ καὶ 
ἀνέχεσθέ μου. Ζηλῶ γὰρ ὑμᾶς θεοῦ ζήλῳ: 
ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι 
τῷ χριστῷ. ἡ Φοβοῦμαι δὲ μήπως ὡς ὁ ὄφις Εὔαν ἐξηπάτησεν ἐν 
τῇ πανουργίᾳ αὐτοῦ, οὕτως φθαρῇ τὰ νοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς 
ἁπλότητος τῆς εἰς τὸν χριστόν. 1 Εἰ μὲν γὰρ ὁ ἐρχόμενος ἄλλον 
Ἰησοῦν κηρύσσει ὃν οὐκ ἐκηρύξαμεν, ἢ πνεῦμα ἕτερον 
λαμβάνετε ὃ οὐκ ἐλάβετε, ἢ εὐαγγέλιον ἕτερον ὃ οὐκ ἐδέξασθε, 
καλῶς “ἠνείχεσθε." “ Λογίζομαι γὰρ μηδὲν ὑστερηκέναι τῶν ἀνείχεσθε 
ὑπὲρ λίαν ἀποστόλων. “ Εἰ δὲ καὶ ἰδιώτης τῷ λόγῳ, ἀλλ᾽ οὐ τῇ 
γνώσει: ἀλλ᾽ ἐν παντὶ φανερωθέντες ἐν πᾶσιν εἰς ὑμᾶς. 7 Ἢ 
ἁμαρτίαν ἐποίησα ἐμαυτὸν ταπεινῶν ἵνα ὑμεῖς ὑψωθῆτε, ὅτι 
δωρεὰν τὸ τοῦ θεοῦ εὐαγγέλιον εὐηγγελισάμην ὑμῖν; ὃ Ἄλλας 
ἐκκλησίας ἐσύλησα, λαβὼν ὀψώνιον πρὸς τὴν ὑμῶν 


“καὶ παρὼν πρὸς ὑμᾶς καὶ ὑστερηθείς, οὐ 


διακονίαν" 
κατενάρκησα οὐδενός: τὸ γὰρ ὑστέρημά μου 
προσανεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοί, ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας: καὶ 


10 Ἔστιν 


ἐν παντὶ ἀβαρῆ ὑμῖν ἐμαυτὸν ἐτήρησα καὶ τηρήσω. 
ἀλήθεια χριστοῦ ἐν ἐμοί, ὅτι ἣ καύχησις αὕτη οὐ φραγήσεται 
εἰς ἐμὲ ἐν τοῖς κλίμασιν τῆς Ἀχαΐας. [1 Διὰ τί; ὅτι οὐκ ἀγαπῶ 
ἀ γκῦ ὐῳ Ν Ω 12 τ" χ - Ν , ἐξ Ω ἣ Ν 

ὑμᾶς; Ὁ θεὸς οἶδεν. 12 Ὃ δὲ ποιῶ, καὶ ποιήσω, ἵνα ἐκκόψω τὴν 
ἀφορμὴν τῶν θελόντων ἀφορμήν, ἵνα ἐν ᾧ καυχῶνται, 


εὑρεθῶσιν καθὼς καὶ ἡμεῖς. 15 Οἱ γὰρ τοιοῦτοι ψευδαπόστολοι, 


10.18 συνιστῶν « συνιστάνων 11.3 ἁπλότητος ς ἁπλότητος [καὶ τῆς 
10.18 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ ἁγνότητος] 
11.1 τῇ ἀφροσύνῃ «τι ἀφροσύνης 11.4 ἠνείχεσθε ς ἀνέχεσθε 
11.3 μήπως « μή πως 11.6 φανερωθέντες ς φανερώσαντες 
11.3 Εὔαν ἐξηπάτησεν « ἐξηπάτησεν 11.9 οὐδενός « οὐθενός 

Εὔαν 11.9 ὑμῖν ἐμαυτὸν « ἐμαυτὸν ὑμῖν 


11.3 οὕτως «--- 


415 


11.14 - 11.32 ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


ἐργάται δόλιοι, μετασχηματιζόμενοι εἰς ἀποστόλους χριστοῦ. 
Ἰ' Καὶ οὐ θαυμαστόν: αὐτὸς γὰρ ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζεται 
εἰς ἄγγελον φωτός. “Οὐ μέγα οὖν εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ 
μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης, ὧν τὸ τέλος 
ἔσται κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν. 


Ἰ Πάλιν λέγω, μή τίς με δόξῃ ἄφρονα εἶναι: εἰ δὲ μήγε, κἂν 
ὡς ἄφρονα δέξασθέ με, ἵνα κἀγὼ μικρόν τι καυχήσωμαι. 17 Ὃ 
λαλῶ, οὐ λαλῶ κατὰ κύριον, ἀλλ᾽ ὡς ἐν ἀφροσύνῃ, ἐν ταύτῃ τῇ 
ὑποστάσει τῆς καυχήσεως. ὃ Ἐπεὶ πολλοὶ καυχῶνται κατὰ 
τήν σάρκα, κἀγὼ καυχήσομαι. 5 Ἡδέως γὰρ ἀνέχεσθε τῶν 
ἀφρόνων, φρόνιμοι ὄντες. 29 Ανέχεσθε γάρ, εἴ τις ὑμᾶς 
καταδουλοῖ, εἴτις κατεσθίει, εἴ τις λαμβάνει, εἴ τις ἐπαίρεται, 
εἴ τις ὑμᾶς εἰς πρόσωπον δέρει. 2: Κατὰ ἀτιμίαν λέγω, ὡς ὅτι 
ἡμεῖς ἠσθενήσαμεν. ἐν ᾧ δ᾽ ἄν τις τολμᾷ --- ἐν ἀφροσύνῃ λέγω 
-- τολμῶ κἀγώ. 2 Ἑβραῖοί εἰσιν; κἀγώ: Ἰσραηλῖταί εἰσιν; 
κἀγώ: σπέρμα Ἀβραάμ εἰσιν; κἀγώ: 25 διάκονοι χριστοῦ εἰσιν; 
-- ππαραφρονῶν λαλῶ --- ὑπὲρ ἐγώ: ἐν κόποις περισσοτέρως, ἐν 
πληγαῖς ὑπερβαλλόντως, ἐν φυλακαῖς περισσοτέρως, ἐν 
θανάτοις πολλάκις, 2, ὑπὸ Ἰουδαίων πεντάκις τεσσαράκοντα 
παρὰ μίαν ἔλαβον. 2 Τρὶς ἐραβδίσθην, ἅπαξ ἐλιθάσθην, τρὶς 
ἐναυάγησα, νυχθήμερον ἐν τῷ βυθῷ πεποίηκα 2“ ὁδοιπορίαις 
πολλάκις, κινδύνοις ποταμῶν, κινδύνοις λῃστῶν, κινδύνοις ἐκ 
γένους, κινδύνοις ἐξ ἐθνῶν, κινδύνοις ἐν πόλει, κινδύνοις ἐν 
ἐρημίᾳ, κινδύνοις ἐν θαλάσσῃ, κινδύνοις ἐν ψευδαδέλφοις: 
21 ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ, ἐν ἀγρυπνίαις πολλάκις, ἐν λιμῷ καὶ 
δίψει, ἐν νηστείαις πολλάκις, ἐν ψύχει καὶ γυμνότητι. 2 Χωρὶς 
τῶν παρεκτός, ἣ ἐπισύστασίς μου ἣ καθ᾽ ἡμέραν, ἣ μέριμνα 
πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν. 2 Τίς ἀσθενεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενῶ; Τίς 
σκανδαλίζεται, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι; “Εἰ καυχᾶσθαι δεῖ, τὰ 
τῆς ἀσθενείας μου καυχήσομαι. 1 'Ὃ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ 
κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ οἶδεν, ὁ ὧν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, 
ὅτι οὐ ψεύδομαι. 2 Ἐν Δαμασκῷ ὁ ἐθνάρχης ᾿Αρέτα τοῦ 


11.14 θαυμαστόν «θαῦμα φυλακαῖς περισσοτέρως Φ 

11.17 λαλῶ κατὰ κύριον ς κατὰ κύριον φυλακαῖς περισσοτέρως ἐν 
λαλῶ πληγαῖς ὑπερβαλλόντως 

11.18 τήν ς-- 11.24 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 

11.20 ὑμᾶς εἰς πρόσωπον «“ εἰς 11.25 ἐραβδίσθην « ἐρραβδίσθην 
πρόσωπον ὑμᾶς 11.27 ἐν κόπῳ ὁ κόπῳ 

11.21 ἠσθενήσαμεν ς« ἠσθενήκαμεν 11.28 ἐπισύστασίς μου ς ἐπίστασίς μοι 

11.23 πληγαῖς ὑπερβαλλόντως ἐν 11.31 χριστοῦ «--- 


416 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 11.33 - 12.13 


βασιλέως ἐφρούρει τὴν Δαμασκηνῶν πόλιν, πιάσαι με θέλων - 
33 καὶ διὰ θυρίδος ἐν σαργάνῃ ἐχαλάσθην διὰ τοῦ τείχους καὶ 
ἐξέφυγον τὰς χεῖρας αὐτοῦ. 


Ι 2 Καυχᾶσθαι δὴ οὐ συμφέρει μοι: ἐλεύσομαι γὰρ εἰς 

ὀπτασίας καὶ ἀποκαλύψεις κυρίου. 2 Οἶδα ἄνθρωπον 
ἐν χριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων --- εἴτε ἐν σώματι οὐκ οἶδα- 
εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα. ὁ θεὸς οἶδεν --- ἁρπαγέντα 
τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ. ᾽ Καὶ οἶδα τὸν τοιοῦτον 
ἄνθρωπον --- εἴτε ἐν σώματι, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος, οὐκ οἶδα: 
ὁ θεὸς οἶδεν --- ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον, καὶ ἤκουσεν 
ἄρρητα ῥήματα, ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι. 5 Ὑπὲρ τοῦ 
τοιούτου καυχήσομαι. ὑπὲρ δὲ ἐμαυτοῦ οὐ καυχήσομαι, εἰ μὴ 
ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου- “ἐὰν γὰρ θελήσω καυχήσασθαι, οὐκ 
ἔσομαι ἄφρων: ἀλήθειαν γὰρ ἐρῶ- φείδομαι δέ, μή τις εἰς ἐμὲ 
λογίσηται ὑπὲρ ὃ βλέπει με, ἢ ἀκούει τι ἐξ ἐμοῦ. 7 Καὶ τῇ 
ὑπερβολῇ τῶν ἀποκαλύψεων ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι, ἐδόθη μοι 
σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος Σατᾶν, ἵνα με κολαφίζῃ, ἵνα μὴ 
ὑπεραίρωμαι. ὃ Ὑπὲρ τούτου τρὶς τὸν κύριον παρεκάλεσα ἵνα 
ἀποστῇ ἀπ’ ἐμοῦ. " Καὶ εἴρηκέν μοι, Ἀρκεῖ σοι ἣ χάρις μου" ἣ 
γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται. Ἥδιστα οὖν μᾶλλον 
καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ᾽ ἐμὲ ἣ 
δύναμις τοῦ χριστοῦ. "Διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, 
ἐν ἀνάγκαις, ἐν διωγμοῖς, ἐν στενοχωρίαις, ὑπὲρ χριστοῦ: ὅταν 
γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. 


Ἡ Τέγονα ἄφρων καυχώμενος: ὑμεῖς με ἠναγκάσατε: ἐγὼ 
γὰρ ὥφειλον ὑφ᾽ ὑμῶν συνίστασθαι: οὐδὲν γὰρ ὑστέρησα τῶν 
ὑπὲρ λίαν ἀποστόλων, εἰ καὶ οὐδέν εἰμι. 12 Τὰ μὲν σημεῖα τοῦ 
ἀποστόλου κατειργάσθη ἐν ὑμῖν ἐν πάσῃ ὑπομονῇ, ἐν σημείοις 
καὶ τέρασιν καὶ δυνάμεσιν. 15 Τί γάρ ἐστιν ὃ ἡττήθητε ὑπὲρ τὰς 


11.32 Δαμασκηνῶν πόλιν ς πόλιν ἀποκαλύψεων διό ἵνα 
Δαμασκηνῶν 12.7 Σατᾶν «Σατανᾶ 

11.32 θέλων «ε--- 12.9 μου ἐν «ἐν 

12.1 δὴ οὐ συμφέρει μοι ς δεῖ οὐ 12.9 τελειοῦται 9 τελεῖται 
συμφέρον μέν 12.10 ἐν στενοχωρίαις 9 καὶ 

12.1 γὰρ « δὲ στενοχωρίαις 

12.3 ἐκτὸς « χωρὶς 12.11 καυχώμενος «ς-- 

12.5 μου -- 12.12 ἐν σημείοις ς σημείοις τε 

12.6 τι Φ[τ|]} 12.13 ἡττήθητε ς ἡσσώθητε 


12.7 ἀποκαλύψεων ἵνα ς 


417 


12.14 - 13.4 


ταπεινώσῃ 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


λοιπὰς ἐκκλησίας, εἰ μὴ ὅτι αὐτὸς ἐγὼ οὐ κατενάρκησα ὑμῶν; 
Χαρίσασθέ μοι τὴν ἀδικίαν ταύτην. 
14 " , ’, ς ’, ᾿, 2 “ ᾿Ν ς - Ε Σ 
Ιδού, τρίτον ἑτοίμως ἔχω ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ οὐ 
καταναρκήσω ὑμῶν - οὐ γὰρ ζητῶ τὰ ὑμῶν, ἀλλὰ ὑμᾶς: οὐ γὰρ 
ὀφείλει τὰ τέκνα τοῖς γονεῦσιν θησαυρίζειν, ἀλλ᾽ οἱ γονεῖς 
“ , 15» Ὶς »: - , Ν 
τοῖς τέκνοις. Ἐγὼ δὲ ἥδιστα δαπανήσω καὶ 
ἐκδαπανηθήσομαι ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, εἰ καὶ περισσοτέρως 
ὑμᾶς ἀγαπῶν, ἧττον ἀγαπῶμαι. 6 Ἔστω δέ, ἐγὼ οὐ 
κατεβάρησα ὑμᾶς: ἀλλ᾽ ὑπάρχων πανοῦργος, δόλῳ ὑμᾶς 
ἔλαβον. Μή τινα ὧν ἀπέσταλκα πρὸς ὑμᾶς, δι᾽ αὐτοῦ 
Ἂ , ἐ - ΤᾺ , , ᾿Ν , 
ἐπλεονέκτησα ὑμᾶς; ὃ Παρεκάλεσα Τίτον, καὶ συναπέστειλα 
Ν 9. , , 3 , ἢ ΄- ,ὔ 3; ἄν. ΕΣ ΄ν 
τὸν ἀδελφόν μή τι ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς Τίτος; Οὐ τῷ αὐτῷ 
πνεύματι περιεπατήσαμεν; Οὐ τοῖς αὐτοῖς ἴχνεσιν; 

19 Πάλιν δοκεῖτε ὅτι ὑμῖν ἀπολογούμεθα; Κατενώπιον τοῦ 
θεοῦ ἐν χριστῷ λαλοῦμεν τὰ δὲ πάντα, ἀγαπητοί, ὑπὲρ τῆς 
ὑμῶν οἰκοδομῆς. 29) Φοβοῦμαι γάρ μήπως ἐλθὼν οὐχ οἵους θέλω 
εὕρω ὑμᾶς, κἀγὼ εὑρεθῶ ὑμῖν οἷον οὐ θέλετε: μήπως ἔρεις, 
ζῆλοι, θυμοί, ἐριθεῖαι, καταλαλιαί, ψιθυρισμοί, φυσιώσεις, 
3 ’, 21 Ν ’ Ἂ , Γ , τῳ , 
ἀκαταστασίαι- 7 μὴ πάλιν ἐλθόντα με ᾿ταπεινώσει᾽ ὁ θεός μου 
πρὸς ὑμᾶς, καὶ πενθήσω πολλοὺς τῶν προημαρτηκότων, καὶ μὴ 
μετανοησάντων ἐπὶ τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ πορνείᾳ καὶ ἀσελγείᾳ ἢ 
ἔπραξαν. 


Ι Τρίτον τοῦτο ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς. Ἐπὶ στόματος δύο 
2 μαρτύρων καὶ τριῶν σταθήσεται πᾶν ῥῆμα. 
ΖΠροείρηκα καὶ προλέγω, ὡς παρὼν τὸ δεύτερον, καὶ ἀπὼν νῦν 
γράφω τοῖς προημαρτηκόσιν καὶ τοῖς λοιποῖς πᾶσιν, ὅτι ἐὰν 
ἔλθω εἰς τὸ πάλιν, οὐ φείσομαι: ἐπεὶ δοκιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν 
ἐμοὶ λαλοῦντος χριστοῦ, ὃς εἰς ὑμᾶς οὐκ ἀσθενεῖ, ἀλλὰ 
δυνατεῖ ἐν ὑμῖν - “καὶ γὰρ εἰ ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθενείας, ἀλλὰ 
ζῇ ἐκ δυνάμεως θεοῦ. Καὶ γὰρ ἡμεῖς ἀσθενοῦμεν ἐν αὐτῷ, 
ἀλλὰ ζησόμεθα σὺν αὐτῷ ἐκ δυνάμεως θεοῦ εἰς ὑμᾶς. 


12.14 ἑτοίμως « τοῦτο ἑτοίμως 12.20 μήπως ἐλθὼν « μή πως ἐλθὼν 
12.14 ὑμῶν οὐ « οὐ 12.20 μήπως ἔρεις ζῆλοι Φ μή πως ἔρις 
12.14 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ ζῆλος 

12.15 εἰ καὶ « εἰ ᾿ 12.21 ἐλθόντα με ταπεινώσει Ὁ 

12.15 ἀγαπῶν ἧττον « ἀγαπῶν] ἥσσον ἐλθόντος μου ταπεινώσῃ με 
12.16 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 13.2 γράφω «--- 

12.18 μήτι « μήτι 13. εἰ-ς-- 

12.19 Πάλιν ς Πάλαι 13.4 ζησόμεθα « ζήσομεν 


12.19 Κατενώπιον τοῦ ς κατέναντι 


418 


ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β 


ἄ κα ἥν Φ' 3.3 ΝΣ - ,ὕ ε ν , 

Ἑαυτοὺς πειράζετε εἰ ἐστὲ ἐν τῇ πίστει, ἑαυτοὺς δοκιμάζετε. 
Ἢ οὐκ ἐπιγινώσκετε ἑαυτούς, ὅτι Ἰησοῦς χριστὸς ἐν ὑμῖν 
2 , Ψ ᾿ 3 , οὶ 6: , ᾿ ἘΣ ,ὕ .-«“ 
ἐστίν; εἰ μή τι ἀδόκιμοί ἐστε. ὁ Ἐλπίζω δὲ ὅτι γνώσεσθε ὅτι 
ς “ Γ Ι χ 3, , 7 ΕἾ , ν Ν ΟὟ , ἂν 
ἡμεῖς οὐκ ἐσμὲν ἀδόκιμοι. ᾿Εὐχόμαι δὲ πρὸς τὸν θεόν, μὴ 
ποιῆσαι ὑμᾶς κακὸν μηδέν, οὐχ ἵνα ἡμεῖς δόκιμοι φανῶμεν, 
ἀλλ᾽ ἵνα ὑμεῖς τὸ καλὸν ποιῆτε, ἡμεῖς δὲ ὡς ἀδόκιμοι ὠμεν. 
δρὺ γὰρ δυνάμεθά τι κατὰ τῆς ἀληθείας, ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς 
ἀληθείας. “Χαίρομεν γὰρ ὅταν ἡμεῖς ἀσθενῶμεν, ὑμεῖς δὲ 
δυνατοὶ ἦτε: τοῦτο δὲ καὶ εὐχόμεθα, τὴν ὑμῶν κατάρτισιν. 
ἸθΔιὰ τοῦτο ταῦτα ἀπὼν γράφω, ἵνα παρὼν μὴ ἀποτόμως 
χρήσωμαι, κατὰ τὴν ἐξουσίαν ἣν ἔδωκέν μοι ὁ κύριος εἰς 
οἰκοδομήν, καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν. 


Ἡ Λοιπόν, ἀδελφοί, χαίρετε: καταρτίζεσθε, παρακαλεῖσθε, 
τὸ αὐτὸ φρονεῖτε, εἰρηνεύετε- καὶ ὁ θεὸς τῆς ἀγάπης καὶ 
εἰρήνης ἔσται μεθ᾽ ὑμῶν. 12 Ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν ἁγίῳ 
φιλήματι. 


13» δ 4πὸι των Ρ ΜΕ ᾿ 
Ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἅγιοι πάντες. 


14 Ἢ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ, καὶ ἣ ἀγάπη τοῦ 
θεοῦ, καὶ ἣ κοινωνία τοῦ ἁγίου πνεύματος μετὰ πάντων ὑμῶν. 
Ἀμήν. 


13.5 ἐστίν εἰ μή τι « εἰ μήτι 13.10 ἔδωκέν μοι ὁ κύριος « ὁ κύριος 
13.7 Εὐχόμαι « Εὐχόμεθα ἔδωκέν μοι 
13.8 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 13.14 Ἀμήν ς-- 


13.9 δὲ καὶ « καὶ 


419 


13.5 - 13.14 


εὐαγγελίζεται 


ΠΡΟΣΤΆΛΑΤΑΣ 


Π᾿ ἀπόστολος οὐκ ἀπ᾿ ἀνθρώπων, οὐδὲ δι᾽ ἀνθρώπου, 
ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ, καὶ θεοῦ πατρὸς τοῦ 
ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, 2 καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ πάντες ἀδελφοί, 
ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Γαλατίας: ἦχάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ 
θεοῦ πατρός, καὶ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, “τοῦ δόντος 
ἑαυτὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ὅπως ἐξέληται ἡμᾶς ἐκ τοῦ 
ἐνεστῶτος αἰῶνος πονηροῦ, κατὰ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ καὶ 
πατρὸς ἡμῶν. " ᾧ ἣ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων ἀμήν. 

ὀθαυμάζω ὅτι οὕτως ταχέως μετατίθεσθε ἀπὸ τοῦ 
καλέσαντος ὑμᾶς ἐν χάριτι χριστοῦ εἰς ἕτερον εὐαγγέλιον - 7 ὃ 
οὐκ ἔστιν ἄλλο, εἰ μή τινές εἰσιν οἱ ταράσσοντες ὑμᾶς καὶ 
θέλοντες μεταστρέψαι τὸ εὐαγγέλιον τοῦ χριστοῦ. ὃ Ἀλλὰ καὶ 
ἐὰν ἡμεῖς ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ ᾿εὐαγγελίζηται᾽ ὑμῖν παρ᾽ ὃ 
εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω. "Ὥς προειρήκαμεν, καὶ 
ἄρτι πάλιν λέγω, εἴτις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ᾽ ὃ παρελάβετε, 
ἀνάθεμα ἔστω. 1 Ἄρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω ἢ τὸν θεόν; Ἢ 
ζητῶ ἀνθρώποις ἀρέσκειν; Εἰ γὰρ ἔτι ἀνθρώποις ἤρεσκον, 
χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην. 


ἩΤνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον τὸ εὐαγγελισθὲν 
ὑπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν κατὰ ἄνθρωπον. 'Ζ Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρὰ 
ἀνθρώπου παρέλαβον αὐτό, οὔτε ἐδιδάχθην, ἀλλὰ δι᾽ 
ἀποκαλύψεως Ἰησοῦ χριστοῦ. 1) Ἠκούσατε γὰρ τὴν ἐμὴν 
ἀναστροφήν ποτε ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ, ὅτι καθ᾽ ὑπερβολὴν 
ἐδίωκον τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ, καὶ ἐπόρθουν αὐτήν: “καὶ 
προέκοπτον ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ ὑπὲρ πολλοὺς συνηλικιώτας ἐν 
τῷ γένει μου, περισσοτέρως ζηλωτὴς ὑπάρχων τῶν πατρικῶν 
μου παραδόσεων. 15 Ὅτε δὲ εὐδόκησεν ὁ θεὸς ὁ ἀφορίσας με ἐκ 
κοιλίας μητρός μου καὶ καλέσας διὰ τῆς χάριτος αὐτοῦ, 
16 ἀποκαλύψαι τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν ἐμοὶ ἵνα εὐαγγελίζωμαι 


1.3. καὶ κυρίου ἡμῶν ς« ἡμῶν καὶ 1.6 χριστοῦ «ἰ[χριστοῦ] 
κυρίου 1.8 ὑμῖν παρ᾽ ο[ὑμῖν] παρ᾽ 
1.4 περὶ « ὑπὲρ 1.10 γὰρ ἔτι « ἔτι 
1.4 ἐνεστῶτος αἰῶνος « αἰῶνος τοῦ 1.11 δὲ «γὰρ 
ἐνεστῶτος 1.15 ὁθεὸς « [ὁ θεὸς] 


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 


αὐτὸν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, εὐθέως οὐ προσανεθέμην σαρκὶ καὶ 

Ὁ 17 ᾽ Ἀ, 5. αν ᾿ ε ᾽, ε Ἂς κὰν - 
αἵματι: ᾿΄ οὐδὲ ἀνῆλθον εἰς Ἱεροσόλυμα πρὸς τοὺς πρὸ ἐμοῦ 
ἀποστόλους, ἀλλὰ ἀπῆλθον εἰς ᾿Αραβίαν, καὶ πάλιν 
ὑπέστρεψα εἰς Δαμασκόν. 


18 Ἔπειτα μετὰ ἔτη τρία ἀνῆλθον εἰς Ἱεροσόλυμα 
ἱστορῆσαι Πέτρον, καὶ ἐπέμεινα πρὸς αὐτὸν ἡμέρας δεκαπέντε. 
Ἰϑ Ἕτερον δὲ τῶν ἀποστόλων οὐκ εἶδον, εἰ μὴ Ἰάκωβον τὸν 
ἀδελφὸν τοῦ κυρίου. Ὁ Ἃ δὲ γράφω ὑμῖν, ἰδοὺ ἐνώπιον τοῦ 
θεοῦ ὅτι οὐ ψεύδομαι. 2) Ἔπειτα ἦλθον εἰς τὰ κλίματα τῆς 
Συρίας καὶ τῆς Κιλικίας. 22 Ἤμην δὲ ἀγνοούμενος τῷ προσώπῳ 
ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Ἰουδαίας ταῖς ἐν χριστῷ: 2 μόνον δὲ 
ἀκούοντες ἦσαν ὅτι Ὁ διώκων ἡμᾶς ποτέ, νῦν εὐαγγελίζεται 
τὴν πίστιν ἥν ποτε ἐπόρθει. 2) Καὶ ἐδόξαζον ἐν ἐμοὶ τὸν θεόν. 


Ἔπειτα διὰ δεκατεσσάρων ἐτῶν πάλιν ἀνέβην εἰς 

Ἱεροσόλυμα μετὰ Βαρνάβα, συμπαραλαβὼν καὶ Τίτον: 
ΖΣἀνέβην δὲ κατὰ ἀποκάλυψιν, καὶ ἀνεθέμην αὐτοῖς τὸ 
εὐαγγέλιον ὃ κηρύσσω ἐν τοῖς ἔθνεσιν, κατ᾽ ἰδίαν δὲ τοῖς 
δοκοῦσιν, μήπως εἰς κενὸν τρέχω ἢ ἔδραμον. ὁ Ἀλλ᾽ οὐδὲ Τίτος 
ὁ σὺν ἐμοί, Ἕλλην ὥν, ἠναγκάσθη περιτμηθῆναι: 1 διὰ δὲ τοὺς 
παρεισάκτους ψευδαδέλφους, οἵτινες παρεισῆλθον 
κατασκοπῆσαι τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν ἣν ἔχομεν ἐν χριστῷ 
Ἰησοῦ, ἵνα ἡμᾶς καταδουλώσωνται- "οἷς οὐδὲ πρὸς ὥραν 
εἴξαμεν τῇ ὑποταγῇ, ἵνα ἣ ἀλήθεια τοῦ εὐαγγελίου διαμείνῃ 
πρὸς ὑμᾶς. 5 ᾿Απὸ δὲ τῶν δοκούντων εἶναί τι ὁποῖοί ποτε ἦσαν 
οὐδέν μοι διαφέρει: πρόσωπον θεὸς ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει 
ἐμοὶ γὰρ οἱ δοκοῦντες οὐδὲν προσανέθεντο: ἀλλὰ 
τοὐναντίον, ἰδόντες ὅτι πεπίστευμαι τὸ εὐαγγέλιον τῆς 
ἀκροβυστίας, καθὼς Πέτρος τῆς περιτομῆς -- δὸ γὰρ 
ἐνεργήσας Πέτρῳ εἰς ἀποστολὴν τῆς περιτομῆς, ἐνήργησεν καὶ 
ἐμοὶ εἰς τὰ ἔθνη --- “ καὶ γνόντες τὴν χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι, 
Ἰάκωβος καὶ Κηφᾶς καὶ Ἰωάννης, οἱ δοκοῦντες στῦλοι εἶναι, 
δεξιὰς ἔδωκαν ἐμοὶ καὶ Βαρναβᾷ κοινωνίας, ἵνα ἡμεῖς ᾿μὲν΄ εἰς 
τὰ ἔθνη, αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν περιτομήν '" μόνον τῶν πτωχῶν ἵνα 
μνημονεύωμεν, ὃ καὶ ἐσπούδασα αὐτὸ τοῦτο ποιῆσαι. 


1.18 Πέτρον ὁ. Κηφᾶν καταδουλώσουσιν 


2.2 μήπως «μήπως 2.6 θεὸς « [ὁ] θεὸς 
2.4 καταδουλώσωνται ς 2.9 μὲν -ς-- 


421 


1.17 - 2.10 


2.11 - 3.6 


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 


Ἡ σρΟτε δὲ ἦλθεν Πέτρος εἰς Ἀντιόχειαν, κατὰ πρόσωπον 
αὐτῷ ἀντέστην, ὅτι κατεγνωσμένος ἦν. '2 Πρὸ τοῦ γὰρ ἐλθεῖν 
τινας ἀπὸ Ἰακώβου, μετὰ τῶν ἐθνῶν συνήσθιεν - ὅτε δὲ ἦλθον, 
ὑπέστελλεν καὶ ἀφώριζεν ἑαυτόν, φοβούμενος τοὺς ἐκ 
περιτομῆς. Καὶ συνυπεκρίθησαν αὐτῷ καὶ οἱ λοιποὶ 
Ἰουδαῖοι, ὥστε καὶ Βαρναβᾶς συναπήχθη αὐτῶν τῇ ὑποκρίσει. 
"4 'Αλλ᾽ ὅτε εἶδον ὅτι οὐκ ὀρθοποδοῦσιν πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοῦ 
εὐαγγελίου, εἶπον, τῷ Πέτρῳ ἔμπροσθεν πάντων, Εἰ σύ, 
Ἰουδαῖος ὑπάρχων, ἐθνικῶς ζῇς καὶ οὐκ Ἰουδαϊκῶς, τί τὰ ἔθνη 
ἀναγκάζεις Ἰουδαΐζειν; 15 Ἡμεῖς φύσει Ἰουδαῖοι καὶ οὐκ ἐξ 
Η σι Ἁ , 16.." ὧὃὉ .«“ 3 ΄- "»ὕ Ε 
ἐθνῶν ἁμαρτωλοί, [“ εἰδότες ὅτι οὐ δικαιοῦται ἄνθρωπος ἐξ 
ἔργων νόμου, ἐὰν μὴ διὰ πίστεως Ἰησοῦ χριστοῦ, καὶ ἡμεῖς εἰς 
χριστὸν Ἰησοῦν ἐπιστεύσαμεν, ἵνα δικαιωθῶμεν ἐκ πίστεως 
χριστοῦ, καὶ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου διότι οὐ δικαιωθήσεται ἐξ 
"Ὁ, , - Ψ. 17 3 , [ο - 2 
ἔργων νόμου πᾶσα σάρξ. 1" Εἰ δέ, ζητοῦντες δικαιωθῆναι ἐν 
χριστῷ, εὑρέθημεν καὶ αὐτοὶ ἁμαρτωλοί, ἀρα χριστὸς 
ε ἢ ἐν ν᾿ Γ 15 2 μ εν ᾿ “- 
ἁμαρτίας διάκονος; Μὴ γένοιτο. δ Εἰ γὰρ ἃ κατέλυσα, ταῦτα 
πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ἐμαυτὸν συνίστημι. 15 Ἐγὼ γὰρ 
διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα θεῷ ζήσω. Φ' Χριστῷ 

,ὔ ΄ , 5 , Ν᾿. , “ Ἂς τ 3. Ν: ᾿ φ ἘΝ δ 
συνεσταύρωμαι: ζῶ δέ, οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ χριστός: ὃ δὲ 
νῦν ζῶ ἐν σαρκί, ἐν πίστει ζῶ τῇ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, τοῦ 
ἀγαπήσαντός με καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ. 2: Οὐκ 
ἀθετῶ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ. εἰ γὰρ διὰ νόμου δικαιοσύνη, ἄρα 
χριστὸς δωρεὰν ἀπέθανεν. 


Ὦ ἀνόητοι Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανεν τῇ ἀληθείᾳ μὴ 
2 πείθεσθαι, οἷς κατ᾽ ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς χριστὸς προεγράφη 
ἐν ὑμῖν ἐσταυρωμένος; 2 Τοῦτο μόνον θέλω μαθεῖν ἀφ᾽ ὑμῶν, 
ἐξ ἔργων νόμου τὸ πνεῦμα ἐλάβετε, ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως; 
5 Οὕτως ἀνόητοί ἐστε; Ἐναρξάμενοι πνεύματι, νῦν σαρκὶ 
ἐπιτελεῖσθε; “Τοσαῦτα ἐπάθετε εἰκῇ; Εἴγε καὶ εἰκῇ. “ Ὁ οὖν 
ἐπιχορηγῶν ὑμῖν τὸ πνεῦμα καὶ ἐνεργῶν δυνάμεις ἐν ὑμῖν, ἐξ 
ἔργων νόμου, ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως; ὁ Καθὼς Ἀβραὰμ ἐπίστευσεν 


2.11 Πέτρος « Κηφᾶς νόμου « ὅτι ἐξ ἔργων νόμου οὐ 

2.13 καὶ οἱ « [καὶ] οἱ δικαιωθήσεται 

2.14 Πέτρῳ « Κηφᾷ 2.18 συνίστημι « συνιστάνω 

2.14 ζῇς καὶ οὐκ Ἰουδαϊκῶς τί « καὶ 3.1 τῇ ἀληθείᾳ μὴ πείθεσθαι «--- 
οὐχὶ Ἰουδαϊκῶς ζῇς πῶς 3.11 ἐνὺμῖν ς-- 

2.16 ὅτι ς [δὲ] ὅτι 3.4 ἘΕἴγε «Εἴγε 


2.16 διότι οὐ δικαιωθήσεται ἐξ ἔργων 


422 


ΠΡΟΣ ΓΓΑΛΑΤΑΣ 


΄- ΄- 5 , 4 τὰ ᾿ ,ὔ 7 ’, », 
τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην. Γινώσκετε ἄρα 
.«“ ἘΣ .)5 , Ὁ ᾿ 3 ΠΝ ἡ: , 8 “. “- ὙΦ. 
ὅτι οἱ ἐκ πίστεως, οὗτοί εἰσιν υἱοί ᾿Αβραάμ. “ Προϊδοῦσα δὲ ἣ 
γραφὴ ὅτι ἐκ πίστεως δικαιοῖ τὰ ἔθνη ὁ θεός, προευηγγελίσατο 
ἧς τὸς ᾿ -“. 3 , 3 ᾿ ᾿ .ν 
τῷ ᾿Αβραὰμ ὅτι Ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πάντα τὰ ἔθνη. 
“Ὥστε οἱ ἐκ πίστεως εὐλογοῦνται σὺν τῷ πιστῷ ᾿Αβραάμ. 
ἴῦνθσοι γὰρ ἐξ ἔργων νόμου εἰσίν, ὑπὸ κατάραν εἰσίν: 
γέγραπται γάρ, Ἐπικατάρατος πᾶς ὃς οὐκ ἐμμένει ἐν πᾶσιν τοῖς 
γεγραμμένοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου, τοῦ ποιῆσαι αὐτά. 
ἡ νοτι δὲ ἐν νόμῳ οὐδεὶς δικαιοῦται παρὰ τῷ θεῷ, δῆλον - ὅτι 
Ὃ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται: ᾿2ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐκ 
πίστεως, ἀλλ᾽ Ὁ ποιήσας αὐτὰ ἄνθρωπος ζήσεται ἐν αὐτοῖς. 
ι5 χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, 
γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα: γέγραπται γάρ, Ἐπικατάρατος 
πᾶς ὃ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου [ἵνα εἰς τὰ ἔθνη ἣ εὐλογία τοῦ 
᾿Αβραὰμ γένηται ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ 
πνεύματος λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως. 
ἰδ ᾿Αδελφοί, κατὰ ἄνθρωπον λέγω: ὅμως ἀνθρώπου 
, , ᾽ Ν ᾽ ῬΆΟΑΝ « Ψ 16 ΄- 
κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ ἢ ἐπιδιατάσσεται. '΄ Τῷ 
δὲ ᾿Αβραὰμ ἐρρήθησαν αἱ ἐπαγγελίαι, καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ. 
Οὐ λέγει, Καὶ τοῖς σπέρμασιν, ὡς ἐπὶ πολλῶν, ἀλλ᾽ ὡς ἐφ᾽ ἑνός, 
Καὶ τῷ σπέρματί σου, ὅς ἐστιν χριστός. [7 Τοῦτο δὲ λέγω, 
διαθήκην προκεκυρωμένην ὑπὸ τοῦ θεοῦ εἰς χριστὸν ὁ μετὰ ἔτη 
τετρακόσια καὶ τριάκοντα γεγονὼς νόμος οὐκ ἀκυροῖ, εἰς τὸ 
καταργῆσαι τὴν ἐπαγγελίαν. ὃ Εἰ γὰρ ἐκ νόμου ἣ κληρονομία, 
οὐκέτι ἐξ ἐπαγγελίας: τῷ δὲ ᾿Αβραὰμ δι᾽ ἐπαγγελίας 
κεχάρισται ὁ θεός. 15 Τί οὖν ὁ νόμος; Τῶν παραβάσεων χάριν 
, ᾿, Φ'Ὃ »» Ν , Ἔπς δι στ . 2 
προσετέθη, ἄχρι οὗ ἔλθῃ τὸ σπέρμα ᾧ ἐπήγγελται, διαταγεὶς δι 
Ε , 2 Ν ,ὔ 20 - Ν ᾿ δὶ ἃ ᾽ ", ε Ν 
ἀγγέλων ἐν χειρὶ μεσίτου. ““ Ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν, ὁ δὲ 
θεὸς εἷς ἐστιν. 2: Ὃ οὖν νόμος κατὰ τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ θεοῦ; 
Μὴ γένοιτο. Εἰ γὰρ ἐδόθη νόμος ὁ δυνάμενος ζωοποιῆσαι, 
"»᾿ ᾿ἷ Π , 3 ς ,ὔ 7. ν , ἔ 
ὄντως ἂν ἐκ νόμου ἦν ἣ δικαιοσύνη. ““᾿Αλλὰ συνέκλεισεν ἣ 
γραφὴ τὰ πάντα ὑπὸ ἁμαρτίαν, ἵνα ἣ ἐπαγγελία ἐκ πίστεως 
Ἰησοῦ χριστοῦ δοθῇ τοῖς πιστεύουσιν. 


3.7᾽ εἰσιν υἱοί ς υἱοί εἰσιν 3.17 εἰς χριστὸν «--- 

3.10 Ἐπικοτάρατος « ὅτι 3.17 ἔτη τετρακόσια καὶ τριάκοντα 
Ἐπικατάρατος τετρακόσια καὶ τριάκοντα ἔτη 

3.10 ἐν πᾶσιν «πᾶσιν 3.19 ἄχρι «ἄχρις 

3.12 ἄνθρωπος «--- 3.21 τοῦ θεοῦ « [τοῦ θεοῦ] 

3.13. γέγραπται γάρ 4 ὅτι γέγραπται 3.21 ἂν ἐκ νόμου « ἐκ νόμου ἂν 

3.16 ἐρρήθησαν « ἐρρέθησαν 


423 


3.7. -.3:22 


3.23 - 4.14 


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 


25 Πρὸ τοῦ δὲ ἐλθεῖν τὴν πίστιν, ὑπὸ νόμον ἐφρουρούμεθα, 
συγκεκλεισμένοι εἰς τὴν μέλλουσαν πίστιν ἀποκαλυφθῆναι. 
Ζέ“Ωστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς ἡμῶν γέγονεν εἰς χριστόν, ἵνα ἐκ 
πίστεως δικαιωθῶμεν. 25 Ἐλθούσης δὲ τῆς πίστεως, οὐκέτι ὑπὸ 
παιδαγωγόν ἐσμεν. 2΄ Πάντες γὰρ υἱοὶ θεοῦ ἐστε διὰ τῆς 
πίστεως ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. 27 Ὅσοι γὰρ εἰς χριστὸν 
ἐβαπτίσθητε, χριστὸν ἐνεδύσασθε. 25 Οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ 
Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ 
θῆλυ- πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. 2 Εἰ δὲ ὑμεῖς 
χριστοῦ, ἄρα τοῦ Ἀβραὰμ σπέρμα ἐστέ, καὶ κατ᾽ ἐπαγγελίαν 
κληρονόμοι. 


4 Λέγω δέ, ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ὁ κληρονόμος νήπιός ἐστιν, 
οὐδὲν διαφέρει δούλου, κύριος πάντων ὥν: 2 ἀλλὰ ὑπὸ 
ἐπιτρόπους ἐστὶν καὶ οἰκονόμους, ἄχρι τῆς προθεσμίας τοῦ 
πατρός. ἡ Οὕτως καὶ ἡμεῖς, ὅτε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ 
κόσμου ἦμεν δεδουλωμένοι: “ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ 
χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ 
γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, “ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον 
ἐξαγοράσῃ, ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν. 5 Ὅτι δέ ἐστε 
υἱοί, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸ πνεῦμα τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς 
καρδίας ὑμῶν, κρᾶζον, ᾿Αββᾶ, ὁ πατήρ. 7 Ὥστε οὐκέτι εἶ 
δοῦλος, ἀλλ᾽ υἱός: εἰ δὲ υἱός, καὶ κληρονόμος θεοῦ διὰ 
χριστοῦ. 


δ ᾿Αλλὰ τότε μέν, οὐκ εἰδότες θεόν, ἐδουλεύσατε τοῖς μὴ 
φύσει οὖσιν θεοῖς: “νῦν δέ, γνόντες θεόν, μᾶλλον δὲ 
γνωσθέντες ὑπὸ θεοῦ, πῶς ἐπιστρέφετε πάλιν ἐπὶ τὰ ἀσθενῆ καὶ 
πτωχὰ στοιχεῖα, οἷς πάλιν ἄνωθεν δουλεύειν θέλετε; 
10 Ἡμέρας παρατηρεῖσθε, καὶ μῆνας, καὶ καιρούς, καὶ 
ἐνιαυτούς. ᾿: Φοβοῦμαι ὑμᾶς, μήπως εἰκῆ κεκοπίακα εἰς ὑμᾶς. 

Ἰ2 Γίνεσθε ὡς ἐγώ, ὅτι κἀγὼ ὡς ὑμεῖς, ἀδελφοί, δέομαι ὑμῶν. 
Οὐδέν με ἠδικήσατε- 1" οἴδατε δὲ ὅτι δι᾽ ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς 
εὐηγγελισάμην ὑμῖν τὸ πρότερον. "Καὶ τὸν πειρασμόν μοῦ τὸν 


3.23 συγκεκλεισμένοι 9 47 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
συγκλειόμενοι 4.7 θεοῦ διὰ χριστοῦ « διὰ θεοῦ 

3.29 καὶ «-- 48 μὴ φύσει « φύσει μὴ 

4.3 ἦμεν δεδουλωμένοι ς ἤμεθα 4.11 μήπως « μή πως 
δεδουλωμένοι 4.14 μου τὸν ἐν τῇ « ὑμῶν ἐν τῇ 


4.6 ὑμῶν «ἡμῶν 


424 


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 


ἐν τῇ σαρκί μου οὐκ ἐξουθενήσατε οὐδὲ ἐξεπτύσατε, ἀλλ᾽ ὡς 
ἄγγελον θεοῦ ἐδέξασθέ με, ὡς χριστὸν Ἰησοῦν. ᾿" Τίς οὖν ἦν ὁ 
μακαρισμὸς ὑμῶν; Μαρτυρῶ γὰρ ὑμῖν ὅτι, εἰ δυνατόν, τοὺς 
ὀφθαλμοὺς ὑμῶν ἐξορύξαντες ἂν ἐδώκατέ μοι. 15 “Ὥστε ἐχθρὸς 
ὑμῶν γέγονα ἀληθεύων ὑμῖν; [7 Ζηλοῦσιν ὑμᾶς οὐ καλῶς, 
ἀλλὰ ἐκκλεῖσαι ὑμᾶς θέλουσιν, ἵνα αὐτοὺς ζηλοῦτε. ὃ Καλὸν 
δὲ τὸ ζηλοῦσθαι ἐν καλῷ πάντοτε, καὶ μὴ μόνον ἐν τῷ παρεῖναί 
με πρὸς ὑμᾶς. "Τεκνία μου, οὺς πάλιν ὠδίνω, ἄχρι οὗ 
μορφωθῇ χριστὸς ἐν ὑμῖν, 2 ἤθελον δὲ παρεῖναι πρὸς ὑμᾶς 
ἄρτι, καὶ ἀλλάξαι τὴν φωνήν μου, ὅτι ἀποροῦμαι ἐν ὑμῖν. 


μὲ αὶ ἢ , , εἰ- ἃ Ν , , 3 Ν , Ε 
Λέγετέ μοι, οἱ ὑπὸ νόμον θέλοντες εἶναι, τὸν νόμον οὐκ 
Ε , 22 , ᾽ Ἐν 3 ᾿ , ΒΕ “, .- 
ἀκούετε; “Γέγραπται γάρ, ὅτι Ἀβραὰμ δύο υἱοὺς ἔσχεν ἕνα 
ἐκ τῆς παιδίσκης, καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἐλευθέρας. 25) Ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἐκ 
τῆς παιδίσκης κατὰ σάρκα γεγέννηται, ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐλευθέρας 
διὰ τῆς ἐπαγγελίας. 2, Ἅτινά ἐστιν ἀλληγορούμενα- αὗται γάρ 
εἰσιν δύο διαθῆκαι: μία μὲν ἀπὸ ὄρους Σινᾶ, εἰς δουλείαν 
»ι ΩΣ 2 Ν .“ ὅς Α, ᾿ .“ συν ᾽ ᾿ ᾽ 
γεννῶσα, ἥτις ἐστὶν Ἅγαρ. “ Τὸ γὰρ Ἅγαρ Σινᾶ ὄρος ἐστὶν ἐν 
τῇ Ἀραβίᾳ, συστοιχεῖ δὲ τῇ νῦν Ἱερουσαλήμ, δουλεύει δὲ μετὰ 
- , 5. κα 26: Α΄ ἸΨᾺ ε ν᾿ εἰ , ᾽ ’, 
τῶν τέκνων αὐτῆς. “5 Ἢ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, 
ἥτις ἐστὶν μήτηρ πάντων ἡμῶν: 2) γέγραπται γάρ, Εὐφράνθητι, 
στεῖρα, ἣ οὐ τίκτουσα: ῥῆξον καὶ βόησον, ἣ οὐκ ὠδίνουσα ὅτι 
πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα. 
28 « “ , Ε , ἘΣ , Ω ,ὕ , 3 , 
Ἡμεῖς δέ, ἀδελφοί, κατὰ Ἰσαάκ, ἐπαγγελίας τέκνα ἐσμέν. 
29 » λλ᾽ .- , Σ Ἂ , θ  Ἶ ὀδί Ν . 
Ἀλλ᾽ ὥσπερ τότε ὁ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐδίωκεν τὸν κατὰ 
πνεῦμα, οὕτως καὶ νῦν. 5 Ἀλλὰ τί λέγει ἣ γραφή; Ἔκβαλε τὴν 
παιδίσκην καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς, οὐ γὰρ μὴ κληρονομήσῃ ὁ υἱὸς 
κι , ν [ον ε: κ' “ιν Ἂς ᾿ 31» 3 , 
τῆς παιδίσκης μετὰ τοῦ υἱοῦ τῆς ἐλευθέρας. ὁ, Ἄρα, ἀδελφοί, 
οὐκ ἐσμὲν παιδίσκης τέκνα, ἀλλὰ τῆς ἐλευθέρας. 


4.14 ἀλλ᾽ «ς ἀλλὰ ᾿ 4.25 γὰρ «δὲ 

4.15 Τίς οὖν ἦν « ποῦ οὖν 4.25 δὲ μετὰ « γὰρ μετὰ 

4.115 ἂν--- 4.26 πάντων ς--- 

4.18 τὸ ς--- 4.28 Ἡμεῖς ς Ὑμεῖς 

4.19 Τεκνία « τέκνα 4.28 ἐσμέν ο ἐστέ 

4.190 ἄχρι «μέχρι 4.30 κληρονομήσῃ « κληρονομήσει 
4.23 διὰ τῆς «δι᾿ 4.31 Ἄρα «Διό 


425 


4.15 - 4.31 


5.1 - 5.21 


ἐρειδι 
ἐξεπέσετε 


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 


5 Τῇ ἐλευθερίᾳ οὖν ἣ χριστὸς ἡμᾶς ἠλευθέρωσεν, στήκετε, 
καὶ μὴ πάλιν ζυγῷ δουλείας ἐνέχεσθε. 


2 Ἴδε, ἐγὼ Παῦλος λέγω ὑμῖν, ὅτι ἐὰν περιτέμνησθε, 
Ν ς ΑΝ, ΕΣ ἢ "ἢ ΓΑ 3 ,ὔ ᾿ς ’, Ν 
χριστὸς ὑμᾶς οὐδὲν ὠφελήσει. ᾿ Μαρτύρομαι δὲ πάλιν παντὶ 
ἀνθρώπῳ περιτεμνομένῳ, ὅτι ὀφειλέτης ἐστὶν ὅλον τὸν νόμον 
ποιῆσαι. ᾿Κατηργήθητε ἀπὸ τοῦ χριστοῦ, οἵτινες ἐν νόμῳ 
δικαιοῦσθε:- τῆς χάριτος ᾿ἐξεπέσατε." " Ἡμεῖς γὰρ πνεύματι ἐκ 
᾿ ν ’, , 3 , 6: ν σ᾿ 
πίστεως ἐλπίδα δικαιοσύνης ἀπεκδεχόμεθα. “ Ἐν γὰρ χριστῷ 
Ἰησοῦ οὔτε περιτομή τι ἰσχύει, οὔτε ἀκροβυστία, ἀλλὰ πίστις 
δι᾽ ἀγάπης ἐνεργουμένη. 7 Ἐτρέχετε καλῶς: τίς ὑμᾶς ἐνέκοψεν 
ΠΣ , . ἊΨ 8: Ν ᾽ " -“ -“ 
τῇ ἀληθείᾳ μὴ πείθεσθαι; ὃ Ἢ πεισμονὴ οὐκ ἐκ τοῦ καλοῦντος 
ὑμᾶς. “Μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ. 15 Ἐγὼ πέποιθα εἰς 
ὑμᾶς ἐν κυρίῳ, ὅτι οὐδὲν ἄλλο φρονήσετε- ὁ δὲ ταράσσων ὑμᾶς 
ἢ Ν , -“ Ν κὶ 1 Ν , ϑ. , 3 
βαστάσει τὸ κρίμα, ὅστις ἂν ἦ. Ἐγὼ δέ, ἀδελφοί, εἰ 
περιτομὴν ἔτι κηρύσσω, τί ἔτι διώκομαι; Ἄρα κατήργηται τὸ 
σκάνδαλον τοῦ σταυροῦ. [2 Ὄφελον καὶ ἀποκόψονται οἱ 
ἀναστατοῦντες ὑμᾶς. 


13 γμεῖς γὰρ ἐπ᾽ ἐλευθερίᾳ ἐκλήθητε, ἀδελφοί: μόνον μὴ 
τὴν ἐλευθερίαν εἰς ἀφορμὴν τῇ σαρκί, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀγάπης 
δουλεύετε ἀλλήλοις. .Ὃ γὰρ πᾶς νόμος ἐν ἑνὶ λόγῳ 
πληροῦται, ἐν τῷ, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν. 1" Εἰ 
δὲ ἀλλήλους δάκνετε καὶ κατεσθίετε, βλέπετε μὴ ὑπό ἀλλήλων 
ἀναλωθῆτε. 


16 , ΤᾺ , “ Δ ν ᾿ Ν Ε 
Λέγω δέ, πνεύματι περιπατεῖτε, καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ 
μὴ τελέσητε. 17 Ἢ γὰρ σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ 
δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός: ταῦτα δὲ ἀντίκειται ἀλλήλοις, 
-“ὔ « ἐξα Ἣν Ψ - - 18 Ἷ Ν ,ὔ ᾿, 
ἵνα μὴ ἃ ἂν θέλητε, ταῦτα ποιῆτε. ὃ Εἰ δὲ πνεύματι ἄγεσθε, 
οὐκ ἐστὲ ὑπὸ νόμον. '" Φανερὰ δέ ἐστιν τὰ ἔργα τῆς σαρκός, 
ἅτινά ἐστιν μοιχεία, πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια, 
20 εἰδωλολατρεία, φαρμακεία, ἔχθραι, ἔρεις, ζῆλοι, θυμοί, 
ἐριθεῖαι, διχοστασίαι, αἱρέσεις, 2: φθόνοι, φόνοι, μέθαι, κῶμοι, 


5.1. οὖν ἢ χριστὸς ἡμᾶς ἠλευθέρωσεν, 5.15 ὑπό «ὑπ᾽ 
στήκετε « ἡμᾶς χριστὸς 5.17 δὲ ἀντίκειται ἀλλήλοις « γὰρ 
ἠλευθέρωσεν: στήκετε οὖν ἀλλήλοις ἀντίκειται 

5.4 τοῦ-ς-- 5.17 ἂν « ἐὰν 

5.7. τῇ «[τῇ] 5.19 μοιχεία «--- 

5.10 ἂν « ἐὰν 5.20 εἰδωλολατρεία ς« εἰδωλολατρία 

5.14 πληροῦται ὁ πεπλήρωται 5.20 ἔρεις ζῆλοι « ἔρις ζῆλος 

5.14 ἑαυτόν « σεαυτόν 5.21 φόνοι --- 


426 


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 


καὶ τὰ ὅμοια τούτοις: ἃ προλέγω ὑμῖν, καθὼς καὶ προεῖπον, ὅτι 
οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες βασιλείαν θεοῦ οὐ 
κληρονομήσουσιν. 22 Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, 
χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνῃ, πίστις, 
23 πρᾳότης, ἐγκράτεια: κατὰ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστιν νόμος. 
2Ζ0ὶ δὲ τοῦ χριστοῦ, τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς 
παθήμασιν καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις. 


25 Εἰ ζῶμεν πνεύματι, πνεύματι καὶ στοιχῶμεν. “Μὴ 
γινώμεθα κενόδοξοι, ἀλλήλους προκαλούμενοι, ἀλλήλοις 
φθονοῦντες. 


᾿Αδελφοί, ἐὰν καὶ προληφθῇ ἄνθρωπος ἔν τινι 
6 παραπτώματι, ὑμεῖς οἱ πνευματικοὶ καταρτίζετε τὸν 
τοιοῦτον ἐν πνεύματι πρᾳότητος, σκοπῶν σεαυτόν μὴ καὶ σὺ 
πειρασθῇς. Ζ᾿Αλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως 
ἀναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ χριστοῦ. ᾿ Εἰ γὰρ δοκεῖ τις εἶναί 
τι, μηδὲν ὥν, ἑαυτὸν φρεναπατᾷ: τὸ δὲ ἔργον ἑαυτοῦ 
δοκιμαζέτω ἕκαστος, καὶ τότε εἰς ἑαυτὸν μόνον τὸ καύχημα 
ἕξει, καὶ οὐκ εἰς τὸν ἕτερον. “ Ἕκαστος γὰρ τὸ ἴδιον φορτίον 
βαστάσει. 


6 Κοινωνείτω δὲ ὁ κατηχούμενος τὸν λόγον τῷ κατηχοῦντι 
᾿ - Ἂ “ Ἵ Ἀ, - Ν ϑ , εν ν 
ἐν πᾶσιν ἀγαθοῖς. ΄ Μὴ πλανᾶσθε, θεὸς οὐ μυκτηρίζεται: ὃ γὰρ 
ἐὰν σπείρῃ ἄνθρωπος, τοῦτο καὶ θερίσει. ὃ Ὅτι ὁ σπείρων εἰς 
τὴν σάρκα ἑαυτοῦ, ἐκ τῆς σαρκὸς θερίσει φθοράν: ὁ δὲ 
σπείρων εἰς τὸ πνεῦμα, ἐκ τοῦ πνεύματος θερίσει ζωὴν 
αἰώνιον. “ Τὸ δὲ καλὸν ποιοῦντες μὴ ἐκκακῶμεν - καιρῷ γὰρ 
5) , Ἄο Ὰ ,ὕ 10 », ΙΩ ε Ν ΕΣ 
ἰδίῳ θερίσομεν, μὴ ἐκλυόμενοι. ᾿“ Ἄρα οὖν ὡς καιρὸν ἔχομεν, 
3 , Ν ες Ά ἢ ’, Ψ. Ν Ν Ἀ 
ἐργαζώμεθα τὸ ἀγαθὸν πρὸς πάντας, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς 
οἰκείους τῆς πίστεως. 


Ἡ Ἴδετε πηλίκοις ὑμῖν γράμμασιν ἔγραψα τῇ ἐμῇ χειρί. 
ζύόσοι θέλουσιν εὐπροσωπῆσαι ἐν σαρκί, οὗτοι 
ἀναγκάζουσιν ὑμᾶς περιτέμνεσθαι, μόνον ἵνα μὴ τῷ σταυρῷ 
τοῦ χριστοῦ διώκωνται. 1) Οὐδὲ γὰρ οἱ περιτετμημένοι αὐτοὶ 


5.21 καὶ προεῖπον « προεῖπον 6.3 ἑαυτὸν φρεναπατῷ φ« φρεναπατῷᾷ 
5.23 πρᾳότης « πραὔτης ἑαυτόν 

5.24 τὴν «[ Ἰησοῦ] τὴν 6.9 ἐκκακῶμεν « ἐγκακῶμεν 

6.1 προληφθῇ «προλημφθῇ 6.12 μὴ τῷ «τῷ 

6.1 πρᾳότητος ὁ πραῦτητος 6.12 διώκωνται ὁ μὴ διώκωνται 

6.2 ἀναπληρώσατε ὁ ἀναπληρώσετε 6.13 περιτετμημένοι « περιτεμνόμενοι 


427 


5.22 - 6.13 


6.14 - 6.18 


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 


, , 5 Ας ᾿ὴ Φ' ΄- , - 
νόμον φυλάσσουσιν, ἀλλὰ θέλουσιν ὑμᾶς περιτέμνεσθαι, ἵνα 
ἐν τῇ ὑμετέρᾳ σαρκὶ καυχήσωνται. '2 Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο 
καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ δι᾽ οὐ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ. 
15. Ἔν γὰρ χριστῷ Ἰησοῦ οὔτε περιτομή τι ἰσχύει, οὔτε 
Ε Ψ Ψ Ν Ν Ψ᾽ 16 ἈΠ ΈΨ. ΄ , , 
ἀκροβυστία, ἀλλὰ καινὴ κτίσις. 6 Καὶ ὅσοι τῷ κανόνι τούτῳ 
στοιχήσουσιν, εἰρήνη ἐπ᾽ αὐτούς, καὶ ἔλεος, καὶ ἐπὶ τὸν 
Ἰσραὴλ τοῦ θεοῦ. 


1 Τοῦ λοιποῦ, κόπους μοι μηδεὶς παρεχέτω: ἐγὼ γὰρ τὰ 
στίγματα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματί μου βαστάζω. 

18 Ἢ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ μετὰ τοῦ 
πνεύματος ὑμῶν, ἀδελφοί. Ἀμήν. 


6.14 τῷ κόσμῳ ὁ κόσμῳ περιτομή τί ἐστιν 
6.15 Ἐν γὰρ χριστῷ Ἰησοῦ οὔτε 6.17 κυρίου «-- 
περιτομή τι ἰσχύει Φ Οὔτε γὰρ 


428 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


Π᾿΄ ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ διὰ θελήματος θεοῦ, 

τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν ἐν Ἐφέσῳ καὶ πιστοῖς ἐν χριστῷ 
Ἰησοῦ: χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ 
κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 

Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευματικῇ ἐν 
τοῖς ἐπουρανίοις ἐν χριστῷ: “ καθὼς ἐξελέξατο ἡμᾶς ἐν αὐτῷ 
πρὸ καταβολῆς κόσμου, εἶναι ἡμᾶς ἁγίους, καὶ ἀμώμους 
κατενώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγάπῃ, "προορίσας ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν 
διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ εἰς αὐτόν, κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ 
θελήματος αὐτοῦ, “ εἰς ἔπαινον δόξης τῆς χάριτος αὐτοῦ, ἐν ἣ 
ἐχαρίτωσεν ἡμᾶς ἐν τῷ ἠγαπημένῳ: 7ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν 
ἀπολύτρωσιν διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ, τὴν ἄφεσιν τῶν 
παραπτωμάτων, κατὰ τὸν πλοῦτον τῆς χάριτος αὐτοῦ, ὃ ἧς 
ἐπερίσσευσεν εἰς ἡμᾶς ἐν πάσῃ σοφίᾳ καὶ φρονήσει, 
ϑγνωρίσας ἡμῖν τὸ μυστήριον τοῦ θελήματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν 


10 εἰς οἰκονομίαν τοῦ 


εὐδοκίαν αὐτοῦ, ἣν προέθετο ἐν αὐτῷ 
πληρώματος τῶν καιρῶν, ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ 
χριστῷ, τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς: 11 ἐν αὐτῷ, ἐν ᾧ 
καὶ ἐκληρώθημεν προορισθέντες κατὰ πρόθεσιν τοῦ τὰ πάντα 
ἐνεργοῦντος κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ θελήματος αὐτοῦ, ᾿2 εἰς τὸ 
εἶναι ἡμᾶς εἰς ἔπαινον δόξης αὐτοῦ, τοὺς προηλπικότας ἐν τῷ 
χριστῷ: 15 ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς, ἀκούσαντες τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, 
τὸ εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ἐν ᾧ καὶ πιστεύσαντες 
ἐσφραγίσθητε τῷ πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας τῷ ἁγίῳ, ὅς ἐστιν 
ἀρραβὼν τῆς κληρονομίας ἡμῶν, εἰς ἀπολύτρωσιν τῆς 
περιποιήσεως, εἰς ἔπαινον τῆς δόξης αὐτοῦ. 

15 Διὰ τοῦτο κἀγώ ἀκούσας τὴν καθ᾽ ὑμᾶς πίστιν ἐν τῷ 
κυρίῳ Ἰησοῦ καὶ τὴν ἀγάπην τὴν εἰς πάντας τοὺς ἁγίους, ᾿'΄ οὐ 
παύομαι εὐχαριστῶν ὑπὲρ ὑμῶν, μνείαν ὑμῶν ποιούμενος ἐπὶ 


1.1 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 1.10 γῆς 9 γῆς ἐν αὐτῷ 

11. ἐν Ἐφέσῳ [ἐν Ἐφέσῳ] 1.11 αὐτῷ ἐν ς--- 

16 ἐνῇ «ἧς 1.14 ὅς οὅ 

1.7 τὸν πλοῦτον « τὸ πλοῦτος 1.16 ὑμῶν ποιούμενος « ποιούμενος 


429 


1.17 - 2.10 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


τῶν προσευχῶν μου: [ἵνα ὁ θεὸς τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῆς δόξης, δώῃ ὑμῖν πνεῦμα σοφίας καὶ 


1δ πεφωτισμένους τοὺς 


ἀποκαλύψεως, ἐν ἐπιγνώσει αὐτοῦ" 
ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας ὑμῶν, εἰς τὸ εἰδέναι ὑμᾶς τίς ἐστιν ἣ 
ἐλπὶς τῆς κλήσεως αὐτοῦ, καὶ τίς ὁ πλοῦτος τῆς δόξης τῆς 
κληρονομίας αὐτοῦ ἐν τοῖς ἁγίοις, ' καὶ τί τὸ ὑπερβάλλον 
μέγεθος τῆς δυνάμεως αὐτοῦ εἰς ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας, κατὰ 


2Ζθὴἣν ἐνήργησεν 


τὴν ἐνέργειαν τοῦ κράτους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ 
ἐν τῷ χριστῷ, ἐγείρας αὐτὸν ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐν 
δεξιᾷ αὐτοῦ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις, 2: ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς καὶ 
ἐξουσίας καὶ δυνάμεως καὶ κυριότητος, καὶ παντὸς ὀνόματος 
ὀνομαζομένου οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ 
μέλλοντι: 22 καὶ πάντα ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ 
αὐτὸν ἔδωκεν κεφαλὴν ὑπὲρ πάντα τῇ ἐκκλησίᾳ, 2 ἥτις ἐστὶν 
τὸ σῶμα αὐτοῦ, τὸ πλήρωμα τοῦ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν 


πληρουμένου. 


2 Καὶ ὑμᾶς ὄντας νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν καὶ ταῖς 
ἁμαρτίαις, 2ἐν αἷς ποτὲ περιεπατήσατε κατὰ τὸν αἰῶνα 
τοῦ κόσμου τούτου, κατὰ τὸν ἄρχοντα τῆς ἐξουσίας τοῦ ἀέρος, 
τοῦ πνεύματος τοῦ νῦν ἐνεργοῦντος ἐν τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας: 
3 ἐν οἷς καὶ ἡμεῖς πάντες ἀνεστράφημέν ποτε ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις 
τῆς σαρκὸς ἡμῶν, ποιοῦντες τὰ θελήματα τῆς σαρκὸς καὶ τῶν 
διανοιῶν, καὶ ἦμεν τέκνα φύσει ὀργῆς, ὡς καὶ οἱ λοιποί: “ὁ δὲ 
θεός, πλούσιος ὧν ἐν ἐλέει, διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην αὐτοῦ ἣν 
ἠγάπησεν ἡμᾶς, " καὶ ὄντας ἡμᾶς νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν 
συνεζωοποίησεν τῷ χριστῷ --- χάριτί ἐστε σεσωσμένοι --- 
6 καὶ συνήγειρεν, καὶ συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν 
χριστῷ Ἰησοῦ: ἵνα ἐνδείξηται ἐν τοῖς αἰῶσιν τοῖς 
ἐπερχομένοις τὸν ὑπερβάλλοντα πλοῦτον τῆς χάριτος αὐτοῦ ἐν 
χρηστότητι ἐφ᾽ ἡμᾶς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ ὃτῇ γὰρ χάριτί ἐστε 
σεσῳσμένοι διὰ τῆς πίστεως, καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν - θεοῦ τὸ 


δῶρον. “οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται. ᾿ Αὐτοῦ γάρ 


1.18 ὑμῶν «[ὑμῶν] 2.3. ἦμεν «ἤμεθα 
1.18 καὶ ς-- 2.7 τὸν ὑπερβάλλοντα πλοῦτον « τὸ 
1.20 τῶν νεκρῶν καὶ ἐκάθισεν ὁ ὑπερβάλλον πλοῦτος 

νεκρῶν καὶ καθίσας 2.8 τῆς -ς-- 


2.1 ἁμαρτίαις « ἁμαρτίαις ὑμῶν 


430 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


ἐσμεν ποίημα, κτισθέντες ἐν χριστῷ Ἰησοῦ ἐπὶ ἔργοις ἀγαθοῖς, 
οἷς προητοίμασεν ὁ θεός, ἵνα ἐν αὐτοῖς περιπατήσωμεν. 


Ἡ Διὸ μνημονεύετε ὅτι ὑμεῖς ποτὲ τὰ ἔθνη ἐν σαρκί, οἱ 
λεγόμενοι ἀκροβυστία ὑπὸ τῆς λεγομένης περιτομῆς ἐν σαρκὶ 
χειροποιήτου, [ὅτι ἦτε ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ χωρὶς χριστοῦ, 
ἀπηλλοτριωμένοι τῆς πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ, καὶ ξένοι τῶν 
διαθηκῶν τῆς ἐπαγγελίας, ἐλπίδα μὴ ἔχοντες, καὶ ἄθεοι ἐν τῷ 
κόσμῳ. "Νυνὶ δὲ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ ὑμεῖς οἱ ποτὲ ὄντες μακρὰν 
ἐγγὺς ἐγενήθητε ἐν τῷ αἵματι τοῦ χριστοῦ. [Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἣ 
εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἕν, καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ 
φραγμοῦ λύσας, ᾿" τήν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκί αὐτοῦ, τὸν νόμον 
τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασιν, καταργήσας: ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν 
ἑαὐτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον, ποιῶν εἰρήνην, ' καὶ 
ἀποκαταλλάξῃ τοὺς ἀμφοτέρους ἐν ἑνὶ σώματι τῷ θεῷ διὰ τοῦ 
σταυροῦ, ἀποκτείνας τὴν ἔχθραν ἐν αὐτῷ: [καὶ ἐλθὼν 
εὐηγγελίσατο εἰρήνην ὑμῖν τοῖς μακρὰν καὶ τοῖς ἐγγύς ὃ ὅτι 
δι᾽ αὐτοῦ ἔχομεν τὴν προσαγωγὴν οἱ ἀμφότεροι ἐν ἑνὶ πνεύματι 
πρὸς τὸν πατέρα. ᾽5 Ἄρα οὖν οὐκέτι ἐστὲ ξένοι καὶ πάροικοι, 
ἀλλὰ συμπολῖται τῶν ἁγίων καὶ οἰκεῖοι τοῦ θεοῦ, 
20 ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ 
προφητῶν, ὄντος ἀκρογωνιαίου αὐτοῦ Ἰησοῦ χριστοῦ, 2 ἐν ᾧ 
πᾶσα οἰκοδομὴ συναρμολογουμένη αὔξει εἰς ναὸν ἅγιον ἐν 


κὰ 


κυρίῳ, 22 ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς συνοικοδομεῖσθε εἰς κατοικητήριον 


Ω 


τοῦ θεοῦ ἐν πνεύματι. 


Τούτου χάριν ἐγὼ Παῦλος ὁ δέσμιος τοῦ χριστοῦ Ἰησοῦ 
2 ὑπὲρ ὑμῶν τῶν ἐθνῶν, 2 εἴγε ἠκούσατε τὴν οἰκονομίαν τῆς 
χάριτος τοῦ θεοῦ τῆς δοθείσης μοι εἰς ὑμᾶς, ὅτι κατὰ 
ἀποκάλυψιν ἐγνώρισέν μοι τὸ μυστήριον, καθὼς προέγραψα ἐν 
ὀλίγῳ, “πρὸς ὃ δύνασθε ἀναγινώσκοντες νοῆσαι τὴν σύνεσίν 
μου ἐν τῷ μυστηρίῳ τοῦ χριστοῦ "ὃ ἑτέραις γενεαῖς οὐκ 
ἐγνωρίσθη τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, ὡς νῦν ἀπεκαλύφθη τοῖς 
ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ καὶ προφήταις ἐν πνεύματι: ὅ εἶναι τὰ 


2.11 ὑμεῖς ποτὲ « ποτὲ ὑμεῖς 2.19 συμπολῖται ς ἐστὲ συμπολῖται 
2.12 ἦτε ἐν « ἦτε 2.20 Ἰησοῦ χριστοῦ «ὁ χριστοῦ Ἰησοῦ 
2.13 ἐγγὺς ἐγενήθητε « ἐγενήθητε 3.1 Ἰησοῦ ς[ Ἰησοῦ] 

ἐγγὺς 3.2 εἴγε ς εἴγε 
2.15 ἑαὐτῷ « αὐτῷ 3.3 ὅτι φ[ὅτι] 
2.17 καὶ τοῖς ς καὶ εἰρήνην τοῖς 3.3 ἐγνώρισέν « ἐγνωρίσθη 


431 


2.11 - 3.6 


3.7 - 3.21 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


ἔθνη συγκληρονόμα καὶ σύσσωμα καὶ συμμέτοχα τῆς 
ἐπαγγελίας αὐτοῦ ἐν τῷ χριστῷ, διὰ τοῦ εὐαγγελίου, οὗ 
ἐγενόμην διάκονος κατὰ τὴν δωρεὰν τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ, τὴν 
δοθεῖσάν μοι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. ὃ Ἐμοὶ 
τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντων ἁγίων ἐδόθη ἣ χάρις αὕτη, ἐν τοῖς 
ἔθνεσιν εὐαγγελίσασθαι τὸν ἀνεξιχνίαστον πλοῦτον τοῦ 
χριστοῦ, " καὶ φωτίσαι πάντας τίς ἣ οἰκονομία τοῦ μυστηρίου 
τοῦ ἀποκεκρυμμένου ἀπὸ τῶν αἰώνων ἐν τῷ θεῷ τῷ τὰ πάντα 


Ἰθύνα γνωρισθῇ νῦν ταῖς ἀρχαῖς 


κτίσαντι διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ, 
καὶ ταῖς ἐξουσίαις ἐν τοῖς ἐπουρανίοις διὰ τῆς ἐκκλησίας ἣ 
πολυποίκιλος σοφία τοῦ θεοῦ, [' κατὰ πρόθεσιν τῶν αἰώνων ἣν 
ἐποίησεν ἐν χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν: 12ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν 
παρρησίαν καὶ τὴν προσαγωγὴν ἐν πεποιθήσει διὰ τῆς πίστεως 
αὐτοῦ. 1 Διὸ αἰτοῦμαι μὴ ἐκκακεῖν ἐν ταῖς θλίψεσίν μου ὑπὲρ 
ὑμῶν, ἥτις ἐστὶν δόξα ὑμῶν. 

14 Τούτου χάριν κάμπτω τὰ γόνατά μου πρὸς τὸν πατέρα τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, ᾿" ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανοῖς 
καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται, 'ὁἵνα δῴη ὑμῖν, κατὰ τὸν πλοῦτον τῆς 
δόξης αὐτοῦ, δυνάμει κραταιωθῆναι διὰ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ 
17 κατοικῆσαι τὸν χριστὸν διὰ τῆς 
πίστεως ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν - 1δ ἐν ἀγάπῃ ἐρριζωμένοι καὶ 
τεθεμελιωμένοι ἵνα ἐξισχύσητε καταλαβέσθαι σὺν πᾶσιν τοῖς 


εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον, 


ἁγίοις τί τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ βάθος καὶ ὕψος, '" γνῶναί τε 
τὴν ὑπερβάλλουσαν τῆς γνώσεως ἀγάπην τοῦ χριστοῦ, ἵνα 
πληρωθῆτε εἰς πᾶν τὸ πλήρωμα τοῦ θεοῦ. 

20 Τῷ δὲ δυναμένῳ ὑπὲρ πάντα ποιῆσαι ὑπὲρ ἐκπερισσοῦ ὧν 
αἰτούμεθα ἢ νοοῦμεν, κατὰ τὴν δύναμιν τὴν ἐνεργουμένην ἐν 
ἡμῖν, 2: αὐτῷ ἡ δόξα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, εἰς 
πάσας τὰς γενεὰς τοῦ αἰῶνος τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 


3.6 αὐτοῦ ἐν τῷ χριστῷ «ἐν Χριστῷ 3.11 χριστῷ «τῷ Χριστῷ 

Ἰησοῦ 3.12 τὴν προσαγωγὴν ὁ προσαγωγὴν 
3.7 ἐγενόμην « ἐγενήθην 3.13 ἐκκακεῖν Φ ἐγκακεῖν 
3.7 τὴν δοθεῖσάν ς τῆς δοθείσης 3.14 τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ 
3.8 ἐνς-- .-- 
3.8 τὸν «τὸ 3.16 δῴη «δῷ 
3.8 πλοῦτον «πλοῦτος 3.16 τὸν πλοῦτον « τὸ πλοῦτος 
3.9 πάντας «φ[πάντας] 3.18 βάθος καὶ ὕψος « ὕψος καὶ βάθος 
3.9 διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ «ε--- 3.21 ἐκκλησίᾳ « ἐκκλησίᾳ καὶ 


432 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


4 Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ἐγώ, ὁ δέσμιος ἐν κυρίῳ, ἀξίως 
περιπατῆσαι τῆς κλήσεως ἧς ἐκλήθητε, Ζμετὰ πάσης 
ταπεινοφροσύνης καὶ πρᾳότητος, μετὰ μακροθυμίας, 
ἀνεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπῃ, σπουδάζοντες τηρεῖν τὴν 
ἑνότητα τοῦ πνεύματος ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης. 1 Ἕν 
σῶμα καὶ ἕν πνεῦμα, καθὼς καὶ ἐκλήθητε ἐν μιᾷ ἐλπίδι τῆς 
κλήσεως ὑμῶν. “ εἷς κύριος, μία πίστις, ἕν βάπτισμα, “ εἷς θεὸς 
καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν 
ἡμῖν. 7 Ἑνὶ δὲ ἑκάστῳ ἡμῶν ἐδόθη ἣ χάρις κατὰ τὸ μέτρον τῆς 
δωρεᾶς τοῦ χριστοῦ. ὅΔιὸ λέγει, ᾿Αναβὰς εἰς ὕψος 
ἠχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, καὶ ἔδωκεν δόματα τοῖς 
ἀνθρώποις. “ Τὸ δέ, ᾿Ανέβη, τί ἐστιν εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη 
πρῶτον εἰς τὰ κατώτερα μέρη τῆς γῆς; 5 Ὃ καταβάς, αὐτός 
ἐστιν καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα 
πληρώσῃ τὰ πάντα. 11 Καὶ αὐτὸς ἔδωκεν τοὺς μὲν ἀποστόλους, 
τοὺς δὲ προφήτας, τοὺς δὲ εὐαγγελιστάς, τοὺς δὲ ποιμένας καὶ 
διδασκάλους, 'Ζπρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων, εἰς ἔργον 
διακονίας, εἰς οἰκοδομὴν τοῦ σώματος τοῦ χριστοῦ: "μέχρι 
καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τῆς 
ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον 
ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ χριστοῦ: [ἵνα μηκέτι ὦμεν 
νήπιοι, κχλυδωνιζόμενοι καὶ περιφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ τῆς 
διδασκαλίας, ἐν τῇ κυβείᾳ τῶν ἀνθρώπων, ἐν πανουργίᾳ πρὸς 
τὴν ᾿μεθοδείαν᾽ τῆς πλάνης: 1" ἀληθεύοντες δὲ ἐν ἀγάπῃ 
αὐξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα, ὅς ἐστιν ἣ κεφαλή, ὁ χριστός, 
16 ἐξ οὗ πᾶν τὸ σῶμα συναρμολογούμενον καὶ συμβιβαζόμενον 
διὰ πάσης ἁφῆς τῆς ἐπιχορηγίας, κατ᾽ ἐνέργειαν ἐν μέτρῳ ἑνὸς 
ἑκάστου μέρους, τὴν αὔξησιν τοῦ σώματος ποιεῖται εἰς 
οἰκοδομὴν ἑαυτοῦ ἐν ἀγάπῃ. 

ἸΤ Τοῦτο οὖν λέγω καὶ μαρτύρομαι ἐν κυρίῳ, μηκέτι ὑμᾶς 
περιπατεῖν, καθὼς καὶ τὰ λοιπὰ ἔθνη περιπατεῖ ἐν ματαιότητι 
τοῦ νοὸς αὐτῶν, ᾿δέἐσκοτισμένοι τῇ διανοίᾳ, ὄντες 
ἀπηλλοτριωμένοι τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ διὰ τὴν ἄγνοιαν τὴν 
οὖσαν ἐν αὐτοῖς, διὰ τὴν πώρωσιν τῆς καρδίας αὐτῶν: 


4.2 πρᾳότητος «πραὔτητος 49 μέρη «[μέρη] 

46 ἡμῖν --- 4.15 ὃ--- 

48 καὶ ς-- 4.17 λοιπὰ ς--- 

49 πρῶτον ς--- 4.18 ἐσκοτισμένοι φΦ ἐσκοτωμένοι 


433 


4.1 - 4.18 


μεθοδίαν 


4.19 - 5.5 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 
19. « 3 , ε ἡ, , ἃ , ϑ, 
οἵτινες ἀπηλγηκότες ἑαυτοὺς παρέδωκαν τῇ ἀσελγείᾳ, εἰς 

Ω ,ὔ 2 , ᾽. 3. ᾿ 20 - “ ν ᾽ 
ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης ἐν πλεονεξίᾳ. 9 Ὑμεῖς δὲ οὐχ 
οὕτως ἐμάθετε τὸν χριστόν, 2: εἴγε αὐτὸν ἠκούσατε καὶ ἐν αὐτῷ 
ἐδιδάχθητε, καθώς ἐστιν ἀλήθεια ἐν τῷ Ἰησοῦ 2 ἀποθέσθαι 
ὑμᾶς, κατὰ τὴν προτέραν ἀναστροφήν, τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, 
τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης: 
23 ἀνανεοῦσθαι δὲ τῷ πνεύματι τοῦ νοὸς ὑμῶν, 2 
ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον, τὸν κατὰ θεὸν κτισθέντα ἐν 


1 
και 


δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας. 


25 Διὸ ἀποθέμενοι τὸ ψεῦδος λαλεῖτε ἀλήθειαν ἕκαστος 

Ν [4 ὦ 3 ΄- - ἧς Ν 5 , , 
μετὰ τοῦ πλησίον αὐτοῦ: ὅτι ἐσμὲν ἀλλήλων μέλη. 
26.» , θ δ Ἀν ἃ ΣᾺ ἥλ ἣν ον ὃ , 2." ΄- 

Οργίζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε- ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ τῷ 
παροργισμῷ ὑμῶν: Ζ2Ζ΄᾽ μηδὲ δίδοτε τόπον τῷ διαβόλῳ. “5 Ὃ 

,ὔ , , ΄- Ν ’ὔ ἢ , ,Ἶ 
κλέπτων μηκέτι κλεπτέτω- μᾶλλον δὲ κοπιάτω, ἐργαζόμενος τὸ 
ἀγαθόν ταῖς χερσίν, ἵνα ἔχῃ μεταδιδόναι τῷ χρείαν ἔχοντι. 
29 Πᾶς λόγος σαπρὸς ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν μὴ ἐκπορευέσθω, 
ἀλλ᾽ εἴ τις ἀγαθὸς πρὸς οἰκοδομὴν τῆς χρείας, ἵνα δῷ χάριν 
τοῖς ἀκούουσιν. 7 Καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ, 
ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως. 7} Πᾶσα πικρία 
καὶ θυμὸς καὶ ὀργὴ καὶ κραυγὴ καὶ βλασφημία ἀρθήτω ἀφ’ 
Ἕ σι Ν Ψ Σ᾿ Ν Ψ 3 , , 
ὑμῶν, σὺν πάσῃ κακίᾳ: ᾿᾿“ γίνεσθε δὲ εἰς ἀλλήλους χρηστοί, 
εὔσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καθὼς καὶ ὁ θεὸς ἐν χριστῷ 
ἐχαρίσατο ἡμῖν. 


Ζ Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγαπητά: 2 καὶ 


περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ χριστὸς ἠγάπησεν 
ἡμᾶς, καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσφορὰν καὶ θυσίαν 
τῷ θεῷ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. ὁ Πορνεία δὲ καὶ πᾶσα ἀκαθαρσία ἢ 
,ὔ Ν 3 , 3 Ἔ “-“ Ν , { , 
πλεονεξία μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν, καθὼς πρέπει ἁγίοις: 
καὶ αἰσχρότης, καὶ μωρολογία, ἢ εὐτραπελία, τὰ οὐκ 
3 Ἷ 3 ν - ᾽ , μ᾿ ΄- Ν Ὁ, 
ἀνήκοντα: ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστία. “Τοῦτο γὰρ ἔστε 
γινώσκοντες, ὅτι πᾶς πόρνος, ἢ ἀκάθαρτος, ἢ πλεονέκτης, ὅς 
ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ 


4.21 εἴγε « εἴγε 4.32 ἣμῖν ο ὑμῖν 
4.26 τῷ «[τῷ] 5.3 πᾶσα ἀκαθαρσία ς ἀκαθαρσία 
4.28 τὸ ἀγαθόν ταῖς χερσίν « ταῖς πᾶσα 

[ἰδίαις] χερσὶν τὸ ἀγαθόν 5.4 τὰ οὐκ ἀνήκοντα « ἃ οὐκ ἀνῆκεν 
429 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 5.5 ἔστε « ἴστε 
4.32 δὲ « [δὲ] 5.5 ὅς ὅ 


434 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


χριστοῦ καὶ θεοῦ. “ Μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω κενοῖς λόγοις: διὰ 
ταῦτα γὰρ ἔρχεται ἣ ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς 
ἀπειθείας. 7 Μὴ οὖν γίνεσθε συμμέτοχοι αὐτῶν: ὃ ἦτε γάρ ποτε 
σκότος, νῦν δὲ φῶς ἐν κυρίῳ: ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε --- 
“ὃ γὰρ καρπὸς τοῦ πνεύματος ἐν πάσῃ ἀγαθωσύνῃ καὶ 
δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ -- δοκιμάζοντες τί ἐστιν 


Η καὶ μὴ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς 


εὐάρεστον τῷ κυρίῳ: 
3 ’, ΄- , ΜΆΝ ᾿ Ἂς 3 ,ὔ ν᾿ Ν ἣν 
ἀκάρποις τοῦ σκότους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐλέγχετε- “τὰ γὰρ 
κρυφῆ γινόμενα ὑπ᾽ αὐτῶν αἰσχρόν ἐστιν καὶ λέγειν. 15 Τὰ δὲ 
πάντα ἐλεγχόμενα ὑπὸ τοῦ φωτὸς φανεροῦται: πᾶν γὰρ τὸ 

᾿ σ᾿ 2 , 14 ν ’, "᾿ ε ’, ἃς 
φανερούμενον φῶς ἐστίν. ᾿“ Διὸ λέγει, Ἔγειρε ὁ καθεύδων καὶ 
ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ χριστός. 


Ι5 Βλέπετε οὖν πῶς ἀκριβῶς περιπατεῖτε, μὴ ὡς ἄσοφοι, 
ἀλλ᾽ ὡς σοφοί, [5 ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι 
πονηραί εἰσιν. ᾿᾿Διὰ τοῦτο μὴ γίνεσθε ἄφρονες, ἀλλὰ 
συνιέντες τί τὸ θέλημα τοῦ κυρίου. ὃ Καὶ μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, 
ἐν ᾧ ἐστὶν ἀσωτία, ἀλλὰ πληροῦσθε ἐν πνεύματι, [9 λαλοῦντες 
ἑαυτοῖς ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ φδαῖς πνευματικαῖς, ἄδοντες 
καὶ ψάλλοντες ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ κυρίῳ, 
20 εὐχαριστοῦντες πάντοτε ὑπὲρ πάντων ἐν ὀνόματι τοῦ κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ τῷ θεῷ καὶ πατρί, 2: ὑποτασσόμενοι 
ἀλλήλοις ἐν φόβῳ 'χριστοῦ.᾽ 

22 Αἱ γυναῖκες, τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὑποτάσσεσθε, ὡς τῷ 
κυρίῳ. 25 ὅτι ἀνήρ ἐστιν κεφαλὴ τῆς γυναικός, ὡς καὶ ὁ χριστὸς 
κεφαλὴ τῆς ἐκκλησίας, καὶ αὐτὸς ἐστιν σωτὴρ τοῦ σώματος. 
24 ᾿Αλλ’ ὥσπερ ἣ ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ χριστῷ, οὕτως καὶ 
αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ἐν παντί. “᾿ Οἱ ἄνδρες, 
ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας ἑαυτῶν, καθὼς καὶ ὁ χριστὸς ἠγάπησεν 
τὴν ἐκκλησίαν, καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς: 2 ἵνα 
αὐτὴν ἁγιάσῃ, καθαρίσας τῷ λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι, 
“ἵνα παραστήσῃ αὐτὴν ἑαυτῷ ἔνδοξον τὴν ἐκκλησίαν, μὴ 
ἔχουσαν σπῖλον ἢ ῥυτίδα ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ᾽ ἵνα ἢ ἁγία 
καὶ ἄμωμος. ὁ Οὕτως ὀφείλουσιν οἱ ἄνδρες ἀγαπᾷν τὰς 


5.9 πνεύματος ὁ φωτὸς 5.23 καὶ αὐτὸς ἐστιν φ« αὐτὸς 
5.15 πῶς ἀκριβῶς « ἀκριβῶς πῶς 5.244 Ἀλλ᾽ ὥσπερ ς Ἀλλὰ ὡς 
5.17 συνιέντες ὁΦ συνίετε 5.24 ἰδίοις « --- 

5.19 ψαλμοῖς « [ἐν] ψαλμοῖς 5.25 ἑαυτῶν «-- 

5.19 ἐν -ς-- 5.27 αὐτὴν « αὐτὸς 

5.22 ὑποτάσσεσθε «ε--- 5.28 οἱ φ[καὶ] οἱ 


435 


5.6 - 5.28 


θεοῦ 


5.29 - 6.11 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


ἑαυτῶν γυναῖκας ὡς τὰ ἑαυτῶν σώματα. Ὃ ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ 
γυναῖκα, ἑαυτὸν ἀγαπᾷ- 2 οὐδεὶς γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ σάρκα 
ἐμίσησεν, ἀλλ᾽ ἐκτρέφει καὶ θάλπει αὐτήν, καθὼς καὶ ὁ κύριος 
τὴν ἐκκλησίαν: ὅτι μέλη ἐσμὲν τοῦ σώματος αὐτοῦ, ἐκ τῆς 
σαρκός αὐτοῦ καί ἐκ τῶν ὀστέων αὐτοῦ. } ἀντὶ τούτου 
καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα, καὶ 
προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ 
δύο εἰς σάρκα μίαν. 52 Τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν: ἐγὼ δὲ 
λέγω εἰς χριστόν καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν. 95 Πλὴν καὶ ὑμεῖς οἱ 
καθ᾽ ἕνα, ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα οὕτως ἀγαπάτω ὡς 
ἑαυτόν - ἣ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα. 


Τὰ τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν ὑμῶν ἐν κυρίῳ τοῦτο 
6 γάρ ἐστιν δίκαιον. 2 Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα 
ἥτις ἐστὶν ἐντολὴ πρώτη ἐν ἐπαγγελίᾳ, ᾿ἵνα εὖ σοι γένηται, καὶ 
ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς. 1 Καὶ οἱ πατέρες, μὴ παροργίζετε 
τὰ τέκνα ὑμῶν, ἀλλ᾽ ἐκτρέφετε αὐτὰ ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ 
κυρίου. 


Οἱ δοῦλοι, ὑπακούετε τοῖς κυρίοις κατὰ σάρκα, μετὰ 
φόβου καὶ τρόμου, ἐν ἁπλότητι τῆς καρδίας ὑμῶν, ὡς τῷ 
χριστῷ: “μὴ κατ᾽ ὀφθαλμοδουλείαν ὡς ἀνθρωπάρεσκοι, ἀλλ᾽ 
ὡς δοῦλοι τοῦ χριστοῦ, ποιοῦντες τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ἐκ 
ψυχῆς, μετ᾽ εὐνοίας δουλεύοντες ὡς τῷ κυρίῳ καὶ οὐκ 
ἀνθρώποις: ὃ εἰδότες ὅτι ὃ ἐάν τι ἕκαστος ποιήσῃ ἀγαθόν, τοῦτο 
κομιεῖται παρὰ τοῦ κυρίου, εἴτε δοῦλος, εἴτε ἐλεύθερος. " Καὶ 
οἱ κύριοι, τὰ αὐτὰ ποιεῖτε πρὸς αὐτούς, ἀνιέντες τὴν ἀπειλήν - 
εἰδότες ὅτι καὶ ὑμῶν αὐτῶν ὁ κύριός ἐστιν ἐν οὐρανοῖς, καὶ 
προσωποληψία οὐκ ἔστιν παρ᾽ αὐτῷ. 

Ἰθ Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί μου, ἐνδυναμοῦσθε ἐν κυρίῳ, καὶ ἐν 
τῷ κράτει τῆς ἰσχύος αὐτοῦ. 11 Ἐνδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ 
θεοῦ, πρὸς τὸ δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ 


5.29 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ ὀφθαλμοδουλίαν 

5.29 κύριος « χριστὸς 6.6 τοῦ χριστοῦ «χριστοῦ 

5.30 ἐκ τῆς σαρκός αὐτοῦ καί ἐκ τῶν 6.8 ὃδέάντι ἕκαστος « ἕκαστος ἐάν τι 
ὀστέων αὐτοῦ «--- 6.8 κομιεῖται παρὰ τοῦ « κομίσεται 

5.31 τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν « [τὸν] παρὰ 
πατέρα καὶ [τὴν] 6.9 ὑμῶν αὐτῶν « αὐτῶν καὶ ὑμῶν 

6.1 ἐν κυρίῳ «[ἐν κυρίῳ] 6.9 προσωποληψία ὁ 

64 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ προσωπολημψία 

6.5 κυρίοις κατὰ σάρκα φ κατὰ 6.10 Τὸ λοιπόν ἀδελφοί μου ς« Τοῦ 
σάρκα κυρίοις λοιποῦ 


6.6 ὀφθαλμοδουλείαν «ὁ 
436 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 


διαβόλου. ᾿2 Ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, 
ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς 
κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ 
πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. 1} Διὰ τοῦτο 
ἀναλάβετε τὴν πανοπλίαν τοῦ θεοῦ, ἵνα δυνηθῆτε ἀντιστῆναι 
ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πονηρᾷ, καὶ ἅπαντα κατεργασάμενοι στῆναι. 
ΙΑ Στῇτε οὖν περιζωσάμενοι τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ 
ἐνδυσάμενοι τὸν θώρακα τῆς δικαιοσύνης, “καὶ 
ὑποδησάμενοι τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ εὐαγγελίου τῆς 
εἰρήνης: ᾿΄ ἐπὶ πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, ἐν 
ᾧ δυνήσεσθε πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα 
σβέσαι. 17 Καὶ τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου δέξασθαι, καὶ 
τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστιν ῥῆμα θεοῦ. ὃ διὰ πάσης 
προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενοι ἐν παντὶ καιρῷ ἐν 
πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο ἀγρυπνοῦντες ἐν πάσῃ 
προσκαρτερήσει καὶ δεήσει περὶ πάντων τῶν ἁγίων, " καὶ 
ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα μοι δοθῇ λόγος ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου ἐν 
παρρησίᾳ γνωρίσαι τὸ μυστήριον τοῦ εὐαγγελίου, 20 ὑπὲρ οὗ 
πρεσβεύω ἐν ἁλύσει, ἵνα ἐν αὐτῷ παρρησιάσωμαι, ὡς δεῖ με 
λαλῆσαι. 


21 “Ἵνα δὲ εἰδῆτε καὶ ὑμεῖς τὰ κατ᾽ ἐμέ, τί πράσσω, πάντα 
ὑμῖν γνωρίσει Τυχικὸς ὁ ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ πιστὸς 
διάκονος ἐν κυρίῳ: Ζ: ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο, ἵνα 
γνῶτε τὰ περὶ ἡμῶν, καὶ παρακαλέσῃ τὰς καρδίας ὑμῶν. 

23 Εἰρήνη τοῖς ἀδελφοῖς καὶ ἀγάπη μετὰ πίστεως ἀπὸ θεοῦ 
2: Ἢ χάρις μετὰ πάντων 
τῶν ἀγαπώντων τὸν κύριον ἡμῶν ᾿Ιησοῦν χριστὸν ἐν 
ἀφθαρσίᾳ. Ἀμήν. 


πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 


6.12 τοῦ αἰῶνος «--- 6.17 δέξασθαι ς δέξασθε 

6.16 ἐπὶ πᾶσιν ς ἐν πᾶσιν 6.18 τοῦτο ς--- 

6.16 τὰ πεπυρωμένα « [τὰ] 6.21 ὑμῖν γνωρίσει ς« γνωρίσει ὑμῖν 
πεπυρωμένα 6.24 Ἀμήν -ς-- 


437 


6.12 - 6.24 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 


1 καὶ Τιμόθεος, δοῦλοι Ἰησοῦ χριστοῦ, πᾶσιν τοῖς 
ἁγίοις ἐν χριστῷ Ἰησοῦ τοῖς οὖσιν ἐν Φιλίπποις, σὺν 
ἐπισκόποις καὶ διακόνοις: χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ 
πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 


3Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου ἐπὶ πάσῃ τῇ μνείᾳ ὑμῶν, 5 πάντοτε 
ἐν πάσῃ δεήσει μου ὑπὲρ πάντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς τὴν δέησιν 
ποιούμενος, "ἐπὶ τῇ κοινωνίᾳ ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον, ἀπὸ 
πρώτης ἡμέρας ἄχρι τοῦ νῦν: “πεποιθὼς αὐτὸ τοῦτο, ὅτι ὁ 
ἐναρξάμενος ἐν ὑμῖν ἔργον ἀγαθὸν ἐπιτελέσει ἄχρι ἡμέρας 
χριστοῦ Ἰησοῦ: “καθώς ἐστιν δίκαιον ἐμοὶ τοῦτο φρονεῖν ὑπὲρ 
πάντων ὑμῶν, διὰ τὸ ἔχειν με ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμᾶς, ἔν τε τοῖς 
δεσμοῖς μου καὶ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ καὶ βεβαιώσει τοῦ εὐαγγελίου, 
συγκοινωνούς μοῦ τῆς χάριτος πάντας ὑμᾶς ὄντας. Μάρτυς 
γάρ μού ἐστιν ὁ θεός, ὡς ἐπιποθῶὼ πάντας ὑμᾶς ἐν σπλάγχνοις 
Ἰησοῦ χριστοῦ. “" Καὶ τοῦτο προσεύχομαι, ἵνα ἣ ἀγάπη ὑμῶν 
ἔτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον περισσεύῃ ἐν ἐπιγνώσει καὶ πάσῃ 
αἰσθήσει, [0 εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τὰ διαφέροντα, ἵνα ἦτε 
εἰλικρινεῖς καὶ ἀπρόσκοποι εἰς ἡμέραν χριστοῦ, 
Ἡ πεπληρωμένοι καρπῶν δικαιοσύνης τῶν διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ, 
εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον θεοῦ. 


ἸΣΓινώσκειν δὲ ὑμᾶς βούλομαι, ἀδελφοί, ὅτι τὰ κατ᾽ ἐμὲ 
μᾶλλον εἰς προκοπὴν τοῦ εὐαγγελίου ἐλήλυθεν: [ὁ ὥστε τοὺς 
δεσμούς μου φανεροὺς ἐν χριστῷ γενέσθαι ἐν ὅλῳ τῷ 


14 Ἄς ν ,ὔ ΄- 
καὶ τοὺς πλείονας τῶν 


πραιτωρίῳ καὶ τοῖς λοιποῖς πάσιν, 
ἀδελφῶν ἐν κυρίῳ, πεποιθότας τοῖς δεσμοῖς μου, περισσοτέρως 
τολμᾷν ἀφόβως τὸν λόγον λαλεῖν. 15 Τινὲς μὲν καὶ διὰ φθόνον 
καὶ ἔριν, τινὲς δὲ καὶ δι᾽ εὐδοκίαν τὸν χριστὸν κηρύσσουσιν - 


716.::ξ Ν 2 Ἰ Ἄ Ν ᾿Ν Ψ ᾽ 4 - 
οἱ μὲν ἐξ ἐριθείας τὸν χριστὸν καταγγέλλουσιν, οὐχ ἁγνῶς, 


1.1 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 1.16 ἐριθείας τὸν χριστὸν 

1.5 πρώτης «τῆς πρώτης καταγγέλλουσιν οὐχ ἁγνῶς 

1.8 ἐστιν ς--- οἰόμενοι θλῖψιν ἐπιφέρειν τοῖς 

1.8 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ δεσμοῖς μου ς ἀγάπης εἰδότες ὅτι 

1.11 καρπῶν δικαιοσύνης τῶν ὁ εἰς ἀπολογίαν τοῦ εὐαγγελίου 
καρπὸν δικαιοσύνης τὸν κεῖμαι 


438 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 


οἰόμενοι θλῖψιν ἐπιφέρειν τοῖς δεσμοῖς μου- [7 οἱ δὲ ἐξ ἀγάπης, 
εἰδότες ὅτι εἰς ἀπολογίαν τοῦ εὐαγγελίου κεῖμαι. ὃ Τί γάρ; 
Πλὴν παντὶ τρόπῳ, εἴτε προφάσει εἴτε ἀληθείᾳ, χριστὸς 
καταγγέλλεται: καὶ ἐν τούτῳ χαίρω, ἀλλὰ καὶ χαρήσομαι. 
Ἰ9 Οἷδα γὰρ ὅτι τοῦτό μοι ἀποβήσεται εἰς σωτηρίαν διὰ τῆς 
ὑμῶν δεήσεως, καὶ ἐπιχορηγίας τοῦ πνεύματος Ἰησοῦ χριστοῦ, 
20 κατὰ τὴν ἀποκαραδοκίαν καὶ ἐλπίδα μου, ὅτι ἐν οὐδενὶ 
αἰσχυνθήσομαι, ἀλλ᾽ ἐν πάσῃ παρρησίᾳ, ὡς πάντοτε, καὶ νῦν 
μεγαλυνθήσεται χριστὸς ἐν τῷ σώματί μου, εἴτε διὰ ζωῆς εἴτε 
διὰ θανάτου. 2: Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῇν, χριστός- καὶ τὸ ἀποθανεῖν, 
κέρδος. 2 Εἰ δὲ τὸ ζῇν ἐν σαρκί, τοῦτό μοι καρπὸς ἔργου. καὶ τί 
αἱρήσομαι οὐ γνωρίζω. “'᾿, Συνέχομαι δὲ ἐκ τῶν δύο, τὴν 
ἐπιθυμίαν ἔχων εἰς τὸ ἀναλῦσαι καὶ σὺν χριστῷ εἶναι, πολλῷ 
μᾶλλον κρεῖσσον: ΖΦ τὸ δὲ ἐπιμένειν ἐν τῇ σαρκὶ 
ἀναγκαιότερον δι᾽ ὑμᾶς. 2 Καὶ τοῦτο πεποιθὼς οἶδα ὅτι μενῶ, 
καὶ συμπαραμενῶ πᾶσιν ὑμῖν εἰς τὴν ὑμῶν προκοπὴν καὶ 
χαρὰν τῆς πίστεως, 2 ἵνα τὸ καύχημα ὑμῶν περισσεύῃ ἐν 
χριστῷ Ἰησοῦ ἐν ἐμοί, διὰ τῆς ἐμῆς παρουσίας πάλιν πρὸς 
ὑμᾶς. Μόνον ἀξίως τοῦ εὐαγγελίου τοῦ χριστοῦ 
πολιτεύεσθε, ἵνα εἴτε ἐλθὼν καὶ ἰδὼν ὑμᾶς, εἴτε ἀπών, ἀκούσω 
τὰ περὶ ὑμῶν, ὅτι στήκετε ἐν ἑνὶ πνεύματι, μιᾷ ψυχῇ 
συναθλοῦντες τῇ πίστει τοῦ εὐαγγελίου, 2 καὶ μὴ πτυρόμενοι 
ἐν μηδενὶ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων - ἥτις αὐτοῖς μέν ἐστιν ἔνδειξις 
29 ὅτι ὑμῖν 
ἐχαρίσθη τὸ ὑπὲρ χριστοῦ, οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν πιστεύειν, 


ἀπωλείας, ὑμῖν δὲ σωτηρίας, καὶ τοῦτο ἀπὸ θεοῦ: 


ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν: ᾿Ὃ τὸν αὐτὸν ἀγῶνα ἔχοντες 

οἷον εἴδετε ἐν ἐμοί, καὶ νῦν ἀκούετε ἐν ἐμοί. 

2 Εἴ τις οὖν παράκλησις ἐν χριστῷ, εἴ τι παραμύθιον 
ἀγάπης, εἴ τις κοινωνία πνεύματος, εἴ τις σπλάγχνα καὶ 

οἰκτιρμοί, Ζπληρώσατέ μου τὴν χαράν, ἵνα τὸ αὐτὸ φρονῆτε, 

τὴν αὐτὴν ἀγάπην ἔχοντες, σύμψυχοι, τὸ ἕν φρονοῦντες" 

5 μηδὲν κατὰ ἐρίθειαν ἢ κενοδοξίαν, ἀλλὰ τῇ ταπεινοφροσύνῃ 


1.17 ἀγάπης εἰδότες ὅτι εἰς ἀπολογίαν 1.24 ἐν «[ἐν] 
τοῦ εὐαγγελίου κεῖμαι « ἐριθείας 1.25 συμπαραμενῶ «παραμενῶ 
τὸν χριστὸν καταγγέλλουσιν οὐχ 1.27 ἀκούσω « ἀκούω 
ἁγνῶς οἰόμενοι θλῖψιν ἐγείρειν 1.28 αὐτοῖς μέν ἐστιν «ς ἐστὶν αὐτοῖς 
τοῖς δεσμοῖς μου 1.28 ὑμῖν «ὑμῶν 
1.18 παντὶ « ὅτι παντὶ 2.3 κατὰ ἐρίθειαν ἢ « κατ᾽ ἐριθείαν 
1.23 μᾶλλον « [γὰρ] μᾶλλον μηδὲ κατὰ 


439 


1.17 - 2.3 


2.4 - 2.25 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 


ἀλλήλους ἡγούμενοι ὑπερέχοντας ἑαυτῶν ᾿μὴ τὰ ἑαυτῶν 
ἕκαστος σκοπεῖτε, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑτέρων ἕκαστος. " Τοῦτο γὰρ 
φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ “ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ 
ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἶσα θεῷ, 7 ἀλλ᾽ 
ἑαυτὸν ἐκένωσεν, μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι 
ἀνθρώπων γενόμενος: ὅκαί σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, 
ἐταπείνωσεν ἑαυτόν, γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, 
θανάτου δὲ σταυροῦ. "Διὸ καὶ ὁ θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν, καὶ 
ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα. ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι 
Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ 
καταχθονίων, 1 
Ἰησοῦς χριστός, εἰς δόξαν θεοῦ πατρός. 


καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι κύριος 


ἸΖύῷστε, ἀγαπητοί μου, καθὼς πάντοτε ὑπηκούσατε, μὴ ὡς 
ἐν τῇ παρουσίᾳ μου μόνον, ἀλλὰ νῦν πολλῷ μᾶλλον ἐν τῇ 
ἀπουσίᾳ μου, μετὰ φόβου καὶ τρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν 
κατεργάζεσθε- 5 ὁ θεὸς γάρ ἐστιν ὁ ἐνεργῶν ἐν ὑμῖν καὶ τὸ 
θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς εὐδοκίας. 1“ Πάντα ποιεῖτε 
χωρὶς γογγυσμῶν καὶ διαλογισμῶν, ἵνα γένησθε ἄμεμπτοι 
καὶ ἀκέραιοι, τέκνα θεοῦ ἀμώμητα ἐν μέσῳ γενεᾶς σκολιᾶς καὶ 
διεστραμμένης, ἐν οἷς φαίνεσθε ὡς φωστῆρες ἐν κόσμῳ, 
Ἰδ λόγον ζωῆς ἐπέχοντες, εἰς καύχημα ἐμοὶ εἰς ἡμέραν χριστοῦ, 
ὅτι οὐκ εἰς κενὸν ἔδραμον, οὐδὲ εἰς κενὸν ἐκοπίασα. 17 Ἀλλ᾽ εἰ 
καὶ σπένδομαι ἐπὶ τῇ θυσίᾳ καὶ λειτουργίᾳ τῆς πίστεως ὑμῶν, 
χαίρω καὶ συγχαίρω πᾶσιν ὑμῖν: ᾿δτὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ ὑμεῖς 
χαίρετε καὶ συγχαίρετέ μοι. 

19 Ἐλπίζω δὲ ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ, Τιμόθεον ταχέως πέμψαι 
ὑμῖν, ἵνα κἀγὼ εὐψυχῶ, γνοὺς τὰ περὶ ὑμῶν. ζ᾽ Οὐδένα γὰρ ἔχω 
ἰσόψυχον, ὅστις γνησίως τὰ περὶ ὑμῶν μεριμνήσει. 2) Οἱ πάντες 
γὰρ τὰ ἑαυτῶν ζητοῦσιν, οὐ τὰ χριστοῦ Ἰησοῦ. 2 Τὴν δὲ 
δοκιμὴν αὐτοῦ γινώσκετε, ὅτι ὡς πατρὶ τέκνον, σὺν ἐμοὶ 
ἐδούλευσεν εἰς τὸ εὐαγγέλιον. Ζ'᾿ Τοῦτον μὲν οὖν ἐλπίζω 
πέμψαι, ὡς ἂν ἀπίδω τὰ περὶ ἐμέ, ἐξαυτῆς: 2' πέποιθα δὲ ἐν 
κυρίῳ, ὅτι καὶ αὐτὸς ταχέως ἐλεύσομαι. 25 ᾿Αναγκαῖον δὲ 


2.4 σκοπεῖτε ἀλλὰ καὶ Φ σκοποῦντες 2.13 ὁθεὸς « θεὸς 

ἀλλὰ [καὶ] 2.15 ἀμώμητα ἐν μέσῳ ὁ ἄμωμα μέσον 
2.4 ἑτέρων ἕκαστος « ἑτέρων ἕκαστοι 2.17 Ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
2.5 γὰρ φρονείσθω « φρονεῖτε 2.18 δ᾽ «δὲ 
2.7 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 2.21 χριστοῦ Ἰησοῦ ς Ἰησοῦ χριστοῦ 
2.9 αὐτῷ «αὐτῷ τὸ 2.23 ἀπίδω ς ἀφίδω 


440 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 


ἡγησάμην Ἐπαφρόδιτον τὸν ἀδελφὸν καὶ συνεργὸν καὶ 
συστρατιώτην μου, ὑμῶν δὲ ἀπόστολον, καὶ λειτουργὸν τῆς 
χρείας μου, πέμψαι πρὸς ὑμᾶς: 26 ἐπειδὴ ἐπιποθῶν ἦν πάντας 
ὑμᾶς, καὶ ἀδημονῶν, διότι ἠκούσατε ὅτι ἠσθένησεν 27 
3 , ᾿ ’, μι Ά, μὴ Ν Ν 3 , 
ἠσθένησεν παραπλήσιον θανάτῳ, ἀλλὰ ὁ θεὸς αὐτὸν ἠλέησεν, 
5 3. ᾿- Ν , τὰ Ν Ν Ἂ: , - Ν , Σὰ Α. , 
οὐκ αὐτὸν δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐμέ, ἵνα μὴ λύπην ἐπὶ λύπην 
σχῶ. “ὃ Σπουδαιοτέρως οὖν ἔπεμψα αὐτόν, ἵνα, ἰδόντες αὐτὸν 
᾿ - ᾿ Ἂς Ὁ ἐΨ ,ὕ 3. 29 , 5 5. Ν 
πάλιν, χαρῆτε, κἀγὼ ἀλυπότερος ὦ. “ Προσδέχεσθε οὖν αὐτὸν 


καὶ γὰρ 


ἐν κυρίῳ μετὰ πάσης χαρᾶς, καὶ τοὺς τοιούτους ἐντίμους ἔχετε: 
Ξ0ὅτι διὰ τὸ ἔργον τοῦ χριστοῦ μέχρι θανάτου ἤγγισεν, 
παραβουλευσάμενος τῇ ψυχῇ, ἵνα ἀναπληρώσῃ τὸ ὑμῶν 
ὑστέρημα τῆς πρός με λειτουργίας. 


Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί μου, χαίρετε ἐν κυρίῳ. Τὰ αὐτὰ 
2 γράφειν ὑμῖν, ἐμοὶ μὲν οὐκ ὀκνηρόν, ὑμῖν δὲ ἀσφαλές. 
ΣΒλέπετε τοὺς κύνας, βλέπετε τοὺς κακοὺς ἐργάτας, βλέπετε 
τὴν κατατομήν ἡμεῖς γάρ ἐσμεν ἣ περιτομή, οἱ πνεύματι θεοῦ 
λατρεύοντες, καὶ καυχώμενοι ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, καὶ οὐκ ἐν 
σαρκὶ πεποιθότες: “ καίπερ ἐγὼ ἔχων πεποίθησιν καὶ ἐν σαρκί: 
εἴ τις δοκεῖ ἄλλος πεποιθέναι ἐν σαρκί, ἐγὼ μᾶλλον: 
5 περιτομὴ ὀκταήμερος, ἐκ γένους Ἰσραήλ, φυλῆς Βενιαμίν, 
Ἑβραῖος ἐξ Ἑβραίων, κατὰ νόμον Φαρισαῖος, “ κατὰ ζῆλον 
διώκων τὴν ἐκκλησίαν, κατὰ δικαιοσύνην τὴν ἐν νόμῳ 
γενόμενος ἄμεμπτος. 7 Ἀλλ᾽ ἅτινα ἦν μοι κέρδη, ταῦτα ἥγημαι 
διὰ τὸν χριστὸν ζημίαν. ὃ Ἀλλὰ μέν οὖν καὶ ἡγοῦμαι πάντα 
ζημίαν εἶναι διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώσεως χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ 
κυρίου μου. δι᾽ ὃν τὰ πάντα ἐζημιώθην, καὶ ἡγοῦμαι σκύβαλα 
εἶναι, ἵνα χριστὸν κερδήσω, " καὶ εὑρεθῶ ἐν αὐτῷ, μὴ ἔχων 
ἐμὴν δικαιοσύνην τὴν ἐκ νόμου, ἀλλὰ τὴν διὰ πίστεως 
χριστοῦ, τὴν ἐκ θεοῦ δικαιοσύνην ἐπὶ τῇ πίστει: 1" τοῦ γνῶναι 
αὐτόν καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ, καὶ τὴν 
κοινωνίαν τῶν παθημάτων αὐτοῦ, συμμορφούμενος τῷ θανάτῳ 
αὐτοῦ, [ εἴ πως καταντήσω εἰς τὴν ἐξανάστασιν τῶν νεκρῶν. 


2.27 αὐτὸν ἠλέησεν ς ἠλέησεν αὐτόν 3.8 εἶναιΐἵνα «ἵνα 

2.30 τοῦ ς--- 3.10 τὴν κοινωνίαν τῶν « [τὴν] 

2.30 παραβουλευσάμενος ὁ κοινωνίαν [τῶν] 
παραβολευσάμενος 3.10 συμμορφούμενος ς 

3.6 ζῆλον «ζῆλος συμμορφιζόμενος 

3.7 Ἀλλ᾽ [Ἀλλὰ] 3.11 τῶν ς τὴν ἐκ 

3.8 μέν οὖν «μενοῦνγε 


441 


2.26 - 3.11 


3.12 - 4.17 


οὔπω 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 


ἸΖρὺχ ὅτι ἤδη ἔλαβον, ἢ ἤδη τετελείωμαι: διώκω δέ, εἰ καὶ 
καταλάβω ἐφ᾽ ᾧ καὶ κατελήφθην ὑπὸ τοῦ χριστοῦ Ἰησοῦ. 
15 Ἀδελφοί, ἐγὼ ἐμαυτὸν ᾿οὐ᾿ λογίζομαι κατειληφέναι: ἕν δέ, 
τὰ μὲν ὀπίσω ἐπιλανθανόμενος, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν 
ἐπεκτεινόμενος, "κατὰ σκοπὸν διώκω ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω 
κλήσεως τοῦ θεοῦ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. "Ὅσοι οὖν τέλειοι, τοῦτο 
φρονῶμεν. καὶ εἴ τι ἑτέρως φρονεῖτε, καὶ τοῦτο ὁ θεὸς ὑμῖν 
ἀποκαλύψει: ὁπλὴν εἰς ὃ ἐφθάσαμεν, τῷ αὐτῷ στοιχεῖν 
κανόνι, τὸ ἀυτὸ φρονεῖν. 


ἸΤΣυμμιμηταί μου γίνεσθε, ἀδελφοί, καὶ σκοπεῖτε τοὺς 
οὕτως περιπατοῦντας, καθὼς ἔχετε τύπον ἡμᾶς. ὃ Πολλοὶ γὰρ 
περιπατοῦσιν, οὺς πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν, νῦν δὲ καὶ κλαίων 
λέγω, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ χριστοῦ: 
ἀπώλεια, ὧν ὁ θεὸς ἣ κοιλία, καὶ ἣ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν, 


ὧν τὸ τέλος 


οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες. 2 Ἡμῶν γὰρ τὸ πολίτευμα ἐν 
οὐρανοῖς ὑπάρχει, ἐξ οὗ καὶ σωτῆρα ἀπεκδεχόμεθα, κύριον 
Ἰησοῦν χριστόν: Ζ' ὃς μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς 
ταπεινώσεως ἡμῶν, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ σύμμορφον τῷ σώματι 
τῆς δόξης αὐτοῦ, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν καὶ 
ὑποτάξαι ἑαὐτῷ τὰ πάντα. 


. 3 ᾿ς ᾽ Ὰς δ σΝ , ᾿ κ 
Ϊ στε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοὶ καὶ ἐπιπόθητοι, χαρὰ καὶ 
στέφανός μου, οὕτως στήκετε ἐν κυρίῳ, ἀγαπητοί. 


ΖΕὐοδίαν παρακαλῶ, καὶ Συντύχην παρακαλῶ, τὸ αὐτὸ 
φρονεῖν ἐν κυρίῳ. Ναὶ, ἐρωτῶ καί σε, σύζυγε γνήσιε, 
3 “-“ - ὰ ἊΨ" μἌ Ψ ᾿' ᾿ Ῥ 
συλλαμβάνου αὐταῖς, αἵτινες ἐν τῷ εὐαγγελίῳ συνήθλησάν 
μοι, μετὰ καὶ Κλήμεντος, καὶ τῶν λοιπῶν συνεργῶν μου, ὧν τὰ 
ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωῆς. 


Χαίρετε ἐν κυρίῳ πάντοτε: πάλιν ἐρῶ, χαίρετε. "Τὸ 
ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω πᾶσιν ἀνθρώποις. Ὁ κύριος ἐγγύς. 
ὁ Μηδὲν μεριμνᾶτε, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ δεήσει 
μετὰ εὐχαριστίας τὰ αἰτήματα ὑμῶν γνωριζέσθω πρὸς τὸν 
θεόν. 7 Καὶ ἣ εἰρήνη τοῦ θεοῦ ἣ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν, 


3.12 κατελήφθην ὑπὸ τοῦ χριστοῦ 3.16 κανόνι τὸ ἀνυτὸ φρονεῖν «--- 
Ἰησοῦ « κατελήμφθην ὑπὸ 3.21 εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ «--- 
χριστοῦ [Ἰησοῦ] 3.21 ἑαὐτῷ « αὐτῷ 

3.14 ἐπὶ ς εἰς 4.3 σύζυγε γνήσιε Φ γνήσιε σύζυγε 


442 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 


φρουρήσει τὰς καρδίας ὑμῶν καὶ τὰ νοήματα ὑμῶν ἐν χριστῷ 
Ἰησοῦ. 


ὃ Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί, ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα 
δίκαια, ὅσα ἁγνά, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα, εἴτις ἀρετὴ καὶ 
» ", ἴον ’, 9 ΩΥ 4' 2 , ΕἾ 
εἴ τις ἔπαινος, ταῦτα λογίζεσθε. 5 Ἃ καὶ ἐμάθετε καὶ 
παρελάβετε καὶ ἠκούσατε καὶ εἴδετε ἐν ἐμοί, ταῦτα πράσσετε: 
καὶ ὁ θεὸς τῆς εἰρήνης ἔσται μεθ᾽ ὑμῶν. 


10 Ἐχάρην δὲ ἐν κυρίῳ μεγάλως, ὅτι ἤδη ποτὲ ἀνεθάλετε τὸ 
ὑπὲρ ἐμοῦ φρονεῖν - ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἐφρονεῖτε, ἠκαιρεῖσθε δέ. 1] Οὐχ 
ὅτι καθ᾽ ὑστέρησιν λέγω: ἐγὼ γὰρ ἔμαθον, ἐν οἷς εἰμί, 
αὐτάρκης εἶναι. 'ΖΟἶδα καὶ ταπεινοῦσθαι, οἶδα καὶ 
περισσεύειν ἐν παντὶ καὶ ἐν πᾶσιν μεμύημαι καὶ χορτάζεσθαι 
καὶ πεινᾷν, καὶ περισσεύειν καὶ ὑστερεῖσθαι. 15 Πάντα ἰσχύω 
ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με χριστῷ. “Πλὴν καλῶς ἐποιήσατε 
συγκοινωνήσαντές μου τῇ θλίψει. 1" Οἴδατε δὲ καὶ ὑμεῖς, 
Φιλιππήσιοι, ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ εὐαγγελίου, ὅτε ἐξῆλθον ἀπὸ 
Μακεδονίας, οὐδεμία μοι ἐκκλησία ἐκοινώνησεν εἰς λόγον 
δόσεως καὶ λήψεως, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι: ἰδὅτι καὶ ἐν 
Θεσσαλονίκῃ καὶ ἅπαξ καὶ δὶς εἰς τὴν χρείαν μοι ἐπέμψατε. 
ἸΤ Οὐχ ὅτι ἐπιζητῶ τὸ δόμα, ἀλλ᾽ ἐπιζητῶ τὸν καρπὸν τὸν 
πλεονάζοντα εἰς λόγον ὑμῶν. ὃ ᾿Απέχω δὲ πάντα καὶ 
περισσεύω: πεπλήρωμαι, δεξάμενος παρὰ Ἐπαφροδίτου τὰ 
παρ᾽ ὑμῶν, ὀσμὴν εὐωδίας, θυσίαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ θεῷ. 
19 δὲ θεός μου πληρώσει πᾶσαν χρείαν ὑμῶν κατὰ τὸν 
πλοῦτον αὐτοῦ ἐν δόξῃ, ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. Ὁ Τῷ δὲ θεῷ καὶ 
πατρὶ ἡμῶν ἣ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 

21 ᾿Ασπάσασθε πάντα ἅγιον ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. Ἀσπάζονται 
ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί. 2 Ἀσπάζονται ὑμᾶς πάντες οἱ ἅγιοι, 
μάλιστα δὲ οἱ ἐκ τῆς Καίσαρος οἰκίας. 


25 Ἢ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν. 


Ἀμῆην. 

4.13 χριστῷ ς-- 4.19 τὸν πλοῦτον « τὸ πλοῦτος 
4.15. λήψεως « λήμψεως 4.23 πάντων ὑμῶν. Ἀμην. « τοῦ 
4.17 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ πνεύματος ὑμῶν. 


443 


4.8 - 4.23 


ΠΡῸΣ ΚΟΛΑΣΣΑΕΙ͂Σ 


αὖλος ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ διὰ θελήματος θεοῦ, καὶ 

Τιμόθεος ὁ ἀδελφός, τοῖς ἐν Κολασσαῖς ἁγίοις καὶ 

πιστοῖς ἀδελφοῖς ἐν χριστῷ. χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ 
πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 


3Εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ καὶ πατρὶ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, πάντοτε περὶ ὑμῶν προσευχόμενοι, 1 ἀκούσαντες τὴν 
πίστιν ὑμῶν ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, καὶ τὴν ἀγάπην τὴν εἰς πάντας 
τοὺς ἁγίους, "διὰ τὴν ἐλπίδα τὴν ἀποκειμένην ὑμῖν ἐν τοῖς 
οὐρανοῖς, ἣν προηκούσατε ἐν τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας τοῦ 
εὐαγγελίου, “τοῦ παρόντος εἰς ὑμᾶς, καθὼς καὶ ἐν παντὶ τῷ 
- κόσμῳ, καὶ ἔστιν καρποφορούμενον, ᾿καὶ αὐξανόμενον᾽ καθὼς 
καὶ ἐν ὑμῖν ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας ἠκούσατε καὶ ἐπέγνωτε τὴν χάριν 
τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ- 7 καθὼς καὶ ἐμάθετε ἀπὸ Ἐπαφρᾶ τοῦ 
ἀγαπητοῦ συνδούλου ἡμῶν, ὅς ἐστιν πιστὸς ὑπὲρ ὑμῶν 
διάκονος τοῦ χριστοῦ, δ ὁ καὶ δηλώσας ἡμῖν τὴν ὑμῶν ἀγάπην 
ἐν πνεύματι. 


“Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς, ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας ἠκούσαμεν, οὐ 
παυόμεθα ὑπὲρ ὑμῶν προσευχόμενοι, καὶ αἰτούμενοι ἵνα 
πληρωθῆτε τὴν ἐπίγνωσιν τοῦ θελήματος αὐτοῦ ἐν πάσῃ σοφίᾳ 


Ἰθ περιπατῆσαι ὑμᾶς ἀξίως τοῦ 


καὶ συνέσει πνευματικῇ. 
κυρίου εἰς πᾶσαν ἀρέσκειαν, ἐν παντὶ ἔργῳ ἀγαθῷ 
καρποφοροῦντες καὶ αὐξανόμενοι εἰς τὴν ἐπίγνωσιν τοῦ θεοῦ 
11 ἐν πάσῃ δυνάμει δυναμούμενοι κατὰ τὸ κράτος τῆς δόξης 
αὐτοῦ, εἰς πᾶσαν ὑπομονὴν καὶ μακροθυμίαν μετὰ χαρᾶς: 
12 εὐχαριστοῦντες τῷ πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς εἰς τὴν μερίδα 
τοῦ κλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτί, 15 ὃς ἐρρύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς 
ἐξουσίας τοῦ σκότους, καὶ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ 


τοῦ αἵματος ., 


ἀπολύτρωσιν διὰ [υἱοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ, ᾿“ ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ᾿ἀπολύτρωσιν," τὴν 
αὐτοῦ ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν ᾿" ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ θεοῦ τοῦ ἀοράτου, 


1.1 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 1.6 καὶ ἔστιν « ἐστὶν 

1.2. Κολασσαῖς ὁ. Κολοσσαῖς 17 καὶ -ς-- 

1.2 καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ «--- 1.10 ὑμᾶς ε--- 

1.3 καὶ -ς-- 1.10 εἰς τὴν ἐπίγνωσιν « τῇ ἐπιγνώσει 
1.4 τὴν εἰς ς ἣν ἔχετε εἰς 1.12 ἡμᾶς ς ὑμᾶς 


ΠΡΟΣ ΚΟΛΑΣΣΑΕΙ͂Σ 


πρωτότοκος πάσης κτίσεως: “ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, 
τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, 
εἴτε θρόνοι, εἴτε κυριότητες, εἴτε ἀρχαί, εἴτε ἐξουσίαι: τὰ 
πάντα δι᾽ αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται: [7 καὶ αὐτός ἐστιν πρὸ 
πάντων, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκεν. ὃ Καὶ αὐτός ἐστιν 
ἣ κεφαλὴ τοῦ σώματος, τῆς ἐκκλησίας: ὅς ἐστιν ἀρχή, 
πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς 


ζὰ . 19 
πρῶτευῶν 


ὅτι ἐν αὐτῷ εὐδόκησεν πᾶν τὸ πλήρωμα 
Ὁ καὶ δι᾽ αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι τὰ πάντα εἰς 
αὐτόν, εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, δι᾽ 
αὐτοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς. 2) Καὶ 
ὑμᾶς ποτὲ ὄντας ἀπηλλοτριωμένους καὶ ἐχθροὺς τῇ διανοίᾳ ἐν 
τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς, νυνὶ δὲ ἀποκατήλλαξεν 2 
σώματι τῆς σαρκὸς αὐτοῦ διὰ τοῦ θανάτου, παραστῆσαι ὑμᾶς 
ἁγίους καὶ ἀμώμους καὶ ἀνεγκλήτους κατενώπιον αὐτοῦ: 
23 εἴγε ἐπιμένετε τῇ πίστει τεθεμελιωμένοι καὶ ἑδραῖοι, καὶ μὴ 
μετακινούμενοι ἀπὸ τῆς ἐλπίδος τοῦ εὐαγγελίου οὗ ἠκούσατε, 
τοῦ κηρυχθέντος ἐν πάσῃ τῇ κτίσει τῇ ὑπὸ τὸν οὐρανόν, οὗ 
ἐγενόμην ἐγὼ Παῦλος διάκονος. 


κατοικῆσαι, 2 


2ἐν τῷ 


ΖΞ Νῦν χαίρω ἐν τοῖς παθήμασιν ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ 
ἀνταναπληρῶ τὰ ὑστερήματα τῶν θλίψεων τοῦ χριστοῦ ἐν τῇ 
σαρκί μου ὑπὲρ τοῦ σώματος αὐτοῦ, ὅ ἐστιν ἣ ἐκκλησία. 2 ἧς 
ἐγενόμην ἐγὼ διάκονος, κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ θεοῦ τὴν 
δοθεῖσάν μοι εἰς ὑμᾶς, πληρῶσαι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, 2“ τὸ 
μυστήριον τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν 
γενεῶν. νυνὶ δὲ ἐφανερώθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, 2) οἷς ἠθέλησεν ὁ 
θεὸς γνωρίσαι τί τὸ πλοῦτος τῆς δόξης τοῦ μυστηρίου τούτου ἐν 
τοῖς ἔθνεσιν, ὅς ἐστιν χριστὸς ἐν ὑμῖν, ἡ ἐλπὶς τῆς δόξης: 25 ὃν 
ἡμεῖς καταγγέλλομεν, νουθετοῦντες πάντα ἄνθρωπον, καὶ 
διδάσκοντες πάντα ἄνθρωπον ἐν πάσῃ σοφίᾳ, ἵνα 
παραστήσωμεν πάντα ἄνθρωπον τέλειον ἐν χριστῷ Ἰησοῦ 
29 εἰς ὃ καὶ κοπιῶ, ἀγωνιζόμενος κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ, τὴν 
ἐνεργουμένην ἐν ἐμοὶ ἐν δυνάμει. 


1.16 τὰ ἐν « ἐν 1.23 τῇ κτίσει « κτίσει 
1.16 τὰ ἐπὶ « ἐπὶ 1.26 νυνὶ «νῦν 

1.20 δι᾽ αὐτοῦ εἴτε ς [δι᾿ αὐτοῦ] εἴτε 1.27 ὅς οὅ 

1.20 ἐπὶ τοῖς « ἐν τοῖς 1.28 Ἰησοῦ ς--- 


1.23 εἴγε « εἴγε 


445 


1.16 - 1.29 


2.1 - 2.15 


ΠΡΟΣ ΚΟΛΑΣΣΑΕΙ͂Σ 


Ἵ Θέλω γὰρ ὑμᾶς εἰδέναι ἡλίκον ἀγῶνα ἔχω περὶ ὑμῶν καὶ 
τῶν ἐν Λοοδικείᾳ, καὶ ὅσοι οὐχ ἑωράκασιν τὸ πρόσωπόν 
μου ἐν σαρκί, ἵνα παρακληθῶσιν αἱ καρδίαι αὐτῶν, 
συμβιβασθέντων ἐν ἀγάπῃ, καὶ εἰς πάντα πλοῦτον τῆς 
πληροφορίας τῆς συνέσεως, εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ 
θεοῦ καὶ πατρὸς καὶ τοῦ χριστοῦ, ἐν ᾧ εἰσιν πάντες οἱ 
θησαυροὶ τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυφοι. {Τοῦτο δὲ 
λέγω, ἵνα μή τις ὑμᾶς παραλογίζηται ἐν πιθανολογίᾳ. “Εἰ γὰρ 
καὶ τῇ σαρκὶ ἄπειμι, ἀλλὰ τῷ πνεύματι σὺν ὑμῖν εἰμί, χαίρων 
καὶ βλέπων ὑμῶν τὴν τάξιν, καὶ τὸ στερέωμα τῆς εἰς χριστὸν 
πίστεως ὑμῶν. 


6 Ὡς οὖν παρελάβετε τὸν χριστὸν Ἰησοῦν τὸν κύριον, ἐν 
αὐτῷ περιπατεῖτε, ΄ ἐρριζωμένοι καὶ ἐποικοδομούμενοι ἐν 
αὐτῷ, καὶ βεβαιούμενοι ἐν τῇ πίστει, καθὼς ἐδιδάχθητε, 
περισσεύοντες ἐν αὐτῇ ἐν εὐχαριστίᾳ. 


δ Βλέπετε μή τις ὑμᾶς ἔσται ὁ συλαγωγῶν διὰ τῆς 
φιλοσοφίας καὶ κενῆς ἀπάτης, κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν 
ἀνθρώπων, κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου, καὶ οὐ κατὰ χριστόν- 


ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος 


σωματικῶς, 


ὃ καί ἐστε ἐν αὐτῷ πεπληρωμένοι, ὅς ἐστιν ἣ 
κεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας: [1 ἐν ᾧ καὶ περιετμήθητε 
περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ, ἐν τῇ ἀπεκδύσει τοῦ σώματος τῶν 
ἁμαρτιῶν τῆς σαρκός, ἐν τῇ περιτομῇ τοῦ χριστοῦ, 
12 συνταφέντες αὐτῷ ἐν τῷ βαπτίσματι, ἐν ᾧ καὶ συνηγέρθητε 
διὰ τῆς πίστεως τῆς ἐνεργείας τοῦ θεοῦ, τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν 
ἐκ τῶν νεκρῶν. 1 Καὶ ὑμᾶς, νεκροὺς ὄντας ἐν τοῖς 
παραπτώμασιν καὶ τῇ ἀκροβυστίᾳ τῆς σαρκὸς ὑμῶν, 
συνεζωοποίησεν ὑμᾶς σὺν αὐτῷ, χαρισάμενος ἡμῖν πάντα τὰ 
παραπτώματα, ᾿“ἐξαλείψας τὸ καθ᾽ ἡμῶν χειρόγραφον τοῖς 
δόγμασιν, ὃ ἦν ὑπεναντίον ἡμῖν: καὶ αὐτὸ ἦρκεν ἐκ τοῦ μέσου, 
προσηλώσας αὐτὸ τῷ σταυρῷ: ᾿ ἀπεκδυσάμενος τὰς ἀρχὰς 


2.1 περὶ « ὑπὲρ μηδεὶς 

2.1 ἑωράκασιν « ἑόρακαν 2.7 ἐντῇ «τῇ 

2.2 συμβιβασθέντων «ς 2.7 ἐναϊτῇ --- 
συμβιβασθέντες 2.11 τῶν ἁμαρτιῶν «--- 

2.2 πάντα πλοῦτον « πᾶν πλοῦτος 2.12 βαπτίσματι ς« βαπτισμῷ 

2.2 καὶ πατρὸς καὶ τοῦ «-- 2.12 τῶν ς-- 

2.3 τῆς γνώσεως «γνώσεως 2.13 ἐν φ[ἐν] 


2.4 δὲ λέγω ἵνα μή τις « λέγω ἵνα 


446 


ΠΡΟΣ ΚΟΛΑΣΣΑΕΙ͂Σ 


καὶ τὰς ἐξουσίας, ἐδειγμάτισεν ἐν παρρησίᾳ, θριαμβεύσας 
αὐτοὺς ἐν αὐτῷ. 

Ἰδ μὴ οὖν τις ὑμᾶς κρινέτω ἐν βρώσει ἢ ἐν πόσει, ἢ ἐν μέρει 
ἑορτῆς ἢ νουμηνίας ἢ σαββάτων: [7ἅ ἐστιν σκιὰ τῶν 
μελλόντων, τὸ δὲ σῶμα χριστοῦ. δ Μηδεὶς ὑμᾶς 
καταβραβενέτω θέλων ἐν ταπεινοφροσύνῃ καὶ θρησκείᾳ τῶν 
ἀγγέλων, ἃ μὴ ἑώρακεν ἐμβατεύων, εἰκῆ φυσιούμενος ὑπὸ τοῦ 
νοὸς τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, "καὶ οὐ κρατῶν τὴν κεφαλήν, ἐξ οὗ 
πᾶν τὸ σῶμα, διὰ τῶν ἁφῶν καὶ συνδέσμων ἐπιχορηγούμενον 

Ν,: ΄' 9᾿ Ά᾿ .“ ΄σι σι 
καὶ συμβιβαζόμενον, αὔξει τὴν αὔξησιν τοῦ θεοῦ. 


20 Εἰ ἀπεθάνετε σὺν χριστῷ, ἀπὸ τῶν στοιχείων τοῦ κόσμου, 
Ψ “Ε ΄ι Ἂ , ᾿ “ ἧς. “Ὁ: ἣν , 

τί ὡς ζῶντες ἐν κόσμῳ δογματίζεσθε, 2] Μὴ ἅψῃ, μηδὲ γεύσῃ, 
μηδὲ θίγῃς --- 2ἅ ἐστιν πάντα εἰς φθορὰν τῇ ἀποχρήσει --- 

Ἂ: Ἄ το ,’ Ἂς , π᾿ 3 , 23. ,ὔ 
κατὰ τὰ ἐντάλματα καὶ διδασκαλίας τῶν ἀνθρώπων; “ Ἅτινά 
ἐστιν λόγον μὲν ἔχοντα σοφίας ἐν ἐθελοθρησκείᾳ καὶ 
ταπεινοφροσύνῃ καὶ ἀφειδίᾳ σώματος, οὐκ ἐν τιμῇ τινὶ πρὸς 
πλησμονὴν τῆς σαρκός. 


Εἰ οὖν συνηγέρθητε τῷ χριστῷ, τὰ ἄνω ζητεῖτε, οὗ ὁ 
3 χριστός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ καθήμενος. Τὰ ἄνω 
φρονεῖτε, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. ὁ Ἀπεθάνετε γάρ, καὶ ἣ ζωὴ ὑμῶν 
κέκρυπται σὺν τῷ χριστῷ ἐν τῷ θεῷ. Ὅταν ὁ χριστὸς 
φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ἡμῶν, τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ 
φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ. 


"Νεκρώσατε οὖν τὰ μέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, πορνείαν, 
ἀκαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν κακήν, καὶ τὴν πλεονεξίαν, 
- ᾽ Ἁ ᾽ , 6 ς ΔΝὍἝὍἫὮἫΥ Ὶ Ν “ ΜΔ" πλτΟ. Ἂς 
ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρεία, ὅ δι᾽ ἃ ἔρχεται ἣ ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἐπὶ 
τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας: 7 Ἐν οἷς καὶ ὑμεῖς περιεπατήσατέ 
ποτε, ὅτε ἐζῆτε ἐν αὐτοῖς. ὃ Νυνὶ δὲ ἀπόθεσθε καὶ ὑμεῖς τὰ 
πάντα, ὀργήν, θυμόν, κακίαν, βλασφημίαν, αἰσχρολογίαν ἐκ 

“- , ς ΄ι 9 - , Ψ' 3 , 
τοῦ στόματος ὑμῶν: “μὴ ψεύδεσθε εἰς ἀλλήλους, 
ἀπεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν ταῖς πράξεσιν 


αὐτοῦ, 19 καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν νέον, τὸν ἀνακαινούμενον εἰς 
2.16 ἢ ἐν πόσει « καὶ ἐν πόσει 3.4 ἣμῶν «ὑμῶν 

2.16 νουμηνίας « νεομηνίας 3.5 ὑμῶν ς--- 

2.17 χριστοῦ «τοῦ χριστοῦ 3.5 εἰδωλολατρεία 9 εἰδωλολατρία 
2.18 μὴ ἑώρακεν « ἑόρακεν 3.6 ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας ὁ 
2.23 ἐθελοθρησκείᾳ « ἐθελοθρησκίᾳ [ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας] 
2.23 καὶ ἀφειδίᾳ Φ [καὶ] ἀφειδίᾳ 3. αὐτοῖς “τούτοις 


447 


2.16 - 3.10 


3.11 - 3.24 


οἰκτιρμῶν 


ΠΡΟΣ ΚΟΛΑΣΣΑΕΙ͂Σ 


ἐπίγνωσιν κατ᾽ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν [' ὅπου οὐκ ἔνι 
Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, 
Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος: ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσιν 
χριστός. 

ΙΣ᾿ Ἐνδύσασθε οὖν, ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ θεοῦ, ἅγιοι καὶ 
ἠγαπημένοι, σπλάγχνα Ἂοἰκτιρμοῦ, χρηστότητα, 
ταπεινοφροσύνην, πρᾳότητα, μακροθυμίαν: 15 ἀνεχόμενοι 
ἀλλήλων, καὶ χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, ἐάν τις πρός τινα ἔχῃ 
μομφήν- καθὼς καὶ ὁ χριστὸς ἐχαρίσατο ὑμῖν, οὕτως καὶ ὑμεῖς: 
ἸΆ ἐπὶ πᾶσιν δὲ τούτοις τὴν ἀγάπην, ἥτις ἐστὶν σύνδεσμος τῆς 
τελειότητος. ᾽" Καὶ ἣ εἰρήνη τοῦ θεοῦ βραβενέτω ἐν ταῖς 
καρδίαις ὑμῶν, εἰς ἣν καὶ ἐκλήθητε ἐν ἑνὶ σώματι: καὶ 
εὐχάριστοι γίνεσθε. ᾿5 Ὃ λόγος τοῦ χριστοῦ ἐνοικείτω ἐν ὑμῖν 
πλουσίως ἐν πάσῃ σοφίᾳ: διδάσκοντες καὶ νουθετοῦντες 
ἑαυτούς, ψαλμοῖς, καὶ ὕμνοις, καὶ φδαῖς πνευματικαῖς, ἐν 
χάριτι ᾷδοντες ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ κυρίῳ. 17 Καὶ πᾶν ὅ τι ἂν 
ποιῆτε, ἐν λόγῳ ἢ ἐν ἔργῳ, πάντα ἐν ὀνόματι κυρίου Ἰησοῦ, 
εὐχαριστοῦντες τῷ θεῷ καὶ πατρὶ δι᾽ αὐτοῦ. 


18 - “ Ἔ Ψ “ 9ῳ. ) ; 4, - 
Αἱ γυναῖκες, ὑποτάσσεσθε τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ὡς 
ἀνῆκεν ἐν κυρίῳ. 1 Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας, καὶ μὴ 
πικραίνεσθε πρὸς αὐτάς. 2 Τὰ τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν 
κατὰ πάντα: τοῦτο γὰρ ἐστιν εὐάρεστόν ἐν κυρίῳ. 2) Οἱ 
᾽ Ν χὲ ,ὔ Ν , ᾿ξ ΨΝ: τ; Ν Ψ ΄“΄ ϑ,δᾺ ε 
πατέρες, μὴ ἐρεθίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν, ἵνα μὴ ἀθυμῶσιν. 22Οὶ 
δοῦλοι, ὑπακούετε κατὰ πάντα τοῖς κατὰ σάρκα κυρίοις, μὴ ἐν 
ὀφθαλμοδουλείαις ὡς ἀνθρωπάρεσκοι, ἀλλ᾽ ἐν ἁπλότητι 
, ,ὔ Ν , Ἅ 

καρδίας, φοβούμενοι τὸν θεόν- 
ψυχῆς ἐργάζεσθε, ὡς τῷ κυρίῳ καὶ οὐκ ἀνθρώποις: 2 εἰδότες 
ὅτι ἀπὸ κυρίου λήψεσθε τὴν ἀνταπόδοσιν τῆς κληρονομίας: τῷ 


3 καὶ πᾶν ὃ τι ἐὰν ποιῆτε, ἐκ 


3.11 τὰ «[τὰ] ᾿ 3.17 καὶ πατρὶ « πατρὶ 

3.12 πρᾳότητα « πραὔτητα 3.18 ἰδίοις « --- 

3.13 χριστὸς 9 κύριος 3.20 ἐστιν εὐάρεστόν « εὐάρεστόν 
3.14 ἥτις «ὅ ἐστιν 

3.15 θεοῦ «χριστοῦ 3.22 ὀφθαλμοδουλείαις Φ 

3.16 καὶ ὕμνοις καὶ « ὕμνοις ὀφθαλμοδουλίᾳ 

3.16 χάριτι « [τῇ] χάριτι 3.22 θεόν « κύριον 

3.16 τῇ καρδίᾳ « ταῖς καρδίαις 3.23 καὶ πᾶν ὃτι «ὃ 

3.16 κυρίῳ «θεῷ 3.24 λήψεσθε ς ἀπολήμψεσθε 
3.17 ἂν «ἐὰν 


448 


ΠΡΟΣ ΚΟΛΑΣΣΑΕΙ͂Σ 


γὰρ κυρίῳ χριστῷ δουλεύετε. 25 Ὃ δὲ ἀδικῶν κομιεῖται ὃ 
ἠδίκησεν - καὶ οὐκ ἔστιν προσωποληψία. 


Ϊ Οἱ κύριοι, τὸ δίκαιον καὶ τὴν ἰσότητα τοῖς δούλοις 
παρέχεσθε, εἰδότες ὅτι καὶ ὑμεῖς ἔχετε κύριον ἐν οὐρανοῖς. 


2Τῇ προσευχῇ προσκαρτερεῖτε, γρηγοροῦντες ἐν αὐτῇ ἐν 
εὐχαριστίᾳ: προσευχόμενοι ἅμα καὶ περὶ ἡμῶν, ἵνα ὁ θεὸς 
ἀνοίξῃ ἡμῖν θύραν τοῦ λόγου, λαλῆσαι τὸ μυστήριον τοῦ 
χριστοῦ, δι᾽ ὃ καὶ δέδεμαι: ἵνα φανερώσω αὐτό, ὡς δεῖ με 
λαλῆσαι. ὅ Ἐν σοφίᾳ περιπατεῖτε πρὸς τοὺς ἔξω, τὸν καιρὸν 
ἐξαγοραζόμενοι. ὅ Ὃ λόγος ὑμῶν πάντοτε ἐν χάριτι, ἅλατι 
ἠρτυμένος, εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποκρίνεσθαι. 


ΤΤὰ κατ᾽ ἐμὲ πάντα γνωρίσει ὑμῖν Τυχικός, ὁ ἀγαπητὸς 
τ Ν Ν εἶ ᾿,. Ν ,ὔ Ξ: , 8 τι 
ἀδελφὸς καὶ πιστὸς διάκονος καὶ σύνδουλος ἐν κυρίῳ: “ὃν 
ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο, ἵνα γνῷ τὰ περὶ ὑμῶν καὶ 
παρακαλέσῃ τὰς καρδίας ὑμῶν "σὺν Ὀνησίμῳ τῷ πιστῷ καὶ 
ἀγαπητῷ ἀδελφῷ, ὅς ἐστιν ἐξ ὑμῶν. Πάντα ὑμῖν γνωριοῦσιν τὰ 


ς- 


ὧδε. 


10 ᾿Ασπάζεται ὑμᾶς Ἀρίσταρχος ὁ συναιχμάλωτός μου, καὶ 
Μᾶρκος ὁ ἀνεψιὸς Βαρνάβᾳ, περὶ οὗ ἐλάβετε ἐντολάς --- ἐὰν 
ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς, δέξασθε αὐτόν 1 καὶ Ἰησοῦς ὁ λεγόμενος 
Ἰοῦστος, οἱ ὄντες ἐκ περιτομῆς: οὗτοι μόνοι συνεργοὶ εἰς τὴν 
βασιλείαν τοῦ θεοῦ, οἵτινες ἐγενήθησάν μοι παρηγορία. 
Ἰ2Ζ᾿Ασπάζεται ὑμᾶς Ἐπαφρᾶς ὁ ἐξ ὑμῶν, δοῦλος χριστοῦ, 
πάντοτε ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ ὑμῶν ἐν ταῖς προσευχαῖς, ἵνα 
στῆτε τέλειοι καὶ πεπληρωμένοι ἐν παντὶ θελήματι τοῦ θεοῦ. 
13" Μαρτυρῶ γὰρ αὐτῷ ὅτι ἔχει ζῆλον πολὺν ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῶν 
ἐν Λαοδικείᾳ καὶ τῶν ἐν Ἱεραπόλει. 4 ᾿᾿Ασπάζεται ὑμᾶς 
Λουκᾶς ὁ ἰατρὸς ὁ ἀγαπητός, καὶ Δημᾶς. 15 Ἀσπάσασθε τοὺς ἐν 
Λαοδικείᾳ ἀδελφούς, καὶ Νυμφᾶν, καὶ τὴν κατ᾽ οἶκον αὐτοῦ 
ἐκκλησίαν. 16 Καὶ ὅταν ἀναγνωσθῇ παρ᾽ ὑμῖν ἣ ἐπιστολή, 


3.24 γὰρ «ς-- 4.9. γνωριοῦσιν «γνωρίσουσιν 
3.25 δὲ ἀδικῶν κομιεῖται « γὰρ 4.12 χριστοῦ « χριστοῦ [Ἰησοῦ] 
ἀδικῶν κομίσεται 4.12 στῆτε ς σταθῆτε 
3.25 προσωποληψία « 4.12 πεπληρωμένοι ς 
προσωπολημψία πεπληροφορημένοι 
4.1 οὐρανοῖς ὁ οὐρανῷ 4.13 ζῆλον πολὺν 9 πολὺν πόνον 
4.8 σγνῷτὰ περὶ ὑμῶν « γνῶτε τὰ περὶ 4.15 Νυμφᾶν ὁ. Νύμφαν 
ἡμῶν 4.15. αὐτοῦ « αὐτῆς 


449 


3.25 - 4.16 


4.17 - 4.18 ΠΡΟΣ ΚΟΛΑΣΣΑΕΙ͂Σ 


ποιήσατε ἵνα καὶ ἐν τῇ Λαοδικαίων ἐκκλησίᾳ ἀναγνωσθῇ, καὶ 
τὴν ἐκ Λαοδικείας ἵνα καὶ ὑμεῖς ἀναγνῶτε. 17 Καὶ εἴπατε 
᾿ἈΑρχίππῳ, Βλέπε τὴν διακονίαν ἣν παρέλαβες ἐν κυρίῳ, ἵνα 
αὐτὴν πληροῖς. 

1δ Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου. Μνημονεύετέ μου τῶν 
δεσμῶν. Ἧ χάρις μεθ᾽ ὑμῶν. ᾿ἈΑμήν. 


4.16 Λαοδικαίων Φ Λαοδικέων 4.18 Ἀμήν ς--- 


450 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΑ 


αὔλος καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος, τῇ ἐκκλησίᾳ 

Θεσσαλονικέων ἐν θεῷ πατρί, καὶ κυρίῳ Ἰησοῦ χριστῷ: 

χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ 
χριστοῦ. 


ΖΕὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ πάντοτε περὶ πάντων ὑμῶν, μνείαν 
ὑμῶν ποιούμενοι ἐπὶ τῶν προσευχῶν ἡμῶν, ᾿ἀδιαλείπτως 
μνημονεύοντες ὑμῶν τοῦ ἔργου τῆς πίστεως, καὶ τοῦ κόπου τῆς 
ἀγάπης, καὶ τῆς ὑπομονῆς τῆς ἐλπίδος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
χριστοῦ, ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς ἡμῶν 1εἰδότες, 
ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ θεοῦ, τὴν ἐκλογὴν ὑμῶν - "ὅτι τὸ 
εὐαγγέλιον ἡμῶν οὐκ ἐγενήθη εἰς ὑμᾶς ἐν λόγῳ μόνον, ἀλλὰ 
καὶ ἐν δυνάμει, καὶ ἐν πνεύματι ἁγίῳ, καὶ ἐν πληροφορίᾳ 
πολλῇ, καθὼς οἴδατε οἷοι ἐγενήθημεν ἐν ὑμῖν δι’ ὑμᾶς. ὅ Καὶ 
ὑμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν ἐγενήθητε καὶ τοῦ κυρίου, δεξάμενοι τὸν 
λόγον ἐν θλίψει πολλῇ μετὰ χαρᾶς πνεύματος ἁγίου, 7 ὥστε 
γενέσθαι ὑμᾶς τύπους πᾶσιν τοῖς πιστεύουσιν ἐν τῇ 
Μακεδονίᾳ καὶ τῇ Ἀχαΐᾳ. 8 Αφ᾽ ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται ὁ λόγος 
τοῦ κυρίου οὐ μόνον ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ ἐν τῇ Ἀχαΐᾳ, ἀλλὰ 
καὶ ἐν παντὶ τόπῳ ἡἣ πίστις ὑμῶν ἣ πρὸς τὸν θεὸν ἐξελήλυθεν, 
ὥστε μὴ χρείαν ἡμᾶς ἔχειν λαλεῖν τι. “ αὐτοὶ γὰρ περὶ ἡμῶν 
ἀπαγγέλλουσιν ὁποίαν εἴσοδον ἔσχομεν πρὸς ὑμᾶς, καὶ πῶς 
ἐπεστρέψατε πρὸς τὸν θεὸν ἀπὸ τῶν εἰδώλων, δουλεύειν θεῷ 
ζῶντι καὶ ἀληθινῷ, "καὶ ἀναμένειν τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐκ τῶν 
οὐρανῶν, ὃν ἤγειρεν ἐκ τῶν νεκρῶν, Ἰησοῦν, τὸν ῥυόμενον 
ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὀργῆς τῆς ἐρχομένης. 


7 καὶ «καὶ ἐν 

8 ἐν τῇ Ἀχαΐᾳ ἀλλὰ καὶ ἐν παντὶ . 
1.2 ὑμῶν ποιούμενοι « ποιούμενοι [ἐν τῇ] Ἀχαΐᾳ ἀλλ᾽ ἐν παντὶ 

1.4 θεοῦ «[τοῦ] θεοῦ 1.8 ἡμᾶς ἔχειν « ἔχειν ἡμᾶς 
1.5 ἐνπληροφορίᾳ φ [ἐν] πληροφορίᾳ 1.10 τῶν νεκρῶν « [τῶν] νεκρῶν 
1.5 ῖ 1.10 
1.7 


1.1 ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου 1. 
Ἰησοῦ χριστοῦ «--- 1 


ἐν ὑμῖν « [ἐν] ὑμῖν ἀπὸ « ἐκ 
τύπους « τύπον 


451 


2.1 - 2.15 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΑ 


2 Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε, ἀδελφοί, τὴν εἴσοδον ἡμῶν τὴν πρὸς 
ὑμᾶς, ὅτι οὐ κενὴ γέγονεν: Ζἀλλὰ προπαθόντες καὶ 
Ἔ , Ν "»᾿ ἢ , ἐὰ ’, 
ὑβρισθέντες, καθὼς οἴδατε, ἐν Φιλίπποις, ἐπαρρησιασάμεθα 
ἐν τῷ θεῷ ἡμῶν λαλῆσαι πρὸς ὑμᾶς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ ἐν 
γα 45. τΡὰ 3ε ν , ξ κι Ἄ, Ἂ , ᾿ Ν 
πολλῷ ἀγῶνι. ’ Ἢ γὰρ παράκλησις ἡμῶν οὐκ ἐκ πλάνης, οὐδὲ 
ἐξ ἀκαθαρσίας, οὔτε ἐν δόλῳ- ἀλλὰ καθὼς δεδοκιμάσμεθα 
ὑπὸ τοῦ θεοῦ πιστευθῆναι τὸ εὐαγγέλιον, οὕτως λαλοῦμεν, οὐχ 
ὡς ἀνθρώποις ἀρέσκοντες, ἀλλὰ τῷ θεῷ τῷ δοκιμάζοντι τὰς 
᾿ ς ΨΆᾺΝν οἾ ες ’ , ω ’, ΕΣ , 
καρδίας ἡμῶν. "Οὔτε γάρ ποτε ἐν λόγῳ κολακείας ἐγενήθημεν, 
καθὼς οἴδατε, οὔτε ἐν προφάσει πλεονεξίας: θεὸς μάρτυς: 
δοὔτε ζητοῦντες ἐξ ἀνθρώπων δόξαν, οὔτε ἀφ᾽ ὑμῶν οὔτε ἀπό 
ἄλλων, δυνάμενοι ἐν βάρει εἶναι, ὡς χριστοῦ ἀπόστολοι, 
ἃ 2. , "᾿ ε , ς ΄ Ἂ Ν Ν γ ν 
ἀλλ᾽ ἐγενήθημεν ἤπιοι ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ἂν τροφὸς θάλπῃ τὰ 
ἑαυτῆς τέκνα: δοὕτως, ὁμειρόμενοι ὑμῶν, εὐδοκοῦμεν 
μεταδοῦναι ὑμῖν οὐ μόνον τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ καὶ 
τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, διότι ἀγαπητοὶ ἡμῖν γεγένησθε. 
“Μνημονεύετε γάρ, ἀδελφοί, τὸν κόπον ἡμῶν καὶ τὸν μόχθον: 
νυκτὸς γάρ καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί 
τινα ὑμῶν, ἐκηρύξαμεν εἰς ὑμᾶς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ. 
10 “Ὑμεῖς μάρτυρες καὶ ὁ θεός, ὡς ὁσίως καὶ δικαίως καὶ 
ἀμέμπτως ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν ἐγενήθημεν: [' καθάπερ 
οἴδατε ὡς ἕνα ἕκαστον ὑμῶν, ὡς πατὴρ τέκνα ἑαυτοῦ, 
παρακαλοῦντες ὑμᾶς καί παραμυθούμενοι ἱΖκαὶ 
μαρτυρόμενοι, εἰς τὸ περιπατῆσαι ὑμᾶς ἀξίως τοῦ θεοῦ τοῦ 
καλοῦντος ὑμᾶς εἰς τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν καὶ δόξαν. 


13 Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ ἀδιαλείπτως, 
.«“ , , ᾽ ΠῚ γι - ΕΣ 
ὅτι παραλαβόντες λόγον ἀκοῆς παρ᾽ ἡμῶν τοῦ θεοῦ, ἐδέξασθε 
οὐ λόγον ἀνθρώπων, ἀλλὰ καθώς ἐστιν ἀληθῶς, λόγον θεοῦ, ὃς 
14 μεῖς γὰρ μιμηταὶ 
ἐγενήθητε, ἀδελφοί, τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ θεοῦ τῶν οὐσῶν ἐν τῇ 


καὶ ἐνεργεῖται ἐν ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν. 


Ἰουδαίᾳ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ ὅτι τὰ αὐτὰ ἐπάθετε καὶ ὑμεῖς ὑπὸ 
τῶν ἰδίων συμφυλετῶν, καθὼς καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων, 
15 τῶν καὶ τὸν κύριον ἀποκτεινάντων Ἰησοῦν καὶ τοὺς ἰδίους 


2.3 οὔτε « οὐδὲ 2.8 γεγένησθε « ἐγενήθητε 
2.4 τῷθεῷ «θεῷ 2.9 γάρ καὶ «καὶ 

2.6 ἀπόἄλλων «ς ἀπ᾽ ἄλλων 2.12 περιπατῆσαι « περιπατεῖν 
2.7 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 2.13 Διὰ «Καὶ διὰ 

2.7 ἥπιοι «νήπιοι 2.15 ἰδίους «--- 


2.7 ὡςᾶἂν «ὡς ἐὰν 


452 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΑ 


προφήτας, καὶ ἡμᾶς ἐκδιωξάντων, καὶ θεῷ μὴ ἀρεσκόντων, καὶ 


16 ἤ ς - “ μὴ 
κωλυόντων ἡμᾶς τοῖς ἔθνεσιν 


πᾶσιν ἀνθρώποις ἐναντίων, 
λαλῆσαι ἵνα σωθῶσιν, εἰς τὸ ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς 
ἁμαρτίας πάντοτε: ἔφθασεν δὲ ἐπ᾿ αὐτοὺς ἣ ὀργὴ εἰς τέλος. 


1 Ἡμεῖς δέ, ἀδελφοί, ἀπορφανισθέντες ἀφ᾽ ὑμῶν πρὸς 


καιρὸν ὥρας, προσώπῳ οὐ καρδίᾳ, περισσοτέρως 
ἐσπουδάσαμεν τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἰδεῖν ἐν πολλῇ ἐπιθυμίᾳ: 
1δ διό ἠθελήσαμεν ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, ἐγὼ μὲν Παῦλος καὶ ἅπαξ 
καὶ δίς, καὶ ἐνέκοψεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς. ᾿" Τίς γὰρ ἡμῶν ἐλπὶς ἢ 
χαρὰ ἢ στέφανος καυχήσεως; Ἢ οὐχὶ καὶ ὑμεῖς, ἔμπροσθεν τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἐν τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ; 29 Ὑμεῖς γάρ ἐστε ἣ 
δόξα ἡμῶν καὶ ἣ χαρά. 

Διὸ μηκέτι στέγοντες, εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι ἐν 

᾿Αθήναις μόνοι, Ζκαὶ ἐπέμψαμεν Τιμόθεον τὸν ἀδελφὸν 
ἡμῶν καὶ διάκονον τοῦ θεοῦ καὶ συνεργὸν ἡμῶν ἐν τῷ 
εὐαγγελίῳ τοῦ χριστοῦ, εἰς τὸ στηρίξαι ὑμᾶς καὶ παρακαλέσαι 
ὑμᾶς περὶ τῆς πίστεως ὑμῶν, “τὸ μηδένα σαίνεσθαι ἐν ταῖς 
θλίψεσιν ταύταις: αὐτοὶ γὰρ οἴδατε ὅτι εἰς τοῦτο κείμεθα. 
Τ Καὶ γὰρ ὅτε πρὸς ὑμᾶς ἦμεν, προελέγομεν ὑμῖν ὅτι μέλλομεν 
θλίβεσθαι, καθὼς καὶ ἐγένετο καὶ οἴδατε. " Διὰ τοῦτο κἀγώ, 
μηκέτι στέγων, ἔπεμψα εἰς τὸ γνῶναι τὴν πίστιν ὑμῶν, μήπως 
ἐπείρασεν ὑμᾶς ὁ πειράζων, καὶ εἰς κενὸν γένηται ὁ κόπος 
ἡμῶν. 5 Ἄρτι δὲ ἐλθόντος Τιμοθέου πρὸς ἡμᾶς ἀφ᾽ ὑμῶν, καὶ 
εὐαγγελισαμένου ἡμῖν τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀγάπην ὑμῶν, καὶ ὅτι 
ἔχετε μνείαν ἡμῶν ἀγαθὴν πάντοτε, ἐπιποθοῦντες ἡμᾶς ἰδεῖν, 
καθάπερ καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς: 7 διὰ τοῦτο παρεκλήθημεν, ἀδελφοί, 
ἐφ᾽ ὑμῖν ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει καὶ ἀνάγκῃ ἡμῶν διὰ τῆς ὑμῶν 
πίστεως: ὅὅτι νῦν ζῶμεν, ἐὰν ὑμεῖς στήκετε ἐν κυρίῳ. " Τίνα 
γὰρ εὐχαριστίαν δυνάμεθα τῷ θεῷ ἀνταποδοῦναι περὶ ὑμῶν, 
ἐπὶ πάσῃ τῇ χαρᾷ ἣ χαίρομεν δι᾽ ὑμᾶς ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ 
ἡμῶν, [νυκτὸς καὶ ἡμέρας ὑπὲρ ἐκπερισσοῦ δεόμενοι εἰς τὸ 
ἰδεῖν ὑμῶν τὸ πρόσωπον, καὶ καταρτίσαι τὰ ὑστερήματα τῆς 


πίστεως ὑμῶν; 

2.18 διό ς διότι 3.2 ὑμᾶςπερὶ « ὑπὲρ 

3.2 διάκονον τοῦ θεοῦ καὶ συνεργὸν 3.5 μήπως «μήπως 
ἡμῶν ἐν τῷ ὁ συνεργὸν τοῦ θεοῦ 3.7 θλίψει καὶ ἀνάγκῃ « ἀνάγκῃ καὶ 
ἐν τῷ θλίψει 


453 


2.16 - 3.10 


3.11 - 4.14 


Τὸ λοιπὸν 


προείπαμεν 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΑ 


Ἡ Αὐτὸς δὲ ὁ θεὸς καὶ πατὴρ ἡμῶν, καὶ ὁ κύριος ἡμῶν 
Ἰησοῦς χριστός, κατευθύναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς: 
12 ὑμᾶς δὲ ὁ κύριος πλεονάσαι καὶ περισσεύσαι τῇ ἀγάπῃ εἰς 
ἀλλήλους καὶ εἰς πάντας, καθάπερ καὶ ἡμεῖς εἰς ὑμᾶς, [ὅ εἰς τὸ 
στηρίξαι ὑμῶν τὰς καρδίας ἀμέμπτους ἐν ἁγιωσύνῃ. 
ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς ἡμῶν, ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ μετὰ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ. 


Γ ἃ. ΠῚ αν 3 ἐν - ς:- κπ ᾿ - 
Ί Λοιπὸν οὖν, ἀδελφοί, ἐρωτῶμεν ὑμᾶς καὶ παρακαλοῦμεν 
ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ καθὼς παρελάβετε παρ᾽ ἡμῶν τὸ πῶς δεῖ 
ὑμᾶς περιπατεῖν καὶ ἀρέσκειν θεῷ, ἵνα περισσεύητε μᾶλλον. 
ρ 2) » Ἄ , ἢ ,ὔ ς “ με [οἱ Γι 
Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας ἐδώκαμεν ὑμῖν διὰ τοῦ κυρίου 
Ἰησοῦ. " Τοῦτο γάρ ἐστιν θέλημα τοῦ θεοῦ, ὁ ἁγιασμὸς ὑμῶν, 
ἀπέχεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας: “ εἰδέναι ἕκαστον ὑμῶν τὸ 
ἑαυτοῦ σκεῦος κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῷ καὶ τιμῇ, "μὴ ἐν πάθει 
Ἷ , ᾿ Ν ν ἡ) » Ἂ, 2 ,ὕ οἾ , δ... ΟΝ 
ἐπιθυμίας, καθάπερ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότα τὸν θεόν - “τὸ μὴ 
ὑπερβαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδελφὸν 
αὐτοῦ διότι ἔκδικος ὁ κύριος περὶ πάντων τούτων, καθὼς καὶ 
Γ, ’, Ἢ “ἢ “ Ν ’ θ μ ᾽ Ν ν. , 
προείπομεν᾽ ὑμῖν καὶ διεμαρτυράμεθα. Οὐ γὰρ ἐκάλεσεν 
ἡμᾶς ὁ θεὸς ἐπὶ ἀκαθαρσίᾳ, ἀλλ᾽ ἐν ἁγιασμῷ. ὃ Τοιγαροῦν ὁ 
9. ΄“ 3 "᾽ ε “-“ Ψ Ν Αἴ Ν Ν Ἶ ᾿: Ν 
ἀθετῶν οὐκ ἄνθρωπον ἀθετεῖ, ἀλλὰ τὸν θεὸν τὸν καὶ δόντα τὸ 
πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον εἰς ὑμᾶς. 


“Περὶ δὲ τῆς φιλαδελφίας οὐ χρείαν ἔχετε γράφειν ὑμῖν- 
αὐτοὶ γὰρ ὑμεῖς θεοδίδακτοί ἐστε εἰς τὸ ἀγαπᾷν ἀλλήλους: 
10 καὶ γὰρ ποιεῖτε αὐτὸ εἰς πάντας τοὺς ἀδελφοὺς τοὺς ἐν ὅλῃ 
τῇ Μακεδονίᾳ. Παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, περισσεύειν 
μᾶλλον, 


"»᾿ Ν ἃ; ΡΒ [αι Ἧ Ψ' Α. ἐς ΤᾺ. Ν - “-“ 
ἴδια, καὶ ἐργάζεσθαι ταῖς ἰδίαις χερσὶν ὑμῶν, καθὼς ὑμῖν 
1 


καὶ φιλοτιμεῖσθαι ἡσυχάζειν, καὶ πράσσειν τὰ 
’, ΨΑΣα - ᾽ , ν Ἂ; "» 
παρηγγείλαμεν - [ἵνα περιπατῆτε εὐσχημόνως πρὸς τοὺς ἔξω, 
καὶ μηδενὸς χρείαν ἔχητε. 
ιϑρὺ θέλομεν δὲ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, περὶ τῶν 
κεκοιμημένων, ἵνα μὴ λυπῆσθε, καθὼς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ 
ἔχοντες ἐλπίδα. 15 Εἰ γὰρ πιστεύομεν ὅτι Ἰησοῦς ἀπέθανεν καὶ 


3.11 χριστός «--- 4.6 προείπομεν «προείπαμεν 
3.13 χριστοῦ «-- 4.8 καὶ δόντα « [καὶ] διδόντα 
3.13. αὐτοῦ. « αὐτοῦ. [Ἀμήν]. 4.10 τοὺς ἐν ς [τοὺς] ἐν 

4.1 καθὼς «ἵνα καθὼς 4.11 ἰδίαις « [ἰδίαις] 

4.1 ἵνα «καθὼς καὶ περιπατεῖτε ἵνα 4.13 κεκοιμημένων « κοιμωμένων 
46 ὃ-ς-- 


454 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΑ 


ἀνέστη, οὕτως καὶ ὁ θεὸς τοὺς κοιμηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἄξει 
σὺν αὐτῷ. 1" Τοῦτο γὰρ ὑμῖν λέγομεν ἐν λόγῳ κυρίου, ὅτι ἡμεῖς 
οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμενοι εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ κυρίου, οὐ 
μὴ φθάσωμεν τοὺς κοιμηθέντας. 15 Ὅτι αὐτὸς ὁ κύριος ἐν 
κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου, καὶ ἐν σάλπιγγι θεοῦ, 
καταβήσεται ἀπ᾿ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν χριστῷ 
ἀναστήσονται πρῶτον: ἔπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες, οἱ 
περιλειπόμενοι, ἅμα σὺν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς 
ἀπάντησιν τοῦ κυρίου εἰς ἀέρα- καὶ οὕτως πάντοτε σὺν κυρίῳ 
ἐσόμεθα. δ Ὥστε παρακαλεῖτε ἀλλήλους ἐν τοῖς λόγοις 
τούτοις. 


5 Περὶ δὲ τῶν χρόνων καὶ τῶν καιρῶν, ἀδελφοί, οὐ χρείαν 
ἔχετε ὑμῖν γράφεσθαι. ΣΑὐτοὶ γὰρ ἀκριβῶς οἴδατε ὅτι ἣ 
ἡμέρα κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυκτὶ οὕτως ἔρχεται: ἡ ὅταν γὰρ 
λέγωσιν, Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς 
ἐφίσταται ὄλεθρος, ὥσπερ ἡ ὠδὶν τῇ ἐν γαστρὶ ἐχούσῃ, καὶ οὐ 
μὴ ἐκφύγωσιν. 1 Ὑμεῖς δέ, ἀδελφοί, οὐκ ἐστὲ ἐν σκότει, ἵνα ἣ 
ἡμέρα ὑμᾶς ὡς κλέπτης καταλάβῃ: "πάντες ὑμεῖς υἱοὶ φωτός 
ἐστε καὶ υἱοὶ ἡμέρας: οὐκ ἐσμὲν νυκτὸς οὐδὲ σκότους: “ἄρα 
οὖν μὴ καθεύδωμεν ὡς καὶ οἱ λοιποί, ἀλλὰ γρηγορῶμεν καὶ 
νήφωμεν. Τ7Οἱ γὰρ καθεύδοντες νυκτὸς καθεύδουσιν : καὶ οἱ 
μεθυσκόμενοι, νυκτὸς μεθύουσιν. ὃ Ἡμεῖς δέ, ἡμέρας ὄντες, 
νήφωμεν, ἐνδυσάμενοι θώρακα πίστεως καὶ ἀγάπης, καὶ 
περικεφαλαίαν, ἐλπίδα σωτηρίας. 2 Ὅτι οὐκ ἔθετο ἡμᾶς ὁ θεὸς 
εἰς ὀργήν, ἀλλ᾽ εἰς περιποίησιν σωτηρίας διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ χριστοῦ, '“τοῦ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα, εἴτε 
'ἱγρηγορῶμεν᾽ εἴτε καθεύδωμεν, ἅμα σὺν αὐτῷ ζήσωμεν. [1 Διὸ 
παρακαλεῖτε ἀλλήλους, καὶ οἰκοδομεῖτε εἷς τὸν ἕνα, καθὼς 
καὶ ποιεῖτε. 


2 Ἐρωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, εἰδέναι τοὺς κοπιῶντας ἐν 


ὑμῖν, καὶ προϊσταμένους ὑμῶν ἐν κυρίῳ, καὶ νουθετοῦντας 
ὑμᾶς, 15 καὶ ἡγεῖσθαι αὐτοὺς ὑπερ ἐκπερισσοῦ ἐν ἀγάπῃ διὰ τὸ 
ἔργον αὐτῶν. Εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς. Παρακαλοῦμεν δὲ 
ὑμᾶς, ἀδελφοί, νουθετεῖτε τοὺς ἀτάκτους, παραμυθεῖσθε τοὺς 


5.2, ἢἧς-- 5.6 καὶ οἱ « οἱ 
5.3 γὰρ --- 5.9 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 
5.5 ὑμεῖς φγὰρ ὑμεῖς 


455 


4.15 - 5.14 


γρηγοροῦμεν 


5.15 - 5.28 


δοκιμάζοντες 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙ͂ΣΑ 


ὀλιγοψύχους, ἀντέχεσθε τῶν ἀσθενῶν, μακροθυμεῖτε πρὸς 
πάντας. 1 Ὃρᾶτε μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ τινι ἀποδῷ. ἀλλὰ 
πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε καὶ εἰς ἀλλήλους καὶ εἰς πάντας. 
16 Πάντοτε χαίρετε- [7 ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε: ὃ ἐν παντὶ 
εὐχαριστεῖτε: τοῦτο γὰρ θέλημα θεοῦ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ εἰς 
ὑμᾶς. Τὸ πνεῦμα μὴ σβέννυτε: Φ- προφητείας μὴ 
ἐξουθενεῖτε: 2' πάντα δὲ δοκιμάζετε τὸ καλὸν κατέχετε: 
22 ἀπὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε. 

25 Αὐτὸς δὲ ὁ θεὸς τῆς εἰρήνης ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς- καὶ 
ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ πνεῦμα καὶ ἣ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα ἀμέμπτως 
ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ τηρηθείη. 
2: Πιστὸς ὁ καλῶν ὑμᾶς, ὃς καὶ ποιήσει. 

25 Ἀδελφοί, προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν. 


, 


26 Ἀσπάσασθε τοὺς ἀδελφοὺς πάντας ἐν φιλήματι ἁγίῳ. 


Ω 


7. ,ὔ - Ν , ᾽ - ν ᾽ ν 
Ορκίζω ὑμᾶς τὸν κύριον, ἀναγνωσθῆναι τὴν ἐπιστολὴν 


πᾶσιν τοῖς ἁγίοις ἀδελφοῖς. 


28 Ἢ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ μεθ᾽ ὑμῶν. 


Ἀμήν. 
5.15 διώκετε καὶ ς διώκετε [καὶ] 5.27 ἁγίοις «--- 
5.25 περὶ φ[καὶ] περὶ 5.28 Ἀμήν ς--- 


5.27 ὋὉρκίζω ς Ἐνορκίζω 


456 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Β 


αὖλος καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος τῇ ἐκκλησίᾳ 

Θεσσαλονικέων ἐν θεῷ πατρὶ ἡμῶν καὶ κυρίῳ Ἰησοῦ 

χριστῷ: χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ 
κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 

ΞΕὐχαριστεῖν ὀφείλομεν τῷ θεῷ πάντοτε περὶ ὑμῶν, 
ἀδελφοί, καθὼς ἄξιόν ἐστιν, ὅτι ὑπεραυξάνει ἣ πίστις ὑμῶν, 
καὶ πλεονάζει ἣ ἀγάπη ἑνὸς ἑκάστου πάντων ὑμῶν εἰς 
ἀλλήλους: ὥστε ἡμᾶς αὐτοὺς ἐν ὑμῖν καυχᾶσθαι ἐν ταῖς 
ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ ὑπὲρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν καὶ πίστεως ἐν 
πᾶσιν τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν καὶ ταῖς θλίψεσιν αἷς ἀνέχεσθε: 
5 ἔνδειγμα τῆς δικαίας κρίσεως τοῦ θεοῦ, εἰς τὸ καταξιωθῆναι 
ὑμᾶς τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ, ὑπὲρ ἧς καὶ πάσχετε: ὅ εἴπερ 
δίκαιον παρὰ θεῷ ἀνταποδοῦναι τοῖς θλίβουσιν ὑμᾶς θλῖψιν, 
Τκαὶ ὑμῖν τοῖς θλιβομένοις ἄνεσιν μεθ᾽ ἡμῶν, ἐν τῇ 
ἀποκαλύψει τοῦ κυρίου Ἰησοῦ ἀπ᾽ οὐρανοῦ μετ᾽ ἀγγέλων 
δυνάμεως αὐτοῦ, ὃ ἐν πυρὶ φλογός, διδόντος ἐκδίκησιν τοῖς μὴ 
εἰδόσιν θεόν, καὶ τοῖς μὴ ὑπακούουσιν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ: "οἵτινες δίκην τίσουσιν, ὄλεθρον 
αἰώνιον ἀπὸ προσώπου τοῦ κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς 
ἰσχύος αὐτοῦ, ᾿ ὅταν ἔλθῃ ἐνδοξασθῆναι ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, 
καὶ θαυμασθῆναι ἐν πᾶσιν τοῖς πιστεύσασιν ὅτι ἐπιστεύθη τὸ 
μαρτύριον ἡμῶν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. 1 Εἰς ὃ καὶ 
προσευχόμεθα πάντοτε περὶ ὑμῶν, ἵνα ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς 
κλήσεως ὁ θεὸς ἡμῶν, καὶ πληρώσῃ πᾶσαν εὐδοκίαν 
ἀγαθωσύνης καὶ ἔργον πίστεως ἐν δυνάμει" 12 ὅπως ἐνδοξασθῇ 


Ἰησοῦ χριστοῦ 


τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἐν ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ἐν αὐτῷ, { ἡμῶν Ἰησοῦ 


κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 


1.2 ἡμῶν φ[ἡμῶν] 1.4 καυχᾶσθαι « ἐγκαυχᾶσθαι 
1.4 ἡμᾶς αὐτοὺς ς αὐτοὺς ἡμᾶς 


457 


χριστοῦ 


2.1 - 2.15 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Β 


Ἐρωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ὑπὲρ τῆς παρουσίας τοῦ 
2 κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, καὶ ἡμῶν ἐπισυναγωγῆς ἐπ᾽ 
αὐτόν, 2εἰς τὸ μὴ ταχέως σαλευθῆναι ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νοός, μήτε 
θροεῖσθαι, μήτε διὰ πνεύματος, μήτε διὰ λόγου, μητὲ δι᾽ 
ἐπιστολῆς ὡς δι᾽ ἡμῶν, ὡς ὅτι ἐνέστηκεν ἣ ἡμέρα τοῦ χριστοῦ 
3 μή τις ὑμᾶς ἐξαπατήσῃ κατὰ μηδένα τρόπον - ὅτι ἐὰν μὴ ἔλθῃ 


ς 


ἡ ἀποστασία πρῶτον, καὶ ἀποκαλυφθῇ ὁ ἄνθρωπος τῆς 
4 


: Ψ 


ἁμαρτίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ὁ ἀντικείμενος καὶ 
ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον θεὸν ἢ σέβασμα, ὥστε 
αὐτὸν εἰς τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ ὡς θεὸν καθίσαι, ἀποδεικνύντα 
ἑαυτὸν ὅτι ἔστιν θεός. “Οὐ μνημονεύετε ὅτι ἔτι ὧν πρὸς ὑμᾶς, 
ταῦτα ἔλεγον ὑμῖν; “ Καὶ νῦν τὸ κατέχον οἴδατε, εἰς τὸ 
ἀποκαλυφθῆναι αὐτὸν ἐν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ. Τὸ γὰρ 
μυστήριον ἤδη ἐνεργεῖται τῆς ἀνομίας: μόνον ὁ κατέχων ἄρτι, 
ἕως ἐκ μέσου γένηται, ὃ καὶ τότε ἀποκαλυφθήσεται ὁ ἄνομος, 
ὃν ὁ κύριος ἀναλώσει τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ 


9 


καταργήσει τῇ ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ ΄“ οὗ ἐστιν ἣ 


παρουσία κατ᾽ ἐνέργειαν τοῦ Σατανᾶ ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ 
σημείοις καὶ τέρασιν ψεύδους, 1 καὶ ἐν πάσῃ ἀπάτῃ τῆς 
ἀδικίας ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις, ἀνθ᾽ ὧν τὴν ἀγάπην τῆς 
ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο εἰς τὸ σωθῆναι αὐτούς. [ Καὶ διὰ 
τοῦτο πέμψει αὐτοῖς ὁ θεὸς ἐνέργειαν πλάνης, εἰς τὸ πιστεῦσαι 
αὐτοὺς τῷ ψεύδει: ᾿Ζἵνα κριθῶσιν πάντες οἱ μὴ πιστεύσαντες 
τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλ᾽ εὐδοκήσαντες ἐν τῇ ἀδικίᾳ. 

15 Ἡμεῖς δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστεῖν τῷ θεῷ πάντοτε περὶ 
ὑμῶν, ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ κυρίου, ὅτι εἵλετο ὑμᾶς ὁ θεὸς 
ἀπ᾿ ἀρχῆς εἰς σωτηρίαν ἐν ἁγιασμῷ πνεύματος, καὶ πίστει 
ἀληθείας: [7 εἰς ὃ ἐκάλεσεν ὑμᾶς διὰ τοῦ εὐαγγελίου ἡμῶν, εἰς 
περιποίησιν δόξης τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ. ᾿" Ἄρα 
οὖν, ἀδελφοί, στήκετε, καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς 
ἐδιδάχθητε, εἴτε διὰ λόγου, εἴτε δι᾽ ἐπιστολῆς ἡμῶν. 


2.2 μήτεθροεῖσθαι « μηδὲ θροεῖσθαι 2.11 πέμψει « πέμπει 

2.2 χριστοῦ «κυρίου 2.12 ἀλλ᾽ εὐδοκήσαντες ἐν « ἀλλὰ 
2.3 ἁμαρτίας « ἀνομίας εὐδοκήσαντες 

2.4 ὡςθεὸν ς-- 2.13 εἵλετο ὁ εἵλατο 

2.8 ἀναλώσει ς[ Ἰησοῦς] ἀνελεῖ 2.13 ἀπ’ ἀρχῆς « ἀπαρχὴν 

2.10 τῆς ἀδικίας ἐν ὁ ἀδικίας 2.14 ἐκάλεσεν « [καὶ] ἐκάλεσεν 


458 


ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Β 


16 αὐτὸς δὲ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς χριστός, καὶ ὁ θεὸς καὶ 
πατὴρ ἡμῶν ὁ ἀγαπήσας ἡμᾶς, καὶ δοὺς παράκλησιν αἰωνίαν 
καὶ ἐλπίδα ἀγαθὴν ἐν χάριτι, “παρακαλέσαι ὑμῶν τὰς 
καρδίας, καὶ στηρίξαι ὑμᾶς ἐν παντὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ ἀγαθῷ. 


Τὸ λοιπὸν, προσεύχεσθε, ἀδελφοί, περὶ ἡμῶν, ἵνα ὁ λόγος 
2 τοῦ κυρίου τρέχῃ καὶ δοξάζηται, καθὼς καὶ πρὸς ὑμᾶς, 
2 καὶ ἵνα ῥυσθῶμεν ἀπὸ τῶν ἀτόπων καὶ πονηρῶν ἀνθρώπων: 
οὐ γὰρ πάντων ἣ πίστις. ᾽ Πιστὸς δέ ἐστιν ὁ κύριος, ὃς στηρίξει 
ὑμᾶς καὶ φυλάξει ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. 1 Πεποίθαμεν δὲ ἐν κυρίῳ 
ἐφ᾽ ὑμᾶς, ὅτι ἃ παραγγέλλομεν ὑμῖν, καὶ ποιεῖτε καὶ ποιήσετε. 
5 Ὁ δὲ κύριος κατευθύναι ὑμῶν τὰς καρδίας εἰς τὴν ἀγάπην 
τοῦ θεοῦ, καὶ εἰς τὴν ὑπομονὴν τοῦ χριστοῦ. 


ὁ Παραγγέλλομεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, ἐν ὀνόματι τοῦ κυρίου 
ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ 
ἀτάκτως περιπατοῦντος, καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἣν 

ΓΑ ς.᾿ ΄ι 7 ᾽ Ν ᾿, "»᾿ ΄- “ “ 
παρέλαβον παρ᾽ ἡμῶν. 7 Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε πῶς δεῖ μιμεῖσθαι 
ἡμᾶς: ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ὑμῖν, δ οὐδὲ δωρεὰν ἄρτον 
ἐφάγομεν παρά τινος, ἀλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ, νύκτα καὶ 
ἡμέραν ἐργαζόμενοι, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν “οὐχ 
ὅτι οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἵνα ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν 
εἰς τὸ μιμεῖσθαι ἡμᾶς. 1" Καὶ γὰρ ὅτε ἦμεν πρὸς ὑμᾶς, τοῦτο 

, ς “ ἘΠ» "»᾿ ΕΣ ᾿ὴ ΕΣ ’, Ν 
παρηγγέλλομεν ὑμῖν ὅτι εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ 
ἐσθιέτω. ᾿ΐ ᾿Ακούομεν γάρ τινας περιπατοῦντας ἐν ὑμῖν 
ἀτάκτως, μηδὲν ἐργαζομένους, ἀλλὰ περιεργαζομένους. 
Ι ζε “ ἃ; , , Ν -“ ν “- 
Τοῖς δὲ τοιούτοις παραγγέλλομεν καὶ παρακαλοῦμεν διὰ τοῦ 
κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστου, ἵνα μετὰ ἡσυχίας ἐργαζόμενοι 
Ν ς σι ᾿ 3 ’, 13 - “ , ἢ , Ν 
τὸν ἑαυτῶν ἄρτον ἐσθίωσιν. Ὑμεῖς δέ, ἀδελφοί, μὴ 
ἐκκακήσητε καλοποιοῦντες. [7 Εἰ δέ τις οὐχ ὑπακούει τῷ λόγῳ 
ἡμῶν διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τοῦτον σημειοῦσθε, καὶ μὴ 
συναναμίγνυσθε αὐτῷ, ἵνα ἐντραπῇ, ᾿" καὶ μὴ ὡς ἐχθρὸν 
ἡγεῖσθε, ἀλλὰ νουθετεῖτε ὡς ἀδελφόν. 


2.16 ὁθεὸς καὶ « [Ὁ] θεὸς ὁ ἡμέρας 

2.17 ὑμᾶς ἐν παντὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ « ἐν 3.12 διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ 
παντὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ χριστοῦ ὁ ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ 

3.4 ὑμῖν καὶ φ[καὶ] Χριστῷ 

3.6 ἡμῶν Ἰησοῦ «[ἡμῶν] Ἰησοῦ 3.13 ἐκκακήσητε Φ ἐγκακήσητε 

3.6 παρέλαβον «παρελάβοσαν 3.14 καὶ μὴ συναναμίγνυσθε « μὴ 

3.8 νύκτα καὶ ἡμέραν « νυκτὸς καὶ συναναμίγνυσθαι 


459 


2.16 - 3.15 


3.16 - 3.18 ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Β 


16 γ᾿ “ἃς Φ , - 2 ᾿ , ς “ Ν ᾿ , ν 
Αὐτὸς δὲ ὁ κύριος τῆς εἰρήνης δῴη ὑμῖν τὴν εἰρήνην διὰ 
παντὸς ἐν παντὶ τρόπῳ. Ὁ κύριος μετὰ πάντων ὑμῶν. 


17 - 3 ν᾿ Ἄν ἃ τας Ν ᾿ -«"» Ω Ἂ 
Ο ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου, ὅ ἐστιν σημεῖον ἐν 


πάσῃ ἐπιστολῇ. οὕτως γράφω. ὃ Ἢ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν. Ἀμήν. 


3.18 Ἀμήν --- 


460 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


Π.- καὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ θεὸς λαλήσας τοῖς 
πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν 
τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν υἱῷ, Ζὃν ἔθηκεν κληρονόμον πάντων, 
δι᾽ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν, ᾿ὃς ὃν ἀπαύγασμα τῆς δόξης 
καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ 
ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, δι᾽ ἑαυτοῦ καθαρισμὸν 
ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς 
μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, ᾿τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν 
ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτερον παρ᾽ αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν 
ὄνομα. ὅ Τίνι γὰρ εἶπέν ποτε τῶν ἀγγέλων, Υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ 
σήμερον γεγέννηκά σε; Καὶ πάλιν, Ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς 
πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς υἱόν; 5 Ὅταν δὲ πάλιν 
εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην λέγει, Καὶ 
προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι θεοῦ. ΄ Καὶ πρὸς μὲν 
τοὺς ἀγγέλους λέγει, ὋΟ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, 
καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα: ὃ πρὸς δὲ τὸν υἱόν, 
Ὁ θρόνος σοῦ, ὁ θεός, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος: ῥάβδος 
εὐθύτητος ἣ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου. 25 Ἠγάπησας 
δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν : διὰ τοῦτο ἔχρισέν σε ὁ 
θεός ὁ θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. 
10 Καί, Σὺ κατ᾽ ἀρχάς, κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα 
τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί: [[ αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ 
διαμένεις: καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, '2 καὶ ὡσεὶ 
περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτοὺς, καὶ ἀλλαγήσονται: σὺ δὲ ὁ αὐτὸς 
εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσιν. "ὁ Πρὸς τίνα δὲ τῶν 
ἀγγέλων εἴρηκέν ποτε, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς 
ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; ᾿᾿ Οὐχὶ πάντες εἰσὶν 
λειτουργικὰ πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς 
μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν; 


1.2 τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν ς ἐποίησεν 4 τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος 
τοὺς αἰῶνας 1.8 ῥάβδος εὐθύτητος ἣ « καὶ ἣ 

1.3 δι᾽ ἑαυτοῦ καθαρισμὸν « ῥάβδος τῆς εὐθύτητος 
καθαρισμὸν 1.12 αὐτοὺς καὶ « αὐτούς ὡς ἱμάτιον 

1.3 ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν καὶ 


461 


2.1 - 2.17 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


2 Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως ἡμᾶς προσέχειν τοῖς 
ἀκουσθεῖσιν, μήποτε παραρρυῶμεν. 2 Εἰ γὰρ ὁ δι᾽ ἀγγέλων 
λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ 
παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, πῶς ἡμεῖς 
ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; Ἥτις, 
ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ κυρίου, ὑπὸ τῶν 
ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη, ᾿συνεπιμαρτυροῦντος τοῦ 
θεοῦ σημείοις τε καὶ τέρασιν, καὶ ποικίλαις δυνάμεσιν, καὶ 
πνεύματος ἁγίου μερισμοῖς, κατὰ τὴν αὐτοῦ θέλησιν. 


ἣν ᾿: Ν ψ Ὲ ς [ς Ν ε , Ν , 
Οὐ γὰρ ἀγγέλοις ὑπέταξεν τὴν οἰκουμένην τὴν μέλλουσαν, 

εν - 6 ,ὔ ᾿ , , ,»"» 
περὶ ἣς λαλοῦμεν. “ Διεμαρτύρατο δέ πού τις λέγων, Τί ἐστιν 
ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; Ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι 
ἐπισκέπτῃ αὐτόν; 7 Ἤλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾽ 
ἀγγέλους: δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν: ὅπάντα 
ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. Ἔν γὰρ τῷ ὑποτάξαι 
αὐτῷ τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον. Νῦν δὲ οὔπω 
ὁρῶμεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτεταγμένα. “ Τὸν δὲ βραχύ τι παρ᾽ 
Ἂ , 3 [Α , 5 ΄“- Ν Ν ἊΝ: σ΄ 
ἀγγέλους ἠλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν, διὰ τὸ πάθημα τοῦ 
θανάτου δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον, ὅπως χάριτι θεοῦ ὑπὲρ 
παντὸς γεύσηται θανάτου. 15 Ἔπρεπεν γὰρ αὐτῷ, δι᾽ ὃν τὰ 
πάντα, καὶ δι᾽ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντα, 
τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν διὰ παθημάτων τελειῶσαι. 
11 «7 ν ε Νὴ ΣΝ. ΑΝ , ᾽ εἰ ἃ ν᾽ 9. τὰ 

Οτε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες: δι᾽ ἣν 
αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς καλεῖν, [2 λέγων, 
Ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σοῦ τοῖς ἀδελφοῖς μου, ἐν μέσῳ ἐκκλησίας 
Ὁ ΤᾺ 13 Ἂς ’ 3 ς ν ν 2 . ἣ ΄ι Ν 
ὑμνήσω σε. 1 Καὶ πάλιν, Ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ᾽ αὐτῷ. Καὶ 
πάλιν, Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός. '5 Ἐπεὶ οὖν 
τὰ παιδία κεκοινώνηκεν σαρκός καὶ αἵματος, καὶ αὐτὸς 
παραπλησίως μετέσχεν τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου 
καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τοῦτ᾽ ἔστιν τὸν 
διάβολον, 1" καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόβῳ θανάτου διὰ 

ΕΥ̓ - - ᾿, ἣν ,ὔ 16 ; μι Ψ 

παντὸς τοῦ ζῇν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας. “Οὐ γὰρ δήπου 
ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος ᾿Αβραὰμ 
ἐπιλαμβάνεται. 7 Ὅθεν ὥφειλεν κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς 


2.1 ἡμᾶς προσέχειν « προσέχειν ἡμᾶς ὑποτάξαι [αὐτῷ] 
2.1 παραρρυῶμεν «παραρυῶμεν 2.14 σαρκός καὶ αἵματος « αἵματος 
2.8 γὰρτῷ ὑποτάξαι αὐτῷ « τῷ γὰρ καὶ σαρκός 


462 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


ὁμοιωθῆναι, ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ 
πρὸς τὸν θεόν, εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ. 
1Ἰδ Ἔν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτὸς πειρασθείς, δύναται τοῖς 
πειραζομένοις βοηθῆσαι. 


3 Ὅθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι, 
κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας 


Ζπιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν, ὡς 


ἡμῶν Ἰησοῦν χριστόν, 
καὶ Μωῦσῆς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. ἡ Πλείονος γὰρ δόξης οὗτος 
παρὰ Μωῦσῆν ἠξίωται, καθ᾽ ὅσον πλείονα τιμὴν ἔχει τοῦ οἴκου 
ὃ κατασκευάσας αὐτόν. “ Πᾶς γὰρ οἶκος κατασκευάζεται ὑπό 
τινος: ὃ δὲ τὰ πάντα κατασκευάσας θεός. "Καὶ Μωῦσῆς μὲν 
πιστὸς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ὡς θεράπων, εἰς μαρτύριον τῶν 
λαληθησομένων- ὅ χριστὸς δὲ ὡς υἱὸς ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ οὗ 
οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς, ἐάνπερ τὴν παρρησίαν καὶ τὸ καύχημα τῆς 
ἐλπίδος μέχρι τέλους βεβαίαν κατάσχωμεν. 7Διό, καθὼς λέγει 
τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, 
ὃ μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν, ὡς ἐν τῷ παραπικρασμῷ, 
κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ, 5 οὗ ἐπείρασαν 
με οἱ πατέρες ὑμῶν, ἐδοκιμασάν με, καὶ εἶδον τὰ ἔργα μου 
τεσσαράκοντα ἔτη. ᾿" Διὸ προσώχθισα τῇ γενεᾷ ἐκείνῃ, καὶ 
εἶπον, ᾿Αεὶ πλανῶνται τῇ καρδίᾳ: αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν τὰς 
ὁδούς μου- ' ὡς ὥμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, Εἰ εἰσελεύσονται εἰς 
τὴν κατάπαυσίν μου. 2 Βλέπετε, ἀδελφοί, μήποτε ἔσται ἔν τινι 
ὑμῶν καρδία πονηρὰ ἀπιστίας ἐν τῷ ἀποστῆναι ἀπὸ θεοῦ 
ζῶντος: ἀλλὰ παρακαλεῖτε ἑαυτοὺς καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν, 
ἄχρι οὗ τὸ σήμερον καλεῖται, ἵνα μὴ σκληρυνθῇ ἐξ ὑμῶν τις 
ἀπάτῃ τῆς ἁμαρτίας: ᾿“μέτοχοι γὰρ γεγόναμεν τοῦ χριστοῦ, 
ἐάνπερ τὴν ἀρχὴν τῆς ὑποστάσεως μέχρι τέλους βεβαίαν 
κατάσχωμεν - "ἐν τῷ λέγεσθαι, Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ 
ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν, ὡς ἐν τῷ 


16 


παραπικρασμῷ. “Τινὲς γὰρ ἀκούσαντες παρεπίκραναν, 


ἀλλ᾽ οὐ πάντες οἱ ἐξελθόντες ἐξ Αἰγύπτου διὰ Μωῦσέως. 


3.1 χριστόν ς-- 3.9 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
3.2 ὅλῳ «[ὅλῳἰ 3.10 ἐκείνῃ Φ ταύτῃ 

3.3 δόξης οὗτος « οὗτος δόξης 3.13 ἄχρι «ἄχρις 

34 τὰ--- 3.13 ἐξ ὑμῶν τις «τις ἐξ ὑμῶν 

3.6 ἐάνπερ « ἐάν[περ] 3.14 γεγόναμεν τοῦ χριστοῦ « τοῦ 
3.6 μέχριτέλους βεβαίαν «ς--- χριστοῦ γεγόναμεν 

3.9 μεοὶ «οἱ 3.16 Τινὲς ς Τίνες 

3.9 ἐδοκιμασάν με « ἐν δοκιμασίᾳ 


463 


2.18 - 3.16 


Τίνες 


3.17 - 4.13 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


17 ,ὔ ᾿, Ψ» Ψ μὲ ἀν τὰ, ΩΝ 

Τίσιν δὲ προσώχθισεν τεσσαράκοντα ἔτη; Οὐχὶ τοῖς 
ἁμαρτήσασιν, ὧν τὰ κῶλα ἔπεσεν ἐν τῇ ἐρήμῳ; ὃ Τίσιν δὲ 
ὦμοσεν μὴ εἰσελεύσεσθαι εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ, εἰ μὴ τοῖς 
ἀπειθήσασιν; ' Καὶ βλέπομεν ὅτι οὐκ ἠδυνήθησαν εἰσελθεῖν 
δι᾽ ἀπιστίαν. 


4 Φοβηθῶμεν οὖν μήποτε καταλειπομένης ἐπαγγελίας 
εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ, δοκῇ τις ἐξ ὑμῶν 
ὑστερηκέναι. 2ΖΚαὶ γάρ ἐσμεν εὐηγγελισμένοι, καθάπερ 
κἀκεῖνοι: ἀλλ᾽ οὐκ ὠφέλησεν ὁ λόγος τῆς ἀκοῆς ἐκείνους, μὴ 
συγκεκραμένους τῇ πίστει τοῖς ἀκούσασιν. ὁ Εἰσερχόμεθα γὰρ 
εἰς τὴν κατάπαυσιν οἱ πιστεύσαντες, καθὼς εἴρηκεν, Ὥς 
ὥμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, Εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν 
μου: καίτοι τῶν ἔργων ἀπὸ καταβολῆς κόσμου γενηθέντων. 
ΤΕΐρηκεν γάρ ποῦ περὶ τῆς ἑβδόμης οὕτως, Καὶ κατέπαυσεν ὁ 
θεὸς ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ: 
δ καὶ ἐν τούτῳ πάλιν, Εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν 
μου. “ Ἐπεὶ οὖν ἀπολείπεται τινὰς εἰσελθεῖν εἰς αὐτήν, καὶ οἱ 
πρότερον εὐαγγελισθέντες οὐκ εἰσῆλθον δι᾽ ἀπείθειαν, 
Τπάλιν τινὰ ὁρίζει ἡμέραν, Σήμερον, ἐν Δαυὶδ λέγων, μετὰ 
τοσοῦτον χρόνον, καθὼς εἴρηται, Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς 
αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν. ὃ Εἰ γὰρ 
αὐτοὺς Ἰησοῦς κατέπαυσεν, οὐκ ἂν περὶ ἄλλης ἐλάλει μετὰ 
ταῦτα ἡμέρας. “ Ἄρα ἀπολείπεται σαββατισμὸς τῷ λαῷ τοῦ 
θεοῦ. 15 Ὃ γὰρ εἰσελθὼν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ καὶ αὐτὸς 
κατέπαυσεν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ, ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁ θεός. 
Ἡ Σπουδάσωμεν οὖν εἰσελθεῖν εἰς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν, ἵνα 
μὴ ἐν τῷ αὐτῷ τις ὑποδείγματι πέσῃ τῆς ἀπειθείας. 12 Ζῶν γὰρ ὁ 
λόγος τοῦ θεοῦ, καὶ ἐνεργής, καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν 
μάχαιραν δίστομον, καὶ διϊκνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς τε 
καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων 
καὶ ἐννοιῶν καρδίας. 15 Καὶ οὐκ ἔστιν κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον 
αὐτοῦ- πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς 
αὐτοῦ πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος. 


3.17 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 4.3. ΣὋγὰρ εἰς τὴν « γὰρ εἰς [τὴν] 
4.2 συγκεκραμένους ὁ 4.7 εἴρηται « προείρηται 
συγκεκερασμένους 4.12 ψυχῆςτε ὁ ψυχῆς 


464 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


ἹΔἜχοντες οὖν ἀρχιερέα μέγαν, διεληλυθότα τοὺς 
οὐρανούς, Ἰησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, κρατῶμεν τῆς ὁμολογίας. 
Ἰδ οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς 
ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειραμένον δὲ κατὰ πάντα καθ᾽ 
ὁμοιότητα, χωρὶς ἁμαρτίας. ὁ Προσερχώμεθα οὖν μετὰ 
παρρησίας τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος, ἵνα λάβωμεν ἔλεον, καὶ 
χάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν. 


5 Πᾶς γὰρ ἀρχιερεύς, ἐξ ἀνθρώπων λαμβανόμενος, ὑπὲρ 
ἀνθρώπων καθίσταται τὰ πρὸς τὸν θεόν, ἵνα προσφέρῃ 
δῶρά τε καὶ θυσίας ὑπὲρ ἁμαρτιῶν - Ζμετριοπαθεῖν δυνάμενος 
τοῖς ἀγνοοῦσιν καὶ πλανωμένοις, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς περίκειται 
ἀσθένειαν: ὁκαὶ διὰ ταύτην ὀφείλει, καθὼς περὶ τοῦ λαοῦ, 
οὕτως καὶ περὶ ἑαυτοῦ, προσφέρειν ὑπὲρ ἁμαρτιῶν. 1 Καὶ οὐχ 
ἑαυτῷ τις λαμβάνει τὴν τιμήν, ἀλλὰ καλούμενος ὑπὸ τοῦ θεοῦ, 
καθάπερ καὶ ᾿Ααρών. "Οὕτως καὶ ὁ χριστὸς οὐχ ἑαυτὸν 
ἐδόξασεν γενηθῆναι ἀρχιερέα, ἀλλ᾽ ὁ λαλήσας πρὸς αὐτόν, 
Υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. “ Καθὼς καὶ ἐν 
ἑτέρῳ λέγει, Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν 
Μελχισεδέκ. 7 Ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, δεήσεις 
τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σῴζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου 
μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσενέγκας, καὶ 
εἰσακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας, ὃ καίπερ ὧν υἱός, ἔμαθεν ἀφ’ 
ὧν ἔπαθεν τὴν ὑπακοήν, “καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο τοῖς 
ὑπακούουσιν αὐτῷ πᾶσιν αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου: 
Ἰθ προσαγορευθεὶς ὑπὸ τοῦ θεοῦ ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν τάξιν 
Μελχισεδέκ. 


Η Περὶ οὗ πολὺς ἡμῖν ὁ λόγος καὶ δυσερμήνευτος λέγειν, 
ἐπεὶ νωθροὶ γεγόνατε ταῖς ἀκοαῖς. 12 Καὶ γὰρ ὀφείλοντες εἶναι 
διδάσκαλοι διὰ τὸν χρόνον, πάλιν χρείαν ἔχετε τοῦ διδάσκειν 
ὑμᾶς, τίνα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ θεοῦ- καὶ 
γεγόνατε χρείαν ἔχοντες γάλακτος, καὶ οὐ στερεᾶς τροφῆς. 
13 Πᾶς γὰρ ὁ μετέχων γάλακτος ἄπειρος λόγου δικαιοσύνης: 
νήπιος γάρ ἐστιν. ""Τελείων δέ ἐστιν ἣ στερεὰ τροφή, τῶν διὰ 


πεπειραμένον 4 πεπειρασμένον 5.4 καθάπερ « καθώσπερ 

ἔλεον « ἔλεος 5.9 τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ πᾶσιν ὁ 
5 
τ: 


σι οι 


διὰ ταύτην « δι᾽ αὐτὴν πᾶσιν τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ 
ἑαυτοῦ φ« αὐτοῦ τίνα «τινὰ 
ὑπὲρ «περὶ καὶ οὐ φ [καὶ] οὐ 


τῶν ων ἘΣΞΕΣ 
ωυωω π πῃ 


465 


4.14 - 5.14 


6.1 - 6.17 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


τὴν ἕξιν τὰ αἰσθητήρια γεγυμνασμένα ἐχόντων πρὸς διάκρισιν 
καλοῦ τε καὶ κακοῦ. 


Διό, ἀφέντες τὸν τῆς ἀρχῆς τοῦ χριστοῦ λόγον, ἐπὶ τὴν 
6 τελειότητα φερώμεθα, μὴ πάλιν θεμέλιον καταβαλλόμενοι 
μετανοίας ἀπὸ νεκρῶν ἔργων, καὶ πίστεως ἐπὶ θεόν, 
2Ζβαπτισμῶν διδαχῆς, ἐπιθέσεώς τε χειρῶν, ἀναστάσεώς τε 
νεκρῶν, καὶ κρίματος αἰωνίου. Καὶ τοῦτο ποιήσωμεν, ἐάνπερ 
ἐπιτρέπῃ ὁ θεός. 1 ᾿Αδύνατον γὰρ τοὺς ἅπαξ φωτισθέντας, 
γευσαμένους τε τῆς δωρεᾶς τῆς ἐπουρανίου, καὶ μετόχους 
γενηθέντας πνεύματος ἁγίου, "καὶ καλὸν γευσαμένους θεοῦ 
ῥῆμα, δυνάμεις τε μέλλοντος αἰῶνος, “ καὶ παραπεσόντας, 
πάλιν ἀνακαινίζειν εἰς μετάνοιαν, ἀνασταυροῦντας ἑαυτοῖς 
τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ παραδειγματίζοντας. 7 Γῆ γὰρ ἣ πιοῦσα 
τὸν ἐπ᾿ αὐτῆς πολλάκις ἐρχόμενον ὑετόν, καὶ τίκτουσα 
βοτάνην εὔθετον ἐκείνοις δι᾽ οὺς καὶ γεωργεῖται, 
μεταλαμβάνει εὐλογίας ἀπὸ τοῦ θεοῦ: δέἐκφέρουσα δὲ 
ἀκάνθας καὶ τριβόλους, ἀδόκιμος καὶ κατάρας ἐγγύς, ἧς τὸ 
τέλος εἰς καῦσιν. 


“Πεπείσμεθα δὲ περὶ ὑμῶν, ἀγαπητοί, τὰ κρείσσονα καὶ 
ἐχόμενα σωτηρίας, εἰ καὶ οὕτως λαλοῦμεν : " οὐ γὰρ ἄδικος ὁ 
θεὸς ἐπιλαθέσθαι τοῦ ἔργου ὑμῶν, καὶ τοῦ κόπου τῆς ἀγάπης ἧς 
ἐνεδείξασθε εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, διακονήσαντες τοῖς ἁγίοις καὶ 
διακονοῦντες. 1 Ἐπιθυμοῦμεν δὲ ἕκαστον ὑμῶν τὴν αὐτὴν 
ΓΑ ,ὔ Ἂ᾿ ᾿; Ν , ΄“ ε , 5“, 
ἐνδείκνυσθαι σπουδὴν πρὸς τὴν πληροφορίαν τῆς ἐλπίδος ἄχρι 

, 12 «΄ ΟἿ ν , Ν ἣν σι ν δ᾽ 
τέλους: ᾿ἐἵνα μὴ νωθροὶ γένησθε, μιμηταὶ δὲ τῶν διὰ πίστεως 
καὶ μακροθυμίας κληρονομούντων τὰς ἐπαγγελίας. 


15 Τῷ γὰρ ᾿Αβραὰμ ἐπαγγειλάμενος ὁ θεός, ἐπεὶ κατ᾽ 
οὐδενὸς εἶχεν μείζονος ὀμόσαι, ὥμοσεν καθ᾽ ἑαυτοῦ, ᾿“ λέγων, 
Ἦ μὴν εὐλογῶν εὐλογήσω σε, καὶ πληθύνων πληθυνῶ σε. 
᾿5 Καὶ οὕτως μακροθυμήσας ἐπέτυχεν τῆς ἐπαγγελίας. 
ἸδῬΆγθρωποι μὲν γὰρ κατὰ τοῦ μείζονος ὀμνύουσιν, καὶ πάσης 
αὐτοῖς ἀντιλογίας πέρας εἰς βεβαίωσιν ὁ ὅρκος. [7 Ἐν ᾧ 


περισσότερον βουλόμενος ὁ θεὸς ἐπιδεῖξαι τοῖς κληρονόμοις 
τῆς ἐπαγγελίας τὸ ἀμετάθετον τῆς βουλῆς αὐτοῦ, ἐμεσίτευσεν 


6.3 ποιήσωμεν «ποιήσομεν 6.10 τοῦ κόπου «-- 
6.7 πολλάκις ἐρχόμενον « ἐρχόμενον 6.14 Ἢ «Εἰ 
πολλάκις 6.16 μὲν ς-- 


466 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


ὅρκῳ, ᾿ϑἵνα διὰ δύο πραγμάτων ἀμεταθέτων, ἐν οἷς ἀδύνατον 
ψεύσασθαι θεόν, ἰσχυρὰν παράκλησιν ἔχωμεν οἱ 
καταφυγόντες κρατῆσαι τῆς προκειμένης ἐλπίδος: ἣν ὡς 
ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυχῆς ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν, καὶ 
εἰσερχομένην εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος: ΖΦ ὅπου 
πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς, κατὰ τὴν τάξιν 
Μελχισεδὲκ ἀρχιερεὺς γενόμενος εἰς τὸν αἰῶνα. 


Οὗτος γὰρ ὁ Μελχισεδέκ, βασιλεὺς Σαλήμ, ἱερεὺς τοῦ 

θεοῦ τοῦ ὑψίστου, ὁ συναντήσας Ἀβραὰμ ὑποστρέφοντι 
ἀπὸ τῆς κοπῆς τῶν βασιλέων καὶ εὐλογήσας αὐτόν, 2 ᾧ καὶ 
δεκάτην ἀπὸ πάντων ἐμέρισεν ᾿Αβραάμ --- πρῶτον μὲν 
ἑρμηνευόμενος βασιλεὺς δικαιοσύνης, ἔπειτα δὲ καὶ βασιλεὺς 
Σαλήμ, ὅ ἐστιν βασιλεὺς εἰρήνης: ᾿άἀπάτωρ, ἀμήτωρ, 
ἀγενεαλόγητος, μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, 
ἀφωμοιωμένος δὲ τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ --- μένει ἱερεὺς εἰς τὸ 
διηνεκές. 

Θεωρεῖτε δὲ πηλίκος οὗτος, ᾧ καὶ δεκάτην Αβραὰμ 
ἔδωκεν ἐκ τῶν ἀκροθινίων ὁ πατριάρχης. " Καὶ οἱ μὲν ἐκ τῶν 
υἱῶν Λευὶ τὴν ἱερατείαν λαμβάνοντες ἐντολὴν ἔχουσιν 
ἀποδεκατοῦν τὸν λαὸν κατὰ τὸν νόμον, τοῦτ᾽ ἔστιν τοὺς 
ἀδελφοὺς αὐτῶν, καίπερ ἐξεληλυθότας ἐκ τῆς ὀσφύος 
Ἀβραάμ: “ὁ δὲ μὴ γενεαλογούμενος ἐξ αὐτῶν δεδεκάτωκεν 
τὸν ᾿Αβραάμ, καὶ τὸν ἔχοντα τὰς ἐπαγγελίας εὐλόγηκεν. 
ΤΧωρὶς δὲ πάσης ἀντιλογίας, τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος 
εὐλογεῖται. ὃ Καὶ ὧδε μὲν δεκάτας ἀποθνήσκοντες ἄνθρωποι 
λαμβάνουσιν ἐκεῖ δέ, μαρτυρούμενος ὅτι ζῇ. “ Καί, ὡς ἔπος 
εἰπεῖν, διὰ ᾿Αβραὰμ καὶ Λευὶ ὁ δεκάτας λαμβάνων 
δεδεκάτωται- [ἔτι γὰρ ἐν τῇ ὀσφύϊ τοῦ πατρὸς ἦν, ὅτε 
συνήντησεν αὐτῷ ὁ Μελχισεδέκ. 


Ἡ Εἰ μὲν οὖν τελείωσις διὰ τῆς Λευϊτικῆς ἱερωσύνης ἦν --- ὁ 
λαὸς γὰρ ἐπ᾽ αὐτῇ νενομοθέτητο -- τίς ἔτι χρεία, κατὰ τὴν 
τάξιν Μελχισεδὲκ ἕτερον ἀνίστασθαι ἱερέα, καὶ οὐ κατὰ τὴν 
τάξιν Ἀαρὼν λέγεσθαι; [2 Μετατιθεμένης γὰρ τῆς ἱερωσύνης, 


6.18 θεόν « [τὸν] θεόν 7.10 ὁ -ς-- 

7.4 καὶ φ[καὶ] 7.11 αὐτῇ νενομοθέτητο 9 αὐτῆς 
7.6 τὸν Ἀβραάμ « Ἀβραὰμ νενομοθέτηται 

7.9 διὰ δι᾽ 


467 


6.18 - 7.12 


7.13 - 7.28 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται. 15. Ἐφ᾽ ὃν γὰρ λέγεται 
ταῦτα, φυλῆς ἑτέρας μετέσχηκεν, ἀφ᾽ ἧς οὐδεὶς προσέσχηκεν 
τῷ θυσιαστηρίῳ. ᾿Πρόδηλον γὰρ ὅτι ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ 
κύριος ἡμῶν, εἰς ἣν φυλὴν οὐδὲν περὶ ἱερωσύνης Μωῦσῆς 
ἐλάλησεν. ᾿" Καὶ περισσότερον ἔτι κατάδηλόν ἐστιν, εἰ κατὰ 
τὴν ὁμοιότητα Μελχισεδὲκ ἀνίσταται ἱερεὺς ἕτερος, '“ὃς οὐ 
κατὰ νόμον ἐντολῆς σαρκικῆς γέγονεν, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν 
ζωῆς ἀκαταλύτου- 17 μαρτυρεῖ γὰρ ὅτι Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα 
κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. ὃ ᾿Αθέτησις μὲν γὰρ γίνεται 
προαγούσης ἐντολῆς, διὰ τὸ αὐτῆς ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές: 
19 οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος, ἐπεισαγωγὴ δὲ κρείττονος 
ἐλπίδος, δι᾽ ἧς ἐγγίζομεν τῷ θεῷ. 29 Καὶ καθ᾽ ὅσον οὐ χωρὶς 
ὁρκωμοσίας --- οἱ μὲν γὰρ χωρὶς ὁρκωμοσίας εἰσὶν ἱερεῖς 
γεγονότες, 2: ὁ δὲ μετὰ ὁρκωμοσίας, διὰ τοῦ λέγοντος πρὸς 
αὐτόν, [Ὥμοσεν κύριος καὶ οὐ μεταμεληθήσεται, Σὺ ἱερεὺς εἰς 
τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ --- 225 κατὰ τοσοῦτον 
κρείττονος διαθήκης γέγονεν ἔγγυος Ἰησοῦς. 2 Καὶ οἱ μὲν 
πλείονές εἰσιν γεγονότες ἱερεῖς, διὰ τὸ θανάτῳ κωλύεσθαι 
παραμένειν: 2)ὁ δὲ, διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, 
ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσύνην. 25 Ὅθεν καὶ σώζειν εἰς τὸ 
παντελὲς δύναται τοὺς προσερχομένους δι᾽ αὐτοῦ τῷ θεῷ, 
πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ αὐτῶν. 


26 Τοιοῦτος γὰρ ἡμῖν ἔπρεπεν ἀρχιερεύς, ὅσιος, ἄκακος, 
ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ ὑψηλότερος 
τῶν οὐρανῶν γενόμενος: 2 ὃς οὐκ ἔχει καθ᾽ ἡμέραν ἀνάγκην, 
ὥσπερ οἱ ἀρχιερεῖς, πρότερον ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἁμαρτιῶν θυσίας 
ἀναφέρειν, ἔπειτα τῶν τοῦ λαοῦ τοῦτο γὰρ ἐποίησεν ἐφάπαξ, 
ἑαυτὸν ἀνενέγκας. 25 'Ὃ νόμος γὰρ ἀνθρώπους καθίστησιν 
ἀρχιερεῖς, ἔχοντας ἀσθένειαν - ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς 
μετὰ τὸν νόμον, υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον. 


7.14 οὐδὲν περὶ ἱερωσύνης « περὶ 7.21 κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ «--- 
ἱερέων οὐδὲν 7.22 τοσοῦτον «τοσοῦτο [καὶ] 
7.16 σαρκικῆς ὁ σαρκίνης 7.26 ἔπρεπεν « καὶ ἔπρεπεν 


7.17 μαρτυρεῖ « μαρτυρεῖται 


468 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


ῷ Κεφάλαιον δὲ ἐπὶ τοῖς λεγομένοις: τοιοῦτον ἔχομεν 
ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς 
μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς, “τῶν ἁγίων λειτουργός, καὶ τῆς 


σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, ἣν ἔπηξεν ὁ κύριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος: 


5 πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ προσφέρειν δῶρά τε καὶ θυσίας 
καθίσταται. ὅθεν ἀναγκαῖον ἔχειν τι καὶ τοῦτον ὃ προσεν γκῃ. 
Δ Εἰ μὲν γὰρ ἦν ἐπὶ γῆς, οὐδ᾽ ἂν ἦν ἱερεύς, ὄντων τῶν ἱερέων τῶν 
προσφερόντων κατὰ τὸν νόμον τὰ δῶρα, " οἵτινες ὑποδείγματι 
καὶ σκιᾷ λατρεύουσιν τῶν ἐπουρανίων, καθὼς κεχρημάτισται 
Μωῦσῆς μέλλων ἐπιτελεῖν τὴν σκηνήν, Ὅρα, γάρ φησίν, 
ποιήσεις πάντα κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει. 
ὀ Νυνὶ δὲ διαφορωτέρας τέτυχεν λειτουργίας, ὅσῳ καὶ 
κρείττονός ἐστιν διαθήκης μεσίτης, ἥτις ἐπὶ κρείττοσιν 
ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται. Εἰ γὰρ ἣ πρώτη ἐκείνη ἦν 
ἄμεμπτος, οὐκ ἂν δευτέρας ἐζητεῖτο τόπος. ὃ Μεμφόμενος γὰρ 
αὐτοῖς λέγει, Ἰδοὺ, ἡμέραι ἔρχονται, λέγει κύριος, καὶ 
συντελέσω ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰσραὴλ καὶ ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰούδα 
διαθήκην καινήν: οὐ κατὰ τὴν διαθήκην ἣν ἐποίησα τοῖς 
πατράσιν αὐτῶν ἐν ἡμέρᾳ ἐπιλαβομένου μου τῆς χειρὸς αὐτῶν 
ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου - ὅτι αὐτοὶ οὐκ ἐνέμειναν ἐν 
τῇ διαθήκῃ μου, κἀγὼ ἠμέλησα αὐτῶν, λέγει κύριος. 19 Ὅτι 
αὕτη ἣ διαθήκη ἣν διαθήσομαι τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ μετὰ τὰς 
ἡμέρας ἐκείνας, λέγει κύριος, διδοὺς νόμους μοῦ εἰς τὴν 
διάνοιαν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ καρδίας αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς: καὶ 
ἔσομαι αὐτοῖς εἰς θεόν, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εἰς λαόν. 1} Καὶ 
οὐ μὴ διδάξωσιν ἕκαστος τὸν πολίτην αὐτοῦ, καὶ ἕκαστος τὸν 
ἀδελφὸν αὐτοῦ, λέγων, Γνῶθι τὸν κύριον: ὅτι πάντες 
εἰδήσουσίν με, ἀπὸ μικροῦ αὐτῶν ἕως μεγάλου αὐτῶν. 12 Ὅτι 
ἵλεως ἔσομαι ταῖς ἀδικίαις αὐτῶν, καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν 
καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι. 15. Ἔν τῷ λέγειν, 
Καινὴν, πεπαλαίωκεν τὴν πρώτην. Τὸ δὲ παλαιούμενον καὶ 
γηράσκον, ἐγγὺς ἀφανισμοῦ. 


8.2 καὶ οὐκ «οὐκ 8.6 Νυνὶ «νυν ] 

8.4 γὰρ «οὖν 8.8 αὐτοῖς «ς αὐτοὺς 

8.4 ἱερέων τῶν «--- 8.11 μικροῦ αὐτῶν « μικροῦ 

84 τὸν -- 8.12 καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν «--- 


469 


8.1 - 8.13 


9.1 - 9.15 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


Εἶχεν μὲν οὖν καὶ ἣ πρώτη δικαιώματα λατρείας, τό τε 
0 ἅγιον κοσμικόν. ΖΣκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἣ πρώτη, ἐν ἣ 
ἥ τε λυχνία καὶ ἣ τράπεζα καὶ ἣ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις 
λέγεται ἅγια. ὁ Μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἣ 
λεγομένη ἅγια ἁγίων, ᾿χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον, καὶ τὴν 
κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν 
ἢ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα, καὶ ἡ ῥάβδος ᾿Ααρὼν ἣ 
βλαστήσασα, καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης: “ὑπεράνω δὲ αὐτῆς 
Χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον: περὶ ὧν οὐκ 
ἔστιν νῦν λέγειν κατὰ μέρος. “Τούτων δὲ οὕτως 
κατεσκευασμένων, εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς 
εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς, τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες ΄ εἰς δὲ τὴν 
δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς 
αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ 
ἀγνοημάτων: ὅτοῦτο δηλοῦντος τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου, 
μήπω πεφανερῶσθαι τὴν τῶν ἁγίων ὁδόν, ἔτι τῆς πρώτης 
σκηνῆς ἐχούσης στάσιν: “ἥτις παραβολὴ εἰς τὸν καιρὸν τὸν 
ἐνεστηκότα, καθ᾽ ὃν δῶρά τε καὶ θυσίαι προσφέρονται, μὴ 
δυνάμεναι κατὰ συνείδησιν τελειῶσαι τὸν λατρεύοντα, 
τὸ μόνον ἐπὶ βρώμασιν καὶ πόμασιν καὶ διαφόροις βαπτισμοῖς 
καὶ δικαιώμασιν σαρκός, μέχρι καιροῦ διορθώσεως 
ἐπικείμενα. 


Ἡ Χριστὸς δὲ παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν μελλόντων 
ἀγαθῶν, διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς, οὐ 
χειροποιήτου, τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐ ταύτης τῆς κτίσεως, ᾿2 οὐδὲ δι’ 
αἵματος τράγων καὶ μόσχων, διὰ δὲ τοῦ ἰδίου αἵματος εἰσῆλθεν 
ἐφάπαξ εἰς τὰ ἅγια, αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος. 15 Εἰ γὰρ τὸ 
αἷμα ταύρων καὶ τράγων, καὶ σποδὸς δαμάλεως ῥαντίζουσα 
τοὺς κεκοινωμένους, ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα, 
Ἰά πόσῳ μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦ χριστοῦ, ὃς διὰ πνεύματος αἰωνίου 
ἑαυτὸν προσήνεγκεν ἄμωμον τῷ θεῷ, καθαριεῖ τὴν συνείδησιν 
ὑμῶν ἀπὸ νεκρῶν ἔργων, εἰς τὸ λατρεύειν θεῷ ζῶντι; ᾽" Καὶ διὰ 
τοῦτο διαθήκης καινῆς μεσίτης ἐστίν, ὅπως, θανάτου 
γενομένου εἰς ἀπολύτρωσιν τῶν ἐπὶ τῇ πρώτῃ διαθήκῃ 


9.1 καὶ φ[καὶ] 9.11] μελλόντων « γενομένων 

9.5 Χερουβὶμ «Χερουβὶν 9.13. ταύρων καὶ τράγων « τράγων καὶ 
99 ὃν εἣν ταύρων 

9.10 καὶ δικαιώμασιν 9 δικαιώματα 9.14 ὑμῶν « ἡμῶν 


470 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


ἃ Αι 3 , Ἑ Ψ “ιν 

παραβάσεων, τὴν ἐπαγγελίαν λάβωσιν οἱ κεκλημένοι τῆς 

᾿ , , 16 «- ν ᾿ ,ὕ 3 ,’ 
αἰωνίου κληρονομίας. '5 Ὅπου γὰρ διαθήκη, θάνατον ἀνάγκη 
φέρεσθαι τοῦ διαθεμένου. 17 Διαθήκη γὰρ ἐπὶ νεκροῖς βεβαία, 
ἐπεὶ μήποτε ἰσχύει ὅτε ζῇ ὁ διαθέμενος. ὃ Ὅθεν οὐδ᾽ ἣ πρώτη 
χωρὶς αἵματος ἐγκεκαίνισται. ᾿" Λαληθείσης γὰρ πάσης 
ἐντολῆς κατὰ νόμον ὑπὸ Μωῦσέως παντὶ τῷ λαῷ, λαβὼν τὸ 
αἷμα τῶν μόσχων καὶ τράγων, μετὰ ὕδατος καὶ ἐρίου κοκκίνου 
καὶ ὑσσώπου, αὐτό τε τὸ βιβλίον καὶ πάντα τὸν λαὸν 
3 , 20 , - Ν ἐν - , κνὲ 
ἐρράντισεν, ΖΦ λέγων, Τοῦτο τὸ αἷμα τῆς διαθήκης ἧς 
Ἂς ,ὔ ᾿: Ἔ - ε , 21 Ν ἐν Ν᾿ ᾿ δ᾽ , 
ἐνετείλατο πρὸς ὑμᾶς ὁ θεός. 7 Καὶ τὴν σκηνὴν δὲ καὶ πάντα 
τὰ σκεύη τῆς λειτουργίας τῷ αἵματι ὁμοίως ἐρράντισεν. 2 Καὶ 
σχεδὸν ἐν αἵματι πάντα καθαρίζεται κατὰ τὸν νόμον, καὶ 
χωρὶς αἱματεκχυσίας οὐ γίνεται ἄφεσις. 


23 Ἀνάγκη οὖν τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, 
τούτοις καθαρίζεσθαι, αὐτὰ δὲ τὰ ἐπουράνια κρείττοσιν 
θυσίαις παρὰ ταύτας. 2) Οὐ γὰρ εἰς χειροποίητα ἅγια εἰσῆλθεν 
ὁ χριστός, ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν 
οὐρανόν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν" 
25 οὐδ᾽ ἵνα πολλάκις προσφέρῃ ἑαυτόν, ὥσπερ ὁ ἀρχιερεὺς 
εἰσέρχεται εἰς τὰ ἅγια κατ᾽ ἐνιαυτὸν ἐν αἵματι ἀλλοτρίῳ- 
26 ἐπεὶ ἔδει αὐτὸν πολλάκις παθεῖν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου: 
νῦν δὲ ἅπαξ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἰς ἀθέτησιν ἁμαρτίας 
διὰ τῆς θυσίας αὐτοῦ πεφανέρωται. 2) Καὶ καθ᾽ ὅσον 
ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν, μετὰ δὲ τοῦτο 
κρίσις: δ οὕτως καὶ ὁ χριστός, ἅπαξ προσενεχθεὶς εἰς τὸ 
πολλῶν ἀνενεγκεῖν ἁμαρτίας, ἐκ δευτέρου χωρὶς ἁμαρτίας 
ὀφθήσεται τοῖς αὐτὸν ἀπεκδεχομένοις, εἰς σωτηρίαν. 


Ι Σκιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, οὐκ 
0 αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων, κατ᾽ ἐνιαυτὸν ταῖς 
αὐταῖς θυσίαις ἃς προσφέρουσιν εἰς τὸ διηνεκές, οὐδέποτε 
δύνανται τοὺς προσερχομένους τελειῶσαι. 2 Ἐπεὶ οὐκ ἂν 
ἐπαύσαντο προσφερόμεναι, διὰ τὸ μηδεμίαν ἔχειν ἔτι 
συνείδησιν ἁμαρτιῶν τοὺς δλατρεύοντας, ἅπαξ 


9.18 οὐδ᾽ φ οὐδὲ 9.26 νῦν «νυνὶ 
9.19 νόμον «τὸν νόμον 9.26 ἁμαρτίας « [τῆς] ἁμαρτίας 
9.19 καὶ τράγων « [καὶ τῶν τράγων] 10.1 δύνανται ὁ δύναται 


9.24 ἅγια εἰσῆλθεν ὁ ς εἰσῆλθεν ἅγια 


471 


9.16 - 10.2 


10.3 - 10.22 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


κεκαθαρμένους; Ἀλλ᾽ ἐν αὐταῖς ἀνάμνησις ἁμαρτιῶν κατ᾽ 
ἐνιαυτόν: “ ἀδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν 
ἁμαρτίας. "Διὸ εἰσερχόμενος εἰς τὸν κόσμον λέγει, Θυσίαν καὶ 
προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι- 
6 δλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ εὐδόκησας: Ἷτότε 
εἶπον, Ἰδοὺ, ἥκω --- ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ 
-- τοῦ ποιῆσαι, ὁ θεός, τὸ θέλημά σου. ὃ ᾿Ανώτερον λέγων ὅτι 
Θυσίαν καὶ προσφορὰν καὶ ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας 
οὐκ ἠθέλησας, οὐδὲ εὐδόκησας --- αἵτινες κατὰ τόν νόμον 
προσφέρονται --- “τότε εἴρηκεν, Ἰδοὺ, ἥκω τοῦ ποιῆσαι, ὁ θεός, 
τὸ θέλημά σου. ᾿Αναιρεῖ τὸ πρῶτον, ἵνα τὸ δεύτερον στήσῃ. 
10 Ἐν ᾧ θελήματι ἡγιασμένοι ἐσμέν, οἱ διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ 
σώματος Ἰησοῦ χριστοῦ ἐφάπαξ. [[ Καὶ πᾶς μὲν ἱερεὺς 
ἕστηκεν καθ᾽ ἡμέραν λειτουργῶν, καὶ τὰς αὐτὰς πολλάκις 
προσφέρων θυσίας, αἵτινες οὐδέποτε δύνανται περιελεῖν 
ἁμαρτίας: ᾿Ζαὐτὸς δὲ μίαν ὑπὲρ ἁμαρτιῶν προσενέγκας 
θυσίαν εἰς τὸ διηνεκὲς, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ, 1 τὸ 
λοιπὸν ἐκδεχόμενος ἕως τεθῶσιν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ ὑποπόδιον 
τῶν ποδῶν αὐτοῦ. “Μιᾷ γὰρ προσφορᾷ τετελείωκεν εἰς τὸ 
διηνεκὲς τοὺς ἁγιαζομένους. 1 Μαρτυρεῖ δὲ ἡμῖν καὶ τὸ 
πνεῦμα τὸ ἅγιον μετὰ γὰρ τὸ προειρηκέναι, 6 Αὕτη ἣ διαθήκη 
ἣν διαθήσομαι πρὸς αὐτοὺς μετὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, λέγει 
κύριος, διδοὺς νόμους μου ἐπὶ καρδίας αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῶν 
διανοιῶν αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς: [7 καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν 
καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι. 18 Ὅπου δὲ ἄφεσις 
τούτων, οὐκέτι προσφορὰ περὶ ἁμαρτίας. 


19 » 3 ᾽ τ Ἷ Ψ ν "» - 
Ἔχοντες οὖν, ἀδελφοί, παρρησίαν εἰς τὴν εἴσοδον τῶν 
ἁγίων ἐν τῷ αἵματι Ἰησοῦ, Φθ᾽ὴἣν ἐνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδὸν 
πρόσφατον καὶ ζῶσαν, διὰ τοῦ καταπετάσματος, τοῦτ᾽ ἔστιν, 
τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, 2) καὶ ἱερέα μέγαν ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ, 

ὑ δ. , ΝΥ 7 - , ᾿ ’, 
προσερχώμεθα μετὰ ἀληθινῆς καρδίας ἐν πληροφορίᾳ 
πίστεως, ἐρραντισμένοι τὰς καρδίας ἀπὸ συνειδήσεως 


“. Ν , ᾿- ΄- ἐς ΄ 
πονηρᾶς, καὶ λελουμένοι τὸ σῶμα ὕδατι καθαρῷ: 


10.2 κεκαθαρμένους «ς 10.12 αὐτὸς « οὗτος 
κεκαθαρισμένους 10.15 προειρηκέναι « εἰρηκέναι 

10.8 Θυσίαν καὶ προσφορὰν ς Θυσίας 10.16 τῶν διανοιῶν ς τὴν διάνοιαν 
καὶ προσφορὰς 10.17 μνησθῶ « μνησθήσομαι 

10.8 τόν ς-- 10.22 ἐρραντισμένοι ς ῥεραντισμένοι 

10.9 ὁθεός «--- 10.22 λελουμένοι « λελουσμένοι 

10.10 οἱ «--- 


472 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10.23 - 10.39 


23 , ΙΝ ε , - Ἷ , 3 - Ν Ν ς 

κατέχωμεν τὴν ὁμολογίαν τῆς ἐλπίδος ἀκλινῆ, πιστὸς γὰρ ὁ 
ἐπαγγειλάμενος: 2), καὶ κατανοῶμεν ἀλλήλους εἰς παροξυσμὸν 
ἀγάπης καὶ καλῶν ἔργων, “᾿͵ μὴ ἐγκαταλείποντες τὴν 
ἐπισυναγωγὴν ἑαυτῶν, καθὼς ἔθος τισίν, ἀλλὰ 
παρακαλοῦντες, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ βλέπετε ἐγγίζουσαν 
τὴν ἡμέραν. 

26: , εἶ ῃ , - - Αν ν ΟΣ ᾿ 
ἙΕκουσίως γὰρ ἁμαρτανόντων ἡμῶν μετὰ τὸ λαβεῖν τὴν 

ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, οὐκέτι περὶ ἁμαρτιῶν ἀπολείπεται 
θυσία, 2) φοβερὰ δέ τις ἐκδοχὴ κρίσεως, καὶ πυρὸς ζῆλος 
5 , , Ν δ Ψ 28 » ν᾽ , 
ἐσθίειν μέλλοντος τοὺς ὑπεναντίους. ““ ᾿Αθετήσας τις νόμον 
"Μωῦσέως᾽ χωρὶς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶν μάρτυσιν Μωσέως 
ἀποθνήσκει: 2 πόσῳ, δοκεῖτε, χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας 
ὁ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης 
κοινὸν ἡγησάμενος ἐν ᾧ ἡγιάσθη, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς χάριτος 
3 , Ν 30 5, Ν « 3 , 95 Ν 3 ,ὔ ΕἾ Ν 
ἐνυβρίσας; ““ Οἴδαμεν γὰρ τὸν εἰπόντα, Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ 
ἀνταποδώσω, λέγει κύριος: καὶ πάλιν, κύριος κρινεῖ τὸν λαὸν 
αὐτοῦ. ᾽: Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας θεοῦ ζῶντος. 


32" , χ ᾿ , Ω , ᾽ ηἱ 
Αναμιμνήσκεσθε δὲ τὰς πρότερον ἡμέρας, ἐν αἷς 
, ΙΝ "» ς , , 33 [ον 
φωτισθέντες πολλὴν ἄθλησιν ὑπεμείνατε παθημάτων - “τοῦτο 
μέν, ὀνειδισμοῖς τε καὶ θλίψεσιν θεατριζόμενοι: τοῦτο δέ, 
κοινωνοὶ τῶν οὕτως ἀναστρεφομένων γενηθέντες. ᾿ Καὶ γὰρ 
τοῖς δεσμοῖς μου συνεπαθήσατε, καὶ τὴν ἁρπαγὴν τῶν 
ὑπαρχόντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς προσεδέξασθε, γινώσκοντες 
ἔχειν ἑαυτοῖς κρείττονα ὕπαρξιν ἐν οὐρανοῖς καὶ μένουσαν. 
35. Μὴ ἀποβάλητε οὖν τὴν παρρησίαν ὑμῶν, ἥτις ἔχει 
μισθαποδοσίαν μεγάλην. 56 Ὑπομονῆς γὰρ ἔχετε χρείαν, ἵνα τὸ 
θέλημα τοῦ θεοῦ ποιήσαντες κομίσησθε τὴν ἐπαγγελίαν. 
57 Ἔτι γὰρ μικρὸν ὅσον ὅσον, Ὁ ἐρχόμενος ἥξει, καὶ οὐ 
κ 38 ε Ν τ ν , , Ν 2. 
χρονιεῖ. Ο δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται: καὶ ἐὰν 
ὑποστείληται, οὐκ εὐδοκεῖ ἣ ψυχή μου ἐν αὐτῷ. ὁ Ἡμεῖς δὲ 
οὐκ ἐσμὲν ὑποστολῆς εἰς ἀπώλειαν, ἀλλὰ πίστεως εἰς 
περιποίησιν ψυχῆς. 


10.30 λέγει κύριος «--- 10.35 μισθαποδοσίαν μεγάλην «ὁ 
10.30 κύριος κρινεῖ ς κρινεῖ κύριος μεγάλην μισθαποδοσίαν 
10.34 δεσμοῖς μου « δεσμίοις 10.37 χρονιεῖ ς« χρονίσει 

10.34 ἑαυτοῖς ὁ ἑαυτοὺς 10.38 δίκαιος 9 δίκαιός μου 


10.34 ἐν οὐρανοῖς «--- 


473 


11.1 - 11.16 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


Ι Ι Ἔστιν δὲ πίστις ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων 

ἔλεγχος οὐ βλεπομένων. 2 Ἔν ταύτῃ γὰρ 
ἐμαρτυρήθησαν οἱ πρεσβύτεροι. ᾿ Πίστει νοοῦμεν κατηρτίσθαι 
τοὺς αἰῶνας ῥήματι θεοῦ, εἰς τὸ μὴ ἐκ φαινομένων τά 
βλεπόμενα γεγονέναι. Πίστει πλείονα θυσίαν Ἄβελ παρὰ 
Κάϊν προσήνεγκεν τῷ θεῷ, δι᾽ ἧς ἐμαρτυρήθη εἶναι δίκαιος, 
μαρτυροῦντος ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ τοῦ θεοῦ- καὶ δι᾽ αὐτῆς 
ἀποθανὼν ἔτι λαλεῖται. “Πίστει Ἑνὼχ μετετέθη τοῦ μὴ ἰδεῖν 
θάνατον, καὶ οὐχ εὑρίσκετο, διότι μετέθηκεν αὐτὸν ὁ θεός: πρὸ 
γὰρ τῆς μεταθέσεως αὐτοῦ μεμαρτύρηται εὐηρεστηκέναι τῷ 
θεῷ- χωρὶς δὲ πίστεως ἀδύνατον εὐαρεστῆσαι: πιστεῦσαι 
γὰρ δεῖ τὸν προσερχόμενον τῷ θεῷ, ὅτι ἔστιν, καὶ τοῖς 
ἐκζητοῦσιν αὐτὸν μισθαποδότης γίνεται. Πίστει 
χρηματισθεὶς Νῶε περὶ τῶν μηδέπω βλεπομένων, εὐλαβηθεὶς 
κατεσκεύασεν κιβωτὸν εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ. δι᾽ ἧς 
κατέκρινεν τὸν κόσμον, καὶ τῆς κατὰ πίστιν δικαιοσύνης 
ἐγένετο κληρονόμος. ὃ Πίστει καλούμενος Ἀβραὰμ ὑπήκουσεν 
ἐξελθεῖν εἰς τὸν τόπον ὃν ἤμελλεν λαμβάνειν εἰς κληρονομίαν, 
καὶ ἐξῆλθεν μὴ ἐπιστάμενος ποῦ ἔρχεται. " Πίστει παρῴκησεν 
εἰς ᾽γῆν᾽ τῆς ἐπαγγελίας, ὡς ἀλλοτρίαν, ἐν σκηναῖς κατοικήσας 
μετὰ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, τῶν συγκληρονόμων τῆς ἐπαγγελίας 
τῆς αὐτῆς: 5 ἐξεδέχετο γὰρ τὴν τοὺς θεμελίους ἔχουσαν πόλιν, 
ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ θεός. ᾿" Πίστει καὶ αὐτὴ Σάρρα 
δύναμιν εἰς καταβολὴν σπέρματος ἔλαβεν, καὶ παρὰ καιρὸν 
ἡλικίας ἔτεκεν, ἐπεὶ πιστὸν ἡγήσατο τὸν ἐπαγγειλάμενον. 
12 Διὸ καὶ ἀφ᾽ ἑνὸς ἐγεννήθησαν, καὶ ταῦτα νενεκρωμένου, 
καθὼς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει, καὶ ὡς ἣ ἄμμος ἣ παρὰ 
τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης ἣ ἀναρίθμητος. 

13 Κατὰ πίστιν ἀπέθανον οὗτοι πάντες, μὴ λαβόντες τὰς 
ἐπαγγελίας, ἀλλὰ πόρρωθεν αὐτὰς ἰδόντες, καὶ ἀσπασάμενοι, 
καὶ ὁμολογήσαντες ὅτι ξένοι καὶ παρεπίδημοί εἰσιν ἐπὶ τῆς γῆς. 
Οἱ γὰρ τοιαῦτα λέγοντες ἐμφανίζουσιν ὅτι πατρίδα 
ἐπιζητοῦσιν. ᾿" Καὶ εἰ μὲν ἐκείνης ἐμνημόνευον ἀφ᾽ ἧς 
ἐξῆλθον, εἶχον ἂν καιρὸν ἀνακάμψαι. ὁ Νῦν δὲ κρείττονος 


11.3 τά βλεπόμενα « τὸ βλεπόμενον 11.8 τὸν ς-- 

11.4 λαλεῖται ς λαλεῖ 11.11 Σάρρα « Σάρρα στεῖρα 
11.5 εὑρίσκετο « ηὑρίσκετο 11.11 ἔτεκεν «--- 

11.5 αὐτοῦ «-- 11.15 ἐξῆλθον « ἐξέβησαν 


11.5 εὐηρεστηκέναι « εὐαρεστηκέναι 


474 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11.17 - 11.34 


ὀρέγονται, τοῦτ᾽ ἔστιν, ἐπουρανίου: διὸ οὐκ ἐπαισχύνεται 
αὐτοὺς ὁ θεός, θεὸς ἐπικαλεῖσθαι αὐτῶν - ἡτοίμασεν γὰρ 
αὐτοῖς πόλιν. 
17 ἢ , “ Ν ᾿ ΕΣ Ν [ 
Πίστει προσενήνοχεν Ἀβραὰμ τὸν Ἰσαὰκ πειραζόμενος, 
καὶ τὸν μονογενῆ προσέφερεν ὁ τὰς ἐπαγγελίας ἀναδεξάμενος, 
1ὃ πρὸς ὃν ἐλαλήθη, ὅτι Ἔν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα: 
19 λογισάμενος ὅτι καὶ ἐκ νεκρῶν ἐγείρειν δυνατὸς ὁ θεός ὅθεν 
Ι ΒΗ͂Σ, ἢ Ἀν“ (ὦ Ψ" ΤἊ [- 20 , ἈΝ ᾽, 
αὐτὸν καὶ ἐν παραβολῇ ἐκομίσατο. “Πίστει περὶ μελλόντων 
εὐλόγησεν Ἰσαὰκ τὸν Ἰακὼβ καὶ τὸν Ἠσαῦ. 2) Πίστει Ἰακὼβ 
ἀποθνήσκων ἕκαστον τῶν υἱῶν Ἰωσὴφ εὐλόγησεν, καὶ 
προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ. 2 Πίστει 
Ἰωσὴφ τελευτῶν περὶ τῆς ἐξόδου τῶν υἱῶν ᾿Ισραὴλ 
ἐμνημόνευσεν, καὶ περὶ τῶν ὀστέων αὐτοῦ ἐνετείλατο. 
23 Πίστει Μωῦσῆς γεννηθεὶς ἐκρύβη τρίμηνον ὑπὸ τῶν πατέρων 
αὐτοῦ, διότι εἶδον ἀστεῖον τὸ παιδίον - καὶ οὐκ ἐφοβήθησαν τὸ 
διάταγμα τοῦ βασιλέως. 2 Πίστει Μωῦσῆς μέγας γενόμενος 
ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ, 25 μᾶλλον ἑλόμενος 
συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ ἢ πρόσκαιρον ἔχειν 
ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν: 2 μείζονα πλοῦτον ἡγησάμενος τῶν 
Αἰγύπτου θησαυρῶν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ χριστοῦ. ἀπέβλεπεν 
Ν 2 ᾿, , ᾿Σ , , "» ἰΣ 
γὰρ εἰς τὴν μισθαποδοσίαν. 7’ Πίστει κατέλιπεν Αἴγυπτον, μὴ 
φοβηθεὶς τὸν θυμὸν τοῦ βασιλέως: τὸν γὰρ ἀόρατον ὡς ὁρῶν 
ἐκαρτέρησεν. 2ὃ Πίστει πεποίηκεν τὸ Πάσχα καὶ τὴν πρόσχυσιν 
τοῦ αἵματος, ἵνα μὴ ὁ ὀλοθρεύων τὰ πρωτότοκα θίγῃ αὐτῶν. 
29 Πίστει διέβησαν τὴν Ἐρυθρὰν Θάλασσαν ὡς διὰ ξηρᾶς: ἧς 
ΩΝ , ε 5 , , 30 ᾿ Ν ᾿᾿ 
πεῖραν λαβόντες οἱ Αἰγύπτιοι κατεπόθησαν. 3 Πίστει τὰ τείχη 
Ἰεριχὼ ἔπεσεν, κυκλωθέντα ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας. 5: Πίστει Ῥαὰβ ἣ 
πόρνη οὐ συναπώλετο τοῖς ἀπειθήσασιν, δεξαμένη τοὺς 
, Ε νὰ ᾿ 32 Α, »,»Ἦ» ᾿ - ἢ ,ὔ Ν 
κατασκόπους μετ᾽ εἰρήνης. 52 Καὶ τί ἔτι λέγω; Ἐπιλείψει γὰρ 
,ὔ εν , Ν , ’, Ν , 
με διηγούμενον ὁ χρόνος περὶ Γεδεών, Βαράκ τε καὶ Σαμψών 
καὶ Ἰεφθάε, Δαυίδ τε καὶ Σαμουὴλ καὶ τῶν προφητῶν οἵ διὰ 
πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, εἰργάσαντο δικαιοσύνην, 
ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων, "ἔσβεσαν 
δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρας, ἐνεδυναμώθησαν 


11.20 περὶ « καὶ περὶ 11.32 τε καὶ Σαμψών καὶ . Σαμψών 
11.29 ἧς « γῆς ἧς 11.34 μαχαίρας ἐνεδυναμώθησαν « 
11.30 ἔπεσεν « ἔπεσαν μαχαίρης ἐδυναμώθησαν 


11.32 γὰρ με «μεγὰρ 


475 


11.35 - 12.10 ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς 
ἔκλιναν ἀλλοτρίων. 55 Ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς 
νεκροὺς αὐτῶν - ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν, οὐ προσδεξάμενοι 
τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν: 
36 ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ 
δεσμῶν καὶ φυλακῆς: ᾿᾿ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, 
ἐπειράσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον περιῆλθον ἐν 
μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, 
κακουχούμενοι --- δ ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος --- ἐν ἐρημίαις 
πλανώμενοι καὶ ὄρεσιν καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς. 
39 Καὶ οὗτοι πάντες, μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως, οὐκ 
ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, Τ᾽ τοῦ θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι 
προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν. 


Ι 2 Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς, τοσοῦτον ἔχοντες περικείμενον 

ἡμῖν νέφος μαρτύρων, ὄγκον ἀποθέμενοι πάντα καὶ τὴν 
εὐπερίστατον ἁμαρτίαν, δι᾽ ὑπομονῆς τρέχωμεν τὸν 
προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα, 2 ἀφορῶντες εἰς τὸν τῆς πίστεως 
ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ἰησοῦν, ὃς, ἀντὶ τῆς προκειμένης αὐτῷ 
χαρᾶς, ὑπέμεινεν σταυρόν, αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ 
τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικεν. ὁ Ἀναλογίσασθε γὰρ τὸν 
τοιαύτην ὑπομεμενηκότα ὑπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς ἀυτὸν 
ἀντιλογίαν, ἵνα μὴ κάμητε ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν ἐκλυόμενοι. 
Τρὕὔπω μέχρι αἵματος ἀντικατέστητε πρὸς τὴν ἁμαρτίαν 
ἀνταγωνιζόμενοι: "καὶ ἐκλέλησθε τῆς παρακλήσεως, ἥτις 
ὑμῖν ὡς υἱοῖς διαλέγεται, Υἱέ μου, μὴ ὀλιγώρει παιδείας 
κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος: “ὃν γὰρ ἀγαπᾷ 
κύριος παιδεύει: μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται. 
7 ΤΕἰς΄ παιδείαν ὑπομένετε, ὡς υἱοῖς ὑμῖν προσφέρεται ὁ θεός: 
τίς γὰρ ἐστιν υἱὸς ὃν οὐ παιδεύει πατήρ; ὃ Εἰ δὲ χωρίς ἐστε 
παιδείας, ἧς μέτοχοι γεγόνασιν πάντες, ἄρα νόθοι ἐστε καὶ οὐχ 
υἱοί. Ξ Εἶτα τοὺς μὲν τῆς σαρκὸς ἡμῶν πατέρας εἴχομεν 
παιδευτὰς, καὶ ἐνετρεπόμεθα: οὐ πολλῷ μᾶλλον 
ὑποταγησόμεθα τῷ πατρὶ τῶν πνευμάτων, καὶ ζήσομεν; '"Οἱ 


11.37 ἐπειράσθησαν «--- 12.7 ἐστιν ς-- 

11.37 μαχαίρας « μαχαίρης 12.8 ἐστε καὶ οὐχ υἱοί « καὶ οὐχ υἱοί 
11.38 ἐν φ ἐπὶ ἐστε 

12.3 ἀυτὸν ς ἑαυτὸν 12.909 πολλῷ «πολὺ [δὲ] 


12.4 μέχρι « μέχρις 


476 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12.11 - 12.26 


μὲν γὰρ πρὸς ὀλίγας ἡμέρας κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς ἐπαίδευον - 
ὁ δὲ ἐπὶ τὸ συμφέρον, εἰς τὸ μεταλαβεῖν τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ. 
Ἡ Πᾶσα δὲ παιδεία πρὸς μὲν τὸ παρὸν οὐ δοκεῖ χαρᾶς εἶναι, 
ἀλλὰ λύπης: ὕστερον δὲ καρπὸν εἰρηνικὸν τοῖς δι᾽ αὐτῆς 
γεγυμνασμένοις ἀποδίδωσιν δικαιοσύνης. ἰΖΔιὸ τὰς 
παρειμένας χεῖρας καὶ τὰ παραλελυμένα γόνατα ἀνορθώσατε- 
13 καὶ τροχιὰς ὀρθὰς ποιήσατε τοῖς ποσὶν ὑμῶν, ἵνα μὴ τὸ 
χωλὸν ἐκτραπῇ, ἰαθῇ δὲ μᾶλλον. 


ἹΔ Εἰρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ 
χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν κύριον: ᾿" ἐπισκοποῦντες μή τις 
ὑστερῶν ἀπὸ τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ- μή τις ῥίζα πικρίας ἄνω 
φύουσα ἐνοχλῇ, καὶ διὰ ταὐτῆς μιανθῶσιν πολλοί: 1 μή τις 
πόρνος, ἢ βέβηλος, ὡς Ἠσαῦ, ὃς ἀντὶ βρώσεως μιᾶς ἀπέδοτο τὰ 
πρωτοτόκια αὐτοῦ. [7 Ἴστε γὰρ ὅτι καὶ μετέπειτα, θέλων 
κληρονομῆσαι τὴν εὐλογίαν, ἀπεδοκιμάσθη- μετανοίας γὰρ 
τόπον οὐχ εὗρεν, καίπερ μετὰ δακρύων ἐκζητήσας αὐτήν. 


Ἰδοὺ γὰρ προσεληλύθατε ψηλαφωμένῳ ὄρει, καὶ 
κεκαυμένῳ πυρί, καὶ γνόφῳ, καὶ σκότῳ, καὶ θυέλλῃ, " καὶ 
σάλπιγγος ἤχῳ, καὶ φωνῇ ῥημάτων, ἧς οἱ ἀκούσαντες 
παρῃτήσαντο μὴ προστεθῆναι αὐτοῖς λόγον 2 οὐκ ἔφερον γὰρ 
τὸ διαστελλόμενον, Κἂν θηρίον θίγῃ τοῦ ὄρους, 
λιθοβοληθήσεται: 2! καί, οὕτως φοβερὸν ἦν τὸ φανταζόμενον, 
Μωῦσῆς εἶπεν, Ἔκφοβός εἰμι καὶ ἔντρομος. 2 ᾿Αλλὰ 
προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει, καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος, Ἱερουσαλὴμ 
ἐπουρανίῳ, καὶ μυριάσιν ἀγγέλων, 25 πανηγύρει καὶ ἐκκλησίᾳ 
πρωτοτόκων ἐν οὐρανοῖς ἀπογεγραμμένων, καὶ κριτῇ θεῷ 
πάντων, καὶ πνεύμασιν δικαίων τετελειωμένων, 2 καὶ 
διαθήκης νέας μεσίτῃ Ἰησοῦ, καὶ αἵματι ῥαντισμοῦ κρεῖττον 
λαλοῦντι παρὰ τὸν Ἅβελ. 2" Βλέπετε μὴ παραιτήσησθε τὸν 
λαλοῦντα. Εἰ γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ἔφυγον, τὸν ἐπὶ γῆς 
παραιτησάμενοι χρηματίζοντα, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ τὸν ἀπ᾿ 


26 


οὐρανῶν ἀποστρεφόμενοι: “οὗ ἣ φωνὴ τὴν γῆν ἐσάλευσεν 


12.13 ποιήσατε « ποιεῖτε 12.23 ἐν οὐρανοῖς ἀπογεγραμμένων « 
12.15 διὰ ταὐτῆς « δι᾽ αὐτῆς ἀπογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς 
12.16 ἀπέδοτο ς ἀπέδετο 12.25 ἔφυγον « ἐξέφυγον 

12.16 αὐτοῦ « ἑαυτοῦ 12.25 τὸν ἐπὶ γῆς παραιτησάμενοι « ἐπὶ 
12.18 ὄρει «-- γῆς παραιτησάμενοι τὸν 

12.18 σκότῳ ὁ ζόφῳ 12.25 πολλῷ «πολὺ 


477 


12.27 - 13.15 ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 


τότε, νῦν δὲ ἐπήγγελται, λέγων, Ἔτι ἅπαξ ἐγὼ σείω οὐ μόνον 
τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ τὸν οὐρανόν. 2) Τὸ δέ, Ἔτι ἅπαξ, δηλοῖ τῶν 
σαλευομένων τὴν μετάθεσιν, ὡς πεποιημένων, ἵνα μείνῃ τὰ μὴ 
σαλευόμενα. “5 Διὸ βασιλείαν ἀσάλευτον παραλαμβάνοντες, 
ἔχωμεν χάριν, δι᾽ ἧς λατρεύομεν εὐαρέστως τῷ θεῷ μετὰ 
αἰδοῦς καὶ εὐλαβείας: 2 
καταναλίσκον. 


καὶ γὰρ ὁ θεὸς ἡμῶν πῦρ 


Ἢ φιλαδελφία μενέτω. Τῆς φιλοξενίας μὴ 
Ι 2 ἐπιλανθάνεσθε: διὰ ταύτης γὰρ ἔλαθόν τινες 
ξενίσαντες ἀγγέλους. ᾿Μιμνήσκεσθε τῶν δεσμίων, ὡς 
συνδεδεμένοι: τῶν κακουχουμένων, ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν 
σώματι. ἽΤίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσιν, καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος: 
πόρνους δὲ καὶ μοιχοὺς κρινεῖ ὁ θεός. “ Ἀφιλάργυρος ὁ τρόπος, 
ἀρκούμενοι τοῖς παροῦσιν αὐτὸς γὰρ εἴρηκεν, Οὐ μή σε ἀνῶ, 
οὐδ᾽ οὐ μή σε ἐγκαταλείπω. ὁ Ὥστε θαρροῦντας ἡμᾶς λέγειν, 
Κύριος ἐμοὶ βοηθός, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τί ποιήσει μοι 
ἄνθρωπος. 


7 ᾿ σι ς , ς σι -“ 2 ᾿ἢ 

Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων ὑμῶν, οἵτινες ἐλάλησαν 
ὑμῖν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ: ὧν ἀναθεωροῦντες τὴν ἔκβασιν τῆς 
ἀναστροφῆς, μιμεῖσθε τὴν πίστιν. ὃ Ἰησοῦς χριστὸς χθὲς καὶ 
σήμερον ὁ αὐτός, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. " Διδαχαῖς ποικίλαις καὶ 
ξέναις μὴ παραφέρεσθε- καλὸν γὰρ χάριτι βεβαιοῦσθαι τὴν 
καρδίαν, οὐ βρώμασιν, ἐν οἷς οὐκ ὠφελήθησαν οἱ 
περιπατήσαντες. 1 Ἔχομεν θυσιαστήριον, ἐξ οὗ φαγεῖν οὐκ 
ἔχουσιν ἐξουσίαν οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες. Ὧν γὰρ 
εἰσφέρεται ζῴων τὸ αἷμα περὶ ἁμαρτίας εἰς τὰ ἅγια διὰ τοῦ 
ἀρχιερέως, τούτων τὰ σώματα κατακαίεται ἔξω τῆς 

΄. 12 Αἴ Ν Ε ΨΆ. ε΄ Ξ Υ Ν ΄“- 5 ἽΡ 
παρεμβολῆς. '“Διὸ καὶ Ἰησοῦς, ἵνα ἁγιάσῃ διὰ τοῦ ἰδίου 

.-«ἤ με Γὰ "» - , "»᾿, 13 ’,’ 

αἵματος τὸν λαόν, ἔξω τῆς πύλης ἔπαθεν. 5" Τοίνυν 

9 , 3. ΕΣ ἢ "᾽ “ ΄“ Ν Ὰ 4 
ἐξερχώμεθα πρὸς αὐτὸν ἔξω τῆς παρεμβολῆς, τὸν ὀνειδισμὸν 
αὐτοῦ φέροντες. ᾿᾿Οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ 
τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν. 5 Δι᾿ αὐτοῦ οὖν ἀναφέρωμεν 


12.26 σείω « σείσω 13.4 δὲ «γὰρ 

12.27 τῶν σαλευομένων τὴν « [τὴν] τῶν 13.5 ἐγκαταλείπω « ἐγκαταλίπω 
σαλευομένων 13.6 καὶ φ[καὶ] 

12.28 λατρεύομεν « λατρεύωμεν 13.8 χθὲς « ἐχθὲς 

12.28 αἰδοῦς καὶ εὐλαβείας ὁ 13.9 περιπατήσαντες « περιπατοῦντες 
εὐλαβείας καὶ δέους 13.15 οὖν φ[οὖν] 


478 


ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 13.16 - 13.25 


θυσίαν αἰνέσεως διὰ παντὸς τῷ θεῷ, τοῦτ᾽ ἔστιν, καρπὸν 
χειλέων ὁμολογούντων τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. "“ Τῆς δὲ εὐποιίας 
καὶ κοινωνίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε- τοιαύταις γὰρ θυσίαις 
εὐαρεστεῖται ὁ θεός. 17 Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν, καὶ 
ὑπείκετε- αὐτοὶ γὰρ ἀγρυπνοῦσιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, ὡς 
λόγον ἀποδώσοντες: ἵνα μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιῶσιν, καὶ μὴ 
στενάζοντες: ἀλυσιτελὲς γὰρ ὑμῖν τοῦτο. 


1Ἰδ Προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν πεποίθαμεν γὰρ ὅτι καλὴν 
συνείδησιν ἔχομεν, ἐν πᾶσιν καλῶς θέλοντες ἀναστρέφεσθαι. 
19 Περισσοτέρως δὲ παρακαλῶ τοῦτο ποιῆσαι, ἵνα τάχιον 
ἀποκατασταθῶ ὑμῖν. 


20:0 δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης, ὁ ἀναγαγὼν ἐκ νεκρῶν τὸν 
ποιμένα τῶν προβάτων τὸν μέγαν ἐν αἵματι διαθήκης αἰωνίου, 
τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν, 2) καταρτίσαι ὑμᾶς ἐν παντὶ ἔργῳ 
ἀγαθῷ εἰς τὸ ποιῆσαι τὸ θέλημα αὐτοῦ, ποιῶν ἐν ὑμῖν τὸ 
εὐάρεστον ἐνώπιον αὐτοῦ, διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ: ᾧ ἣ δόξα εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 

2: Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἀνέχεσθε τοῦ λόγου τῆς 
παρακλήσεως: καὶ γὰρ διὰ βραχέων ἐπέστειλα ὑμῖν. 
23 Γινώσκετε τὸν ἀδελφὸν Τιμόθεον ἀπολελυμένον, μεθ᾽ οὗ, 
ἐὰν τάχιον ἔρχηται, ὄψομαι ὑμᾶς. 


2: ᾿Ασπάσασθε πάντας τοὺς ἡγουμένους ὑμῶν, καὶ πάντας 
τοὺς ἁγίους. Ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀπὸ τῆς Ἰταλίας. 


25 Ἢ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν. Ἀμήν. 


13.18 πεποίθαμεν « πειθόμεθα 13.21 τῶν αἰώνων ς [τῶν αἰώνων] 
13.21 ἔργῳ «--- 13.23 ἀδελφὸν ς ἀδελφὸν ἡμῶν 
13.21 ὑμῖν «ἡμῖν 13.25 Ἀμήν ς--- 


479 


ΠΡῸΣ ΤΙΜΌΘΕΟΝΑ 


αὖλος ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ κατ᾽ ἐπιταγὴν θεοῦ 
ΗΠ; σωτῆρος ἡμῶν, καὶ κυριόυ Ἰησοῦ χριστοῦ τῆς ἐλπίδος 
ἡμῶν, 2 Τιμοθέῳ γνησίῳ τέκνῳ ἐν πίστει: χάρις, ἔλεος, εἰρήνη 
ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν. 


ΞΚαθὼς παρεκάλεσά σε προσμεῖναι ἐν Ἐφέσῳ, 
πορευόμενος εἰς Μακεδονίαν, ἵνα παραγγείλῃς τισὶν μὴ 
ἑτεροδιδασκαλεῖν, “μηδὲ προσέχειν μύθοις καὶ γενεαλογίαις 
ἀπεράντοις, αἵτινες ζητήσεις παρέχουσιν μᾶλλον ἢ 

᾿ ,ὔ - ν᾿ ἣν ν᾿ 5 5; Ν τ - , 
οἰκονομίαν θεοῦ τὴν ἐν πίστει. " Τὸ δὲ τέλος τῆς παραγγελίας 
ἐστὶν ἀγάπη ἐκ καθαρᾶς καρδίας καὶ συνειδήσεως ἀγαθῆς καὶ 
πίστεως ἀνυποκρίτου: “ ὧν τινες ἀστοχήσαντες ἐξετράπησαν 

3 , 7 , 3 Ψ ἂν 
εἰς ματαιολογίαν, θέλοντες εἶναι νομοδιδάσκαλοι, μὴ 
νοοῦντες μήτε ἃ λέγουσιν, μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται. 
ὃ Οἴδαμεν δὲ ὅτι καλὸς ὁ νόμος, ἐάν τις αὐτῷ νομίμως χρῆται, 
9 εἰδὼς τοῦτο, ὅτι δικαίῳ νόμος οὐ κεῖται, ἀνόμοις δὲ καὶ 
ἀνυποτάκτοις, ἀσεβέσιν καὶ ἁμαρτωλοῖς, ἀνοσίοις καὶ 

πατραλῴαις [[ βεβήλοις, 'πατρολῴαις καὶ 'μητρολῴαις, ἀνδροφόνοις, 
μητραλῴαις͵ 1.90; ς ; ᾽ Ξ , 

πόρνοις, ἀρσενοκοίταις, ἀνδραποδισταῖς, ψεύσταις, 

ἐπιόρκοις, καὶ εἴ τι ἕτερον τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ 


1 


ἀντίκειται, ᾿᾿ κατὰ τὸ εὐαγγέλιον τῆς δόξης τοῦ μακαρίου 


θεοῦ, ὃ ἐπιστεύθην ἐγώ. 


12 Καὶ χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώσαντί με χριστῷ Ἰησοῦ τῷ 
κυρίῳ ἡμῶν, ὅτι πιστόν με ἡγήσατο, θέμενος εἰς διακονίαν, 
ι3τὸν πρότερον ὄντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν- 
ἀλλὰ ἠλεήθην, ὅτι ἀγνοῶν ἐποίησα ἐν ἀπιστίᾳ" 
14 ὑπερεπλεόνασεν δὲ ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν μετὰ πίστεως 
καὶ ἀγάπης τῆς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. ᾿" Πιστὸς ὁ λόγος καὶ πάσης 
ἀποδοχῆς ἄξιος, ὅτι χριστὸς Ἰησοῦς ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον 
ἁμαρτωλοὺς σῶσαι, ὧν πρῶτός εἰμι ἐγώ: ᾿ὅ ἀλλὰ διὰ τοῦτο 


1.1 Ἰησοῦ χριστοῦ κατ᾽ « χριστοῦ 1.2 ἡμῶν καὶ « καὶ 

Ἰησοῦ κατ᾽ 14 ζητήσεις « ἐκζητήσεις 
1.1 κυριόυ Ἰησοῦ χριστοῦ «ὁ χριστοῦ 1.12 Καὶ ς-- 

Ἰησοῦ 1.13 τὸν «τὸ 


480 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΑ 


3 ᾿ - ἐ 3 Ά, , μὰ ΓΑ ὃ ΄“ Ν Ν 
ἠλεήθην, ἵνα ἐν ἐμοὶ πρώτῳ ἐνδείξηται Ἰησοῦς χριστὸς τὴν 
πᾶσαν μακροθυμίαν, πρὸς ὑποτύπωσιν τῶν μελλόντων 

, ΕΣ "Ὁ φπν ᾿ ΙΝ ἊΨ 17 ΄- Ν ΩΝ ἊΝ 
πιστεύειν ἐπ᾽ αὐτῷ εἰς ζωὴν αἰώνιον. “Τῷ δὲ βασιλεῖ τῶν 
αἰώνων, ἀφθάρτῳ, ἀοράτῳ, μόνῳ σοφῶ θεῷ, τιμὴ καὶ δόξα εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 

18 ,ὔ, ἣ ,ὔ , , ἢ 

Ταύτην τὴν παραγγελίαν παρατίθεμαί σοι, τέκνον 
Τιμόθεε, κατὰ τὰς προαγούσας ἐπὶ σὲ προφητείας, ἵνα 
στρατεύῃ ἐν αὐταῖς τὴν καλὴν στρατείαν, ᾿" ἔχων πίστιν καὶ 
ἀγαθὴν συνείδησιν, ἥν τινες ἀπωσάμενοι περὶ τὴν πίστιν 
ἐναυάγησαν: ΖΦ ὧν ἐστιν Ὑμέναιος καὶ ᾿Αλέξανδρος, οὺς 
παρέδωκα τῷ Σατανᾷ, ἵνα παιδευθῶσιν μὴ βλασφημεῖν. 


2 Παρακαλῶ οὖν πρῶτον πάντων ποιεῖσθαι δεήσεις, 
προσευχάς, ἐντεύξεις, εὐχαριστίας, ὑπὲρ πάντων 
ἀνθρώπων: 2ὑπὲρ βασιλέων καὶ πάντων τῶν ἐν ὑπεροχῇ 
ὄντων, ἵνα ἤρεμον καὶ ἡσύχιον βίον διάγωμεν ἐν πάσῃ 
εὐσεβείᾳ καὶ σεμνότητι. τοῦτο γὰρ καλὸν καὶ ἀπόδεκτον 
ἐνώπιον τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ, ὃς πάντας ἀνθρώπους θέλει 
σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν. “ Εἷς γὰρ θεός, εἷς 
καὶ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος χριστὸς Ἰησοῦς, 
6 ὃ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων, τὸ μαρτύριον καιροῖς 
ἰδίοις, 7 εἰς ὃ ἐτέθην ἐγὼ κῆρυξ καὶ ἀπόστολος: ἀλήθειαν λέγω 
ἐν χριστῷ, οὐ ψεύδομαι: διδάσκαλος ἐθνῶν ἐν πίστει καὶ 
ἀληθείᾳ. 

ὃ Βούλομαι οὖν προσεύχεσθαι τοὺς ἄνδρας ἐν παντὶ τόπῳ, 
ἐπαίροντας ὁσίους χεῖρας, χωρὶς ὀργῆς καὶ διαλογισμοῦ. 
“Ὡσαύτως καὶ τὰς γυναῖκας ἐν καταστολῇ κοσμίῳ, μετὰ 
αἰδοῦς καὶ σωφροσύνης, κοσμεῖν ἑαυτάς, μὴ ἐν πλέγμασιν, ἢ 
χρυσῷ, ἢ μαργαρίταις, ἢ ἱματισμῷ πολυτελεῖ, 1" ἀλλ᾽ ὃ πρέπει 
γυναιξὶν ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν, δι᾽ ἔργων ἀγαθῶν. 
ἩΤυνὴ ἐν ἡσυχίᾳ μανθανέτω ἐν πάσῃ ὑποταγῇ. 12 Γυναικὶ δὲ 
διδάσκειν οὐκ ἐπιτρέπω, οὐδὲ αὐθεντεῖν ἀνδρός, ἀλλ᾽ εἶναι ἐν 
Ι 


ἡσυχίᾳ. 15. Αδὰμ γὰρ πρῶτος ἐπλάσθη, εἶτα Εὔα: "καὶ ᾿Αδὰμ 


1.16 Ἰησοῦς χριστὸς τὴν πᾶσαν « 2.9 καὶ τὰς γυναῖκας ἐν « [καὶ] 
χριστὸς Ἰησοῦς τὴν ἅπασαν γυναῖκας ἐν 

1.17 σοφῶ ς-- 2.9 ἢἤἢχρυσῷ « καὶ χρυσίῳ 

2.3 γὰρ-ε-- 2.12 Γυναικὶ δὲ διδάσκειν Φ 

2.7 ἐνχριστῷ ς-- Διδάσκειν δὲ γυναικὶ 


481 


1.17 - 2.14 


2.15 - 3.16 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΑ 


οὐκ ἠπατήθη, ἣ δὲ γυνὴ ἀπατηθεῖσα ἐν παραβάσει γέγονεν: 
15 σωθήσεται δὲ διὰ τῆς τεκνογονίας, ἐὰν μείνωσιν ἐν πίστει 
καὶ ἀγάπῃ καὶ ἁγιασμῷ μετὰ σωφροσύνης. 


Ρ' Πιστὸς ὁ λόγος: εἴ τις ἐπισκοπῆς ὀρέγεται, καλοῦ ἔργου 
ἐπιθυμεῖ. 2Δεῖ οὖν τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίληπτον εἶναι, μιᾶς 
γυναικὸς ἄνδρα, νηφάλεον, σώφρονα, κόσμιον, φιλόξενον, 
διδακτικόν - ὁ μὴ πάροινον, μὴ πλήκτην, μὴ αἰσχροκερδῆ, ἀλλ᾽ 
ἐπιεικῆ, ἄμαχον, ἀφιλάργυρον: τοῦ ἰδίου οἴκου καλῶς 
προϊστάμενον, τέκνα ἔχοντα ἐν ὑποταγῇ μετὰ πάσης 
σεμνότητος. "Εἰ δέ τις τοῦ ἰδίου οἴκου προστῆναι οὐκ οἶδεν, 
- Υ᾽ , ἄς, το ἣ; 6 ν᾿ , -ἤ μι 
πῶς ἐκκλησίας θεοῦ ἐπιμελήσεται; “ Μὴ νεόφυτον, ἵνα μὴ 
Ν 2 ,ὔ 2 , - , Ἴ “ χ 4 ἃ Ν 
τυφωθεὶς εἰς κρίμα ἐμπέσῃ τοῦ διαβόλου. ΄Δεῖ δὲ αὐτὸν καὶ 
μαρτυρίαν καλὴν ἔχειν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν, ἵνα μὴ εἰς ὀνειδισμὸν 
ἐμπέσῃ καὶ παγίδα τοῦ διαβόλου. ὁ Διακόνους ὡσαύτως 
σεμνούς, μὴ διλόγους, μὴ οἴνῳ πολλῷ προσέχοντας, μὴ 
αἰσχροκερδεῖς, “ ἔχοντας τὸ μυστήριον τῆς πίστεως ἐν καθαρᾷ 
, 10 Ν κω χ , - 3 
συνειδήσει. ᾿" Καὶ οὗτοι δὲ δοκιμαζέσθωσαν πρῶτον, εἶτα 
διακονείτωσαν, ἀνέγκλητοι ὄντες. [ἰ Γυναῖκας ὡσαύτως 
σεμνάς, μὴ διαβόλους, νηφαλέους, πιστὰς ἐν πᾶσιν. 
12 Διάκονοι ἔστωσαν μιᾶς γυναικὸς ἄνδρες, τέκνων καλῶς 
προϊστάμενοι καὶ τῶν ἰδίων οἴκων. 5 Οἱ γὰρ καλῶς 
διακονήσαντες βαθμὸν ἑαυτοῖς καλὸν περιποιοῦνται, καὶ 
πολλὴν παρρησίαν ἐν πίστει τῇ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. 


1 Ταῦτά σοι γράφω, ἐλπίζων ἐλθεῖν πρὸς σὲ τάχιον : ᾽" ἐὰν 


δὲ βραδύνω, ἵνα εἰδῇς πῶς δεῖ ἐν οἴκῳ θεοῦ ἀναστρέφεσθαι, 
ἥτις ἐστὶν ἐκκλησία θεοῦ ζῶντος, στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς 
ἀληθείας. 16 Καὶ ὁμολογουμένως μέγα ἐστὶν τὸ τῆς εὐσεβείας 
μυστήριον: θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν πνεύματι, 
ὥφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, 
ἀνελήφθη ἐν δόξῃ. 


2.14 ἀπατηθεῖσα « ἐξαπατηθεῖσα 3.11 νηφαλέους «νηφαλίους 
3.2 ἀνεπίληπτον ς ἀνεπίλημπτον 3.14 τάχιον « ἐν τάχει 

3.2 νηφάλεον «νηφάλιον 3.16 θεὸς « ὃς 

3.3 μὴ αἰσχροκερδῆ ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 3.16 ἀνελήφθη « ἀνελήμφθη 
3.7 αὐτὸν -ς-- 


482 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΑ 


4 Τὸ δὲ πνεῦμα ῥητῶς λέγει, ὅτι ἐν ὑστέροις καιροῖς 
ἀποστήσονταί τινες τῆς πίστεως, προσέχοντες πνεύμασιν 
πλάνοις καὶ διδασκαλίαις δαιμονίων, Ζὲἐν ὑποκρίσει 
ψευδολόγων, κεκαυτηριασμένων τὴν ἰδίαν συνείδησιν, 
3 κωλυόντων γαμεῖν, ἀπέχεσθαι βρωμάτων, ἃ ὁ θεὸς ἔκτισεν εἰς 
μετάληψιν μετὰ εὐχαριστίας τοῖς πιστοῖς καὶ ἐπεγνωκόσιν τὴν 
ἀλήθειαν. Ὅτι πᾶν κτίσμα θεοῦ καλόν, καὶ οὐδὲν 
ἀπόβλητον, μετὰ εὐχαριστίας λαμβανόμενον: " ἁγιάζεται γὰρ 
διὰ λόγου θεοῦ καὶ ἐντεύξεως. 


ὁ Ταῦτα ὑποτιθέμενος τοῖς ἀδελφοῖς καλὸς ἔσῃ διάκονος 
Ἰησοῦ χριστοῦ, ἐντρεφόμενος τοῖς λόγοις τῆς πίστεως, καὶ τῆς 
καλῆς διδασκαλίας ἣ παρηκολούθηκας. ἡ Τοὺς δὲ βεβήλους 
καὶ γραώδεις μύθους παραιτοῦ. Γύμναζε δὲ σεαυτὸν πρὸς 
εὐσέβειαν: δἣ γὰρ σωματικὴ γυμνασία πρὸς ὀλίγον ἐστὶν 
ὠφέλιμος: ἣ δὲ εὐσέβεια πρὸς πάντα ὠφέλιμός ἐστιν, 
ἐπαγγελίαν ἔχουσα ζωῆς τῆς νῦν καὶ τῆς μελλούσης. " Πιστὸς ὁ 
λόγος καὶ πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος. Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ 
κοπιῶμεν καὶ ὀνειδιζόμεθα, ὅτι ἠλπίκαμεν ἐπὶ θεῷ ζῶντι, ὅς 
ἐστιν σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν. 
Ἡ Παράγγελλε ταῦτα καὶ δίδασκε. ᾽2 Μηδείς σοὺ τῆς νεότητος 
καταφρονείτω, ἀλλὰ τύπος γίνου τῶν πιστῶν ἐν λόγῳ, ἐν 
ἀναστροφῇ, ἐν ἀγάπῃ, ἐν πνεύματι, ἐν πίστει, ἐν ἁγνείᾳ. 
13 Ἕως ἔρχομαι, πρόσεχε τῇ ἀναγνώσει, τῇ παρακλήσει, τῇ 
διδασκαλίᾳ. “Μὴ ἀμέλει τοῦ ἐν σοὶ χαρίσματος, ὃ ἐδόθη σοι 
διὰ προφητείας μετὰ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τοῦ πρεσβυτερίου. 
15 Τοῦτα μελέτα, ἐν τούτοις ἴσθι, ἵνα σου ἣ προκοπὴ φανερὰ ἦ 
ἐν πᾶσιν. 16 Ἔπεχε σεαυτῷ καὶ τῇ διδασκαλίᾳ. Ἐπίμενε 
αὐτοῖς: τοῦτο γὰρ ποιῶν καὶ σεαυτὸν σώσεις καὶ τοὺς 
ἀκούοντάς σου. 


4.2. κεκαυτηριασμένων 4.10 καὶ κοπιῶμεν καὶ ὀνειδιζόμεθα Ὁ 
κεκαυστηριασμένων κοπιῶμεν καὶ ἀγωνιζόμεθα 

4.3 μετάληψιν Φ μετάλημψιν 4.12 πνεύματι ἐν «--- 

46 Ἰησοῦ χριστοῦ «χριστοῦ Ἰησοῦ 4.15 ἐν πᾶσιν «πᾶσιν 


483 


4.1 - 4.16 


5.1 - 5.22 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΑ 


5 Πρεσβυτέρῳ μὴ ἐπιπλήξῃς, ἀλλὰ παρακάλει ὡς πατέρα- 
νεωτέρους, ὡς ἀδελφούς: Ζπρεσβυτέρας, ὡς μητέρας: 
νεωτέρας, ὡς ἀδελφάς, ἐν πάσῃ ἁγνείᾳ. ὁ Χήρας τίμα τὰς ὄντως 
χήρας. ΤΕἰ δέ τις χήρα τέκνα ἢ ἔκγονα ἔχει, μανθανέτωσαν 
πρῶτον τὸν ἴδιον οἰκον εὐσεβεῖν, καὶ ἀμοιβὰς ἀποδιδόναι τοῖς 
προγόνοις: τοῦτο γάρ ἐστιν ἀπόδεκτον ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. " Ἢ 
δὲ ὄντως χήρα καὶ μεμονωμένη ἤλπικεν ἐπὶ τόν θεόν, καὶ 
προσμένει ταῖς δεήσεσιν καὶ ταῖς προσευχαῖς νυκτὸς καὶ 
ἡμέρας. 5 Ἢ δὲ σπαταλῶσα, ζῶσα τέθνηκεν. 7 Καὶ ταῦτα 
τ -“ὔ 3 , 5 8 Ἷ , σι ΠΣ Ν 
παράγγελλε, ἵνα ἀνεπίληπτοι ὠσιν. “ἡ Εἰ δέ τις τῶν ἰδίων καὶ 
μάλιστα τῶν οἰκείων οὐ προνοεῖ, τὴν πίστιν ἤρνηται, καὶ ἔστιν 
᾿ , , 9 , , Ν "Ὁ, 2. “κ᾿ 
ἀπίστου χείρων. ᾿Χήρα καταλεγέσθω μὴ ἔλαττον ἐτῶν 


10 ἐν ἔργοις καλοῖς 


ἑξήκοντα, γεγονυῖα ἑνὸς ἀνδρὸς γυνή, 
μαρτυρουμένη, εἰ ἐτεκνοτρόφησεν, εἰ ἐξενοδόχησεν, εἰ ἁγίων 
πόδας ἔνιψεν, εἰ θλιβομένοις ἐπήρκεσεν, εἰ παντὶ ἔργῳ ἀγαθῷ 
ἐπηκολούθησεν. [ἰ Νεωτέρας δὲ χήρας παραιτοῦ- ὅταν γὰρ 
καταστρηνιάσωσιν τοῦ χριστοῦ, γαμεῖν θέλουσιν, ᾿Ζἔχουσαι 
κρίμα, ὅτι τὴν πρώτην πίστιν ἠθέτησαν. [5 Ἅμα δὲ καὶ ἀργαὶ 
μανθάνουσιν, περιερχόμεναι τὰς οἰκίας, οὐ μόνον δὲ ἀργαί, 
ἀλλὰ καὶ φλύαροι καὶ περίεργοι, λαλοῦσαι τὰ μὴ δέοντα. 
Ι᾿ Βρύλομαι οὖν νεωτέρας γαμεῖν, τεκνογονεῖν, οἰκοδεσποτεῖν, 
μηδεμίαν ἀφορμὴν διδόναι τῷ ἀντικειμένῳ λοιδορίας χάριν. 
Ἰ5Ἤδῃ γάρ τινες ἐξετράπησαν ὀπίσω τοῦ Σατανᾶ. ᾿“ Εἴ τις 
πιστὸς ἢ πιστὴ ἔχει χήρας, ἐπαρκείτω αὐταῖς, καὶ μὴ βαρείσθω 
ἡ ἐκκλησία, ἵνα ταῖς ὄντως χήραις ἐπαρκέσῃ. 

'Οὶ καλῶς προεστῶτες πρεσβύτεροι διπλῆς τιμῆς 
ἀξιούσθωσαν, μάλιστα οἱ κοπιῶντες ἐν λόγῳ καὶ διδασκαλίᾳ. 
18 Λέγει γὰρ ἣ γραφή, Βοῦν ἀλοῶντα οὐ φιμώσεις: καί, Ἄξιος ὁ 
ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ. '" Κατὰ πρεσβυτέρου κατηγορίαν 
μὴ παραδέχου, ἐκτὸς εἰ μὴ ἐπὶ δύο ἢ τριῶν μαρτύρων. 29 Τοὺς 
ἁμαρτάνοντας ἐνώπιον πάντων ἔλεγχε, ἵνα καὶ οἱ λοιποὶ φόβον 
ἔχωσιν. 2: Διαμαρτύρομαι ἐνώπιον τοῦ θεοῦ καὶ κυρίου Ἰησοῦ 
χριστοῦ καὶ τῶν ἐκλεκτῶν ἀγγέλων, ἵνα ταῦτα φυλάξῃς χωρὶς 
προκρίματος, μηδὲν ποιῶν κατὰ πρόσκλησιν. 2) Χεῖρας ταχέως 


5.5 τόνες-- 5.21 κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ 
5.7 ἀγκνεπίληπτοι Φ ἀνεπίλημπτοι Ἰησοῦ 

5.8 τῶν οἰκείων « οἰκείων 5.21 πρόσκλησιν φ«πρόσκλισιν 

5.16 πιστὸς ἢ «--- 


484 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΑ 


ἥρν τιν δὲ Ν , ς ,ὔ 5 ,ὔ Ν 
μηδενὶ ἐπιτίθει, μηδὲ κοινώνει ἁμαρτίαις ἀλλοτρίαις σεαυτὸν 
ἁγνὸν τήρει. 25 Μηκέτι ὑδροπότει, ἀλλ᾽ οἴνῳ ὀλίγῳ χρῶ, διὰ 
τὸν στόμαχον σοῦ καὶ τὰς πυκνάς σοῦ ἀσθενείας. 23) Τινῶν 
ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσιν, προάγουσαι εἰς κρίσιν: 

Ν ᾿ς ᾿ς αν βεὶ ΄. ἱ ἀρ ε , ᾿ Ν ΚΝ, Ἂν 
τισὶν δὲ καὶ ἐπακολουθοῦσιν. “ Ὡσαύτως καὶ τὰ καλὰ ἔργα 
, δὰ ,ὔ Α Ἃ. 5} "᾿ “ ΕΣ , 
πρόδηλα ἐστίν καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα κρυβῆναι οὐ δύνανται. 


6 Ὅσοι εἰσὶν ὑπὸ ζυγὸν δοῦλοι, τοὺς ἰδίους δεσπότας πάσης 
τιμῆς ἀξίους ἡγείσθωσαν, ἵνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ καὶ ἣ 
διδασκαλία βλασφημῆται. 2Οἱ δὲ πιστοὺς ἔχοντες δεσπότας 
Ν ,» - “ν ,ὔ Ε Ε Ν -» 

μὴ καταφρονείτωσαν, ὅτι ἀδελφοί εἰσιν: ἀλλὰ μᾶλλον 
δουλευέτωσαν, ὅτι πιστοί εἰσιν καὶ ἀγαπητοὶ οἱ τῆς εὐεργεσίας 
ϑ' ᾽" ΄- , Ά ’, 
ἀντιλαμβανόμενοι. Ταῦτα δίδασκε καὶ παρακάλει. 


ἐ ", ε “ Ἅ, Ν , ς , 

Εἴ τις ἑτεροδιδασκαλεῖ, καὶ μὴ προσέρχεται ὑγιαίνουσιν 
λόγοις, τοῖς τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, καὶ τῇ κατ᾽ 
9. , ,ὔ 4 , Ν Ψ' ’, ᾿ Ἂ 
εὐσέβειαν διδασκαλίᾳ, “ τετύφωται, μηδὲν ἐπιστάμενος, ἀλλὰ 
νοσῶν περὶ ζητήσεις καὶ λογομαχίας, ἐξ ὧν γίνεται φθόνος, 
ἔρις, βλασφημίαι, ὑπόνοιαι πονηραί, "διαπαρατριβαὶ 
διεφθαρμένων ἀνθρώπων τὸν νοῦν, καὶ ἀπεστερημένων τῆς 
ἀληθείας, νομιζόντων πορισμὸν εἶναι τὴν εὐσέβειαν. 
᾿ἈΑφίστασο ἀπὸ τῶν τοιούτων. 5 Ἔστιν δὲ πορισμὸς μέγας ἣ 
εὐσέβεια μετὰ αὐταρκείας: 7 οὐδὲν γὰρ εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν 
, - « Ἂ ἃ- ἡ “- 8» ,3 
κόσμον, δῆλον ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνάμεθα: “ἔχοντες δὲ 
διατροφὰς καὶ σκεπάσματα τούτοις ἀρκεσθησόμεθα. “Οἱ δὲ 
βουλόμενοι πλουτεῖν ἐμπίπτουσιν εἰς πειρασμὸν καὶ παγίδα 
καὶ ἐπιθυμίας πολλὰς ἀνοήτους καὶ βλαβεράς, αἵτινες 

Ν ἧς 5 , ᾿ "᾽ Ὑ. Ε εἶ 
βυθίζουσιν τοὺς ἀνθρώπους εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν. 
10 :Ῥίζα γὰρ πάντων τῶν κακῶν ἐστιν ἣ φιλαργυρία. ἧς τινες 
ὀρεγόμενοι ἀπεπλανήθησαν ἀπὸ τῆς πίστεως, καὶ ἑαυτοὺς 
περιέπειραν ὀδύναις πολλαῖς. 

Σὺ δέ, ὦ ἄνθρωπε τοῦ θεοῦ, ταῦτα φεῦγε: δίωκε δὲ 
δικαιοσύνην, εὐσέβειαν, πίστιν, ἀγάπην, ὑπομονήν, πρᾳότητα. 
12 " , Ν λὸὲ , -π - , Ω λ “- “- 

᾿Αγωνίζου τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς πίστεως, ἐπιλαβοῦ τῆς 
αἰωνίου ζωῆς, εἰς ἣν ἐκλήθης, καὶ ὡμολόγησας τὴν καλὴν 


5.223 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 6.5 ἈἈβφίστασο ἀπὸ τῶν τοιούτων «--- 
5.23 σοὺ καὶ « καὶ 6. δῆλον «-- 
5.25 καλὰ ἔργα πρόδηλα ἐστίν « ἔργα 6.11 τοῦ «ς--- 

τὰ καλὰ πρόδηλα 6.11 πρᾳότητα «πραῦπαθίαν 


485 


5.23 - 6.12 


6.13 - 6.21 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΑ 


ὁμολογίαν ἐνώπιον πολλῶν μαρτύρων. ὁ Παραγγέλλω σοι 
ἐνώπιον τοῦ θεοῦ τοῦ ζωοποιοῦντος τὰ πάντα, καὶ χριστοῦ 
Ἰησοῦ τοῦ μαρτυρήσαντος ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου τὴν καλὴν 
ὁμολογίαν, '“᾿τηρῆσαί σε τὴν ἐντολὴν ἄσπιλον, ἀνεπίληπτον, 
μέχρι τῆς ἐπιφανείας τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, ᾿" ἣν 
καιροῖς ἰδίοις δείξει ὁ μακάριος καὶ μόνος δυνάστης, ὁ 
βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, καὶ κύριος τῶν κυριευόντων, ᾿ ὁ 
μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον, ὃν εἶδεν οὐδεὶς 
ἀνθρώπων, οὐδὲ ἰδεῖν δύναται: ᾧ τιμὴ καὶ κράτος αἰώνιον. 
Ἀμήν. 

ἸΤοῖς πλουσίοις ἐν τῷ νῦν αἰῶνι παράγγελλε, μὴ 
ὑψηλοφρονεῖν, μηδὲ ἠλπικέναι ἐπὶ πλούτου ἀδηλότητι, ἀλλ᾽ 
ἐν τῷ θεῷ τῷ ζῶντι, τῷ παρέχοντι ἡμῖν πάντα πλουσίως εἰς 
ἀπόλαυσιν: 18 ἀγαθοεργεῖν, πλουτεῖν ἐν ἔργοις καλοῖς, 
εὐμεταδότους εἶναι, κοινωνικούς, 1 ἀποθησαυρίζοντας 
ἑαυτοῖς θεμέλιον καλὸν εἰς τὸ μέλλον, ἵνα ἐπιλάβωνται τῆς 
αἰωνιόυ ζωῆς. 

20: Τιμόθεε, τὴν παραθήκην φύλαξον, ἐκτρεπόμενος τὰς 
βεβήλους κενοφωνίας καὶ ἀντιθέσεις τῆς ψευδωνύμου 
γνώσεως: δ᾽ ἥν τινες ἐπαγγελλόμενοι περὶ τὴν πίστιν 
ἠστόχησαν. 


Ἡ χάρις μετὰ σοῦ. Ἀμήν. 


6.13 σοι «[σοἱ] 6.17 ἐν τῷ θεῷ τῷ ζῶντι ς ἐπὶ θεῷ 
6.13 ζωοποιοῦντος Φ ζῳογονοῦντος 6.19 αἰωνιόυ ς ὄντως 
6.14 ἀνεπίληπτον ς ἀνεπίλημπτον 6.21 μετὰ σοῦ. Ἀμήν. « μεθ᾽ ὑμῶν. 


486 


ΠΡῸΣ ΤΙΜΌΘΕΟΝ Β 


Π᾿ ἀπόστολος Ἰησοῦ χριστοῦ διὰ θελήματος θεοῦ, 
κατ᾽ ἐπαγγελίαν ζωῆς τῆς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, 2 Τιμοθέῳ 
ἀγαπητῷ τέκνῳ: χάρις, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ 
χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν. 

3 Χάριν ἔχω τῷ θεῷ, ᾧ λατρεύω ἀπὸ προγόνων ἐν καθαρᾷ 
συνειδήσει, ὡς ἀδιάλειπτον ἔχω τὴν περὶ σοῦ μνείαν ἐν ταῖς 
δεήσεσίν μου νυκτὸς καὶ ἡμέρας, ἐπιποθῶν σε ἰδεῖν, 
μεμνημένος σου τῶν δακρύων, ἵνα χαρᾶς πληρωθῶ, 
ὑπόμνησιν λαμβάνων τῆς ἐν σοὶ ἀνυποκρίτου πίστεως, ἥτις 
ἐνῴκησεν πρῶτον ἐν τῇ μάμμῃ σου Λωΐδι καὶ τῇ μητρί σου 
Εὐνίκῃ, πέπεισμαι δὲ ὅτι καὶ ἐν σοί. Δι’ ἣν αἰτίαν 
ἀναμιμνήσκω σε ἀναζωπυρεῖν τὸ χάρισμα τοῦ θεοῦ, ὅ ἐστιν ἐν 
σοὶ διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν μου. Οὐ γὰρ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ 
θεὸς πνεῦμα δειλίας, ἀλλὰ δυνάμεως καὶ ἀγάπης καὶ 
σωφρονισμοῦ. ὃ Μὴ οὖν ἐπαισχυνθῇς τὸ μαρτύριον τοῦ κυρίου 
ἡμῶν, μηδὲ ἐμὲ τὸν δέσμιον αὐτοῦ: ἀλλὰ συγκακοπάθησον τῷ 
“τοῦ σώσαντος ἡμᾶς καὶ 
καλέσαντος κλήσει ἁγίᾳ, οὐ κατὰ τὰ ἔργα ἡμῶν, ἀλλὰ κατ᾽ 


εὐαγγελίῳ κατὰ δύναμιν θεοῦ, 


ἰδίαν πρόθεσιν καὶ χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν ἐν χριστῷ Ἰησοῦ 
πρὸ χρόνων αἰωνίων, '"φανερωθεῖσαν δὲ νῦν διὰ τῆς 
ἐπιφανείας τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, καταργήσαντος 
μὲν τὸν θάνατον, φωτίσαντος δὲ ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν διὰ τοῦ 
εὐαγγελίου, [' εἰς ὃ ἐτέθην ἐγὼ κῆρυξ καὶ ἀπόστολος καὶ 
διδάσκαλος ἐθνῶν. 12Δι᾿ ἣν αἰτίαν καὶ ταῦτα πάσχω, ἀλλ᾽ οὐκ 
ἐπαισχύνομαι: οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα, καὶ πέπεισμαι ὅτι 
δυνατός ἐστιν τὴν παραθήκην μου φυλάξαι εἰς ἐκείνην τὴν 
ἡμέραν. 35 Ὑποτύπωσιν ἔχε ὑγιαινόντων λόγων ὧν παρ᾽ ἐμοῦ 
ἤκουσας, ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ τῇ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ. ᾿" Τὴν 
καλὴν παραθήκην φύλαξον διὰ πνεύματος ἁγίου τοῦ 
ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν. 


1.1. Ἰησοῦ χριστοῦ «χριστοῦ Ἰησοῦ 1.10 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 
1.5 δλαμβάνων « λαβὼν 1.11 ἐθνῶν ς--- 
19 κατ᾽ «κατὰ 


487 


1.15 - 2.17 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β 


15, - ἂν, Ω , , , Ἔν “,} ,ὕ 

Οἶδας τοῦτο, ὅτι ἀπεστράφησάν με πάντες οἱ ἐν τῇ Ἀσίᾳ, 
ἊΝ Ω ,ὕ ΕΣ. , 16 ᾽ “᾿ ε , - 
ὧν ἐστιν Φύγελος καὶ Ἑρμογένης. ᾿ὁ Δῴη ἔλεος ὁ κύριος τῷ 
᾿ὈὈνησιφόρου οἴκῳ: ὅτι πολλάκις με ἀνέψυξεν, καὶ τὴν ἅλυσίν 
μου οὐκ ἐπαισχύνθη, 17ἀλλὰ γενόμενος ἐν Ῥώμῃ, 
σπουδαιότερον ἐζήτησέν με καὶ εὗρεν --- ὃ δῴη αὐτῷ ὁ κύριος 
εὑρεῖν ἔλεος παρὰ κυρίου ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ --- καὶ ὅσα ἐν 
Ἐφέσῳ διηκόνησεν, βέλτιον σὺ γινώσκεις. 


Σὺ οὖν, τέκνον μου, ἐνδυναμοῦ ἐν τῇ χάριτι τῇ ἐν χριστῷ 

Ἰησοῦ. 2 Καὶ ἃ ἤκουσας παρ᾽ ἐμοῦ διὰ πολλῶν μαρτύρων, 
ταῦτα παράθου πιστοῖς ἀνθρώποις, οἵτινες ἱκανοὶ ἔσονται καὶ 
ἑτέρους διδάξαι. Σὺ οὖν κακοπάθησον ὡς καλὸς στρατιώτης 
Ἰησοῦ χριστοῦ. ᾿ Οὐδεὶς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ 
βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ. " Ἐὰν δὲ 
καὶ ἀθλῇ τις, οὐ στεφανοῦται ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. “ Τὸν 
κοπιῶντα γεωργὸν δεῖ πρῶτον τῶν καρπῶν μεταλαμβάνειν. 
ΤΝόει ἃ λέγω: δῴη γάρ σοι ὁ κύριος σύνεσιν ἐν πᾶσιν. 
ὃ μνημόνευε Ἰησοῦν χριστὸν ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν, ἐκ 


95ἐν ᾧ κακοπαθῶ 


σπέρματος Δαυίδ, κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου" 
μέχρι δεσμῶν, ὡς κακοῦργος: ἀλλ᾽ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ οὐ 
δέδεται. 15 Διὰ τοῦτο πάντα ὑπομένω διὰ τοὺς ἐκλεκτούς, ἵνα 
καὶ αὐτοὶ σωτηρίας τύχωσιν τῆς ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, μετὰ δόξης 
αἰωνίου. ᾿[ Πιστὸς ὁ λόγος: εἰ γὰρ συναπεθάνομεν, καὶ 
συζήσομεν: ᾿Ζεἰ ὑπομένομεν, καὶ συμβασιλεύσομεν- εἰ 
ἀρνούμεθα, κἀκεῖνος ἀρνήσεται ἡμᾶς: "εἰ ἀπιστοῦμεν, 
ἐκεῖνος πιστὸς μένει: ἀρνήσασθαι ἑαυτὸν οὐ δύναται. 


Ταῦτα ὑπομίμνησκε, διαμαρτυρόμενος ἐνώπιον τοῦ 
κυρίου μὴ λογομαχεῖν εἰς οὐδὲν χρήσιμον, ἐπὶ καταστροφῇ τῶν 
ἀκουόντων. ᾿᾿ Σπούδασον σεαυτὸν δόκιμον παραστῆσαι τῷ 
θεῷ, ἐργάτην ἀνεπαίσχυντον, ὀρθοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς 
ἀληθείας. ᾿"ὁ Τὰς δὲ βεβήλους κενοφωνίας περιΐστασο- ἐπὶ 
πλεῖον γὰρ προκόψουσιν ἀσεβείας, ἴ7 καὶ ὁ λόγος αὐτῶν ὡς 
γάγγραινα νομὴν ἕξει: ὧν ἐστὶν Ὑμέναιος καὶ Φιλητός: 


1.17 σπουδαιότερον ς« σπουδαίως 2.9 ἀλλ᾽ «ἀλλὰ 

2.3 Σὺ οὖν κακοπάθησον 9 2.12 ἀρνούμεθα « ἀρνησόμεθα 
Συγκακοπάθησον 2.13 ἑαυτὸν 4 γὰρ ἑαυτὸν 

2.3 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 2.14 κυρίου « θεοῦ 

2.7 ἃ λέγω δῴη «ὃ λέγω δώσει 2.14 εἰς ς ἐπ᾿ 


488 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΒ 


ΤΠ ὦ “. ἧς 3 , 3 , [ς . 
οἵτινες περὶ τὴν ἀλήθειαν ἠστόχησαν, λέγοντες τὴν 
ἀνάστασιν ἤδη γεγονέναι, καὶ ἀνατρέπουσιν τήν τινων πίστιν. 
19 Ὃ μέντοι στερεὸς θεμέλιος τοῦ θεοῦ ἕστηκεν, ἔχων τὴν 
σφραγῖδα ταύτην, Ἔγνω κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ, καί, 
᾿Αποστήτω ἀπὸ ἀδικίας πᾶς ὁ ὀνομάζων τὸ ὄνομα κυρίου. 
20 Ἐν μεγάλῃ δὲ οἰκίᾳ οὐκ ἔστιν μόνον σκεύη χρυσᾶ καὶ 
ἀργυρᾶ, ἀλλὰ καὶ ξύλινα καὶ ὀστράκινα, καὶ ἃ μὲν εἰς τιμήν, ἃ 
δὲ εἰς ἀτιμίαν. 2: Ἐὰν οὖν τις ἐκκαθάρῃ ἑαυτὸν ἀπὸ τούτων, 
ἔσται σκεῦος εἰς τιμήν, ἡγιασμένον, καὶ εὔχρηστον τῷ 
δεσπότῃ, εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἡτοιμασμένον. 2 Τὰς δὲ 
νεωτερικὰς ἐπιθυμίας φεῦγε: δίωκε δὲ δικαιοσύνην, πίστιν, 
ἀγάπην, εἰρήνην, μετὰ τῶν ἐπικαλουμένων τὸν κύριον ἐκ 
“- , 23 Ν Ν ν 'ς 3, ,ὔ , 
καθαρᾶς καρδίας. “Τὰς δὲ μωρὰς καὶ ἀπαιδεύτους ζητήσεις 
παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι γεννῶσιν μάχας. 2' Δοῦλον δὲ κυρίου οὐ 
δεῖ μάχεσθαι, ἀλλ᾽ ἤπιον εἶναι πρὸς πάντας, διδακτικόν, 
ἀνεξίκακον, έν πρᾳότητι παιδεύοντα τοὺς 
ἀντιδιατιθεμένους: μήποτε δῷ αὐτοῖς ὁ θεὸς μετάνοιαν εἰς 
ΕΡΕΤ ς Ε ,’ 26 νι 3 ᾿ ΕΣ Γρ - , 
ἐπίγνωσιν ἀληθείας, 2 καὶ ἀνανήψωσιν ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου 
παγίδος, ἐζωγρημένοι ὑπ᾽ αὐτοῦ εἰς τὸ ἐκείνου θέλημα. 


3 Τοῦτο δὲ γίνωσκε, ὅτι ἐν ἐσχάταις ἡμέραις ἐνστήσονται 
καιροὶ χαλεποί. 2 Ἔσονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι φίλαυτοι, 
φιλάργυροι, ἀλαζόνες, ὑπερήφανοι, βλάσφημοι, γονεῦσιν 
ἀπειθεῖς, ἀχάριστοι, ἀνόσιοι, ὁ ἄστοργοι, ἄσπονδοι, διάβολοι, 
ἀκρατεῖς, ἀνήμεροι, ἀφιλάγαθοι, προδόται, προπετεῖς, 
᾿ , - ἄἰς ,ὔ 5 "ἢ 
τετυφωμένοι, φιλήδονοι μᾶλλον ἢ φιλόθεοι, "ἔχοντες 
μόρφωσιν εὐσεβείας, τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς ἠρνημένοι- καὶ 
τούτους ἀποτρέπου. “ Ἐκ τούτων γάρ εἰσιν οἱ ἐνδύνοντες εἰς 
τὰς οἰκίας, καὶ αἰχμαλωτεύοντες γυναικάρια σεσωρευμένα 
ἁμαρτίαις, ἀγόμενα ἐπιθυμίαις ποικίλαις, Ἷπάντοτε 
τ΄ Α , Ε ἐξ ,ὔ “Ν᾽ , 2 -“ 
μανθάνοντα, καὶ μηδέποτε εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν 
δυνάμενα. ὃ Ὃν τρόπον δὲ Ἰαννῆς καὶ Ἰαμβρῆς ἀντέστησαν 
Μωῦσῇ, οὕτως καὶ οὗτοι ἀνθίστανται τῇ ἀληθείᾳ, ἄνθρωποι 


᾽ 


κατεφθαρμένοι τὸν νοῦν, ἀδόκιμοι περὶ τὴν πίστιν. 2 Ἀλλ᾽ οὐ 


2.18 τὴν ἀνάστασιν « [τὴν] 2.25 δῷ «δώῃ 
ἀνάστασιν 3.6 αἰχμαλωτεύοντες ὁ 

2.21 καὶ «-- αἰχμαλωτίζοντες 

2.24 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 3.8 Μωῦσῇ «Μωϊσεῖ 


2.25 πρᾳότητι «πραὔτητι 


489 


2.18 - 3.9 


3.10 - 4.8 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝΒ 


προκόψουσιν ἐπὶ πλεῖον ἣ γὰρ ἄνοια αὐτῶν ἔκδηλος ἔσται 
πᾶσιν, ὡς καὶ ἣ ἐκείνων ἐγένετο. ᾿᾿ Σὺ δὲ παρηκολούθηκάς μου 
τῇ διδασκαλίᾳ, τῇ ἀγωγῇ, τῇ προθέσει, τῇ πίστει, τῇ 
μακροθυμίᾳ, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπομονῇ, 1 τοῖς διωγμοῖς, τοῖς 
παθήμασιν, οἷά μοι ἐγένετο ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, ἐν Ἰκονίῳ, ἐν 
Λύστροις, οἵους διωγμοὺς ὑπήνεγκα: καὶ ἐκ πάντων με 
ἐρρύσατο ὁ κύριος. 12 Καὶ πάντες δὲ οἱ θέλοντες εὐσεβῶς ζῇν 
ἐν χριστῷ Ἰησοῦ διωχθήσονται. 5 Πονηροὶ δὲ ἄνθρωποι καὶ 
γόητες προκόψουσιν ἐπὶ τὸ χεῖρον, πλανῶντες καὶ πλανώμενοι. 
ἸΑΣὺ δὲ μένε ἐν οἷς ἔμαθες καὶ ἐπιστώθης, εἰδὼς παρὰ τίνος 
ἔμαθες, 15 καὶ ὅτι ἀπὸ βρέφους τὰ ἱερὰ γράμματα οἶδας, τὰ 
δυνάμενά σε σοφίσαι εἰς σωτηρίαν διὰ πίστεως τῆς ἐν χριστῷ 
Ἰησοῦ. 'Πᾶσα γραφὴ θεόπνευστος καὶ ὠφέλιμος πρὸς 
διδασκαλίαν, πρὸς ἔλεγχον, πρὸς ἐπανόρθωσιν, πρὸς παιδείαν 
τὴν ἐν δικαιοσύνῃ: [ἵνα ἄρτιος ἦ ὁ τοῦ θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς 
πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρτισμένος. 


Διαμαρτύρομαι οὖν ἐγὼ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ, καὶ τοῦ κυρίου 

Ἰησοῦ χριστοῦ, τοῦ μέλλοντος κρίνειν ζῶντας καὶ 
νεκρούς, κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, 
Ζκήρυξον τὸν λόγον, ἐπίστηθι εὐκαίρως, ἀκαίρως, ἔλεγξον, 
ἐπιτίμησον, παρακάλεσον, ἐν πάσῃ μακροθυμίᾳ καὶ διδαχῇ. 
35 Ἔσται γὰρ καιρὸς ὅτε τῆς ὑγιαινούσης διδασκαλίας οὐκ 
ἀνέξονται, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τὰς ἰδίας ἑαυτοῖς 
ἐπισωρεύσουσιν διδασκάλους, κνηθόμενοι τὴν ἀκοήν “ καὶ 
ἀπὸ μὲν τῆς ἀληθείας τὴν ἀκοὴν ἀποστρέψουσιν, ἐπὶ δὲ τοὺς 
μύθους ἐκτραπήσονται. "Σὺ δὲ νῆφε ἐν πᾶσιν, κακοπάθησον, 
ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διακονίαν σου 
πληροφόρησον. ὅ Ἐγὼ γὰρ ἤδη σπένδομαι, καὶ ὁ καιρὸς τῆς 
ἐμῆς ἀναλύσεως ἐφέστηκεν. Τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν 
ἠγώνισμαι, τὸν δρόμον τετέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα: 
ὃ λοιπόν, ἀπόκειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν 
ἀποδώσει μοι ὁ κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής οὐ 


3.10 παρηκολούθηκάς ς χριστοῦ Ἰησοῦ 
παρηκολούθησάς 4.1 κατὰ «καὶ 

3.14 τίνος « τίνων 4.3 ἐπιθυμίας τὰς ἰδίας « ἰδίας 

3.15 τὰ ἱερὰ « [τὰ] ἱερὰ ἐπιθυμίας 

3.16 ἔλεγχον « ἐλεγμόν 4.6 ἐμῆς ἀναλύσεως ὁ ἀναλύσεώς 

4.1 οὖν ἐγὼ «--- μου 

4.1 τοῦ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ 4.7 ἀγῶνα τὸν καλὸν ς καλὸν ἀγῶνα 


490 


ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β 


μόνον δὲ ἐμοί, ἀλλὰ καὶ πάσιν τοῖς ἠγαπηκόσιν τὴν ἐπιφάνειαν 
αὐτοῦ. 

“Σπούδασον ἐλθεῖν πρός με ταχέως: [" Δημᾶς γάρ με 
ἐγκατέλιπεν, ἀγαπήσας τὸν νῦν αἰῶνα, καὶ ἐπορεύθη εἰς 
Θεσσαλονίκην - Κρήσκης εἰς Γαλατίαν, Τίτος εἰς Δαλματίαν. 
Ἡ Λουκᾶς ἐστὶν μόνος μετ᾽ ἐμοῦ. Μάρκον ἀναλαβὼν ἄγε μετὰ 
σεαυτοῦ. ἔστιν γάρ μοι εὔχρηστος εἰς διακονίαν. 12 Τυχικὸν δὲ 
ἀπέστειλα εἰς Ἔφεσον. 1" Τὸν ᾿φελόνην᾽ ὃν ἀπέλιπον ἐν 
Τρῳάδι παρὰ Κάρπῳ, ἐρχόμενος φέρε, καὶ τὰ βιβλία, μάλιστα 
τὰς μεμβράνας. "᾿Αλέξανδρος ὁ χαλκεὺς πολλά μοι κακὰ 
ἐνεδείξατο: ἀποδῴη αὐτῷ ὁ κύριος κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ 1" ὃν 
καὶ σὺ φυλάσσου, λίαν γὰρ ἀνθέστηκεν τοῖς ἡμετέροις λόγοις. 
16 Ἐν τῇ πρώτῃ μου ἀπολογίᾳ οὐδείς μοι συμπαρεγένετο, ἀλλὰ 
πάντες με ἐγκατέλιπον: μὴ αὐτοῖς λογισθείη. [7 Ὃ δὲ κύριός 
μοι παρέστη, καὶ ἐνεδυνάμωσέν με, ἵνα δι᾽ ἐμοῦ τὸ κήρυγμα 
πληροφορηθῇ, καὶ ἀκούσῃ πάντα τὰ ἔθνη: καὶ ἐρρύσθην ἐκ 
στόματος λέοντος. ὃ Καὶ ῥύσεταί με ὁ κύριος ἀπὸ παντὸς 
ἔργου πονηροῦ, καὶ σώσει εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν 
ἐπουράνιον ᾧ ἣ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 

ἸϑἌσπασαι Πρίσκαν καὶ Ἀκύλαν, καὶ τὸν Ὀνησιφόρου 
οἶκον. 29 Ἔραστος ἔμεινεν ἐν Κορίνθῳ. Τρόφιμον δὲ ἀπέλιπον 
ἐν Μιλήτῳ ἀσθενοῦντα. 2) Σπούδασον πρὸ χειμῶνος ἐλθεῖν. 
᾿Ἀσσπάζεταί σε Εὔβουλος, καὶ Πούδης, καὶ Λῖνος, καὶ Κλαυδία, 
καὶ οἱ ἀδελφοὶ πάντες. 


22 Ὁ κύριος Ἰησοῦς χριστὸς μετὰ τοῦ πνεύματός σου. Ἡ 
χάρις μεθ᾽ ὑμῶν. Ἀμήν. 


4.13 φελόνην « φαιλόνην 4.17 ἀκούσῃ « ἀκούσωσιν 
4.14 ἀποδῴη « ἀποδώσει 4.18 Καὶ ῥύσεταί ς« Ῥύσεταί 
4.15 ἀνθέστηκεν « ἀντέστη 4.22 Ἰησοῦς χριστὸς «--- 
4.16 συμπαρεγένετο Φ παρεγένετο 4.22 Ἀμήν ς--- 


491 


4.9 - 4.22 


φαιλόνην 


ΠΡΟΣ ΤΙΤῸΝ 


1 δοῦλος θεοῦ, ἀπόστολος δὲ Ἰησοῦ χριστοῦ, κατὰ 

πίστιν ἐκλεκτῶν θεοῦ καὶ ἐπίγνωσιν ἀληθείας τῆς κατ᾽ 
εὐσέβειαν, 2 ἐπ᾽ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου, ἣν ἐπηγγείλατο ὁ 
ἀψευδὴς θεὸς πρὸ χρόνων αἰωνίων, ὁ ἐφανέρωσεν δὲ καιροῖς 
ἰδίοις τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν κηρύγματι ὃ ἐπιστεύθην ἐγὼ κατ᾽ 
ἐπιταγὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ, “Τίτῳ γνησίῳ τέκνῳ κατὰ 
κοινὴν πίστιν- χάρις, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρός, καὶ 
κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν. 


"Τούτου χάριν κατέλιπόν σε ἐν Κρήτῃ, ἵνα τὰ λείποντα 
ἐπιδιορθώσῃ, καὶ καταστήσῃς κατὰ πόλιν πρεσβυτέρους, ὡς 
ἐγώ σοι διεταξάμην - “ εἴ τίς ἐστιν ἀνέγκλητος, μιᾶς γυναικὸς 
ἀνήρ, τέκνα ἔχων πιστά, μὴ ἐν κατηγορίᾳ ἀσωτίας ἢ 
ἀνυπότακτα. 7Δεῖ γὰρ τὸν ἐπίσκοπον ἀνέγκλητον εἶναι, ὡς 
θεοῦ οἰκονόμον: μὴ αὐθάδη, μὴ ὀργίλον, μὴ πάροινον, μὴ 
πλήκτην, μὴ αἰσχροκερδῆ, ὃ ἀλλὰ φιλόξενον, φιλάγαθον, 
σώφρονα, δίκαιον, ὅσιον, ἐγκρατῆ, “ ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν 
διδαχὴν πιστοῦ λόγου, ἵνα δυνατὸς ἡ καὶ παρακαλεῖν ἐν τῇ 
διδασκαλίᾳ τῇ ὑγιαινούσῃ, καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν. 


10 Εἰσὶν γὰρ πολλοὶ καὶ ἀνυπότακτοι, ματαιολόγοι καὶ 
φρεναπόται, μάλιστα οἱ ἐκ περιτομῆς, ᾿' οὺς δεῖ ἐπιστομίζειν: 
οἵτινες ὅλους οἴκους ἀνατρέπουσιν, διδάσκοντες ἃ μὴ δεῖ, 
αἰσχροῦ κέρδους χάριν. ᾿2 Εἶπέν τις ἐξ αὐτῶν, ἴδιος αὐτῶν 
προφήτης, Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γαστέρες ἀργαί. 
13 μαρτυρία αὕτη ἐστὶν ἀληθής. Δι’ ἣν αἰτίαν ἔλεγχε αὐτοὺς 
ἀποτόμως, ἵνα ὑγιαίνωσιν ἐν τῇ πίστει, “μὴ προσέχοντες 
Ἰουδαϊκοῖς μύθοις, καὶ ἐντολαῖς ἀνθρώπων ἀποστρεφομένων 
τὴν ἀλήθειαν. ὃ Πάντα μὲν καθαρὰ τοῖς καθαροῖς: τοῖς δὲ 
μεμιασμένοις καὶ ἀπίστοις οὐδὲν καθαρόν. ἀλλὰ μεμίανται 
αὐτῶν καὶ ὁ νοῦς καὶ ἣ συνείδησις. θεὸν ὁμολογοῦσιν 


1.4 ἔλεος εἰρήνη « καὶ εἰρήνη ἀνυπότακτοι 

1.4 κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ «ὁ χριστοῦ 1.10 περιτομῆς « τῆς περιτομῆς 
Ἰησοῦ 1.15 μὲν ς-- 

1.5 κατέλιπόν ς ἀπέλιπόν 1.15 μεμιασμένοις « μεμιαμμένοις 

1.10 καὶ ἀνυπότακτοι « [καὶ] 


492 


ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 


εἰδέναι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνοῦνται, βδελυκτοὶ ὄντες καὶ 
ἀπειθεῖς καὶ πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἀδόκιμοι. 


2 Σὺ δὲ λάλει ἃ πρέπει τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ: 
Σπρεσβύτας 'νηφαλέους᾽ εἶναι, σεμνούς, σώφρονας, 
ὑγιαίνοντας τῇ πίστει, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπομονῇ ᾿πρεσβύτιδας 
ὡσαύτως ἐν καταστήματι ἱεροπρεπεῖς, μὴ διαβόλους, μὴ οἴνῳ 
πολλῷ δεδουλωμένας, καλοδιδασκάλους, “ἵνα σωφρονίζωσιν 
τὰς νέας φιλάνδρους εἶναι, φιλοτέκνους, "σώφρονας, ἁγνάς, 
οἰκουρούς ἀγαθάς, ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα 
μὴ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ βλασφημῆται: “τοὺς νεωτέρους ὡσαύτως 
παρακάλει σωφρονεῖν: ΄περὶ πάντα σεαυτὸν παρεχόμενος 
τύπον καλῶν ἔργων, ἐν τῇ διδασκαλίᾳ ἀδιαφθορίαν, 
σεμνότητα, ἀφθαρσίαν, ὃ λόγον ὑγιῆ, ἀκατάγνωστον, ἵνα ὁ ἐξ 
ἐναντίας ἐντραπῇ, μηδὲν ἔχων περὶ ἡμῶν λέγειν φαῦλον. 
ὁΔούλους ἰδίοις δεσπόταις ὑποτάσσεσθαι, ἐν πᾶσιν 
εὐαρέστους εἶναι, μὴ ἀντιλέγοντας, ᾿᾿" μὴ νοσφιζομένους, 
ἀλλὰ πίστιν πᾶσαν ἐνδεικνυμένους ἀγαθήν, ἵνα τὴν 
διδασκαλίαν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ κοσμῶσιν ἐν πᾶσιν. 
Ἡ Ἐπεφάνηῃ γὰρ ἣ χάρις τοῦ θεοῦ ἣ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις, 
ἸΖπαιδεύουσα ἡμᾶς ἵνα, ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέβειαν καὶ τὰς 
κοσμικὰς ἐπιθυμίας, σωφρόνως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς 
ζήσωμεν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, 1" προσδεχόμενοι τὴν μακαρίαν 
ἐλπίδα καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ 
σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ, “ὃς ἔδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, 
ἵνα λυτρώσηται ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀνομίας, καὶ καθαρίσῃ ἑαυτῷ 
λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔργων. 

1’5 Ταῦτα λάλει, καὶ παρακάλει, καὶ ἔλεγχε μετὰ πάσης 
ἐπιταγῆς. Μηδείς σου περιφρονείτω. 


Ὑπομίμνησκε αὐτοὺς ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις 
2 ὑποτάσσεσθαι, πειθαρχεῖν, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν 
ἑτοίμους εἶναι, μηδένα βλασφημεῖν, ἀμάχους εἶναι, 
ἐπιεικεῖς, πᾶσαν ἐνδεικνυμένους πρᾳότητα πρὸς πάντας 


2.2 νηφαλέους «νηφαλίους 2.10 πίστιν πᾶσαν « πᾶσαν πίστιν 
2.5 οἰκουρούς « οἰκουργούς 2.10 τοῦ «τὴν τοῦ 

2.7 ἀδιαφθορίαν ς ἀφθορίαν 2.11 ἡἣ σωτήριος « σωτήριος 

2.7 ἀφθαρσίαν ς-- 3.1 καὶ -ς-- , 

2.8 περὶ ἡμῶν λέγειν « λέγειν περὶ 3.2 πρᾳότητα «πραὔτητα 


ἡμῶν 


493 


2.1 5.3.2 


νηφαλίους 


3.3 - 3.15 


ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 


ἀνθρώπους. ὁ Ἦμεν γάρ ποτε καὶ ἡμεῖς ἀνόητοι, ἀπειθεῖς, 
πλανώμενοι, δουλεύοντες ἐπιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς ποικίλαις, 
ἐν κακίᾳ καὶ φθόνῳ διάγοντες, στυγητοί, μισοῦντες ἀλλήλους. 
τνΌτε δὲ ἣ χρηστότης καὶ ἣ φιλανθρωπία ἐπεφάνη τοῦ σωτῆρος 
ἡμῶν θεοῦ, "οὐκ ἐξ ἔργων τῶν ἐν δικαιοσύνῃ ὧν ἐποιήσαμεν 
ἡμεῖς, ἀλλὰ κατὰ τὸν αὐτοῦ ἔλεον ἔσωσεν ἡμᾶς, διὰ λουτροῦ 


δρῦ 


παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινώσεως πνεύματος ἁγίου, 
ἐξέχεεν ἐφ᾽ ἡμᾶς πλουσίως, διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ τοῦ σωτῆρος 
ἡμῶν, ἵνα δικαιωθέντες τῇ ἐκείνου χάριτι, κληρονόμοι 

’, [ΓΜ] ’,’ - ἤ , 8 Ν ε , Ν Ν 
γενώμεθα κατ᾽ ἐλπίδα ζωῆς αἰωνίου. ὃ Πιστὸς ὁ λόγος, καὶ περὶ 

,ὔ ,ὔ Ψ ΄- .-« ,ὔ ΄- 

τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσιν καλῶν 
ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες θεῷ. Ταῦτά ἐστιν τὰ καλὰ 
καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις: “μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ 
γενεαλογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιΐστασο- εἰσὶν 
γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι. [5 Αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν 
καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, [" εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ 
τοιοῦτος, καὶ ἁμαρτάνει, ὧν αὐτοκατάκριτος. 


ἸΖύρταν πέμψω Ἀρτεμᾶν πρός σε ἢ Τυχικόν, σπούδασον 
ἐλθεῖν πρός με εἰς Νικόπολιν - ἐκεῖ γὰρ κέκρικα παραχειμάσαι. 
13 - Ν Ν χ ν ’, , -“ὔ 

Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ Ἀπολλὼ σπουδαίως πρόπεμψον, ἵνα 

Ν ᾽ “ ᾿ 14 Ἂ Ν Ἂ ἈΠ} Ζ 
μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. “Μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι 
καλῶν ἔργων προΐστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ 
ὦσιν ἄκαρποι. 


'δ ᾿Ασπάζονταί σε οἱ μετ᾽ ἐμοῦ πάντες. Ἄσπασαι τοὺς 
φιλοῦντας ἡμᾶς ἐν πίστει. 


Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν. Ἀμήν. 


3.5 ὧν ἃ 3.8 τὰ--- 
3.5 τὸν αὐτοῦ ἔλεον « τὸ αὐτοῦ ἔλεος 3.13 Ἀπολλὼ ς Ἀπολλῶν 
3.7 γενώμεθα «γενηθῶμεν 3.15 Ἀμήν ς--- 


494 


ΠΡῸΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ 


αὖλος δέσμιος χριστοῦ Ἰησοῦ, καὶ Τιμόθεος ὁ ἀδελφός, 
Φιλήμονι τῷ ἀγαπητῷ καὶ συνεργῷ ἡμῶν, 2 καὶ Ἀπφίᾳ τῇ 
ἀγαπητῇ, καὶ Ἀρχίππῳ τῷ συστρατιώτῃ ἡμῶν, καὶ τῇ κατ᾽ 
οἶκόν σου ἐκκλησίᾳ. ὁ χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς 
ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ. 

Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου, πάντοτε μνείαν σοῦ ποιούμενος 
ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου, “ἀκούων σου τὴν ἀγάπην, καὶ τὴν 
πίστιν ἣν ἔχεις πρὸς τὸν κύριον Ἰησοῦν καὶ εἰς πάντας τοὺς 
ἁγίους, “ὅπως ἣ κοινωνία τῆς πίστεώς σου ἐνεργὴς γένηται ἐν 
ἐπιγνώσει παντὸς ἀγαθοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν εἰς χριστὸν Ἰησοῦν. 
Τ Χάριν γὰρ ἔχομεν πολλὴν καὶ παράκλησιν ἐπὶ τῇ ἀγάπῃ σου, 
ὅτι τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων ἀναπέπαυται διὰ σοῦ, ἀδελφέ. 

8 Ν Ν 2 σι ’, μὴ ς ’ Ν 

Διὸ πολλὴν ἐν χριστῷ παρρησίαν ἔχων ἐπιτάσσειν σοι τὸ 
ἀνῆκον, “ διὰ τὴν ἀγάπην μᾶλλον παρακαλῶ, τοιοῦτος ὼἢν ὡς 
Παῦλος πρεσβύτης, νυνὶ δὲ καὶ δέσμιος Ἰησοῦ χριστοῦ. 
Ἰθ Παρακαλῶ σε περὶ τοῦ ἐμοῦ τέκνου, ὃν ἐγέννησα ἐν τοῖς 
δεσμοῖς μου, Ὀνήσιμον, [᾿ τόν ποτέ σοι ἄχρηστον, νυνὶ δὲ σοὶ 
καὶ ἐμοὶ εὔχρηστον, ὅν ἀνέπεμψα- 'Ζ2 σὺ δὲ αὐτόν, τοῦτ᾽ ἔστιν 

ν ἥ ν ᾿ “- 13 «ἡ 2 ν 2 , »Ἶ 
τὰ ἐμὰ σπλάγχνα, προσλαβοῦ- “ὃν ἐγὼ ἐβουλόμην πρὸς 
ἐμαυτὸν κατέχειν, ἵνα ὑπὲρ σοῦ διακονῇ μοι ἐν τοῖς δεσμοῖς 
τοῦ εὐαγγελίου '“χωρὶς δὲ τῆς σῆς γνώμης οὐδὲν ἠθέλησα 
ποιῆσαι, ἵνα μὴ ὡς κατὰ ἀνάγκην τὸ ἀγαθόν σου ἢ, ἀλλὰ κατὰ 
ἑκούσιον. 15 Τάχα γὰρ διὰ τοῦτο ἐχωρίσθη πρὸς ὥραν, ἵνα 
αἰώνιον αὐτὸν ἀπέχῃς᾽ ᾿΄ οὐκέτι ὡς δοῦλον, ἀλλ᾽ ὑπὲρ δοῦλον, 
Ψ'' Ν 3 , ’, ἐὰ ,ὔ Ψ Ἂν ΄- δ “Ὁ 
ἀδελφὸν ἀγαπητόν, μάλιστα ἐμοΐ, πόσῳ δὲ μᾶλλον σοὶ καὶ ἐν 
σαρκὶ καὶ ἐν κυρίῳ. 7 Εἰ οὖν με ἔχεις κοινωνόν, προσλαβοῦ 

3... ἃ ε ε ᾿ 18 2 , ἃ Ἂν Ἔ ἂν, ὧς , - Η Ἂ 
αὐτὸν ὡς ἐμέ. ᾿δ Εἰ δέ τι ἠδίκησέν σε ἢ ὀφείλει, τοῦτο ἐμοὶ 
2 , 19 ,,.Δ ΄- "Ὁ Ἄν" ἀπν ῶν Φ Ν τ κι , -“ὔ 
ἐλλόγει- ᾿"ἐγὼ Παῦλος ἔγραψα τῇ ἐμῇ χειρί, ἐγὼ ἀποτίσω: ἵνα 

Ἂ, , .«“ Ν , , 20 ὅπ. 18 , 
μὴ λέγω σοι ὅτι καὶ σεαυτόν μοι προσοφείλεις. ““Ναΐ, ἀδελφέ, 


1.2 ἀγαπητῇ « ἀδελφῇ 1.11 δὲ σοὶ « δὲ [καὶ] σοὶ 
16 Ἰησοῦν ς-- 1.12 σὺ δὲ «ὁ σοι 
1.7 Χάριν γὰρ ἔχομεν πολλὴν « 1.12 προσλαβοῦ «ε--- 
χαρὰν γὰρ πολλὴν ἔσχον 1.13 διακονῇ μοι «μοι διακονῇ 
1.9 Ἰησοῦ χριστοῦ « χριστοῦ Ἰησοῦ 1.18 ἐλλόγει ς ἐλλόγα 
1.10 μου ς--- 


495 


1.21 - 1.25 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ 


ἐγώ σου ὀναίμην ἐν κυρίῳ: ἀνάπαυσόν μου τὰ σπλάγχνα ἐν 
κυρίῳ. 2: Πεποιθὼς τῇ ὑπακοῇ σου ἔγραψά σοι, εἰδὼς ὅτι καὶ 
ὑπὲρ ὃ λέγω ποιήσεις. 2. Ἅμα δὲ καὶ ἑτοίμαζέ μοι ξενίαν - 
ἐλπίζω γὰρ ὅτι διὰ τῶν προσευχῶν ὑμῶν χαρισθήσομαι ὑμῖν. 

235 Ασπάζονταί σε Ἐπαφρᾶς ὁ συναιχμάλωτός μου ἐν 
χριστῷ Ἰησοῦ, “Μᾶρκος, Ἀρίσταρχος, Δημᾶς, Λουκᾶς, οἱ 
συνεργοί μου. 

25 Ἢ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ χριστοῦ μετὰ τοῦ 
πνεύματος ὑμῶν. Ἀμήν. 


1.20 σπλάγχνα ἐν κυρίῳ ὁ σπλάγχνα 1.23 Ἀσπάζονταί ς Ἀσπάζεταί 
ἐν χριστῷ 1.25 ἡμῶν ς--- 
1.21 δεὰ 1.25 Ἀμήν ς-- 


496 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


5.Α ποκάλυψις Ἰησοῦ χριστοῦ, ἣν ἔδωκεν αὐτῷ ὁ θεὸς 
δεῖξαι τοῖς δούλοις αὐτοῦ, ἃ δεῖ γενέσθαι ἐν τάχει, καὶ 
ἐσήμανεν ἀποστείλας διὰ τοῦ ἀγγέλου αὐτοῦ τῷ δούλῳ αὐτοῦ 
Ἰωάννῃ, ὃς ἐμαρτύρησεν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ τὴν 
μαρτυρίαν Ἰησοῦ χριστοῦ, ὅσα “εἶδεν. Μακάριος ὁ Τ εἶδεν καὶ ἅτινα 
ἀναγινώσκων, καὶ οἱ ἀκούοντες τοὺς λόγους τῆς προφητείας χρὴ γενέσθαι Ξ 
καὶ τηροῦντες τὰ ἐν αὐτῇ γεγραμμένα ὁ γὰρ καιρὸς ἐγγύς. ἘΣ τ 
1 Ἰωάννης ταῖς ἑπτὰ ἐκκλησίαις ταῖς ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ- χάρις 
ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ “θεοῦ ὁ ὼν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος: καὶ -- 
ἀπὸ τῶν ἑπτὰ πνευμάτων ᾿ἅ᾽ ἐνώπιον τοῦ θρόνου αὐτοῦ "καὶ ἅ ἐστιν 
ἀπὸ Ἰησοῦ χριστοῦ, ὁ μάρτυς ὁ πιστός, ὁ πρωτότοκος τῶν 
νεκρῶν, καὶ ὁ ἄρχων τῶν βασιλέων τῆς γῆς. Τῷ ᾿ἀγαπῶντι᾽ ἀγαπήσαντι 
ἡμᾶς, καὶ λούσαντι ἡμᾶς ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἐν τῷ αἵματι 
αὐτοῦ “ καὶ ἐποίησεν ἡμᾶς βασιλείαν, ἱερεῖς τῷ θεῷ καὶ πατρὶ 
αὐτοῦ - αὐτῷ ἣ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 
᾿Αμήν. 7 Ἰδού, ἔρχεται μετὰ τῶν νεφελῶν, καὶ ὄψεται αὐτὸν 
πᾶς ὀφθαλμός, καὶ οἵτινες αὐτὸν ἐξεκέντησαν : καὶ κόψονται 
ἐπ᾽ αὐτὸν πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. Ναί, ἀμήν. 
ὃ Ἐγώ εἰμι τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ, λέγει κύριος ὁ θεός, ὁ ὼν καὶ 
ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος, ὁ παντοκράτωρ. 
9 Ἐγὼ Ἰωάννης, ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν καὶ ᾿κοινωνὸς᾽ ἐν τῇ συγκοινωνὸς 
θλίψει καὶ βασιλείᾳ καὶ ὑπομονῇ ἐν χριστῷ Ἰησοῦ, ἐγενόμην 
ἐν τῇ νήσῳ τῇ καλουμένῃ Πάτμῳ, διὰ τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ 
διὰ τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ χριστοῦ. 5 Ἐγενόμην ἐν πνεύματι ἐν 
τῇ κυριακῇ ἡμέρᾳ: καὶ ἤκουσα φωνὴν ὀπίσω μου μεγάλην ὡς 
σάλπιγγος, ᾿' λεγούσης, Ὃ βλέπεις γράψον εἰς βιβλίον, καὶ 
πέμψον ταῖς ἑπτὰ ἐκκλησίαις, εἰς Ἔφεσον, καὶ εἰς Σμύρναν, 
καὶ εἰς Πέργαμον, καὶ εἰς Θυάτειρα, καὶ εἰς Σάρδεις, καὶ εἰς 
Φιλαδέλφειαν, καὶ εἰς Λαοδίκειαν. 12 Καὶ ᾿ἐκεῖ ἐπέστρεψα -- 


1.4 θεοῦ «ε-- 1.9 διὰ τὴν « τὴν 
1.5 δλούσαντι ἡμᾶς ἀπὸ « λύσαντι 1.9 χριστοῦ «-- 
ἡμᾶς ἐκ 1.10 φωνὴν ὀπίσω μου « ὀπίσω μου 
1.6 τῶν αἰώνων « [τῶν αἰώνων] φωνὴν 
1.9 κοινωνὸς ὁ συγκοινωνὸς 1.12 ἐκεῖ ς-- 
1.9 χριστῷ ς--- 


497 


1.13 - 2.6 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


βλέπειν τὴν φωνὴν ἥτις ἐλάλει μετ᾽ ἐμοῦ. Καὶ ἐπιστρέψας 

εἶδον ἑπτὰ λυχνίας χρυσᾶς, 1" καὶ ἐν μέσῳ τῶν ἑπτὰ λυχνιῶν 

υἱὸν ὅμοιον ιῷ ἀνθρώπου, ἐνδεδυμένον ποδήρη, καὶ 
περιεζωσμένον πρὸς τοῖς μαστοῖς ζώνην χρυσῆν. [7 Ἢ δὲ 

ὡσεὶ ἔριον κεφαλὴ αὐτοῦ καὶ αἱ τρίχες λευκαὶ ᾿ὡς ἔριον᾽ λευκόν, ὡς χιών ’ 
καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ὡς φλὸξ πυρός: ᾿" καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ 

ὅμοιοι χαλκολιβάνῳ, ὡς ἐν καμίνῳ πεπυρωμένοι: καὶ ἣ φωνὴ 

χειρὶ αὐτοῦ αὐτοῦ ὡς φωνὴ ὑδάτων πολλῶν. 15 Καὶ ἔχων ἐν τῇ δεξιῷ, ᾿αὐτοῦ 
χειρὶ ἀστέρας ἑπτά: καὶ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ῥομφαία 
δίστομος ὀξεῖα ἐκπορευομένη. καὶ ἣ ὄψις αὐτοῦ, ὡς ὁ ἥλιος 

φαίνει ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ. [7 Καὶ ὅτε εἶδον αὐτόν, ἔπεσα πρὸς 


δεξιὰν αὐτοῦ. 


Ε ᾿. ᾿ 3 ὡς Ὁ , ν Γ 3) ᾿Ἔ Ν Γ Ἂς, ᾿ δ Ὰ! 
ἐπέθηκεν ] Γτοὺς πόδας αὐτοῦ ὡς νεκρός: καὶ ᾿ἔθηκεν᾽ τὴν ᾿δεξιὰν αὐτοῦ 
ἐπ᾽ ἐμέ, λέγων, Μὴ φοβοῦ ἐγώ εἰμι ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος, 


χεῖρα 
1δ καὶ ὁ ζῶν, καὶ ἐγενόμην νεκρός, καὶ ἰδού, ζῶν εἰμὶ εἰς τοὺς 

κλεῖδος αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν : καὶ ἔχω τὰς ᾿κλεῖς᾽ τοῦ θανάτου καὶ 
τοῦ “Αδου. ᾿᾿ Γράψον οὖν ἃ εἶδες, καὶ ἅ εἰσιν, καὶ ἃ μέλλει 
γίνεσθαι μετὰ ταῦτα: 2 τὸ μυστήριον τῶν ἑπτὰ ἀστέρων ὧν 

εἶδες ἐπὶ τῆς δεξιᾶς μου, καὶ τὰς ἑπτὰ λυχνίας τὰς χρυσᾶς. Οἱ 

ἑπτὰ ἀστέρες ἄγγελοι τῶν ἑπτὰ ἐκκλησιῶν εἰσίν καὶ αἱ 


ἑπτὰ λυχνίαι ἃς λχυχνίαι αἱ ἑπτὰ ἑπτὰ ἐκκλησίαι εἰσίν. 
εἶδες 


Ἴ Τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Ἐφέσῳ ἐκκλησίας γράψον, 

Τάδε λέγει ὃ κρατῶν τοὺς ἑπτὰ ἀστέρας ἐν τῇ δεξιᾷ 
αὐτοῦ, ὁ περιπατῶν ἐν μέσῳ τῶν ἑπτὰ λυχνιῶν τῶν χρυσῶν 
2οἶδα τὰ ἔργα σου, καὶ τὸν κόπον σου, καὶ τὴν ὑπομονήν σου, 
καὶ ὅτι οὐ δύνῃ βαστάσαι κακούς, καὶ ἐπείρασας τοὺς 
λέγοντας ἑαυτοὺς ἀποστόλους εἶναι καὶ οὐκ εἰσίν, καὶ εὗρες 

ἐβάστασας καὶ ΕΝ αι 3 ᾿ Γε πιὸ Οὐ πῶ ἢ Ἴ ΜΝ 
ἐποβόνην διαὶ αὐτοὺς ψευδεῖς, ὁ καὶ “ὑπομονὴν ἔχεις καὶ ἐβάστασας᾽ διὰ τὸ 
Ἀλλ᾽ ὄνομά μου καὶ οὐκ ἐκοπίασας. 1 ᾿ Ἀλλὰ ἔχω κατὰ σοῦ, ὅτι τὴν 
ἀγάπην σου τὴν πρώτην ἀφῆκας. “Μνημόνευε οὖν πόθεν 

ἐκπέπτωκας πέπτωκας, καὶ μετανόησον, καὶ τὰ πρῶτα ἔργα ποίησον εἰ δὲ 
μή, ἔρχομαί σοι ταχύ, καὶ κινήσω τὴν λυχνίαν σου ἐκ τοῦ 

τόπου αὐτῆς, ἐὰν μὴ μετανοήσῃς. “᾿Αλλὰ τοῦτο ἔχεις, ὅτι 


1.13 ἑπτὰ «ς-- 1.20 ὧν φοὺς 

1.13. ὑιῷ «υἱὸν 2.2 κόπον σοὺ « κόπον 

1.13. χρυσῆν ὁ χρυσᾶν 2.2 εἰναι .«-- 

1.15 πεπυρωμένοι « πεπυρωμένης 2.3 οὐκ ἐκοπίασας ο οὐ κεκοπίακες 
1.16 αὐτοῦ χειρὶ « χειρὶ αὐτοῦ 2.4 ἀφῆκας « ἀφῆκες 

1.18 ἀμήν ς-- 2.5 ταχύ «-- 

1.19 γίνεσθαι « γενέσθαι 


498 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 2.7 - 2.17 


μισεῖς τὰ ἔργα τῶν Νικολαϊτῶν, ἃ κἀγὼ μισῶ. 7 Ὃ ἔχων οὖς 
ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. Τῷ νικῶντι 
δώσω αὐτῷ φαγεῖν ἐκ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, ὅ ἐστιν ἐν τῷ -| μέσῳ τοῦ 
Ὁ ΦΑΎ Ὡς Ὡς ἷ ὃ 
ἘΣ, γῆν. ΠΟΣᾺ πε παραδείσου 
παραδείσῳ τοῦ θεοῦ μου. 


ὃ Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Σμύρνῃ ἐκκλησίας γράψον, 


Τάδε λέγει ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος, ὃς ἐγένετο νεκρὸς καὶ 
"Ὁ, θ9.ς 2 .Ψ, Ν Ν , . ν , 
ἔζησεν - “Οἷδά σου τὰ ἔργα καὶ τὴν θλίψιν καὶ τὴν πτωχείαν, 
3 ν ,ὕ Ω εὴ Ν , Ἐπ σι , 
ἀλλὰ πλούσιος εἰ: καὶ τὴν βλασφημίαν ἐκ τῶν λεγόντων «-“- 
Ἰουδαίους εἰναι ἑαυτούς, καὶ οὐκ εἰσίν, ἀλλὰ συναγωγὴ τοῦ 
Σατανᾶ. 1 Μηδὲν φοβοῦ ἃ μέλλεις 'παθεῖν -᾿ ἰδού, "δή μέλλει πάσχειν | -- 
βαλεῖν ὁ διάβολος ἐξ ὑμῶν εἰς φυλακήν, ἵνα πειρασθῆτε- καὶ 
« ἃ ΓῈ ΦᾺΣ, ἢ ’, ᾿ ν ᾿᾿ ἊΣ Ἂς δ 
ἕξετε θλίψιν ᾿ἡμερῶν᾽ δέκα. Γίνου πιστὸς ἄχρι θανάτου, καὶ ἡμέρας 
δώσω σοι τὸν στέφανον τῆς ζωῆς. [ἰ Ὃ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί 
τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. Ὁ νικῶν οὐ μὴ ἀδικηθῇ ἐκ 
τοῦ θανάτου τοῦ δευτέρου. 


12 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Περγάμῳ ἐκκλησίας γράψον, 


Τάδε λέγει ὁ ἔχων τὴν ῥομφαίαν τὴν δίστομον τὴν ὀξεῖαν - 
13 0ἶδα τὰ ἔργα σου καὶ ποῦ κατοικεῖς, ὅπου ὁ θρόνος τοῦ 
Σατανᾶ- καὶ κρατεῖς τὸ ὄνομά μου, καὶ οὐκ ἠρνήσω τὴν πίστιν 
μοῦ ἐν ταῖς ἡμέραις “ἐν αἷς Ἀντίπας ὁ μάρτυς μου, ὁ πιστός, ὃς αἷς 
ἀπεκτάνθη παρ᾽ ὑμῖν, ὅπου ὁ Σατανᾶς κατοικεῖ. 17. "Ἀλλ᾽ ἔχω Ἀλλὰ 
κατὰ σοῦ ὀλίγα, ὅτι ἔχεις ἐκεῖ κρατοῦντας τὴν διδαχὴν 
Βαλαάμ, ὃς ἐδίδαξεν τὸν Βαλὰκ βαλεῖν σκάνδαλον ἐνώπιον 
τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, ᾿καὶ φαγεῖν᾽ εἰδωλόθυτα καὶ πορνεῦσαι. φογεῖν 
Ἰδρὕτως ἔχεις καὶ σὺ κρατοῦντας τὴν διδαχὴν ᾿τῶν᾽ -- 
Νικολαϊτῶν ὁμοίως. [6 Μετανόησον "οὖν “᾿ εἰ δὲ μή, ἔρχομαί σοι -- 
ταχύ, καὶ πολεμήσω μετ᾽ αὐτῶν ἐν τῇ ῥομφαίᾳ τοῦ στόματός 
μου. “7 Ὃ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς 
ἐκκλησίαις. Τῷ νικῶντι δώσω αὐτῷ ᾿φαγεῖν᾽ τοῦ μάννα τοῦ φαγεῖν ἀπὸ 
κεκρυμμένου, καὶ δώσω αὐτῷ ψῆφον λευκήν, καὶ ἐπὶ τὴν 
ψῆφον ὄνομα καινὸν γεγραμμένον, ὃ οὐδεὶς οἶδεν εἰ μὴ ὁ 
λαμβάνων. 


27 μου-ς-- 2.13 ἐναῖς «-- 

2.9 τὰ ἔργα καὶ «--- 2.13 ὃς «μοῦ ὃς 

2.10 παθεῖν « πάσχειν 2.14 ἐδίδαξεν τὸν ς ἐδίδασκεν τῷ 
2.10 δή-ς-- 2.14 καὶ φαγεῖν ὁ φαγεῖν 

2.10 βαλεῖν « βάλλειν 2.15 τῶν « [τῶν] 

2.13 τὰ ἔργα σοὺ καὶ «--- 2.17 φαγεῖν «--- 

2.13 ἐν ταῖς « καὶ ἐν ταῖς 


499 


2.18 - 3.3 


Ἀλλὰ 


καὶ ζῇς 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


1δ Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Θυατείροις ἐκκλησίας γράψον, 


Τάδε λέγει ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ 
ὡς φλόγα πυρός, καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ ὅμοιοι χαλκολιβάνῳ- 
Ι9οἷδά σου τὰ ἔργα, καὶ τὴν ἀγάπην καὶ τὴν πίστιν καὶ τὴν 
διακονίαν καὶ τὴν ὑπομονήν σου, καὶ τὰ ἔργα σου, τὰ ἔσχατα 
πλείονα τῶν πρώτων. 29 “Ἀλλ᾽ ἔχω κατὰ σοῦ ὅτι ἀφεῖς τὴν 
γυναῖκά σοῦ Ἰεζάβελ, ἣ λέγει ἑαυτὴν προφῆτιν, καὶ διδάσκει 
καὶ πλανᾷ τοὺς ἐμοὺς δούλους πορνεῦσαι καὶ φαγεῖν 
εἰδωλόθυτα. 2: Καὶ ἔδωκα αὐτῇ χρόνον ἵνα μετανοήσῃ, καὶ οὐ 
θέλει μετανοῆσαι ἐκ τῆς πορνείας αὐτῆς. 22 Ἰδού, βάλλω 
αὐτὴν εἰς κλίνην, καὶ τοὺς μοιχεύοντας μετ᾽ αὐτῆς εἰς θλίψιν 
μεγάλην, ἐὰν μὴ μετανοήσωσιν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῆς. 2 Καὶ τὰ 
τέκνα αὐτῆς ἀποκτενῶ ἐν θανάτῳ: καὶ γνώσονται πᾶσαι αἱ 
ἐκκλησίαι ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ ἐρευνῶν νεφροὺς καὶ καρδίας: καὶ 
δώσω ὑμῖν ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα ὑμῶν. 2, Ὑμῖν δὲ λέγω, τοῖς 
λοιποῖς τοῖς ἐν Θυατείροις, ὅσοι οὐκ ἔχουσιν τὴν διδαχὴν 
ταύτην, οἵτινες οὐκ ἔγνωσαν τὰ βαθέα τοῦ Σατανᾶ, ὡς 
λέγουσιν, οὐ βάλλω ἐφ᾽ ὑμᾶς ἄλλο βάρος. 2" Πλὴν ὃ ἔχετε 
κρατήσατε, ἄχρι οὗ ἂν ἥξω. 26 Καὶ ὁ νικῶν καὶ ὁ τηρῶν ἄχρι 
τέλους τὰ ἔργα μου, δώσω αὐτῷ ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ἐθνῶν 
2] καὶ ποιμανεῖ αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ: ὡς τὰ σκεύη τὰ 
κεραμικά, συντριβήσεται: ὡς κἀγὼ εἴληφα παρὰ τοῦ πατρός 
μου: 25 καὶ δώσω αὐτῷ τὸν ἀστέρα τὸν πρωϊνόν. 2 ὁ ἔχων οὖς 
ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. 


3 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Σάρδεσιν ἐκκλησίας γράψον, 


Τάδε λέγει ὁ ἔχων τὰ ἑπτὰ πνεύματα τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς 
ἑπτὰ ἀστέρας: Οἶδά σοῦ τὰ ἔργα, ὅτι ὄνομα ἔχεις ᾿ὅτι ζῇς, καὶ 


στήριξον τ νεκρὸς εἰ. ΣΓίνου γρηγορῶν, καὶ 'στήρισον᾽ τὰ λοιπὰ ἃ 


τήρησον 


ἔμελλον - 
ἤμελλες 


γνώσῃ 


“ἔμελλες, ἀποβάλλειν: οὐ γὰρ εὕρηκά σου τὰ ἔργα 
πεπληρωμένα ἐνώπιον τοῦ θεοῦ μου. ᾿Μνημόνευε οὖν πῶς 
εἴληφας καὶ ἤκουσας, καὶ τήρει, καὶ μετανόησον. Ἐὰν οὖν μὴ 
γρηγορήσῃς, ἥξω ἐπί σε ὡς κλέπτης, καὶ οὐ μὴ "γνῷς ποίαν 


2.20 Ἀλλ᾽ ς Ἀλλὰ 2.27 συντριβήσεται ς συντρίβεται 

2.20 σοῦ Ἰεζάβελ ἣ λέγει ς Ἰεζάβελ ἣ 3.2 ἔμελλες ἀποβάλλειν 9 ἔμελλον 
λέγουσα ἀποθανεῖν 

2.23 ἐρευνῶν « ἐραυνῶν 3.3 ἐπίσε ὡς « ὡς 


2.25 ἄχρι « ὄχρι[ς] 


500 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 3.4 - 3.16 


ὥραν ἥξω ἐπί σε. 4 Ἀλλ᾽ ὀλίγα ἔχεις ὀνόματα ἐν Σάρδεσιν, ἃ 
οὐκ ἐμόλυναν τὰ ἱμάτια αὐτῶν: καὶ περιπατήσουσιν μετ᾽ ἐμοῦ 
ἐν λευκοῖς, ὅτι ἄξιοί εἰσιν. 5 Ὃ νικῶν, οὗτος περιβαλεῖται ἐν 
ἱματίοις λευκοῖς: καὶ οὐ μὴ ἐξαλείψω τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκ τῆς 
βίβλου τῆς ζωῆς, καὶ ὁμολογήσω τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ 
πατρός μοῦ, καὶ ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ. ὁ Ὁ ἔχων οὖς 
ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. 


Τ Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Φιλαδελφείᾳ ἐκκλησίας γράψον, 


Τάδε λέγει ὁ ἅγιος, ὁ ἀληθινός, ὁ ἔχων τὴν κλεῖν τοῦ ᾿Δαυίδ,, δλὰ 
ὁ ἀνοίγων καὶ οὐδεὶς κλείσει ᾿αὐτήν, εἴ μὴ ὁ ἀνοίγων -᾿ καὶ καὶ κλείων 
οὐδεὶς ἀνοίξει. ὃ Οἷδά σου τὰ ἔργα. ἰδού, δέδωκα ἐνώπιόν σου 
θύραν ἀνεῳγμένην, ἣν οὐδεὶς δύναται κλεῖσαι αὐτήν, ὅτι 
μικρὰν ἔχεις δύναμιν, καὶ ἐτήρησάς μου τὸν λόγον, καὶ οὐκ 
ἠρνήσω τὸ ὄνομά μου. “ Ἰδού, δίδωμι ἐκ τῆς συναγωγῆς τοῦ 
Σατανᾶ, τῶν λεγόντων ἑαυτοὺς Ἰουδαίους εἶναι, καὶ οὐκ εἰσίν, 
ἀλλὰ ψεύδονται: ἰδού, ποιήσω αὐτοὺς ἵνα ἥξωσιν καὶ 
προσκυνήσωσιν ἐνώπιον τῶν ποδῶν σοῦ, καὶ γνῶσιν ᾿ὅτι' ὅτι γὼ 
ἠγάπησά σε. 1 Ὅθτι ἐτήρησας τὸν λόγον τῆς ὑπομονῆς μου, 
κἀγώ σε τηρήσω ἐκ τῆς ὥρας τοῦ πειρασμοῦ, τῆς μελλούσης 
ἔρχεσθαι ἐπὶ τῆς οἰκουμένης ὅλης, πειράσαι τοὺς 
κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς. [[ Ἔρχομαι ταχύ: κράτει ὃ ἔχεις, ἵνα 
μηδεὶς λάβῃ τὸν στέφανόν σου. '2 Ὁ νικῶν, ποιήσω αὐτὸν 
στύλον ἐν τῷ ναῷ τοῦ θεοῦ μου, καὶ ἔξω οὐ μὴ ἐξέλθῃ ἔτι, καὶ 
γράψω ἐπ᾽ αὐτὸν τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ μου, καὶ τὸ ὄνομα τῆς 
πόλεως τοῦ θεοῦ μου, τῆς καινῆς Ἱερουσαλήμ, ἣ καταβαίνει 
[ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ θεοῦ μου, καὶ τὸ ὄνομά μου τὸ ἀπὸ | τὸ 


13: 


καινόν. ὁ Ὃ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς 


ἐκκλησίαις. 

᾿4 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ ἐκκλησίας γράψον, 

Τάδε λέγει ὁ ᾿Αμήν, ὁ μάρτυς ὁ πιστὸς καὶ ἀληθινός, ἣ ἀρχὴ 
τῆς κτίσεως τοῦ θεοῦ 1" Οἶδά σοῦ τὰ ἔργα, ὅτι οὔτε ψυχρὸς εἶ 
οὔτε ζεστός- ὄφελον ψυχρὸς ἧς ἢ ζεστός. ᾿6 Οὕτως ὅτι χλιαρὸς 


3.4 Ἀλλ᾽ ὀλίγα ἔχεις ς Ἀλλὰ ἔχεις 3.8 ἀνεῳγμένην 9 ἠνεῳφγμένην 
ὀλίγα 3.9 δίδωμι ς διδῶ 

3.5 οὗτος «οὕτως 3.9 ἥξωσιν καὶ προσκυνήσωσιν ὁ 

3.7, τοῦ«-- ἥξουσιν καὶ προσκυνήσουσιν 

3.7 αὐτήν εἴ μὴ ὁ ἀνοίγων « καὶ 3.9 ἠγάπησά ς ἐγὼ ἠγάπησά 
κλείων 3.12 καταβαίνει ὁ καταβαίνουσα 


3.7 ἀνοίξει ς ἀνοίγει 


501 


3.17 - 4.6 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


εἶ, καὶ οὐ ζεστὸς οὔτε ψυχρός, μέλλω σε ἐμέσαι ἐκ τοῦ 
στόματός μου. 7 Ὅτι λέγεις, Πλούσιός εἰμι, καὶ πεπλούτηκα, 
καὶ οὐδενὸς χρείαν ἔχω, καὶ οὐκ οἶδας ὅτι σὺ εἶ ὁ ταλαίπωρος 
καὶ ὁ ἐλεεινὸς καὶ πτωχὸς καὶ τυφλὸς καὶ γυμνός: 
1δ συμβουλεύω σοι ἀγοράσαι χρυσίον παρ᾽ ἐμοῦ πεπυρωμένον 
ἐκ πυρός, ἵνα πλουτήσῃς, καὶ ἱμάτια λευκά, ἵνα περιβάλῃ, καὶ 
κολλούριον μὴ φανερωθῇ ἣ αἰσχύνη τῆς γυμνότητός σου- καὶ ᾿κολλύριον᾽ 
ἔγχρισον ἵνα ἐγχρίσῃ᾽ τοὺς ὀφθαλμούς σου, ἵνα βλέπῃς. 1 Ἐγὼ ὅσους 
ζήλευε ἐὰν φιλῶ, ἐλέγχω καὶ παιδεύω- ᾿ζήλωσον᾽ οὖν καὶ μετανόησον. 
20 Ἰδού, ἕστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρούω- ἐάν τις ἀκούσῃ τῆς 
φωνῆς μοῦ, καὶ ἀνοίξῃ τὴν θύραν, καὶ εἰσελεύσομαι πρὸς 
αὐτόν, καὶ δειπνήσω μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς μετ᾽ ἐμοῦ. 2) Ὃ 
νικῶν, δώσω αὐτῷ καθίσαι μετ᾽ ἐμοῦ ἐν τῷ θρόνῳ μου, ὡς κἀγὼ 
ἐνίκησα, καὶ ἐκάθισα μετὰ τοῦ πατρός μου ἐν τῷ θρόνῳ αὐτοῦ. 

22 Ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. 
4 Μετὰ ταῦτα εἶδον, καὶ ἰδού, θύρα ἀνεῳφγμένη ἐν τῷ 
οὐρανῷ, καὶ ἣ φωνὴ ἣ πρώτη ἣν ἤκουσα ὡς σάλπιγγος 
λέγουσα λαλούσης μετ᾽ ἐμοῦ, ᾿λέγων᾽ Ἀνάβα ὧδε, καὶ δείξω σοι ἃ δεῖ 
--- γενέσθαι μετὰ ταῦτα. 2 Καὶ εὐθέως ἐγενόμην ἐν πνεύματι: 
τοὐθρόνου καὶ ἰδού, θρόνος ἔκειτο ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ ᾿τὸν θρόνον᾽ 
ὅμοιος -ὁμοία καθήμενος, ἡ ὅμοιος ὁράσει λίθῳ ἰάσπιδι καὶ σαρδίῳ- καὶ ἶρις 
“τ τοῦ θρόνου ᾿ὁμοίως᾽ ὅρασις σμαραγδίνων." Καὶ 
κα κυκλόθεν τοῦ θρόνου θρόνοι εἴκοσι τέσσαρες καὶ ἐπὶ τοὺς 
κα θρόνους τοὺς ᾿εἴκοσι τέσσαρας πρεσβυτέρους καθημένους, 
περιβεβλημένους ἐν ἱματίοις λευκοῖς, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς 
αὐτῶν στεφάνους χρυσοῦς. " Καὶ ἐκ τοῦ θρόνου ἐκπορεύονται 
ἀστραπαὶ καὶ φωναὶ καὶ βρονταί. Καὶ ἑπτὰ λαμπάδες πυρὸς 
καιόμεναι ἐνώπιον τοῦ θρόνου αὐτοῦ, αἵ εἰσιν ἑπτὰ πνεύματα 
τοῦ θεοῦ: “ καὶ ἐνώπιον τοῦ θρόνου ὡς θάλασσα ὑαλίνη, ὁμοία 
κρυστάλλῳ. Καὶ ἐν μέσῳ τοῦ θρόνου καὶ κύκλῳ τοῦ θρόνου 


3.16 οὐ «οὔτε εἰσελεύσομαι 
3.17 Πλούσιός «ὅτι Πλούσιός 4.1 ἀνεῳγμένη « ἠνεῳγμένη 
3.17 οὐδενὸς ς οὐδὲν 4.2 Καὶ εὐθέως « Εὐθέως 
3.17 ὁ ἐλεεινὸς ο ἐλεεινὸς 4.3. Ὃᾷὥὅμοιος « καὶ ὁ καθήμενος ὅμοιος 
3.18 χρυσίον παρ᾽ ἐμοῦ « παρ᾽ ἐμοῦ 4.3 ὁμοίως «ὅμοιος 
χρυσίον 4.3 ὅρασις σμαραγδίνων φ ὁράσει 
3.18 κολλύριον Φ κολλ[ο]ύριον σμαραγδίνῳ 
3.18 ἵνα ἐγχρίσῃ « ἐγχρῖσαι 4.4 θρόνοι «θρόνους 
3.19 ζήλωσον « ζήλευε 4.4 θρόνους τοὺς « θρόνους 
3.20 καὶ εἰσελεύσομαι « [καὶ] 4.5 αὐτοῦ οἵ εἰσιν ς ἅ εἰσιν τὰ 


502 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 4.7 - 5.6 


,ὔ αν γ᾽. 3 ΄' "᾿ Ν "᾽ 
τέσσαρα ζῷα γέμοντα ὀφθαλμῶν ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν. 
Ἵ Ν ᾿, ΄' 4. ΄ - , . ἣν ἊΨ κι 

Καὶ τὸ ζῷον τὸ πρῶτον ὅμοιον λέοντι, καὶ τὸ δεύτερον ζῷον 
- , ΜΝ ἢ Σ " τ.» ᾿ , τ τὸ πρόσωπον ὡς 
ὅμοιον μόσχῳ, καὶ τὸ τρίτον ζῷον ἔχον ᾿πρόσωπον ἀνθρώπου, Πρ ν 
καὶ τὸ ᾿τέταρτον ζῷον ὅμοιον ἀετῷ πετομένῳ. ὃ Καὶ ᾿τὰ ΣΖκτέταρτον | -- 
τέσσαρα ζῷα, ἕν καθ᾽ ἕν ᾿ἔχον᾽ ἀνὰ πτέρυγας ἕξ κυκλόθεν, καὶ αὐτῶν ἔχον 
ἔσωθεν γέμουσιν ὀφθαλμῶν, καὶ ἀνάπαυσιν οὐκ ἔχουσιν 
ἡμέρας καὶ νυκτός, λέγοντες, ᾿ Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος, κύριος ὁ ἅγιος 9χ 
θεὸς ὁ παντοκράτωρ, ὁ ἦν καὶ ὁ ὦν καὶ ὁ ἐρχόμενος. " Καὶ ὅταν 
δῶσιν τὰ ζῷα δόξαν καὶ τιμὴν καὶ εὐχαριστίαν τῷ καθημένῳ 
ἐπὶ τοῦ θρόνου, τῷ ζῶντι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, 
Ἰθ πεσοῦνται οἱ ᾿εἴκοσι τέσσαρες, πρεσβύτεροι ἐνώπιον τοῦ κὰ 
καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου, καὶ προσκυνήσουσιν τῷ ζῶντι εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, καὶ βαλοῦσιν τοὺς στεφάνους αὐτῶν 

2 , “- ,ὕ, , 11 "7 3. ε ᾿ ν ε ν 
ἐνώπιον τοῦ θρόνου, λέγοντες, ᾿᾿ Ἄξιος εἰ, ὁ κύριος καὶ ὁ θεὸς 
ἡμῶν, ὁ ἅγιος, λαβεῖν τὴν δόξαν καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν 
δύναμιν ὅτι σὺ ἔκτισας 'πάντα, καὶ διὰ τὸ θέλημά σου ᾿ἦσαν᾽ τὰ πάντα | εἰσὶν 
καὶ ἐκτίσθησαν. 


Καὶ εἶδον ἐπὶ τὴν δεξιὰν τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου 
, , "᾽᾿ Ν "᾿ 

βιβλίον γεγραμμένον ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν, 
κατεσφραγισμένον σφραγῖσιν ἑπτά. 2 Καὶ εἶδον ἄγγελον 
ἰσχυρὸν κηρύσσοντα ἐν φωνῇ μεγάλῃ, Τίς ἄξιός ἐστιν ἀνοῖξαι 
τὸ βιβλίον, καὶ λῦσαι τὰς σφραγῖδας αὐτοῦ; ᾽ Καὶ οὐδεὶς 
ἐδύνατο ἐν τῷ οὐρανῷ ᾿ἄνω,᾽ οὔτε ἐπὶ τῆς γῆς, οὔτε ὑποκάτω - --- Ἰ οὐδὲ ἐπὶ | 
“- - 3 “ Ν , ες , ὧν , 4 ιν ἧς οὐδὲ ὑποκάτω 
τῆς γῆς, ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον, οὔτε βλέπειν αὐτό. “ Καὶ ἐγὼ 
ἔκλαιον πολύ, ὅτι οὐδεὶς ἄξιος εὑρέθη ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον, 
οὔτε βλέπειν αὐτό. “ Καὶ εἷς ἐκ τῶν πρεσβυτέρων λέγει μοι, Μὴ 

“-“ 5 ᾿ὰ ΕΣ δ ς Γ ς 3 “- “- ἢ , ς φ ν' 
κλαῖε: ἰδού, ἐνίκησεν ὁ λέων ὁ ἐκ τῆς φυλῆς Ἰούδα, ἣ ῥίζα 
Τ' ; ἽἼΠΓΕ..» ’, ὙΠ ν , .ἢ Ν ε ν . ΕΣ ΄- ΒΕΞΞΙΣ 
Δαυίδ, ὃ ἀνοίγων τὸ βιβλίον καὶ τὰς ἑπτὰ σφραγῖδας αὐτοῦ. δὰ ἀνοῖξαι 
6 Καὶ εἶδον ἐν μέσῳ τοῦ θρόνου καὶ τῶν τεσσάρων ζῴων, καὶ ἐν 
μέσῳ τῶν πρεσβυτέρων, ἀρνίον ἑστηκὸς ὡς ἐσφαγμένον, ἔχον 
κέρατα ἑπτὰ καὶ ὀφθαλμοὺς ἑπτά, ἃ εἰσιν τὰ ἑπτὰ πνεύματα 


ἄνω «--- 
οὔτε ἐπὶ ς οὐδὲ ἐπὶ 
οὔτε ὑποκάτω ς οὐδὲ ὑποκάτω 


4.7 ἔχον «ἔχων τὸ 
4.7 ἀνθρώπου « ὡς ἀνθρώπου 
4.8 ἔχον φ αὐτῶν ἔχων 


4.9 δῶσιν « δώσουσιν ἐγὼ «-- 
4.9. τοῦ θρόνου «τῷ θρόνῳ ὁ ἀνοίγων « ἀνοῖξαι 
4.11 δᾷἅγιος ς-- ἔχον Φ ἔχων 

.11 πάντα «τὰ πάντα ἃ « οἵ 


τχ τ τχ ον σι σι ὧν ον 
σσσασιάιβδοσσ ὦ 


4.1 
5.1 ἔξωθεν « ὄπισθεν τὰ ἑπτὰ «ς τὰ [ἑπτὰ] 
δος 


ἐστιν «-- 


503 


5.7 - 6.4 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΙΩΑΝΝΟΥ 


τοῦ θεοῦ ἀποστελλόμενα εἰς πᾶσαν τὴν γῆν. 7 Καὶ ἦλθεν, καὶ 
3», 2 - ΄- ἴον , Ἀ 5 ἐἋ ΄“ , 8 ἃ τ» 
εἴληφεν ἐκ τῆς δεξιᾶς τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου. ὃ Καὶ ὅτε 
πος τας ΜΝ Ν , Ν , σι ᾿ ἘΠ ΚΣ , Ἴ 
κα ἔλαβεν τὸ βιβλίον, τὰ τέσσαρα ζῷα καὶ οἱ εἴκοσι τέσσαρες 
πρεσβύτεροι ἔπεσον ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου, ἔχοντες ἕκαστος 
κιθάρας κιθάραν, καὶ φιάλας χρυσᾶς γεμούσας θυμιαμάτων, αἵ εἰσιν 
αἱπροσευχὰὶ προσευχαὶ τῶν ἁγίων. “ Καὶ ᾷδουσιν φδὴν καινήν, λέγοντες, 
Ἄλξιος εἰ λαβεῖν τὸ βιβλίον, καὶ ἀνοῖξαι τὰς σφραγῖδας αὐτοῦ" 
ὅτι ἐσφάγης, καὶ ἠγόρασας τῷ θεῷ ἡμᾶς ἐν τῷ αἵματί σου ἐκ 
’, ἽΝ Ν , Ν ΄“- ᾿, "᾿ 1Τ0 
πάσης φυλῆς καὶ γλώσσης καὶ λαοῦ καὶ ἔθνους, 
ἐποίησας αὐτοὺς τῷ θεῷ ἡμῶν βασιλεῖς καὶ ἱερεῖς, καὶ 
βασιλεύσουσιν ἐπὶ τῆς γῆς. ᾿' Καὶ εἶδον, καὶ ἤκουσα ὡς φωνὴν 
κΑ , ἄρ , ὅδε ,ὔ Ἂν; ΄- ’ ἣν ΄- 
ἀγγέλων πολλῶν κύκλῳ τοῦ θρόνου καὶ τῶν ζῴων καὶ τῶν 


, 
και 


πρεσβυτέρων. καὶ ἦν ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν μυριάδες μυριάδων, καὶ 

χιλιάδες χιλιάδων, 12 λέγοντες φωνῇ μεγάλῃ, ᾿Αξιόν ἐστιν τὸ 

- ἀρνίον τὸ ἐσφαγμένον λαβεῖν τὴν δύναμιν καὶ ᾿τὸν᾽ πλοῦτον 

καὶ σοφίαν καὶ ἰσχὺν καὶ τιμὴν καὶ δόξαν καὶ εὐλογίαν. 1) Καὶ 

ὃ ἐστιν πᾶν κτίσμα ᾿ὃ᾽ ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὑποκάτω τῆς 

ἅ ἐστιν γῆς, καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης ᾿ἐστίν,᾽ καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς, πάντας 

ἤκουσα λέγοντας, Τῷ καθημένῳ ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ τῷ ἀρνίῳ ἣ 

εὐλογία καὶ ἣ τιμὴ καὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας 

ἔλεγον τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ' Καὶ τὰ τέσσαρα ζῷα ᾿ λέγοντα τὸ Ἀμήν. 
Καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἔπεσον, καὶ προσεκύνησαν. 


6 Καὶ εἰδον ὅτι ἤνοιξεν τὸ ἀρνίον μίαν ἐκ τῶν ἑπτὰ 
σφραγίδων, καὶ ἤκουσα ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ζῴων 
-τ εἶδον καὶ ;[ λέγοντος, ὡς φωνὴ βροντῆς, Ἔρχου ᾿καὶ ἴδε. 2 Καὶ "ἰδού," 

ἰδού, ., 


, ν ε , 9 ΟῚ 5 Ν "᾿ , Ἂν 13 , 
ἵππος λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ᾿ αὐτὸν ἔχων τόξον καὶ ἐδόθη 
αὐτῷ στέφανος, καὶ ἐξῆλθεν νικῶν, καὶ ἵνα νικήσῃ. 
ᾷ Ν - Ε7 ἧς , “ Ε7ς ΄- 
Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν δευτέραν σφραγῖδα, ἤκουσα τοῦ 
δευτέρου ζῴου λέγοντος, Ἔρχου. 1Καὶ ἐξῆλθεν ἄλλος ἵππος 
᾿ Γ , Ἴ Νὴ σι , " ἃ ΒΕ 2 , 9. κ᾿ ΩΝ Ἂν 
πυρρός πυρός: καὶ τῷ καθημένῳ ἐπ᾽ αὐτὸν ἐδόθη αὐτῷ λαβεῖν τὴν 


5.6 ἀποστελλόμενα ς ἀπεσταλμένοι 5.13. Ἀμήν ς-- 

5.8 ἔπεσον « ἔπεσαν 5.14 λέγοντα « ἔλεγον 

5.8 προσευχαὶ « αἱ προσευχαὶ 5.14 τὸ ς-- 

5.9 ἡμᾶς .--- 5.14 ἔπεσον « ἔπεσαν 

5.10 βασιλεῖς ὁ βασιλείαν 6.1 ὅτι «ὅτε 

5.11 ὡς .-- 6.1 καὶ ἴδε ς-- 

5.12 τὸν ς-- 6.2 ἰδού « εἶδον καὶ ἰδοὺ 

5.13 ἐστίν «--- 6.3 δευτέραν σφραγῖδα ς σφραγῖδα 
5.13. αὐτοῖς, πάντας ς αὐτοῖς πάντα, τὴν δευτέραν 

5.13. τοῦ θρόνου « τῷ θρόνῳ 6.4 πυρός «πυρρός 


504 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 6.5 - 6.14 


εἰρήνην ἐκ τῆς γῆς, ἵνα ἀλλήλους σφάξωσιν- καὶ ἐδόθη αὐτῷ 
μάχαιρα μεγάλη. 
5 Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν τρίτην, ἤκουσα τοῦ 
τρίτου ζῴου λέγοντος, Ἔρχου ᾿καὶ ἴδε.᾽ Καὶ ᾿ἰδού,᾽ ἱππόετνςς Ἰ εἶδον καὶ 
μέλας, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ᾽ αὐτὸν ἔχων ζυγὸν ἐν τῇ χειρὶ δὰ 
αὐτοῦ. “Καὶ ἤκουσα φωνὴν ἐν μέσῳ τῶν τεσσάρων ζῴων 
λέγουσαν, Χοῖνιξ σίτου δηναρίου, καὶ τρεῖς χοίνικες κριθῆς 
δηναρίου. καὶ τὸ ἔλαιον καὶ τὸν οἶνον μὴ ἀδικήσῃς. 


Ἵ Ἀν Ὁ ἃς “ Ν ’ ν - 
Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν τετάρτην, ἤκουσα τοῦ 
᾽ , Γὰ ΕΣ Γ Ν Ἴ 8 Ἂ ΕΠ 5 ΡΥ Τ ΤΣ.". 3 Ἔ 
τετάρτου ζῴου λέγοντος, Ἔρχου ᾿καὶ ἴδε.᾽ ὃ Καὶ ᾿ἰδού,᾽ ἵππος ΤῈ Ι εἶδον καὶ 
ε Π ΕἾ " 4, κὐὰς ἃ ἰδού 
χλωρός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπάνω αὐτοῦ, ὄνομα αὐτῷ ὁ Θάνατος, 
καὶ ὃ ἍΔδης ᾿Πκολούθει αὐτῷ.᾽ Καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία ἐπὶ το δα μετ᾽ 
π ΝΝ 3 “ ᾽ ε Χ 2 π ΝΣ αὐτου 
τέταρτον τῆς γῆς ἀποκτεῖναι ἐν ῥομφαίᾳ καὶ ἐν λιμῷ καὶ ἐν 
θανάτῳ, καὶ ὑπὸ τῶν θηρίων τῆς γῆς. 


9 ν "᾿, Ν , . Ἂ ᾿ , “- 
Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν πέμπτην σφραγῖδα, εἶδον ὑποκάτω τοῦ 

θυσιαστηρίου τὰς ψυχὰς τῶν ἐσφαγμένων διὰ τὸν λόγον τοῦ 
θεοῦ, καὶ διὰ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀρνίου ἣν εἶχον, '" καὶ 
» Ῥ - ᾿ Ἴ , - , ε [ᾷ ᾿ Η , 
ἔκραξαν ᾿φωνῇ μεγάλῃ,᾽ λέγοντες, Ἕως πότε, ὁ δεσπότης, ὃ φωνὴν μεγάλην 
ἅγιος καὶ ἀληθινός, οὐ κρίνεις καὶ ἐκδικεῖς τὸ αἷμα ἡμῶν ἐκ 
τῶν κατοικούντων ἐπὶ τῆς γῆς; ᾿' Καὶ ἐδόθη αὐτοῖς ἑκάστῳ “-- 
στολὴ λευκή, καὶ ἐρρέθη αὐτοῖς ἵνα ἀναπαύσωνται ἔτι χρόνον, 
ΓΕ 


Ἴ , Ἂ κ ,ὕ ἃ Ὁ ὡς . δ᾿ ἃ Ν τ: Ὧ 
ἕως πληρώσωσιν καὶ οἱ σύνδουλοι αὐτῶν καὶ οἱ ἀδελφοὶ ἕως οὗ 
αὐτῶν, ᾿καὶ οἱ μέλλοντες᾽ ἀποκτένεσθαι ὡς καὶ αὐτοί. οἱ μέλλοντες 


12 Καὶ εἶδον ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν ἕκτην, καὶ 
σεισμὸς μέγας ἐγένετο, καὶ ὁ ἥλιος μέλας ἐγένετο ὡς σάκκος 
τρίχινος, καὶ ἣ σελήνη ᾿ὅλη᾽ ἐγένετο ὡς αἷμα, ! 
τοῦ οὐρανοῦ ἔπεσον εἰς τὴν γῆν, ὡς συκῆ ᾿βαλοῦσα᾽ τοὺς βάλλει 
ἐν , Ψ τον - ᾿ 3 ; ’ , 14 ἀπ. τ 
ὀλύνθους αὐτῆς, ὑπὸ ἀνέμου μεγάλου σειομένη. "' Καὶ ὁ 
οὐρανὸς ἀπεχωρίσθη ὡς βιβλίον ᾿ἑλισσόμενον,' καὶ πᾶν ὄρος ἑλισσόμενος 


3 καὶ οἱ ἀστέρες -- 


6.4 ἵνα «καὶ ἵνα αὐτοῦ 
6.4 σφάξωσιν « σφάξουσιν 6.8 ἐδόθη αὐτῷ « ἐδόθη αὐτοῖς 
6.5 Ἔρχου καὶ ἴδε. « Ἔρχου. Καὶ 6.9 τοῦ ἀρνίου «--- 

εἶδον, 6.11 ἀναπαύσωνται Φ ἀναπαύσονται 
6.6 φωνὴν « ὡς φωνὴν 6.11 χρόνον «χρόνον μικρόν 
6.6 κριθῆς « κριθῶν 6.11 πληρώσωσιν «πληρωθῶσιν 
6.7 τοῦ «φωνὴν τοῦ 6.11 καὶ οἱ μέλλοντες « οἱ μέλλοντες 
6.7 καὶ ἴδε ς-- 6.11 ἀποκτένεσθαι ς ἀποκτέννεσθαι 
6.8 ἰδού « εἶδον καὶ ἰδοὺ 6.12 μέλας ἐγένετο « ἐγένετο μέλας 
6.8 ὁθάνατος ς[ὁ] Θάνατος 6.13 ἔπεσον « ἔπεσαν 
6.8 ἠκολούθει αὐτῷ « ἠκολούθει μετ᾽ 6.13 βαλοῦσα «βάλλει 


505 


6.15 - 7.7 


πᾶς ἐλεύθερος 


πᾶν 


ἐσφραγισμένοι ἐκ 


1Ι5|-Ξ 
ἐσφραγισμένοι 
ΙΒ 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


καὶ νῆσος ἐκ τῶν τόπων αὐτῶν ἐκινήθησαν. 5 Καὶ οἱ βασιλεῖς 
τῆς γῆς, καὶ οἱ μεγιστᾶνες, καὶ οἱ χιλίαρχοι, καὶ οἱ πλούσιοι, 
καὶ οἱ ἰσχυροί, καὶ πᾶς δοῦλος καὶ ᾿ἐλεύθερος,᾽ ἔκρυψαν 
ἑαυτοὺς εἰς τὰ σπήλαια καὶ εἰς τὰς πέτρας τῶν ὀρέων, “ὁ καὶ 
λέγουσιν τοῖς ὄρεσιν καὶ ταῖς πέτραις, Πέσετε ἐφ᾽ ἡμᾶς, καὶ 
κρύψατε ἡμᾶς ἀπὸ προσώπου τοῦ καθημένου ἐπὶ 'τοῦ θρόνου," 
καὶ ἀπὸ τῆς ὀργῆς τοῦ ἀρνίου- 17ὅτι ἦλθεν ἣ ἡμέρα ἣ μεγάλη 
τῆς ὀργῆς αὐτοῦ, καὶ τίς δύναται σταθῆναι; 

Καὶ μετὰ τοῦτο εἶδον τέσσαρας ἀγγέλους ἑστῶτας ἐπὶ τὰς 
7 τέσσαρας γωνίας τῆς γῆς, κρατοῦντας τοὺς τέσσαρας 
ἀνέμους τῆς γῆς, ἵνα μὴ πνέῃ ἄνεμος ἐπὶ τῆς γῆς, μήτε ἐπὶ τῆς 
θαλάσσης, μήτε ἐπί τι δένδρον. 2 Καὶ εἶδον ἄλλον ἄγγελον 
ἀναβαίνοντα ἀπὸ ἀνατολῆς ἡλίου, ἔχοντα σφραγῖδα θεοῦ 
ζῶντος: καὶ ἔκραξεν φωνῇ μεγάλῃ τοῖς τέσσαρσιν ἀγγέλοις, οἷς 
ἐδόθη αὐτοῖς ἀδικῆσαι τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν, ὁ λέγων, Μὴ 
ἀδικήσητε τὴν γῆν, μήτε τὴν θάλασσαν, μήτε τὰ δένδρα, ἄχρι 
οὗ σφραγίσωμεν τοὺς δούλους τοῦ θεοῦ ἡμῶν ἐπὶ τῶν μετώπων 
αὐτῶν. “Καὶ ἤκουσα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐσφραγισμένων, ἑκατὸν 
καὶ τεσσαράκοντα τέσσαρες χιλιάδες, ᾿ἐσφραγισμένων ἐκ᾽ 
πάσης φυλῆς υἱῶν Ἰσραήλ. 


5 Ἐκ φυλῆς Ἰούδα, ᾿ δώδεκα χιλιάδες ᾿ἐσφραγισμέναι " 
ἐκ φυλῆς ἹῬουβίμ, “δώδεκα χιλιάδες: 

ἐκ φυλῆς Γάδ, ᾿ δώδεκα χιλιάδες: 

6 ἐκ φυλῆς Ἀσήρ, ᾿ δώδεκα χιλιάδες: 

ἐκ φυλῆς Νεφθαλείμ, ᾿ δώδεκα χιλιάδες: 

ἐκ φυλῆς Μανασσῆ, δώδεκα χιλιάδες: 

Τὲκ φυλῆς Συμεών, ᾿ δώδεκα χιλιάδες: 

ἐκ φυλῆς Λευΐ, "δώδεκα χιλιάδες: 

ἐκ φυλῆς Ἰσαχάρ, δώδεκα χιλιάδες: 

ὃ ἐκ φυλῆς Ζαβουλών, ᾿δώδεκα᾽ χιλιάδες: 


δεν 
ΕΞ 


17 αὐτοῦ « αὐτῶν ἐσφραγισμένων ἐκ ς 

1. Καὶ-ς-- ἐσφραγισμένοι ἐκ 

1 τιφτπᾶν ἐσφραγισμέναι Φ ἐσφραγισμένοι 
3 οὗὐ.ς-- νυρίι 4 Ῥουβὴν 

4 καὶ τεσσαράκοντα ὁ Νεφθαλείμ ς« Νεφθαλὶμ 
τεσσεράκοντα Ἰσαχάρ ς Ἰσσαχὰρ 


ἜΡΙΣ ΕΙΣ δ 
ῷ δὰ ὧι ὑι 


506 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΊΩΑΝΝΟΥ 


ἐκ φυλῆς Ἰωσήφ, ᾿ δώδεκα χιλιάδες: 
ἐκ φυλῆς Βενιαμίν, ᾿ δώδεκα χιλιάδες ᾿ἐσφραγισμέναι. 


“Μετὰ ταῦτα εἶδον, καὶ ἰδού, ὄχλος πολύς, ὃν ἀριθμῆσαι 
3, Ν Γ᾽ , ἽἼἁ Ν 9), Ν σι . σι Ν 
οὐδεὶς ᾿ἐδύνατο,᾽ ἐκ παντὸς ἔθνους καὶ φυλῶν καὶ λαῶν καὶ 
γλωσσῶν, ᾿ἑστώτας᾽ ἐνώπιον τοῦ θρόνου καὶ ἐνώπιον τοῦ 
᾿ ’ὔ Γ , ᾿" μ᾿ ’, Ν ,ὔ 3 
ἀρνίου, περιβεβλημένους στολὰς λευκάς, καὶ φοίνικας ἐν 
ταῖς χερσὶν αὐτῶν. ᾿" καὶ κράζουσιν φωνῇ μεγάλῃ, λέγοντες, 
Ἡ σωτηρία τῷ θεῷ ἡμῶν τῷ καθημένῳ ἐπὶ τῷ θρόνῳ, καὶ τῷ 
3 , 11 Ν Ψ ἘΣ ε Ψ , - , 
ἀρνίῳ. " Καὶ πάντες οἱ ἄγγελοι εἱστήκεισαν κύκλῳ τοῦ θρόνου 
καὶ τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν τεσσάρων ζῴων, καὶ ἔπεσον 
ἐνώπιον τοῦ ᾿θρόνου ἐπὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν, καὶ 
προσεκύνησαν τῷ θεῷ, 12 λέγοντες, ᾿Αμήν- Ἢ εὐλογία καὶ ἣ 
δόξα καὶ ἣ σοφία καὶ ἣ εὐχαριστία καὶ ἣ τιμὴ καὶ ἣ δύναμις 
καὶ ἣ ἰσχὺς τῷ θεῷ ἡμῶν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. 

13 Καὶ ἀπεκρίθη εἷς ἐκ τῶν πρεσβυτέρων, λέγων μοι, Οὗτοι 
οἱ περιβεβλημένοι τὰς στολὰς τὰς λευκάς, τίνες εἰσίν, καὶ 
πόθεν ἦλθον; “" Καὶ εἶπον αὐτῷ, Κύριέ μου, σὺ οἶδας. Καὶ εἶπέν 
μοι, Οὗτοί εἰσιν οἱ ἐρχόμενοι ἐκ τῆς θλίψεως τῆς μεγάλης, καὶ 
ἔπλυναν τὰς στολὰς αὐτῶν, καὶ ᾿ἐλεύκαναν᾽ ἐν τῷ αἵματι τοῦ 
ἀρνίου. 15 Διὰ τοῦτό εἰσιν ἐνώπιον τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ, καὶ 
λατρεύουσιν αὐτῷ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ καὶ ὁ 

᾿ Πα, ΓΟ ὧν Ψ Ἴ 2 3 2 ᾽ , 16 ᾽ 
καθήμενος ἐπὶ ᾿τῷ θρόνῳ᾽ σκηνώσει ἐπ᾽ αὐτούς. Οὐ 
πεινάσουσιν ἔτι, οὐδὲ διψήσουσιν ἔτι, οὐδ᾽ οὐ μὴ πέσῃ ἐπ᾽ 


᾽ Ν Ἐπ τ 5 νΝ “- [οἹ 17:2 ᾿, 9 ᾿ς Ἀ ὦ ΝΥ , 
αὐτοὺς Ὁ ἥλιος, οὐδὲ πᾶν καῦμα: ἙὋοὁτιτο ἄρνῖον τὸ ανα μεσον 


᾿ 


7.9 - 8.2 


18] 
ἐσφραγισμένοι 


ἠδύνατο 
ἑστῶτες 


περιβεβλημένοι 


θρόνου αὐτοῦ ἐπὶ 


»Ὰ οἱ λοι 
ἐλεύκαναν αὐτὰς 


ἀραὶ 
τοῦ θρόνου 


[οἹ , Ῥ' Τῇ Ἴ “ ᾿ εν: “ἹἽ ᾽ Ν οἰ - 
τοῦ θρόνου ᾿ποιμαίνει᾽' αὐτούς, καὶ ὁδηγεῖ αὐτοὺς ἐπὶ ζωῆς Τ ποιμανεῖ 


Ν ξ ᾿ Ἂς ΕΣ Τὰ Φ. ,. ΄- ’, ἐν ΄“- 
πηγὰς ὑδάτων, καὶ ἐξαλείψει ὁ θεὸς πᾶν δάκρυον ἐκ τῶν 
ὀφθαλμῶν αὐτῶν. 


Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν ἑβδόμην, ἐγένετο σιγὴ 
ὃ ἐν τῷ οὐρανῷ ὡς ἡμιώριον. 2 Καὶ εἶδον τοὺς ἑπτὰ ἀγγέλους 
οἱ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ἑστήκασιν, καὶ ἐδόθησαν αὐτοῖς ἑπτὰ 
σάλπιγγες. 


ἐλεύκαναν « ἐλεύκαναν αὐτὰς 
τῷ θρόνῳ « τοῦ θρόνου 

οὐδ᾽ οὐ « οὐδὲ 

ποιμαίνει Φ ποιμανεῖ 

ὁδηγεῖ ὁ ὁδηγήσει 

ὅτε ὁ ὅταν 


7.8 ἐσφρογισμέναι ς ἐσφραγισμένοι 
7.9 οὐδεὶς ς αὐτὸν οὐδεὶς 

7.9 ἐἑστώτας ς ἑστῶτες 

7.9 φοίνικας «ὁ φοίνικες 

7.11 ἔπεσον « ἔπεσαν 

7.14 εἶπον ς εἴρηκα 


ΘΟ ΟΣ σοΙ ΤΩ 
αν αϑαο Τν 
-ΞὩἪ- σι ΒΚ 


507 


ὁδηγήσει 


8.3 - 8.13 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΊΩΑΝΝΟΥ 


3Καὶ ἄλλος ἄγγελος ἦλθεν, καὶ ἐστάθη ἐπὶ τοῦ 
θυσιαστηρίου, ἔχων λιβανωτὸν χρυσοῦν καὶ ἐδόθη αὐτῷ 

δώσει θυμιάματα πολλά, ἵνα ᾿δώσῃ᾽ ταῖς προσευχαῖς τῶν ἁγίων 
πάντων ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν τὸ ἐνώπιον τοῦ 
θρόνου. Καὶ ἀνέβη ὁ καπνὸς τῶν θυμιαμάτων ταῖς 
προσευχαῖς τῶν ἁγίων ἐκ χειρὸς τοῦ ἀγγέλου ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. 

5 Καὶ εἴληφεν ὁ ἄγγελος τὸν λιβανωτόν, καὶ ἐγέμισεν αὐτὸν ἐκ 

τοῦ πυρὸς τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἔβαλεν εἰς τὴν γῆν. καὶ 


φωναὶ καὶ ἐγένοντο ᾿ βρονταὶ καὶ φωναὶ" καὶ ἀστραπαὶ καὶ σεισμός. 
βρονταὶ 


6 Ἂ - ς με ᾿, 1 Ν ς ε , 
Καὶ οἱ ἑπτὰ ἄγγελοι οἱ ἔχοντες τὰς ἑπτὰ σάλπιγγας 
ἡτοίμασαν ἑαυτοὺς ἵνα σαλπίσωσιν. 
Ἵ Ἁ : ΨΝ: Ξ᾽ ’ Ν 9 , ’, Ν ΄- 
Καὶ ὁ πρῶτος ἐσάλπισεν, καὶ ἐγένετο χάλαζα καὶ πῦρ 
μεμιγμένα ἐν αἵματι, καὶ ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν - καὶ τὸ τρίτον τῆς 
γῆς κατεκάη, καὶ τὸ τρίτον τῶν δένδρων κατεκάη, καὶ πᾶς 
χόρτος χλωρὸς κατεκάη. 


ὃ Καὶ ὁ δεύτερος ἄγγελος ἐσάλπισεν, καὶ ὡς ὄρος μέγα 
καιόμενον ἐβλήθη εἰς τὴν θάλασσαν - καὶ ἐγένετο τὸ τρίτον τῆς 
θαλάσσης αἷμα- " καὶ ἀπέθανεν τὸ τρίτον τῶν κτισμάτων ἐν τῇ 
θαλάσσῃ, τὰ ἔχοντα ψυχάς, καὶ τὸ τρίτον τῶν πλοίων 
διεφθάρη. 


10 Καὶ ὁ τρίτος ἄγγελος ἐσάλπισεν, καὶ ἔπεσεν ἐκ τοῦ 
οὐρανοῦ ἀστὴρ μέγας καιόμενος ὡς λαμπάς, καὶ ἔπεσεν ἐπὶ τὸ 
τρίτον τῶν ποταμῶν, καὶ ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων. [' Καὶ τὸ 
ὄνομα τοῦ ἀστέρος λέγεται ὁ Ἄψινθος: καὶ ἐγένετο τὸ τρίτον 
τῶν ὑδάτων εἰς ἄψινθον, καὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἀπέθανον 
ἐκ τῶν ὑδάτων, ὅτι ἐπικράνθησαν. 


2 ἘΝ ς , ᾿, ν᾽ Ψ' Ἂ κ 3 Ν , 
Καὶ ὁ τέταρτος ἄγγελος ἐσάλπισεν, καὶ ἐπλήγη τὸ τρίτον 
τοῦ ἡλίου καὶ τὸ τρίτον τῆς σελήνης καὶ τὸ τρίτον τῶν 
ἡ ἡμέρα μὴ φαίνῃ ἀστέρων, ἵνα σκοτισθῇ τὸ τρίτον αὐτῶν, καὶ ᾿τὸ τρίτον αὐτῆς 
τὸ τρίτον αὐτῆς εἢ » ς ς , τ Ἂν ᾿ς “ ἢ, 
μὴ φάνῃ ἣ ἡμέρα, καὶ ἣ νὺξ ὁμοίως. 
13 . 3 ἧς ἃ ἂν ἐξ; ἐτὰ 3 - , 5, 
Καὶ εἶδον, καὶ ἤκουσα ἑνὸς ἀετοῦ πετομένου ἐν 
τοὺς ᾿ λέ - 4λ, 3 , ἐ , ἀρὴν ἂν 7ὲ δ 
κατοικοῦντας μεσουρανήματι, λέγοντος φωνῇ μεγάλῃ, Οὐαί, οὐαΐ, οὐαὶ ᾿τοῖς 


8.3 δώσῃ « δώσει 8.12 τὸ τρίτον αὐτῆς μὴ φάνῃ ἣ ἡμέρα 
8.6 ἑαυτοὺς « αὐτοὺς 4 ἡ ἡμέρα μὴ φάνῃ τὸ τρίτον 

8.8 καιόμενον «πυρὶ καιόμενον αὐτῆς 

8.9 ἐν «τῶν ἐν 8.13 τοῖς κατοικοῦσιν ο τοὺς 

8.9 διεφθάρη « διεφθάρησαν κατοικοῦντος 


508 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 9.1 - 9.12 


κατοικοῦσιν ἐπὶ τῆς γῆς, ἐκ τῶν λοιπῶν φωνῶν τῆς σάλπιγγος 
τῶν τριῶν ἀγγέλων τῶν μελλόντων σαλπίζειν. 


Καὶ ὁ πέμπτος ἄγγελος ἐσάλπισεν, καὶ εἶδον ἀστέρα ἐκ τοῦ 
0 οὐρανοῦ πεπτωκότα εἰς τὴν γῆν, καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἣ κλεὶς 
τοῦ φρέατος τῆς ἀβύσσου. 2 ᾿Καὶ ἤνοιξεν τὸ φρέαρ τῆς -- 
ἀβύσσου,᾽ καὶ ἀνέβη καπνὸς ἐκ τοῦ φρέατος ὡς καπνὸς 
καμίνου καιομένης, καὶ ἐσκοτίσθη ὁ ἥλιος καὶ ὁ ἀὴρ ἐκ τοῦ 
καπνοῦ τοῦ φρέατος. “Καὶ ἐκ τοῦ καπνοῦ ἐξῆλθον ἀκρίδες εἰς 
τὴν γῆν, καὶ ἐδόθη αὐταῖς ἐξουσία, ὡς ἔχουσιν ἐξουσίαν οἱ 
σκορπίοι τῆς γῆς. Ἴ Καὶ ἐρρέθη αὐταῖς ἵνα μὴ ἀδικήσωσιν τὸν 
χόρτον τῆς γῆς, οὐδὲ πᾶν χλωρόν, οὐδὲ πᾶν δένδρον, εἰ μὴ τοὺς 
ἀνθρώπους οἵτινες οὐκ ἔχουσιν τὴν σφραγῖδα τοῦ θεοῦ ἐπὶ τῶν 
μετώπων αὐτῶν. "Καὶ ἐδόθη αὐταῖς ἵνα μὴ ἀποκτείνωσιν 
αὐτούς, ἀλλ᾽ ἵνα βασανισθῶσιν μῆνας πέντε: καὶ ὁ 
βασανισμὸς αὐτῶν ὡς βασανισμὸς σκορπίου, ὅταν παίσῃ 
ἄνθρωπον. " Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ζητήσουσιν οἱ 
ἄνθρωποι τὸν θάνατον, καὶ οὐ μὴ εὑρήσουσιν αὐτόν. καὶ 
ἐπιθυμήσουσιν ἀποθανεῖν, καὶ φεύξεται ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ θάνατος. 
Τ Καὶ τὰ ὁμοιώματα τῶν ἀκρίδων ὅμοια ἵπποις ἡτοιμασμένοις 
εἰς πόλεμον, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν ὡς στέφανοι χρυσοῖ, 
καὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν ὡς πρόσωπα ἀνθρώπων. ὃ Καὶ εἶχον 
τρίχας ὡς τρίχας γυναικῶν, καὶ οἱ ὀδόντες αὐτῶν ὡς λεόντων 
ἦσαν. " Καὶ εἶχον θώρακας ὡς θώρακας σιδηροῦς, καὶ ἣ φωνὴ 
τῶν πτερύγων αὐτῶν ὡς φωνὴ ἁρμάτων ἵππων πολλῶν 
τρεχόντων εἰς πόλεμον. Καὶ ἔχουσιν οὐρὰς ὁμοίας 
σκορπίοις, καὶ κέντρα. ᾿ Καὶ ἐν΄ ταῖς οὐραῖς αὐτῶν ἐρον ὦ ἡ ἐξουσία 
ἔχουσιν τοῦ ἀδικῆσαι τοὺς ἀνθρώπους μῆνας πέντε. ἢ 
ἩΈχουσαι βασιλέα ἐπ᾽ αὐτῶν ἄγγελον τῆς ἀβύσσου: ὄνομα 
αὐτῷ Ἑ βραϊστὶ ᾿Αββαδών, ἐν δὲ τῇ Ἑλληνικῇ ὄνομα ἔχει 
᾿ἈἈπολλύων. [2 Ἢ οὐαὶ ἣ μία ἀπῆλθεν ἰδού, ἔρχεται ἔτι δύο 
οὐαὶ μετὰ ταῦτα. 


9.2 καιομένης καὶ ἐσκοτίσθη « φεύγει ὁ θάνατος ἀπ᾿ αὐτῶν 
μεγάλης καὶ ἐσκοτώθη 9.7 χρυσοῖ «ὅμοιοι χρυσῷ 

9.4 ἀἄξδικήσωσιν ς ἀδικήσουσιν 9.10 ἐξουσίαν ἔχουσιν τοῦ « ἣ 

94 αὐτῶν ς--- ἐξουσία αὐτῶν 

9.5 αὐταῖς ὁ αὐτοῖς 9.11 ἜΝχουσαι βασιλέα ἐπ᾽ αὐτῶν ὁ 

9.5 βασανισθῶσιν ὁ Ἔχουσιν ἐπ᾽ αὐτῶν βασιλέα τὸν 
βασανισθήσονται 9.11 Ἀββαδών ἐν δὲ ς Ἀβαδδὼν καὶ 

9.6 φεύξεται ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ θάνατος « ἐν 


509 


9.13 - 10.3 


λέγοντος 


τὴν ἡμέραν 


ἱππικοῦ 


ἐκ 


ὄφεσιν 


δύνανται 


φαρμάκων 


εἶχεν 


βιβλιδάριον 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΏΑΝΝΟΥ 


153 Καὶ ὁ ἕκτος ἄγγελος ἐσάλπισεν, καὶ ἤκουσα φωνὴν μίαν 
ἐκ τῶν τεσσάρων κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ χρυσοῦ τοῦ 
ἐνώπιον τοῦ θεοῦ, [7 ᾿λέγουσαν᾽ τῷ ἕκτῳ ἀγγέλῳ ὁ ἔχων τὴν 
σάλπιγγα, Λῦσον τοὺς τέσσαρας ἀγγέλους τοὺς δεδεμένους ἐπὶ 
τῷ ποταμῷ τῷ μεγάλῳ Εὐφράτῃ. 1" Καὶ ἐλύθησαν οἱ τέσσαρες 
ἄγγελοι οἱ ἡτοιμασμένοι εἰς τὴν ὥραν καὶ ᾿εἰς τὴν ἡμέραν καὶ 
μῆνα καὶ ἐνιαυτόν, ἵνα ἀποκτείνωσιν τὸ τρίτον τῶν ἀνθρώπων. 
Ι6 Καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατευμάτων τοῦ ᾿ἵππου᾽ μυριάδες 
μυριάδων. ἤκουσα τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν. "7 Καὶ οὕτως εἶδον τοὺς 
ἵππους ἐν τῇ ὁράσει, καὶ τοὺς καθημένους ἐπ᾽ αὐτῶν, ἔχοντας 
θώρακας πυρίνους καὶ ὑακινθίνους καὶ θειώδεις: καὶ αἱ 
κεφαλαὶ τῶν ἵππων ὡς κεφαλαὶ λεόντων, καὶ ἐκ τῶν στομάτων 
αὐτῶν ἐκπορεύεται πῦρ καὶ καπνὸς καὶ θεῖον. ὃ Απὸ τῶν τριῶν 
πληγῶν τούτων ἀπεκτάνθησαν τὸ τρίτον τῶν ἀνθρώπων, ᾿ἀπὸ᾽ 
τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ θείου τοῦ ἐκπορευομένου ἐκ 
τῶν στομάτων αὐτῶν. 1 Ἢ γὰρ ἐξουσία τῶν ἵππων ἐν τῷ 
στόματι αὐτῶν ἐστίν, καὶ ἐν ταῖς οὐραῖς αὐτῶν - αἱ γὰρ οὐραὶ 
αὐτῶν ὅμοιαι ᾿ὄφεων,' ἔχουσαι κεφαλάς, καὶ ἐν αὐταῖς 
ἀδικοῦσιν. ΖΦ Καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, οἱ οὐκ 
ἀπεκτάνθησαν ἐν ταῖς πληγαῖς ταύταις, οὐ μετενόησαν ἐκ τῶν 
ἔργων τῶν χειρῶν αὐτῶν, ἵνα μὴ προσκυνήσωσιν τὰ δαιμόνια, 
καὶ τὰ εἴδωλα τὰ χρυσᾶ καὶ τὰ ἀργυρᾶ ᾿καὶ τὰ χαλκᾶ καὶ τὰ 
λίθινα καὶ τὰ ξύλινα, ἃ οὔτε βλέπειν ᾿δύναται,᾽ οὔτε ἀκούειν, 


21 καὶ οὐ μετενόησαν ἐκ τῶν φόνων αὐτῶν, 


οὔτε περιπατεῖν " 
οὔτε ἐκ τῶν ᾿φαρμακειῶν᾽ αὐτῶν, οὔτε ἐκ τῆς πορνείας αὐτῶν, 


οὔτε ἐκ τῶν κλεμμάτων αὐτῶν. 


ΤΟ Καὶ εἰδον ἄγγελον ἰσχυρὸν καταβαίνοντα ἐκ τοῦ 
οὐρανοῦ, περιβεβλημένον νεφέλην, καὶ ἣ ἰρις ἐπὶ τῆς 
κεφαλῆς αὐτοῦ, καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, καὶ οἱ 
πόδες αὐτοῦ ὡς στύλοι πυρός: 2 καὶ ᾿ἔχων᾽ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ 
Γ ᾿ εἰ. , Ν Ν , 3 - Ν Ν 

βιβλίον᾽ ἀνεῳγμένον - καὶ ἔθηκεν τὸν πόδα αὐτοῦ τὸν δεξιὸν 
ἐπὶ τῆς θαλάσσης, τὸν δὲ εὐώνυμον ἐπὶ τῆς γῆς, ὁ καὶ ἔκραξεν 


9.13. τεσσάρων « [τεσσάρων] 9.20 προσκυνήσωσιν 

9.14 λέγουσαν ο λέγοντα προσκυνήσουσιν 

9.15 εἰς τὴν ἡμέραν Φ ἡμέραν 9.20 δύναται « δύνανται 

9.16 ἵππου μυριάδες ς ἱππικοῦ 9.21 φαρμακειῶν φ φαρμάκων 
δισμυριάδες 10.1 ἄγγελον ς ἄλλον ἄγγελον 

9.18 ἀπὸ τοῦ « ἐκ τοῦ 10.2 βιβλίον ἀνεῳγμένον ὁ 

9.19 ὄφεων « ὄφεσιν βιβλαρίδιον ἠνεῳγμένον 


9.20 οὐ «οὐδὲ 


510 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


φωνῇ μεγάλῃ ὥσπερ λέων μυκᾶται: καὶ ὅτε ἔκραξεν, ἐλάλησαν 
αἱ ἑπτὰ βρονταὶ τὰς ἑαυτῶν φωνάς. 1 Καὶ ὅτε ἐλάλησαν αἱ 
ἑπτὰ βρονταί, ἔμελλον γράφειν: καὶ ἤκουσα φωνὴν ἐκ τοῦ 
οὐρανοῦ, λέγουσαν, Σφράγισον ἃ ἐλάλησαν αἱ ἑπτὰ βρονταί, 
καὶ μὴ αὐτὰ γράψῃς. " Καὶ ὁ ἄγγελος ὃν εἶδον ἑστῶτα ἐπὶ τῆς 
θαλάσσης καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἦρεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν δεξιὰν εἰς 
τὸν οὐρανόν, “ καὶ ᾿ὥμοσεν᾽ τῷ ζῶντι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν 
αἰώνων, ὃς ἔκτισεν τὸν οὐρανὸν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ, καὶ τὴν γῆν 
καὶ τὰ ἐν αὐτῇ, καὶ τὴν θάλασσαν καὶ τὰ ἐν αὐτῇ, ὅτι χρόνος 
οὐκέτι ἔσται: 7 ἀλλ᾽ ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς φωνῆς τοῦ ἑβδόμου 
ἀγγέλου, ὅταν μέλλῃ σαλπίζειν, καὶ ᾿ἐτελέσθη᾽ τὸ μυστήριον 
τοῦ θεοῦ, ὡς εὐηγγέλισεν τοὺς δούλους αὐτοῦ τοὺς προφήτας. 
ὃ Καὶ ἣ φωνὴ ἣν ἤκουσα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, πάλιν λαλοῦσα μετ’ 
ἐμοῦ, καὶ λέγουσα, Ὕπαγε, λάβε τὸ βιβλιδάριον τὸ 
ἀνεῳγμένον ἐν τῇ χειρὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἑστῶτος ἐπὶ τῆς 
θαλάσσης καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. " Καὶ ἀπῆλθον πρὸς τὸν ἄγγελον, 
λέγων αὐτῷ ᾿δοῦναί᾽ μοι τὸ βιβλιδάριον. Καὶ λέγει μοι, Λάβε 
καὶ κατάφαγε αὐτό: καὶ πικρανεῖ σου τὴν κοιλίαν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ 
στόματί σου ἔσται γλυκὺ ὡς μέλι. [5 Καὶ ἔλαβον τὸ ᾿βιβλίον᾽ 
ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ ἀγγέλου, καὶ κατέφαγον αὐτό, καὶ ἦν ἐν τῷ 
στόματί μου ὡς μέλι, γλυκύ καὶ ὅτε ἔφαγον αὐτό, ἐπικράνθη ἣ 
κοιλία μου. 1 Καὶ ᾿λέγουσίν᾽ μοι, Δεῖ σε πάλιν προφητεῦσαι 
ἐπὶ λαοῖς καὶ ἐπὶ ἔθνεσιν καὶ γλώσσαις καὶ βασιλεῦσιν 
πολλοῖς. 


Ι Ι Καὶ ἐδόθη μοι κάλαμος ὅμοιος ῥάβδῳ, λέγων, 
“Ἔγειραι,, καὶ μέτρησον τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ, καὶ τὸ 
θυσιαστήριον, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας ἐν αὐτῷ. 2 Καὶ τὴν 
[ἢ Ν ς ", ΄σ ΠΝ, Τᾳ Γ» ἢ Ν . ᾿' ἣν 
αὐλὴν τὴν ἔξωθεν τοῦ ναοῦ ἔκβαλε ᾿ἔξω,᾽ καὶ μὴ αὐτὴν 
μετρήσῃς, ὅτι ἐδόθη τοῖς ἔθνεσιν καὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν 


10.4 - 11.4 


ὦμοσεν ἐν 


τελεσθῇ 


δός 


βιβλιδάριον 


λέγει 


Ἔγειρε 


ἔξωθεν 


πατήσουσιν μῆνας ᾿τεσσαράκοντα καὶ δύο.᾽ ὁ Καὶ δώσω τοῖς 1 τεσσαράκοντα 


δυσὶν μάρτυσίν μου, καὶ προφητεύσουσιν ἡμέρας χιλίας 
διακοσίας ἑξήκοντα περιβεβλημένοι σάκκους. 1 Οὗτοί εἰσιν αἱ 


10.4 ἔμελλον « ἤμελλον 10.9 βιβλιδάριον « βιβλαρίδιον 
10.6 τῷ «ἐν τῷ 10.10 βιβλίον Φ βιβλαρίδιον 

10.7 δούλους αὐτοῦ « ἑαυτοῦ δούλους 10.11 ἐπὶ ἔθνεσιν « ἔθνεσιν 

10.8 λαλοῦσα « λαλοῦσαν 11.1 Ἔνγειραι ς Ἔγειρε 

10.8 λέγουσα « λέγουσαν 11.2 ἔξω « ἔξωθεν 

10.8 βιβλιδάριον « βιβλίον 11.2 τεσσαράκοντα καὶ 9 

10.8 ἀνεῳγμένον ς« ἠνεῳγμένον τεσσεράκοντα [καὶ] 


10.9 ἀπῆλθον « ἀπῆλθα 


511 


δύο Ξ-.ΜΒ 


11.5 - 11.14 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


δύο ἐλαῖαι, καὶ αἱ δύο χυχνίαι αἱ ἐνώπιον τοῦ κυρίου τῆς γῆς 
ἑστῶτες ἑστῶσαι.᾽ " Καὶ εἴτις αὐτοὺς θέλει ἀδικῆσαι, πῦρ ἐκπορεύεται 
ἐκ τοῦ στόματος αὐτῶν, καὶ κατεσθίει τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν - καὶ 
εἴ τις θέλει αὐτοὺς ἀδικῆσαι, οὕτως δεῖ αὐτὸν ἀποκτανθῆναι. 


: ἃ 6 
ἐξουσίαν κλεῖσαι 
τὸν οὐρανόν 


Οὗτοι ἔχουσιν ᾿τὸν οὐρανὸν ἐξουσίαν κλεῖσαι, ἵνα μὴ ὑετὸς 
βρέχῃ τὰς ἡμέρας τῆς προφητείας αὐτῶν: καὶ ἐξουσίαν 
ἔχουσιν ἐπὶ τῶν ὑδάτων, στρέφειν αὐτὰ εἰς αἷμα, καὶ πατάξαι 


ὁσάκις ἐὰν 


Π δ Ἂν Ν ΄“ Γε ’, Ν ,ὔ Ἂ , Ῥ᾿ Ἵ ὡς 
ἐν πάσῃ πληγῇ -τὴν γῆν ὁσάκις ἐὰν θελήσωσιν ἐν πάσῃ πληγῇ. ᾿ Καὶ ὅταν 
θελήσωσιν 


τελέσωσιν τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν, τὸ θηρίον τὸ ἀναβαῖνον ἐκ 

τῆς ἀβύσσου ποιήσει μετ᾽ αὐτῶν πόλεμον, καὶ νικήσει αὐτούς, 

τὰ πτώματα καὶ ἀποκτενεῖ αὐτούς. ὃ Καὶ ᾿τὸ πτῶμα' αὐτῶν ἐπὶ τῆς πλατείας 

τῆς πόλεως τῆς μεγάλης, ἥτις καλεῖται πνευματικῶς Σόδομα 

καὶ Αἴγυπτος, ὅπου καὶ ὁ κύριος αὐτῶν ἐσταυρώθη. " καὶ 

τὰ πτώματα βλέπουσιν ἐκ τῶν λαῶν καὶ φυλῶν καὶ γλωσσῶν καὶ ἐθνῶν 'τὸ 

πτῶμα΄ αὐτῶν ἡμέρας τρεῖς ἥμισυ, καὶ τὰ πτώματα αὐτῶν οὐκ 

ἀφήσουσιν τεθῆναι εἰς μνῆμα. ᾿" Καὶ οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς 

γῆς χαίρουσιν ἐπ᾽ αὐτοῖς καὶ εὐφρανθήσονται, καὶ δῶρα 

πέμψουσιν δώσουσιν ἀλλήλοις, ὅτι οὗτοι οἱ δύο προφῆται ἐβασάνισαν 

-- τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς. 1 Καὶ μετὰ 'τὰς᾽ τρεῖς ἡμέρας 

καὶ ἥμισυ, πνεῦμα ζωῆς ἐκ τοῦ θεοῦ εἰσῆλθεν εἰς αὐτούς, καὶ 

ἐπέπεσεν ἔστησαν ἐπὶ τοὺς πόδας αὐτῶν, καὶ φόβος μέγας ᾿ἔπεσεν᾽ ἐπὶ 

φωνῆς μεγάλης τοὺς θεωροῦντας αὐτούς. 12 Καὶ ἤκουσα φωνὴν μεγάλην ἐκ 

λεγούσης τοῦ οὐρανοῦ, ᾿ λέγουσαν αὐτοῖς, Ἀνάβητε ὧδε. Καὶ ἀνέβησαν 

εἰς τὸν οὐρανὸν ἐν τῇ νεφέλῃ, καὶ ἐθεώρησαν αὐτοὺς οἱ ἐχθροὶ 

Ἐν αὐτῶν. 1) "Καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἐγένετο σεισμὸς μέγας, καὶ 

τὸ δέκατον τῆς πόλεως ἔπεσεν, καὶ ἀπεκτάνθησαν ἐν τῷ σεισμῷ 

ὀνόματα ἀνθρώπων, χιλιάδες ἑπτά: καὶ οἱ λοιποὶ ἔμφοβοι 
ἐγένοντο, καὶ ἔδωκαν δόξαν τῷ θεῷ τοῦ οὐρανοῦ. 


14 Ἢ οὐαὶ ἣ δευτέρα ἀπῆλθεν - ἡ οὐαὶ ἡ τρίτη, ἰδού, ἔρχεται 


ταχύ. 
11.4 ἑστῶσαι ς ἑστῶτες 11.10 δώσουσιν « πέμψουσιν 
11.5 θέλει αὐτοὺς « θελήσῃ αὐτοὺς 11.11 εἰς αὐτούς « ἐν αὐτοῖς 
11.6 τὸν οὐρανὸν ἐξουσίαν κλεῖσαι ς 11.11 ἔπεσεν ς ἐπέπεσεν 
τὴν ἐξουσίαν κλεῖσαι τὸν 11.12 ἤκουσα « ἤκουσαν 
οὐρανόν 11.12 φωνὴν μεγάλην Φ φωνῆς μεγάλης 
11.6 ὁσάκις ἐὰν θελήσωσιν ἐν πάσῃ 11.12 λέγουσαν « λεγούσης 
πληγῇ « ἐν πάσῃ πληγῇ ὁσάκις 11.12 Ἀνάβητε ς Ἀνάβατε 
ἐὰν θελήσωσιν 11.13 ἡμέρᾳ «ὥρᾳ 
11.9 ἥμισυ « καὶ ἥμισυ 11.14 ἣ οὐαὶ ἣ τρίτη ἰδού « ἰδοὺ ἣ οὐαὶ 
11.9 ἀφήσουσιν « ἀφίουσιν ἣ τρίτη 


11.10 εὐφρανθήσονται ς« εὐφραίνονται 


512 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 11.15 - 12.6 


15 Καὶ ὁ ἕβδομος ἄγγελος ἐσάλπισεν, καὶ ἐγένοντο φωναὶ 
μεγάλαι ἐν τῷ οὐρανῷ, λέγουσαι, Ἐγένετο ἣ βασιλεία τοῦ 
κόσμου, τοῦ κυρίου ἡμῶν, καὶ τοῦ χριστοῦ αὐτοῦ, καὶ 
βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 6 Καὶ οἱ ᾿εἴκοσι τὰ 
τέσσαρες πρεσβύτεροι οἱ ἐνώπιον 'τοῦ θρόνου᾽ τοῦ θεοῦ -- 
᾿καθήμενοι᾽ ἐπὶ τοὺς θρόνους αὐτῶν, ἔπεσον ἐπὶ τὰ πρόσωπα οἱ κάθηνται 
αὐτῶν, καὶ προσεκύνησαν τῷ θεῷ, 17 λέγοντες, Εὐχαριστοῦμέν 
σοι, κύριε ὁ θεὸς ὁ παντοκράτωρ, ὁ ἢν καὶ ὁ ἦν, ὅτι εἴληφας τὴν 
δύναμίν σου τὴν μεγάλην, καὶ ἐβασίλευσας. ὃ Καὶ τὰ ἔθνη 
ὠργίσθησαν, καὶ ἦλθεν ἡ ὀργή σου, καὶ ὁ καιρὸς τῶν νεκρῶν 
κριθῆναι, καὶ δοῦναι τὸν μισθὸν τοῖς δούλοις σου τοῖς 
προφήταις καὶ τοῖς ἁγίοις καὶ τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνομά σου, 
τοῖς μικροῖς καὶ τοῖς μεγάλοις, καὶ διαφθεῖραι τοὺς 
διαφθείροντας τὴν γῆν. 

19 Καὶ ᾿ἠνοίγη" ὁ ναὸς τοῦ θεοῦ ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὥφθη ἣ ἠνοίχθη 
κιβωτὸς τῆς διαθήκης 'τοῦ κυρίου ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ: καὶ αὐτοῦ 
ἐγένοντο ἀστραπαὶ καὶ φωναὶ καὶ ᾿ βρονταὶ καὶ Ὡς 
μεγάλη. σεισμὸς 


Ι 2 Καὶ σημεῖον μέγα ὥφθη ἐν τῷ οὐρανῷ, γυνὴ 

περιβεβλημένη τὸν ἥλιον, καὶ ἣ σελήνη ὑποκάτω τῶν 
ποδῶν αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς στέφανος ἀστέρων 
δώδεκα: καὶ ἐν γαστρὶ ἔχουσα, ἔκραζεν ὠδίνουσα, καὶ 
βασανιζομένη τεκεῖν. ὁ Καὶ ὥφθη ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ, 


μέγας πυρρός - 


καὶ ἰδού, δράκων 'πυρὸς μέγας, ἔχων κεφαλὰς ἑπτὰ κα μπαττρης 
πυρρὸς μέγας 


κέρατα δέκα, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ἑπτὰ διαδήματα. 
1 Καὶ ἡ οὐρὰ αὐτοῦ σύρει τὸ τρίτον τῶν ἀστέρων τοῦ οὐρανοῦ, 
καὶ ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν καὶ ὁ δράκων ἕστηκεν ἐνώπιον 
τῆς γυναικὸς τῆς μελλούσης τεκεῖν, ἵνα, ὅταν τέκῃ. τὸ τέκνον 
αὐτῆς καταφάγῃ. "Καὶ ἔτεκεν υἱὸν ἄρρενα, ὃς μέλλει 
ποιμαίνειν πάντα τὰ ἔθνη ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ καὶ ἡρπάσθη τὸ 
τέκνον αὐτῆς πρὸς τὸν θεὸν καὶ πρὸς τὸν θρόνον αὐτοῦ. “ Καὶ ἣ 
γυνὴ ἔφυγεν εἰς τὴν ἔρημον, ὅπου ἔχει ἐκεῖ τόπον ἡτοιμασμένον 


11.15 λέγουσαι φΦ λέγοντες 11.19 θεοῦ « θεοῦ ὁ 
11.16 οἱ ἐνώπιον τοῦ θρόνου « [οἱ] 11.19 τοῦ κυρίου « αὐτοῦ 
ἐνώπιον 11.19 βρονταὶ ο βρονταὶ καὶ σεισμὸς 
11.16 ἔπεσον « ἔπεσαν 12.2 ἔκραζεν « καὶ κράζει 
11.18 τοῖς μικροῖς καὶ τοῖς μεγάλοις Φ 12.3 πυρὸς μέγας ὁ μέγας πυρρός 
τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς μεγάλους 12.5 ἄρρενα « ἄρσεν 


513 


12.7 - 12.17 


ἀπὸ | τρέφωσιν 


ἴσχυσαν 


οἱ οὐρανοὶ 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


Γε Ἀ σι ΄σ- .« 2 “Γ» , Ἴ “. Ν Θ , Ψ 
ὑπὸ τοῦ θεοῦ, ἵνα ἐκεῖ ᾿ἐκτρέφωσιν᾽ αὐτὴν ἡμέρας χιλίας 
διακοσίας ἑξήκοντα. 

Τ Καὶ ἐγένετο πόλεμος ἐν τῷ οὐρανῷ. ὁ Μιχαὴλ καὶ οἱ 
ἄγγελοι αὐτοῦ πολεμῆσαι μετὰ τοῦ δράκοντος: καὶ ὁ δράκων 
ἐπολέμησεν, καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, ὃ καὶ οὐκ ᾿ἴσχυσεν,' οὐδὲ 

, ς , Εν Ε σι Ἔ -». Ὁ ἅν ᾿» ε Ψ: ε 
τόπος εὑρέθη αὐτῷ ἔτι ἐν τῷ οὐρανῷ. " Καὶ ἐβλήθη ὁ δράκων ὁ 
μέγας, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, ὁ καλούμενος διάβολος καὶ Σατανᾶς, 
ὁ πλανῶν τὴν οἰκουμένην ὅλην ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, καὶ οἱ 
", Ἅ -“ , Ε δὶ, 5 , 10 ν᾿ ν 
ἄγγελοι αὐτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ ἐβλήθησαν. "Καὶ ἤκουσα φωνὴν 
μεγάλην ἐν τῷ οὐρανῷ, λέγουσαν, Ἄρτι ἐγένετο ἣ σωτηρία καὶ 
ἡ δύναμις καὶ ἣ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἡμῶν, καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ 
χριστοῦ αὐτοῦ ὅτι ἐβλήθη ὁ κατήγορος τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ὁ 
κατηγορῶν αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ἡμῶν ἡμέρας καὶ νυκτός. 
Ἡ Καὶ αὐτοὶ ἐνίκησαν αὐτὸν διὰ τὸ αἷμα τοῦ ἀρνίου, καὶ διὰ 
τὸν λόγον τῆς μαρτυρίας αὐτῶν, καὶ οὐκ ἠγάπησαν τὴν ψυχὴν 
αὐτῶν ἄχρι θανάτου. [2Διὰ τοῦτο εὐφραίνεσθε, ᾿οὐρανοὶ᾽ καὶ 
οἱ ἐν αὐτοῖς σκηνοῦντες: Οὐαὶ τῇ γῇ καὶ τῇ θαλάσσῃ, ὅτι 

, Ξ ἢ Ν - ΄- "»᾽ Ν ,ὔ Ψ Ν - 
κατέβη ὁ διάβολος πρὸς ὑμᾶς ἔχων θυμὸν μέγαν, εἰδὼς ὅτι 
ὀλίγον καιρὸν ἔχει. 


13 Καὶ ὅτε εἶδεν ὁ δράκων ὅτι ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, ἐδίωξεν 
τὴν γυναῖκα ἥτις ἔτεκεν τὸν ἄρρενα. "Καὶ ἐδόθησαν τῇ 
γυναικὶ δύο πτέρυγες τοῦ ἀετοῦ τοῦ μεγάλου, ἵνα πέτηται εἰς 
τὴν ἔρημον εἰς τὸν τόπον αὐτῆς, ὅπως τρέφηται ἐκεῖ καιρόν, καὶ 
καιρούς, καὶ ἥμισυ καιροῦ, ἀπὸ προσώπου τοῦ ὄφεως. [" Καὶ 
ἔβαλεν ὁ ὄφις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ὀπίσω τῆς γυναικὸς ὕδωρ 
ὡς ποταμόν, ἵνα αὐτὴν ποταμοφόρητον ποιήσῃ. “ Καὶ 
ἐβοήθησεν ἣ γῆ τῇ γυναικί, καὶ ἤνοιξεν ἡ γῆ τὸ στόμα αὐτῆς, 
καὶ κατέπιεν τὸν ποταμὸν ὃν ἔβαλεν ὁ δράκων ἐκ τοῦ στόματος 
αὐτοῦ. “7 Καὶ ὠργίσθη ὁ δράκων ἐπὶ τῇ γυναικί, καὶ ἀπῆλθεν 
ποιῆσαι πόλεμον μετὰ τῶν λοιπῶν τοῦ σπέρματος αὐτῆς, τῶν 
τηρούντων τὰς ἐντολὰς τοῦ θεοῦ καὶ ἐχόντων τὴν μαρτυρίαν 
Ἰησοῦ. 


12.6 ὑπὸ « ἀπὸ 12.12 οὐρανοὶ « [οἱ] οὐρανοὶ 

12.6 ἐκτρέφωσιν « τρέφωσιν 12.12 τῇ γῇ καὶ τῇ θαλάσσῃ « τὴν γῆν 
12.7 πολεμῆσαι «τοῦ πολεμῆσαι καὶ τὴν θάλασσαν 

12.8 αὐτῷ « αὐτῶν 12.13 ἄρρενα ς ἄρσενα 

12.909 Σατανᾶς « ὁ Σατανᾶς 12.14 δύο ο αἱ δύο 

12.10 κατήγορος Φ κατήγωρ 12.14 ὅπως τρέφηται ς ὅπου τρέφεται 


12.10 αὐτῶν ς αὐτοὺς 


514 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


Ι Καὶ ἐστάθην ἐπὶ τὴν ἄμμον τῆς θαλάσσης: καὶ εἶδον ἐκ 
2 τῆς θαλάσσης θηρίον ἀναβαῖνον, ἔχον κέρατα δέκα 
καὶ κεφαλὰς ἑπτά, καὶ ἐπὶ τῶν κεράτων αὐτοῦ δέκα 
διαδήματα, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ὀνόματα βλασφημίας. 
2 Καὶ τὸ θηρίον, ὃ εἶδον, ἦν ὅμοιον παρδάλει, καὶ οἱ πόδες 
αὐτοῦ ὡς ἄρκου, καὶ τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς στόμα λέοντος: καὶ 
ἔδωκεν αὐτῷ ὁ δράκων τὴν δύναμιν αὐτοῦ, καὶ τὸν θρόνον 
αὐτοῦ, καὶ ἐξουσίαν μεγάλην. ὅ Καὶ μίαν ἐκ τῶν κεφαλῶν 
αὐτοῦ ὡσεὶ ἐσφαγμένην εἰς θάνατον καὶ ἣ πληγὴ τοῦ θανάτου 


αὐτοῦ ἐθεραπεύθη. καὶ ἐθαύμασεν ὅλη ἡ γῆ ὀπίσω τοῦ θηρίου: 


4 Ν ,ὔ σι , σι , Ν ᾿ , - 
καὶ προσεκύνησαν τῷ δράκοντι τῷ δεδωκότι τὴν ἐξουσίαν τῷ 
θηρίῳ, καὶ προσεκύνησαν τῷ θηρίῳ, λέγοντες, Τίς ὅμοιος τῷ 
θηρίῳ; "Καὶ τίς ᾿δύνατος᾽ πολεμῆσαι μετ᾽ αὐτοῦ; " Καὶ ἐδόθη 
Ἂν ΄“ 3 ΦΝ Ψ ΟἿ , δος 9 , ': ΄- 
αὐτῷ στόμα λαλοῦν μεγάλα καὶ βλασφημίαν - καὶ ἐδόθη αὐτῷ 
ἐξουσία πόλεμον ποιῆσαι μῆνας τεσσαράκοντα δύο. “ Καὶ 
ἤνοιξεν τὸ στόμα αὐτοῦ εἰς βλασφημίαν πρὸς τὸν θεόν, 
βλασφημῆσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ τὴν σκηνὴν αὐτοῦ, τοὺς ἐν 
τῷ οὐρανῷ σκηνοῦντας. 7 Καὶ ἐδόθη αὐτῷ ποιῆσαι πόλεμον 
μετὰ τῶν ἁγίων, καὶ νικῆσαι αὐτούς: καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία 
3 Ἂ Ψ᾿"»ἶ ἢ Α. Ν Ν ὧι Ν ", 8 Ν 
ἐπὶ πᾶσαν φυλὴν καὶ λαὸν καὶ γλῶσσαν καὶ ἔθνος. ὃ καὶ 
προσκυνήσουσιν ᾿αὐτῷ πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς, ὧν 
οὐ γέγραπται τὸ ὄνομα ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς ζωῆς τοῦ ἀρνίου τοῦ 
ἐσφαγμένου ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. “Εἴ τις ἔχει οὖς, 
ἀκουσάτω. [9 Εἴ τις ᾿ἔχει᾽ αἰχμαλωσίαν, ὑπάγει: εἴ τις ἐν 
μαχαίρᾳ ᾿ἀποκτενεῖ, δεῖ αὐτὸν ἐν μαχαίρᾳ ἀποκτανθῆναι. 
ὯΩδέ ἐστιν ἣ ὑπομονὴ καὶ ἣ πίστις τῶν ἁγίων. 
Ἡ Καὶ εἶδον ἄλλο θηρίον ἀναβαῖνον ἐκ τῆς γῆς, καὶ εἶχεν 
, , - Ψ; ᾿ς Ἂ εἰ , - γ᾽ 1 ᾿ ᾿ς 
κέρατα δύο ὅμοια ἀρνίῳ, καὶ ἐλάλει ὡς δράκων. ““ Καὶ τὴν 
ἐξουσίαν τοῦ πρώτου θηρίου πᾶσαν ποιεῖ ἐνώπιον αὐτοῦ. Καὶ 
ἐποίει τὴν γῆν καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ κατοικοῦντας ἵνα 


13.1 ἐστάθην « ἐστάθη 13.8 αὐτῷ 9 αὐτὸν 

13.1 ὀνόματα « ὀνόμαϊίτα] 13.8 ὧν «οὗ 

13.3 ὡσεὶ Φ ὡς 13.8 ὄνομα «ὄνομα αὐτοῦ 

13.3. ἐθαύμασεν « ἐθαυμάσθη 13.10 ἔχει αἰχμαλωσίαν ς εἰς 

13.4 τῷ δεδωκότι « ὅτι ἔδωκεν αἰχμαλωσίαν εἰς αἰχμαλωσίαν 

13.4 δύνατος ὁ δύναται 13.10 μαχαίρᾳ ἀποκτενεῖ « μαχαίρῃ 

13.5 βλασφημίαν ὁ βλασφημίας ἀποκτανθῆναι 

13.5 πόλεμον «-- 13.10 δεῖ «ς-- 

13.5 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 13.10 μαχαίρᾳ ἀποκτανθῆναι Ὁ 
[καὶ] μαχαίρῃ ἀποκτανθῆναι 

13.6 βλασφημίαν ς βλασφημίας 13.12 ἐποίει ὁ ποιεῖ 


515 


13.1 - 13.12 


-π-- | δύναται 


αὐτὸν 


εἰς 


δεῖ αὐτὸν 


13.13 - 14.4 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΊΩΑΝΝΟΥ 


καταβαίνειν ἐκ 
τοῦ οὐρανοῦ 


εἰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνῃ ἐπὶ τὴν γῆν ἐνώπιον τῶν 


᾿ Ν , Ν ΄ Ὄ 59 , ξ Ν 

ψνακαὶ πυρποιῇ] τροσκυνήσωσιν τὸ θηρίον τὸ πρῶτον, οὗ ἐθεραπεύθη ἣ πληγὴ 
΄- , ᾽ ΄ Ν “ - Ψ Γ. Ν “- . 

τοῦ θανάτου αὐτοῦ. 17 Καὶ ποιεῖ σημεῖα μεγάλα, ᾿καὶ πῦρ ἵνα 

4 Ἔ 14 Ν Ἂ-"ἜἘ Ν ες ἀρος ἘΤ ν [ον 4... 

-- ἀνθρώπων. "Καὶ πλανᾷ ᾿τοὺς ἐμοὺς τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ 

τῆς γῆς διὰ τὰ σημεῖα ἃ ἐδόθη αὐτῷ ποιῆσαι ἐνώπιον τοῦ 

θηρίου, λέγων τοῖς κατοικοῦσιν ἐπὶ τῆς γῆς ποιῆσαι εἰκόνα τῷ 


μαχαίρας καὶ 
ἔζησεν 


Ἂ Ων 3 ΤῸ) Ν Γ νιν», βς τ - , πη 

-- [τῆς [θηρίῳ ὃ εἶχεν ᾿τὴν᾽ πληγὴν ᾿καὶ ἔζησεν ἀπὸ τῆς μαχαίρας. 
15 Καὶ ἐδόθη αὐτῷ πνεῦμα δοῦναι τῇ εἰκόνι τοῦ θηρίου, ἵνα καὶ 
λαλήσῃ ἣ εἰκὼν τοῦ θηρίου, καὶ ποιήσῃ, ὅσοι ἐὰν μὴ 
προσκυνήσωσιν τῇ εἰκόνι τοῦ θηρίου, ἀποκτανθῶσιν. ᾿ Καὶ 
ποιεῖ πάντας, τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς μεγάλους, καὶ τοὺς 
πλουσίους καὶ τοὺς πτωχούς, καὶ τοὺς ἐλευθέρους καὶ τοὺς 


δῶσιν Ι ὃ ,ὕ λ - Γὃ ψ Ἴ ᾽ “ Γ ,΄ Ὑν. «ὦ - Ν 
χάραγμα δούλους, ἵνα ᾿δώσωσιν" αὐτοῖς ᾿χαράγματα᾽ ἐπὶ τῆς χειρὸς 
11 καὶ ἵνα μή τις 


δύνηται δύναται ἀγοράσαι ἢ πωλῆσαι, εἰ μὴ ὁ ἔχων τὸ χάραγμα, τὸ 


τῶν μετώπων αὐτῶν τῆς δεξιᾶς, ἢ ἐπὶ 'τὸ μέτωπον αὐτῶν, 


» - ΄ὔ Ὑλι ὡ ἝΝ Ἶ 5 ΝΥ ς ᾽ ἥὰι- ὙΦ ς 

ὄνομα τοῦ θηρίου ἢ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. ᾿ὅ Ὧδε ἣ 

σοφία ἐστίν. Ὃ ἔχων νοῦν ψηφισάτω τὸν ἀριθμὸν τοῦ θηρίου - 

--- [ αὐτοῦ ἀριθμὸς γὰρ ἀνθρώπου ἐστίν, καὶ ὁ ἀριθμὸς ᾿αὐτοῦ ἐστὶν" 
ἀτος το" ΤῈ , Ω , εἰ  Ἵ 
χες ἑξακόσια ἑξήκοντα ἕξ. 


ἀρνίον Ι͂ 4 Καὶ εἶδον, καὶ ἰδού, "τὸ ἀρνίον᾽ ἑστηκὸς ἐπὶ τὸ ὄρος 
Σιών, καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ᾿ἀριθμός᾽ ἑκατὸν τεσσαράκοντα 

τέσσαρες χιλιάδες, ἔχουσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα τοῦ 
πατρὸς αὐτοῦ γεγραμμένον ἐπὶ τῶν μετώπων αὐτῶν. 2 καὶ 
ἤκουσα φωνὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ὡς φωνὴν ὑδάτων πολλῶν, καὶ 
ὡς φωνὴν βροντῆς μεγάλης: καὶ ἣ φωνὴ ἣν ἤκουσα ὡς 
κιθαρῳδῶν κιθαριζόντων ἐν ταῖς κιθάραις αὐτῶν. Καὶ 
ἄδουσιν φδὴν καινὴν ἐνώπιον τοῦ θρόνου, καὶ ἐνώπιον τῶν 
ἠδύνατο τεσσάρων ζῴων καὶ τῶν πρεσβυτέρων. καὶ οὐδεὶς ᾿ἐδύνατο᾽ 
Ῥμὰ μαθεῖν τὴν φδήν, εἰ μὴ αἱ ἑκατὸν τεσσαράκοντα τέσσαρες᾽ 
χιλιάδες, οἱ ἠγορασμένοι ἀπὸ τῆς γῆς. {Οὗτοί εἰσιν οἱ μετὰ 


13.12 προσκυνήσωσιν ὁ 13.16 δώσωσιν 9 δῶσιν 
προσκυνήσουσιν 13.16 χαράγματα « χάραγμα 

13.13 καὶ πῦρ ἵνα « ἵνα καὶ πῦρ ποιῇ 13.17 δύναται « δύνηται 

13.13 καταβαίνῃ ἐπὶ ς καταβαίνειν εἰς 13.18 αὐτοῦ ἐστὶν « αὐτοῦ 

13.14 τοὺς ἐμοὺς «--- 13.18 ἑξακόσια ς ἑξακόσιοι 

13.14 ὃ εἶχεν ο ὃς ἔχει 14.1 ἑστηκὸς ὁ ἑστὸς 

13.14 καὶ ἔζησεν ἀπὸ τῆς μαχαίρας ὁ 14.1 ἀριθμός «--- 
τῆς μαχαίρης καὶ ἔζησεν 14.1 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 

13.15 πνεῦμα δοῦναι « δοῦναι πνεῦμα 14.3 ἄδουσιν « ᾷδουσιν [ὡς] 

13.15 ὅσοι « [ἵνα] ὅσοι 14.3 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 


516 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 14.5 - 14.13 


γυναικῶν οὐκ ἐμολύνθησαν. παρθένοι γάρ εἰσιν. Οὗτοί εἰσιν 
οἱ ἀκολουθοῦντες τῷ ἀρνίῳ ὅπου ᾿ἂν᾽ ὑπάγῃ. Οὗτοι ὑπὸ Ἰησοῦ ἐὰν 
ἠγοράσθησαν ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ἀπαρχὴ τῷ θεῷ καὶ τῷ 
ἀρνίῳ. " καὶ ᾿οὐχ εὑρέθη ἐν τῷ στόματι αὐτῶν ψεῦδος: . τῷ στόματι 
, 2 αὕὔὕτῶν οὐχ 

γάρ εἰσιν. εὑρέθη 

6 Καὶ εἶδον ἄγγελον πετόμενον ἐν μεσουρανήματι, ἔχοντα 
εὐαγγέλιον αἰώνιον, εὐαγγελίσαι τοὺς καθημένους ἐπὶ τῆς γῆς, 
καὶ ἐπὶ πᾶν ἔθνος καὶ φυλὴν καὶ γλῶσσαν καὶ λαόν, ΄ λέγων ἐν 
φωνῇ μεγάλῃ, Φοβήθητε τὸν ᾿κύριον,' καὶ δότε αὐτῷ δόξαν, ὅτι θεόν 
ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς κρίσεως αὐτοῦ, καὶ προσκυνήσατε ᾿αὐτὸν τὸν τῷ ποιήσαντι 
ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ 
πηγὰς ὑδάτων. 


ὃ Καὶ ἄλλος ᾿δεύτερος ἄγγελος ἠκολούθησεν, λέγων, ἄγγελος δεύτερος 
Γ» Ἴ Ν ς ’ ᾽ [ο ᾿, [οἱ - σι ὲ 
Ἐπεσεν᾽ Βαβυλὼν ἣ μεγάλη, ἐκ τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς Ἔπεσεν ἔπεσεν 
πορνείας αὐτῆς πεπότικεν πάντα τὰ ἔθνη. 


9 Καὶ ἄλλος ἄγγελος τρίτος ἠκολούθησεν αὐτοῖς, λέγων ἐν 
φωνῇ μεγάλῃ, Εἴτις προσκυνεῖ τὸ θηρίον καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, 
καὶ λαμβάνει χάραγμα ἐπὶ τοῦ μετώπου αὐτοῦ, ἢ ἐπὶ τὴν χεῖρα 
10ὸ καὶ αὐτὸς πίεται ἐκ τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τοῦ θεοῦ, 
τοῦ κεκερασμένου ἀκράτου ἐν τῷ ποτηρίῳ τῆς ὀργῆς αὐτοῦ, 


καὶ βασανισθήσεται ἐν πυρὶ καὶ θείῳ ἐνώπιον τῶν ἁγίων 
1: 


αὐτοῦ, 


ἀγγέλων, καὶ ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου-: ᾿᾿ καὶ ὁ καπνὸς τοῦ 
βασανισμοῦ αὐτῶν εἰς αἰῶνας αἰώνων ἀναβαίνει: καὶ οὐκ 

ἔχουσιν ἀνάπαυσιν ἡμέρας καὶ νυκτὸς οἱ προσκυνοῦντες τὸ 

θηρίον καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, καὶ εἴ τις λαμβάνει τὸ χάραγμα 

τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. 12 Ὧδε ἣ ὑπομονὴ τῶν ἁγίων ἐστίν: οἱ ὧδεοἱ 
τηροῦντες τὰς ἐντολὰς τοῦ θεοῦ καὶ τὴν πίστιν Ἰησοῦ. 

13 Καὶ ἤκουσα φωνῆς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ᾿ λεγούσης, Γράψον, λεγούσης μοι 

Μακάριοι οἱ νεκροὶ οἱ ἐν κυρίῳ ἀποθνήσκοντες ἀπ᾽ ἄρτι: 


14.4 εἰσιν οἱ ἀκολουθοῦντες «Ὁ οἱ 14.7 αὐτὸν τὸν ποιήσαντα « τῷ 
ἀκολουθοῦντες ποιήσαντι 
14.4 ὑπὸ Ἰησοῦ «ε--- 14.7 τὴν θάλασσαν « θάλασσαν 
14.5 οὐχ εὑρέθη ἐν τῷ στόματι αὐτῶν 14.8 δεύτερος ἄγγελος ς ἄγγελος 
4 ἐν τῷ στόματι αὐτῶν οὐχ δεύτερος 
εὑρέθη 148 ἜΝΠπεσεν ς Ἔπεσεν ἔπεσεν 
14.5 γάρ «--- 14.8 ἐκ «ἣ ἐκ 
14.6 ἄγγελον ς ἄλλον ἄγγελον 14.10 τῶν ἁγίων ἀγγέλων ς ἀγγέλων 
14.6 τοὺς « ἐπὶ τοὺς ἁγίων 
14.7 κύριον «θεόν 14.13 λέγει Ναί ς Ναί λέγει 


517 


14.14 - 15.4 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


Ναίλέγει λέγει Ναί τὸ πνεῦμα, ἵνα ἀναπαύσωνται ἐκ τῶν κόπων αὐτῶν - 
τὰ δὲ ἔργα αὐτῶν ἀκολουθεῖ μετ᾽ αὐτῶν. 


"4 Καὶ εἶδον, καὶ ἰδού, νεφέλη λευκή, καὶ ἐπὶ τὴν νεφέλην 
καθήμενον ὅμοιον υἱῷ ἀνθρώπου, ἔχων ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ 
στέφανον χρυσοῦν, καὶ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ δρέπανον ὀξύ. 15 Καὶ 
ἄλλος ἄγγελος ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ ναοῦ, κράζων ἐν φωνῇ μεγάλῃ 
τῷ καθημένῳ ἐπὶ τῆς νεφέλης, Πέμψον τὸ δρέπανόν σου καὶ 

Ρ , .«“ ἊΣ ἐς ἂν Ε , ἽἼ “ 2 , ε Ν 
τοῦ θερίσαι θέρισον- ὅτι ἦλθεν ἣ ὥρα ᾿θερίσαι,᾽ ὅτι ἐξηράνθη ὁ θερισμὸς 
π “. 16 ἧς ὟΝ ε , δ. “1 Ἂ, , Ν 
τῆς γῆς. "Καὶ ἔβαλεν ὁ καθήμενος ἐπὶ τὴν νεφέλην τὸ 
δρέπανον αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἐθερίσθη ἣ γῆ. 

"Καὶ ἄλλος ἄγγελος ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν τῷ 
οὐρανῷ, ἔχων καὶ αὐτὸς δρέπανον ὀξύ. ὃ Καὶ ἄλλος ἄγγελος 
ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου, ἔχων ἐξουσίαν ἐπὶ τοῦ πυρός, 

ἐφώνησεν ἐν καὶ ἐφώνησεν᾽ κραυγῇ μεγάλῃ τῷ ἔχοντι τὸ δρέπανον τὸ ὀξύ, 
λέγων, Πέμψον σου τὸ δρέπανον τὸ ὀξὺ καὶ τρύγησον τοὺς 
ἤκμασεν ἣ 


, - ᾽ [ὰ - - .«“ ΓᾺΡ - Ἂς, 
συλ π ες της βότρυας τῆς ἀμπέλου τῆς γῆς, ὅτι ἤκμασαν αἱ σταφυλαὶ 


Καὶ ἐξέβαλεν αὐτῆς. Καὶ ἔβαλεν ὁ ἄγγελος τὸ δρέπανον αὐτοῦ εἰς τὴν 
γῆν, καὶ ἐτρύγησεν τὴν ἄμπελον τῆς γῆς, καὶ ἔβαλεν εἰς τὴν 
ληνὸν τοῦ θυμοῦ τοῦ θεοῦ τὸν μέγαν. 2 Καὶ ἐπατήθη ἣ ληνὸς 
ἔξωθεν τῆς πόλεως, καὶ ἐξῆλθεν αἷμα ἐκ τῆς ληνοῦ ἄχρι τῶν 


΄- ἐκ Ν 3 Ν ’, Γ [ς ε ΄' Ἴ 
ἂχ χαλινῶν τῶν ἵππων, ἀπὸ σταδίων ᾿᾽χιλίων ἑξακοσίων. 


Ι͂ 5 Καὶ εἰδον ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ μέγα καὶ 
θαυμαστόν, ἀγγέλους ἑπτὰ ἔχοντας πληγὰς ἑπτὰ τὰς 
ἐσχάτας, ὅτι ἐν αὐταῖς ἐτελέσθη ὁ θυμὸς τοῦ θεοῦ. 


2 Καὶ εἶδον ὡς θάλασσαν ὑαλίνην μεμιγμένην πυρί, καὶ 
τῆς εἰκόνος καὶ [ τοὺς νικῶντας ἐκ τοῦ θηρίου καὶ ἐκ τῆς εἰκόνος᾽ αὐτοῦ καὶ ἐκ 
ἐκ τοῦ θηρίου πα τς Ξτοο Σεος ἐν σχῖ: ΤΡ ΌΣΑ τα τοις ε γ νον " 

τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, ἑστῶτας ἐπὶ τὴν θάλασσαν 

τ χ Ν - ’, Γ» Ἴ ’ ΄- - 3 ν᾿», Ν 
ἔχονταςτὰς τὴν ὑαλίνην, ᾿ἔχοντας᾽ κιθάρας τοῦ θεοῦ. “ Καὶ ἄδουσιν τὴν 

Σ ἢ δ Υ “. , ἴων Ἂ ΄“ ΄ Ἁ, Ν, 5 Ν ΄- Ε Ψ, 

φδὴν Μωῦσέως τοῦ δούλου τοῦ θεοῦ, καὶ τὴν φδὴν τοῦ ἀρνίου, 
λέγοντες, Μεγάλα καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σοῦ, κύριε ὁ θεὸς ὁ 

, , ἃ, Ψ Ν Ἔ Ὁ ὰ Φ. ᾿ς 
παντοκράτωρ: δίκαιαι καὶ ἀληθιναὶ αἱ ὁδοί σου, ὁ βασιλεὺς 
δοξάσει τῶν ἐθνῶν. 7 Τίς οὐ μὴ φοβηθῇ σε, κύριε, καὶ ᾿ δοξάσῃ τὸ ὄνομά 


14.13 ἀναπαύσωνται φ ἀναπαήσονται 14.18 ἔχων « [ὁ] ἔχων 
14.13 δὲ Φ γὰρ 14.18 κραυγῇ « φωνῇ 
14.14 υἱῷ «υἱὸν 154 σε--- 

14.16 τὴν νεφέλην « τῆς νεφέλης 15.4. δοξάσῃ « δοξάσει 


14.18 ἐξῆλθεν ς [ἐξῆλθεν] 


518 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


-“ , ΩΣ -“: Γ᾿ ἷλ .ν ἢ δὰ Α 
σου; Ὅτι μόνος ἅγιος: ὅτι 'πάντα τὰ ἔθνη᾽ ἥξουσιν καὶ 
προσκυνήσουσιν ἐνώπιόν σου, ὅτι τὰ δικαιώματά σου 
ἐφανερώθησαν. 


5 Καὶ μετὰ ταῦτα εἶδον, καὶ ἠνοίγη ὁ ναὸς τῆς σκηνῆς τοῦ 
μαρτυρίου ἐν τῷ οὐρανῷ- ὁ καὶ ἐξῆλθον οἱ ἑπτὰ ἄγγελοι οἱ 
ἔχοντες τὰς ἑπτὰ πληγὰς ᾿ἐκ τοῦ ναοῦ, οἵ ἦσαν ἐνδεδυμένοι 
λίνον καθαρὸν λαμπρόν, καὶ περιεζωσμένοι περὶ τὰ στήθη 
ζώνας χρυσᾶς: Ἵκαὶ ἕν ἐκ τῶν τεσσάρων ζῴων ἔδωκεν τοῖς 
ἑπτὰ ἀγγέλοις ἑπτὰ φιάλας χρυσᾶς γεμούσας τοῦ θυμοῦ τοῦ 
θεοῦ τοῦ ζῶντος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ὃ Καὶ ἐγεμίσθη ὁ 
ναὸς ᾿καπνοῦ ἐκ τῆς δόξης τοῦ θεοῦ, καὶ ἐκ τῆς δυνάμεως 
αὐτοῦ. καὶ οὐδεὶς ᾿ἐδύνατο᾽ εἰσελθεῖν εἰς τὸν ναόν, ἄχρι 
τελεσθῶσιν αἱ ἑπτὰ πληγαὶ τῶν ἑπτὰ ἀγγέλων. 


Ι Καὶ ἤκουσα φωνῆς μεγάλης ᾿ἐκ τοῦ ναοῦ, λεγούσης 
6 τοῖς ἑπτὰ ἀγγέλοις, Ὑπάγετε, ᾿καὶ ἐκχέατε τὰς ἑπτὰ 
φιάλας τοῦ θυμοῦ τοῦ θεοῦ εἰς τὴν γῆν. 

2 Καὶ ἀπῆλθεν ὁ πρῶτος, καὶ ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ "εἰς" 
τὴν γῆν: καὶ ἐγένετο ἕλκος κακὸν καὶ πονηρὸν ἐπὶ τοὺς 
ἀνθρώπους τοὺς ἔχοντας τὸ χάραγμα τοῦ θηρίου, καὶ τοὺς 
προσκυνοῦντας τῇ εἰκόνι αὐτοῦ. 


3 ΝΕ , "», ᾿ , Ν ’ ᾽ “- ᾿ Ἂς 
Καὶ ὁ δεύτερος ἄγγελος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ εἰς τὴν 
θάλασσαν. καὶ ἐγένετο αἷμα ὡς νεκροῦ, καὶ πᾶσα ψυχὴ ᾿ ζῶσα᾽ 
ἀπέθανεν ἐν τῇ θαλάσσῃ. 


Καὶ ὁ ἱτρίτος᾽ ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ εἰς τοὺς ποταμοὺς 
καὶ εἰς τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων καὶ ἐγένετο αἷμα. “ Καὶ ἤκουσα 
τοῦ ἀγγέλου τῶν ὑδάτων λέγοντος, Δίκαιος εἶ, ὁ ὧν καὶ ὁ ἦν, "ὁ 
ὅσιος,᾽ ὅτι ταῦτα ἔκρινας: “ὅτι αἷμα ἁγίων καὶ προφητῶν 
ἐξέχεαν, καὶ αἷμα αὐτοῖς ἔδωκας πιεῖν: ἄξιοί εἰσιν. 7 Καὶ 
ἤκουσα τοῦ θυσιαστηρίου λέγοντος, Ναί, κύριε ὁ θεὸς ὁ 
παντοκράτωρ, ἀληθιναὶ καὶ δίκαιαι αἱ κρίσεις σου. 


15.4 ἅγιος « ὅσιος 16.3 ἄγγελος «--- 

15.6 οἱ ἔχοντες « [οἱ] ἔχοντες 16.3. ζῶσα ἀπέθανεν ς ζωῆς ἀπέθανεν 
15.6 οἱ ἦσαν «--- τὰ 

16.1 φωνῆς μεγάλης « μεγάλης φωνῆς 16.4 εἰς τὰς «τὰς 

16.1 ἐκχέατε « ἐκχέετε 16.6 ἔδωκας « [δ]έδωκας 


519 


15.5 - 16.7 


πάντες 


ἐκ τοῦ καπνοῦ 


ἠδύνατο 


τρίτος ἄγγελος 


ὅσιος 


16.8 - 16.19 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


8 Ν᾿ ἐ [ὴ Γν» τ. , ΙΝ ’ ᾽ φν ἃ τ 
Καὶ ὁ τέταρτος ᾿ἄγγελος᾽ ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ 


ᾧ Ρ - Ν ΕΣ Ἂς 2 ᾽ὔ 5 ΄“ ' Γ᾿" ἧς Ν 
τοὺς ἀνθρώπους [τὸν ἥλιον: καὶ ἐδόθη αὐτῷ καυματίσαι ᾿ἐν πυρὶ τοὺς 


ἐν ἀι} 


πέμπτος ἄγγελος 


ἐμασσῶντο 


ἕκτος ἄγγελος 


ἀνατολῶν 


τρία ἀκάθαρτα 


δαιμόνων 


Μαγεδών 


ἐις 


ἕβδομος , 


σεισμὸς ἐγένετο 


ἀνθρώπους." “ Καὶ ἐκαυματίσθησαν οἱ ἄνθρωποι καῦμα μέγα, 
καὶ ἐβλασφήμησαν οἱ ἄνθρωποι τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ τοῦ ἔχοντος 
ἐξουσίαν ἐπὶ τὰς πληγὰς ταύτας, καὶ οὐ μετενόησαν δοῦναι 
αὐτῷ δόξαν. 
10 Καὶ ὁ πέμπτος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ τὸν θρόνον 
τοῦ θηρίου. καὶ ἐγένετο ἣ βασιλεία αὐτοῦ ἐσκοτωμένη- καὶ 
᾿ἐμασῶντο᾽ τὰς γλώσσας αὐτῶν ἐκ τοῦ πόνου, [καὶ 
ἐβλασφήμησαν τὸν θεὸν τοῦ οὐρανοῦ ἐκ τῶν πόνων αὐτῶν καὶ 
ἐκ τῶν ἑλκῶν αὐτῶν, καὶ οὐ μετενόησαν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν. 


12 Καὶ ὁ ᾿ἕκτος᾽ ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ τὸν ποταμὸν 
τὸν μέγαν Εὐφράτην: καὶ ἐξηράνθη τὸ ὕδωρ αὐτοῦ, ἵνα 
ἑτοιμασθῇ ἡ ὁδὸς τῶν βασιλέων τῶν ἀπὸ ᾿ἀνατολῆς ἡλίου. 
13 Καὶ εἶδον ἐκ τοῦ στόματος τοῦ δράκοντος, καὶ ἐκ τοῦ 
στόματος τοῦ θηρίου, καὶ ἐκ τοῦ στόματος τοῦ ψευδοπροφήτου, 
πνεύματα ᾿ἀκάθαρτα τρία' ὡς βάτραχοι: "" εἰσὶν γὰρ πνεύματα 
“δαιμονίων᾽ ποιοῦντα σημεῖα, ἃ ἐκπορεύεται ἐπὶ τοὺς βασιλεῖς 
τῆς οἰκουμένης ὅλης, συναγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὸν πόλεμον τῆς 
ἡμέρας ἐκείνης τῆς μεγάλης τοῦ θεοῦ τοῦ παντοκράτορος --- 
Ἰ5 Ἰδού, ἔρχομαι ὡς κλέπτης. Μακάριος ὁ γρηγορῶν καὶ τηρῶν 
τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, ἵνα μὴ γυμνὸς περιπατῇ, καὶ βλέπωσιν τὴν 
ἀσχημοσύνην αὐτοῦ --- 'ὅ Καὶ συνήγαγεν αὐτοὺς εἰς τὸν τόπον 
τὸν καλούμενον Ἑβραϊστὶ ᾿Ἁρμαγεδών.᾽ 

11 Καὶ ὁ "ἕβδομος᾽ ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ τὸν ἀέρα- 
καὶ ἐξῆλθεν φωνὴ μεγάλη ἀπὸ τοῦ ναοῦ τοῦ οὐρανοῦ, ἀπὸ τοῦ 
θρόνου, λέγουσα, Γέγονεν. ὃ Καὶ ἐγένοντο ἀστραπαὶ καὶ 
βρονταὶ καὶ φωναί, καὶ σεισμὸς μέγας, οἷος οὐκ ἐγένετο ἀφ᾽ 
οὗ οἱ ἄνθρωποι ἐγένοντο ἐπὶ τῆς γῆς, τηλικοῦτος σεισμός, 
οὕτως μέγας. " Καὶ ἐγένετο ἣ πόλις ἣ μεγάλη εἰς τρία μέρη, καὶ 
αἱ πόλεις τῶν ἐθνῶν ἔπεσον. καὶ Βαβυλὼν ἣ μεγάλη ἐμνήσθη 


16.8 ἄγγελος «--- 16.17 τοῦ οὐρανοῦ .--- 

16.8 ἐν πυρὶ τοὺς ἀνθρώπους « τοὺς 16.18 βρονταὶ καὶ φωναί ς φωναὶ καὶ 
ἀνθρώπους ἐν πυρί βρονταί 

16.9 οἱ ἄνθρωποι τὸ « τὸ 16.18 καὶ σεισμὸς « καὶ σεισμὸς 

16.90 ἐξουσίαν « τὴν ἐξουσίαν ἐγένετο 

16.12 Εὐφράτην «τὸν Εὐφράτην 16.18 οἱ ἄνθρωποι ἐγένοντο φ ἄνθρωπος 

16.13 ἀκάθαρτα τρία « τρία ἀκάθαρτα ἐγένετο 

16.14 ἐκείνης «--- 16.19 ἔπεσον ς ἔπεσαν 


16.17 ἀπὸ τοῦ ναοῦ « ἐκ τοῦ ναοῦ 


520 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 16.20 - 17.10 


ἐνώπιον τοῦ θεοῦ, δοῦναι αὐτῇ τὸ ποτήριον τοῦ οἴνου τοῦ 
θυμοῦ τῆς ὀργῆς αὐτοῦ. 2 Καὶ πᾶσα νῆσος ἔφυγεν, καὶ ὄρη οὐχ 
εὑρέθησαν. 2) Καὶ χάλαζα μεγάλη, ὡς ταλαντιαία, καταβαίνει 

ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐπὶ τοὺς ἀνθρώπους: καὶ ἐβλασφήμησαν οἱ 

"“, Ν Ν 3 ΄“ ΄“ “ ᾿ - ’, 
ἄνθρωποι τὸν θεὸν ἐκ τῆς πληγῆς τῆς χαλάζης: ὅτι μεγάλη 
ἐστὶν ἣ πληγὴ ᾿αὐτῆς σφόδρα. αὕτῆ 


Ι Καὶ ἦλθεν εἷς ἐκ τῶν ἑπτὰ ἀγγέλων τῶν ἐχόντων τὰς 
7 ἑπτὰ φιάλας, καὶ ἐλάλησεν μετ᾽ ἐμοῦ, λέγων, Δεῦρο, 
δείξω σοι τὸ κρίμα τῆς πόρνης τῆς μεγάλης, τῆς καθημένης ἐπὶ 
τῶν ὑδάτων τῶν πολλῶν “μεθ᾽ ἧς ἐπόρνευσαν οἱ βασιλεῖς τῆς 
γῆς, καὶ ἐμεθύσθησαν οἱ κατοικοῦντες τὴν γῆν ἐκ τοῦ οἴνου τῆς 
πορνείας αὐτῆς. ὁ Καὶ ἀπήνεγκέν με εἰς ἔρημον ἐν πνεύματι: 
καὶ εἶδον γυναῖκα καθημένην ἐπὶ θηρίον κόκκινον, γέμον 
"ὀνόματα βλασφημίας, ἔχον κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα. ὀνομάτων 
Τ Καὶ ἣ γυνὴ ἦν περιβεβλημένη ᾿πορφυροῦν καὶ κόκκινον, πορφύραν 


κεχρυσωμένη 'χρυσίῳ᾽ καὶ λίθῳ τιμίῳ καὶ μαργαρίταις, χρυσῷ 
χρυσοῦν 


ἔχουσα ᾿ποτήριον χρυσοῦν᾽ ἐν τῇ χειρὶ αὐτῆς, γἐ ον} οὐδ 


5 Ν. 9 Ἂ ἡ, ἐδ Βὴ 
καὶ ἐπὶ πορνείας τῆς γῆς 


βδελυγμάτων καὶ τὰ ἀκάθαρτα τῆς 'πορνείας αὐτῆς, 
τὸ μέτωπον αὐτῆς ὄνομα γεγραμμένον, Μυστήριον, Βαβυλὼν ἣ 

μεγάλη, ἣ μήτηρ τῶν πορνῶν καὶ τῶν βδελυγμάτων τῆς γῆς. 

6 Καὶ εἶδον τὴν γυναῖκα ᾿μεθύουσαν ἐκ᾽ τοῦ αἵματος τῶν μεθύουσαν 
ἁγίων, ἐκ΄ τοῦ αἵματος τῶν μαρτύρων Ἰησοῦ. Καὶ ἐθαύμασα, ἁγίων καὶ ἐκ 
ἰδὼν αὐτήν, θαῦμα μέγα. 7 Καὶ εἶπέν μοι ὁ ἄγγελος, Διὰ τί 
ἐθαύμασας; Ἐγὼ ᾿ἐρῶ σοι' τὸ μυστήριον τῆς γυναικός, καὶ τοῦ σοι ἐρῶ 
θηρίου τοῦ βαστάζοντος αὐτήν, τοῦ ἔχοντος τὰς ἑπτὰ κεφαλὰς 

καὶ τὰ δέκα κέρατα. ὃ Τὸ θηρίον, ὃ εἶδες, ἦν, καὶ οὐκ ἔστιν, καὶ 

μέλλει ἀναβαίνειν ἐκ τῆς ἀβύσσου, καὶ εἰς ἀπώλειαν ὑπάγειν. 

Καὶ θαυμάσονται οἱ κατοικοῦντες “ἐπὶ τῆς γῆς, ὧν οὐ τὴν γῆν 
γέγραπται ᾿τὰ ὀνόματα᾽ ἐπὶ τὸ βιβλίον᾽ τῆς ζωῆς ἀπὸ ἜΤ {οὺ 
καταβολῆς κόσμου, βλεπόντων “ὅτι ἦν τὸ θηρίον, καὶ οὐκ τὸθηρίον ὅτι ἦν 
ἔστιν, καὶ παρέσται. 7 Ὧδε ὁ νοῦς ὁ ἔχων σοφίαν. Αἱ ἑπτὰ 

κεφαλαὶ ἑπτὰ ὄρη εἰσίν, ὅπου ἣ γυνὴ κάθηται ἐπ᾽ αὐτῶν. 


10 Ν ὅν, ἢ .« ξ Ἂ “»Π} ἕ ; Γ» Ἴϊ Ἐν ε ὶ κκ 
Καὶ βασιλεῖς εἰσιν ἑπτὰ- οἱ πέντε ἔπεσον, ὁ εἰς ἔστιν, ὰ εἰσιν 
ἐπεσαν 


17.1 τῶν ὑδάτων τῶν ς ὑδάτων 17.8 θαυμάσονται ς θαυμασθήσονται 
17.3 γέμον « γέμοντα] 17.8 τὰ ὀνόματα « τὸ ὄνομα 

17.3 ἔχον « ἔχων 17.8 ὅτι ἦν τὸ θηρίον « τὸ θηρίον ὅτι 
17.4 κεχρυσωμένη « καὶ κεχρυσωμένη ἦν 

17.6 ἁγίων ἐκ ο ἁγίων καὶ ἐκ 17.10 εἰσιν ἑπτὰ ο ἑπτά εἰσιν 

17.8 ὑπάγειν « ὑπάγει 17.10 ἔπεσον ς ἔπεσαν 


521 


17.11 - 18.3 


αὐτὸν δεῖ 


οὗτος 


γνώμην ἔχουσιν 


ἐξουσίαν 


τελεσθήσονται 


Καὶ μετὰ 


ἔκραξεν ἐν 


Ἔπεσεν ἔπεσεν 


θυμοῦ τοῦ οἴνου 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


ἄλλος οὔπω ἦλθεν - καί, ὅταν ἔλθῃ, ὀλίγον ᾿δεῖ αὐτὸν μεῖναι. 
Ἡ καὶ τὸ θηρίον ὃ ἦν, καὶ οὐκ ἔστιν, καὶ “αὐτὸς ὄγδοός ἐστιν, 
καὶ ἐκ τῶν ἑπτά ἐστιν, καὶ εἰς ἀπώλειαν ὑπάγει. [2 Καὶ τὰ δέκα 
᾿ Ων 3 , “ 1 τὸν -“ , "»᾿, 
κέρατα, ἃ εἰδες, δέκα βασιλεῖς εἰσίν, οἵτινες βασιλείαν οὔπω 
ἔλαβον, ἀλλ᾽ ἐξουσίαν ὡς βασιλεῖς μίαν ὥραν λαμβάνουσιν 
μετὰ τοῦ θηρίου. [ὁ Οὗτοι μίαν “ἔχουσιν γνώμην." καὶ τὴν 
δύναμιν καὶ ᾿τὴν ἐξουσίαν" αὐτῶν τῷ θηρίῳ διδόασιν. 
ἸΟὗτοι μετὰ τοῦ ἀρνίου πολεμήσουσιν, καὶ τὸ ἀρνίον νικήσει 
αὐτούς, ὅτι κύριος κυρίων ἐστὶν καὶ βασιλεὺς βασιλέων, καὶ 
ε 2 ἢ [οὶ Ν ἈΠ Ν , γι ΣΝ ἅ. , 
οἱ μετ᾽ αὐτοῦ, κλητοὶ καὶ ἐκλεκτοὶ καὶ πιστοί. ᾿" Καὶ λέγει μοι, 
Τὰ ὕδατα, ἃ εἶδες, οὗ ἣ πόρνη κάθηται, λαοὶ καὶ ὄχλοι εἰσίν, 
ν ᾿: - 16 ν . , , ΩΣ Ω : ᾿Ν 
καὶ ἔθνη καὶ γλῶσσαι. ᾿“ Καὶ τὰ δέκα κέρατα, ἃ εἶδες, καὶ τὸ 
θηρίον, οὗτοι μισήσουσιν τὴν πόρνην, καὶ ἠρημωμένην 
ποιήσουσιν αὐτὴν καὶ γυμνὴν ᾿'ποιήσουσιν αὐτήν,᾽ καὶ τὰς 
σάρκας αὐτῆς φάγονται, καὶ αὐτὴν κατακαύσουσιν ἐν πυρί. 
1 Ὁ γὰρ θεὸς ἔδωκεν εἰς τὰς καρδίας αὐτῶν ποιῆσαι τὴν 
γνώμην αὐτοῦ, καὶ ποιῆσαι γνώμην μίαν, καὶ δοῦναι τὴν 
Ἃ ἢ τὸς ον νὸς - , ", Γ ΄- Ἴ ε ἣν - 
βασιλείαν αὐτῶν τῷ θηρίῳ, ἄχρι ᾿τελεσθῶσιν᾽ οἱ λόγοι τοῦ 
θεοῦ. 18 Καὶ ἣ γυνή, ἣν εἶδες, ἔστὶν ἣ πόλις ἣ μεγάλη, ἡ ἔχουσα 
βασιλείαν ἐπὶ τῶν βασιλέων τῆς γῆς. 


Ι͂ “Μετὰ. ταῦτα εἶδον ἄλλον ἄγγελον καταβαίνοντα ἐκ 
ὃ τοῦ οὐρανοῦ, ἔχοντα ἐξουσίαν μεγάλην καὶ ἣ γῆ 
ἐφωτίσθη ἐκ τῆς δόξης αὐτοῦ. 2 Καὶ ᾿ἔκραξεν᾽ ἰσχυρᾷ φωνῇ, 
λέγων, ᾿Ἔπεσεν᾽ Βαβυλὼν ἣ μεγάλη, καὶ ἐγένετο 
κατοικητήριον δαιμόνων, καὶ φυλακὴ παντὸς πνεύματος 
ἀκαθάρτου, καὶ φυλακὴ παντὸς ὀρνέου ἀκαθάρτου καὶ 
μεμισημένου. Ὅτι ἐκ τοῦ ᾿οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς πορνείας 
αὐτῆς πεπτώκασιν πάντα τὰ ἔθνη, καὶ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς μετ᾽ 
αὐτῆς ἐπόρνευσαν, καὶ οἱ ἔμποροι τῆς γῆς ἐκ τῆς δυνάμεως τοῦ 
στρήνους αὐτῆς ἐπλούτησαν. 


17.10 δεῖ αὐτὸν « αὐτὸν δεῖ 17.17 τελεσθῶσιν ς τελεσθήσονται 

17.12 ἀλλ᾽ « ἀλλὰ 18.2 ἔκραξεν ς ἔκραξεν ἐν 

17.13 ἔχουσιν γνώμην «γνώμην 18.2.2. ἜΜπεσεν ς Ἔπεσεν ἔπεσεν 
ἔχουσιν 18.2 δαιμόνων ς δαιμονίων 

17.13 τὴν ἐξουσίαν ς« ἐξουσίαν 18.2 καὶ μεμισημένου « [καὶ φυλακὴ 

17.16 γυμνὴν ποιήσουσιν αὐτήν ὁ παντὸς θηρίου ἀκαθάρτου] καὶ 
γυμνήν μεμισημένου 

17.17 γνώμην μίαν « μίαν γνώμην 18.3 πεπτώκασιν ς πέπωκαν 


522 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 18.4 - 18.15 


4 “43 ᾿, Ν 2 “- ᾽ - , 
Καὶ ἤκουσα ἄλλην φωνὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, λέγουσαν, 
“Ἔξελθε' ἐξ αὐτῆς ὁ λαός μου, ἵνα μὴ συγκοινωνήσητε ταῖς Ἐξέλθετε 
ἁμαρτίαις αὐτῆς, καὶ ἐκ τῶν πληγῶν αὐτῆς ἵνα μὴ λάβητε: 
5 ὅτι ἐκολλήθησαν αὐτῆς αἱ ἁμαρτίαι ἄχρι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ 
᾿Γἐμνημόνευσεν᾽ ὁ θεὸς τὰ ἀδικήματα αὐτῆς. 5 Ἀπόδοτε αὐτῇ θει, ΚΝ ΗΜ 
καὶ αὐτὴ ἀπέδωκεν, καὶ διπλώσατε αὐτῇ διπλᾶ κατὰ τὰ ἔργα ἀπέδωκεν ὑμῖν 


Ἂ 


αὐτῆς: ἐν τῷ ᾿'ποτηρίῳφ᾽ ᾧ ἐκέρασεν κεράσατε αὐτῇ διπλοῦν. ποτηρίῳ αὐτῆς 
Τύρσα ἐδόξασεν ᾿αὐτὴν᾽ καὶ ἐστρηνίασεν, τοσοῦτον δότε αὐτῇ ἑαυτὴν 
βασανισμὸν καὶ πένθος: ὅτι ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς λέγει ὅτι 
’, , Α. » 5 5 ᾿ Ν , ΕΣ ᾿, 9}. 
Κάθημαι βασίλισσα, καὶ χήρα οὐκ εἰμί, καὶ πένθος οὐ μὴ ἴδω. 
ὃ Διὰ τοῦτο ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ἥξουσιν αἱ πληγαὶ αὐτῆς, ᾿θάνατος θάνατος 
καὶ πένθος καὶ λιμός, καὶ ἐν πυρὶ κατακαυθήσεται, ὅτι 
ἰσχυρὸς κύριος ὁ θεὸς ὁ κρίνας αὐτήν. " Καὶ κλαύσουσιν καὶ 
κόψονται ἐπ᾿ αὐτὴν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς οἱ μετ᾽ αὐτῆς 
πορνεύσαντες καὶ στρηνιάσαντες, ὅταν βλέπωσιν τὸν καπνὸν 
τῆς πυρώσεως αὐτῆς, 1" ἀπὸ μακρόθεν ἑστηκότες διὰ τὸν φόβον 
τοῦ βασανισμοῦ αὐτῆς, λέγοντες, Οὐαί, οὐαί, ἣ πόλις ἣ μεγάλη 
Βαβυλών, ἣ πόλις ἣ ἰσχυρά, ὅτι μιᾷ ὥρᾳ ἦλθεν ἣ κρίσις σου. 
Ἡ Καὶ οἱ ἔμποροι τῆς γῆς ᾿κλαύσουσιν᾽ καὶ 'πενθήσουσιν᾽ ἐπ᾽ -[ κλαίουσιν 
ΓΤ Υ , "πὶ ᾽ κ ᾽ , “ἡ 12.,.,.2 πενθοῦσιν 
αὐτῇ, ὅτι τὸν γόμον αὐτῶν οὐδεὶς ἀγοράζει οὐκέτι: ᾿Ζγόμον 
χρυσοῦ, καὶ ἀργύρου, καὶ λίθου τιμίου, καὶ μαργαρίτου, καὶ 
“βυσσίνου,᾽ καὶ πορφυροῦ, καὶ σηρικοῦ, καὶ κοκκίνου: καὶ πᾶν βύσσου 
ξύλον θύϊνον, καὶ πᾶν σκεῦος ἐλεφάντινον, καὶ πᾶν σκεῦος ἐκ 
ξύλου τιμιωτάτου, καὶ χαλκοῦ, καὶ σιδήρου, καὶ μαρμάρου: 
15 καὶ κινάμωμον, καὶ θυμιάματα, καὶ μύρον, καὶ λίβανον, καὶ 
3. Εἰς ΝΝ , Ν “ Ἂ , . κτήνη καὶ 
οἶνον, καὶ ἔλαιον, καὶ σεμίδαλιν, καὶ σῖτον, καὶ πρόβατα, καὶ: κτήνη τς 
κτήνη ᾿ καὶ ἵππων, καὶ ᾿ῥαιδῶν,᾽ καὶ σωμάτων, καὶ ψυχὰς ῥεδῶν 
ἀνθρώπων. ' Καὶ ἣ ὀπώρα τῆς ἐπιθυμίας τῆς ψυχῆς σου 
ἀπῆλθεν ἀπὸ σοῦ, καὶ πάντα τὰ λιπαρὰ καὶ τὰ λαμπρὰ 
Ἐν ᾿ δ Α, τς - ᾿. ᾽ , ἘΣ ΤΣ ΊΩΣΝ ᾽ ν - ὙΤΞ5 ᾿ ὡς ὩΣ ν»...Ὁ 
ἀπώλετο᾽ ἀπὸ σοῦ, καὶ οὐκέτι ᾿αὐτὰ οὐ μὴ εὕρῃς. ΟΊ ας Ι οὐμὴ 
" , ε ᾿ γα. δος αὐτι δ ἐνος ᾿ εὑρή[σει]ς αὐτά 
ἔμποροι τούτων, οἱ πλουτήσαντες ἀπ᾽ αὐτῆς, ἀπὸ μακρόθεν 


18.4 Ἔξελθε ἐξ αὐτῆς ὁ λαός μου ὁ 18.13 θυμιάματα ς ἄμωμον καὶ 
Ἐξέλθατε ὁ λαός μου ἐξ αὐτῆς θυμιάματα 

18.6 αὐτῇ διπλᾶ « τὰ διπλᾶ 18.13 πρόβατα καὶ κτήνη ς κτήνη καὶ 

18.11 κλαύσουσιν Φ κλαίουσιν πρόβατα 

18.11 πενθήσουσιν « πενθοῦσιν 18.13 ῥαιδῶν φΦ ῥεδῶν 

18.11 αὐτῇ « αὐτήν 18.14 ὀπώρα ς ὀπώρα σου 

18.12 μαργαρίτου ὁ μαργαριτῶν 18.14 ψυχῆς σου « ψυχῆς 

18.12 πορφυροῦ καὶ σηρικοῦ ὁ 18.14 αὐτὰ οὐ μὴ εὕρῃς « οὐ μὴ αὐτὰ 
πορφύ ρας καὶ σιρικοῦ εὑρήσουσιν 


18.13 κινάμωμον « κιννάμωμον 


523 


18.16 - 19.3 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


στήσονται διὰ τὸν φόβον τοῦ βασανισμοῦ αὐτῆς, κλαίοντες 
Ι6 


λέγοντες [--- καὶ πενθοῦντες, 5 ᾿καὶ λέγοντες, Οὐαί, ᾿οὐαί,᾿ ἣ πόλις ἣ 
μεγάλη, ἣ περιβεβλημένη βύσσινον καὶ πορφυροῦν καὶ 
ἐνχρυσῷ κόκκινον, καὶ κεχρυσωμένη ᾿χρυσίῳ᾽ καὶ λίθῳ τιμίῳ καὶ 
μαργαρίταις: 17ὅτι μιᾷ ὥρᾳ ἠρημώθη ὁ τοσοῦτος πλοῦτος. Καὶ 
[ὁ] ἐπὶ τ ΤΠ κυβερνήτης, καὶ πᾶς “ὁ ἐπὶ τόπον᾽ πλέων, καὶ ναῦται, καὶ 
πλοίων) .» ᾿ ᾿ το ἢ ΣΝ ῃ τῇ 18... ν 
ὅσοι τὴν θάλασσαν ἐργάζονται, ἀπὸ μακρόθεν ἔστησαν, ὃ καὶ 
ἔκραζον, βλέποντες τὸν καπνὸν τῆς πυρώσεως αὐτῆς, λέγοντες, 
Τίς ὁμοία τῇ πόλει τῇ μεγάλῃ; " Καὶ ἔβαλον χοῦν ἐπὶ τὰς 
κεφαλὰς αὐτῶν, καὶ ἔκραζον κλαίοντες καὶ πενθοῦντες, καὶ 
λέγοντες, Οὐαί, οὐαί, ἣ πόλις ἡ μεγάλη, ἐν ἣ ἐπλούτησαν 
πάντες οἱ ἔχοντες τὰ πλοῖα ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐκ τῆς τιμιότητος 
αὐτῆς, ὅτι μιᾷ ὥρᾳ ἠρημώθη. 29 Εὐφραίνου ἐπ᾽ αὐτῇ, οὐρανέ, 
καὶ οἱ ἅγιοι, καὶ οἱ ἀπόστολοι, καὶ οἱ προφῆται, ὅτι ἔκρινεν ὁ 
θεὸς τὸ κρίμα ὑμῶν ἐξ αὐτῆς. 

2: Καὶ ἦρεν εἷς ἄγγελος ἰσχυρὸς λίθον ὡς μύλον μέγαν, καὶ 
ἔβαλεν εἰς τὴν θάλασσαν, λέγων, Οὕτως ὁρμήματι βληθήσεται 
Βαβυλὼν ἣ μεγάλη πόλις, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ ἔτι. 2 Καὶ φωνὴ 
κιθαρῳδῶν καὶ μουσικῶν καὶ αὐλητῶν καὶ σαλπιστῶν οὐ μὴ 
ἀκουσθῇ ἐν σοὶ ἔτι, καὶ πᾶς τεχνίτης πάσης τέχνης οὐ μὴ 
εὑρεθῇ ἐν σοὶ ἔτι, καὶ φωνὴ μύλου οὐ μὴ ἀκουσθῇ ἐν σοὶ ἔτι, 
23 καὶ φῶς λύχνου οὐ μὴ φανῇ ἐν σοὶ ἔτι, καὶ φωνὴ νυμφίου καὶ 
νύμφης οὐ μὴ ἀκουσθῇ ἐν σοὶ ἔτι- ὅτι οἱ ἔμποροί σου ἦσαν οἱ 
μεγιστᾶνες τῆς γῆς: ὅτι ἐν τῇ φαρμακείᾳ σου ἐπλανήθησαν 
πάντα τὰ ἔθνη. 2, Καὶ ἐν αὐτῇ αἵματα προφητῶν καὶ ἁγίων 
εὑρέθη, καὶ πάντων τῶν ἐσφαγμένων ἐπὶ τῆς γῆς. 


Ἂν ς Γ ᾿ ΟἽ [ο ΕΣ ε Ν᾿ , "»᾿ 
Καὶ μετὰ 19 Μετὰ ταῦτα ἤκουσα ὡς φωνὴν μεγάλην ὄχλου 
πολλοῦ ἐν τῷ οὐρανῷ, λεγόντων, ᾿Αλληλούϊα- ἣ 
σωτηρία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἣ δόξα τοῦ θεοῦ ἡμῶν: Ζ2ὅτι 
ἀληθιναὶ καὶ δίκαιαι αἱ κρίσεις αὐτοῦ ὅτι ἔκρινεν τὴν πόρνην 
τὴν μεγάλην, ἥτις διέφθειρεν τὴν γῆν ἐν τῇ πορνείᾳ αὐτῆς, καὶ 
᾿ς Ἢ ᾽ ᾿ Ν τὺ ᾿ς , ᾽ γῆς δ ΤῸ Κς ἢ ὅς δᾺὰ, 3 Ν 
τῆς χειρὸς ἐξεδίκησεν τὸ αἷμα τῶν δούλων αὐτοῦ ἐκ χειρὸς αὐτῆς. “ Καὶ 
δεύτερον εἴρηκεν, Ἁλληλούϊα- καὶ ὁ καπνὸς αὐτῆς ἀναβαίνει 


18.16 καὶ λέγοντες « λέγοντες 18.24 αἵματα « αἷμα 


18.16 χρυσίῳ « [ἐν] χρυσίῳ 19.1 δύναμις καὶ ἣ δόξα ς δόξα καὶ ἣ 
18.16 μαργαρίταις ὁ μαργαρίτῃ δύναμις 

18.19 καὶ λέγοντες ς« λέγοντες 19.2 διέφθειρεν « ἔφθειρεν 

18.21 μύλον « μύλινον 19.3 εἴρηκεν « εἴρηκαν 


524 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 19.4 - 19.15 


εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἵ Καὶ ᾿ἔπεσον᾽ οἱ πρεσβύτεροι οἱ ἔπεσαν 
“εἴκοσι τέσσαρες, καὶ τὰ τέσσαρα ζῷα, καὶ προσεκύνησαν τῷ κὰ 
θεῷ τῷ καθημένῳ ἐπὶ 'τοῦ θρόνου, λέγοντες, ᾿Αμῆν τῷθρόνῳ 
᾿λληλούϊα. "Καὶ φωνὴ ᾿ἀπὸ᾽ τοῦ θρόνου ἐξῆλθεν, λέγουσα, ἐκ 
Αἰνεῖτε τὸν θεὸν ἡμῶν πάντες οἱ δοῦλοι αὐτοῦ, καὶ οἱ 
φοβούμενοι αὐτόν, οἱ μικροὶ καὶ οἱ μεγάλοι. δ Καὶ ἤκουσα ὡς 

Ν "᾽ ΄- Ἂ. ε Ν ξ ’ ΄“- δ ςε 
φωνὴν ὄχλου πολλοῦ, καὶ ὡς φωνὴν ὑδάτων πολλῶν, καὶ ὡς 
φωνὴν βροντῶν ἰσχυρῶν, ᾿λέγοντες, Αλληλούϊα: ὅτι {λεγόντων -- 
᾿ ; ; ἦ ἜΝ ΠΝ ; " ; λέγοντας 
ἐβασίλευσεν κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν ὁ παντοκράτωρ. ΄Χαίρωμεν 
καὶ ἀγαλλιώμεθα, καὶ δῶμεν τὴν δόξαν αὐτῷ- ὅτι ἦλθεν ὁ 
γάμος τοῦ ἀρνίου, καὶ ἣ γυνὴ αὐτοῦ ἡτοίμασεν ἑαυτήν. ὃ Καὶ 
ε ἢ “ πω’, ’, ,ὔ Ά, Ν ῷ 
ἐδόθη αὐτῇ ἵνα περιβάληται βύσσινον λαμπρὸν καὶ καθαρόν - 

Ν » , » , σι ε [᾿ ᾿᾽ Ψ 9 Ν ᾿ 

τὸ γὰρ βύσσινον τὰ δικαιώματα τῶν ἁγίων ἐστίν. " Καὶ λέγει 
μοι, Γράψον, Μακάριοι οἱ εἰς τὸ δεῖπνον τοῦ γάμου τοῦ ἀρνίου 
κεκλημένοι. Καὶ λέγει μοι, Οὗτοι οἱ λόγοι ἀληθινοὶ 'τοῦ θεοῦ εἰσιν τοῦ θεοῦ 
εἰσιν. Καὶ ᾿ἔπεσα᾽ ἔμπροσθεν τῶν ποδῶν αὐτοῦ ἔπεσον 
προσκυνῆσαι αὐτῷ- καὶ λέγει μοι, Ὅρα μή: σύνδουλός σου 
εἰμὶ καὶ τῶν ἀδελφῶν σου τῶν ἐχόντων τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ" 
τῷ θεῷ προσκύνησον- ἣ γὰρ μαρτυρία τοῦ Ἰησοῦ ἐστὶν τὸ 
πνεῦμα τῆς προφητείας. 


11 Υ 53 Ν εἾ Ω , “.,. ,ὕ ἘΣ 

Καὶ εἶδον τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον, καὶ ἰδού, ἵππος 
λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ᾽ αὐτόν, καλούμενος πιστὸς καὶ 
ἀληθινός, καὶ ἐν δικαιοσύνῃ κρίνει καὶ πολεμεῖ. 12Οἱ δὲ 
ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ φλὸξ πυρός, καὶ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ 
διαδήματα πολλά: ἔχων ὀνόματα γεγραμμένα καὶ ὄνομα 
γεγραμμένον ὃ οὐδεὶς οἶδεν εἰ μὴ αὐτός, 1 καὶ περιβεβλημένος 
ἱμάτιον βεβαμμένον αἵματι: καὶ ᾿καλεῖται᾽ τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ὁ κέκληται 
λόγος τοῦ θεοῦ. "Καὶ τὰ στρατεύματα 'τὰ ἐν᾽ τῷ οὐρανῷ ἐν 
Ψ ,ὔ 5 ΄“΄ ἐξ 2 “-“ ΕΣ , ,ὔ 
ἠκολούθει αὐτῷ ἐπὶ ἵπποις λευκοῖς, ἐνδεδυμένοι βύσσινον 
λευκὸν καθαρόν. "[" Καὶ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ἐκπορεύεται 
ῥομφαία δίστομος ὀξεῖα, ἵνα ἐν αὐτῇ πατάξῃ τὰ ἔθνη: καὶ 


19.4 ἔπεσον 9 ἔπεσαν 19.10 τοῦ «-- 
19.4 τοῦ θρόνου «τῷ θρόνῳ 19.11 ἀνεῳγμένον « ἠνεῳγμένον 
19.5 τὸν θεὸν « τῷ θεῷ 19.11 καλούμενος « [καλούμενος] 
19.5 καὶ οἱ φοβούμενοι « [καὶ] οἱ 19.12 φλὸξ ς [ὡς] φλὸξ 

φοβούμενοι 19.12 ὀνόματα γεγραμμένα καὶ «--- 
19.6 λέγοντες « λεγόντων 19.13 καλεῖται ὁ κέκληται 
19.6 ἡμῶν «[ἡμῶν] 19.14 τὰ ἐν ς [τὰ] ἐν 
19.7 ἀγαλλιώμεθα καὶ δῶμεν « 19.14 ἐπὶ ς ἐφ᾽ 

ἀγαλλιῶμεν καὶ δώσωμεν 19.15 δίστομος «--- 


19.8 καὶ καθαρόν « καθαρόν 


525 


19.16 - 20.3 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


αὐτὸς ποιμανεῖ αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ καὶ αὐτὸς πατεῖ τὴν 
ληνὸν τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς ὀργῆς τοῦ θεοῦ τοῦ 
παντοκράτορος. “Καὶ ἔχει ἐπὶ τὸ ἱμάτιον καὶ ἐπὶ τὸν μηρὸν 
αὐτοῦ ὄνομα γεγραμμένον, Βασιλεὺς βασιλέων καὶ κύριος 
κυρίων. 
ἕνα ἄγγελον 1 Καὶ εἶδον ᾿ἄγγελον" ἑστῶτα ἐν τῷ ἡλίῳ: καὶ ἔκραξεν 
φωνῇ μεγάλῃ, λέγων πᾶσιν τοῖς ὀρνέοις τοῖς πετομένοις ἐν 
τοῦ μεγάλου - [μεσουρανήματι, Δεῦτε, συνάχθητε εἰς τὸ δεῖπνον ᾿τὸ μέγα᾽ τοῦ 
ἜΡΟΝ, θεοῦ, ἰϑἵνα φάγητε σάρκας βασιλέων, καὶ σάρκας χιλιάρχων, 
καὶ σάρκας ἰσχυρῶν, καὶ σάρκας ἵππων καὶ τῶν καθημένων ἐπ᾽ 
αὐτῶν, καὶ σάρκας πάντων, ἐλευθέρων τε καὶ δούλων, καὶ 
μικρῶν μικρῶν τε καὶ μεγάλων. 


19 Καὶ εἶδον τὸ θηρίον, καὶ τοὺς βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ τὰ 
στρατεύματα αὐτῶν συνηγμένα ποιῆσαι πόλεμον μετὰ τοῦ 
καθημένου ἐπὶ τοῦ ἵππου, καὶ μετὰ τοῦ στρατεύματος αὐτοῦ. 

πξν αὐτὸν δ ,΄ ᾿Ν Ψ Χ Γε Ω Ά “Ἵ , ε 

μετ᾽ αὐτοῦ “ Καὶ ἐπιάσθη τὸ θηρίον, καὶ ᾿ὃ μετ᾿ αὐτοῦ ψευδοπροφήτης ὁ 
ποιήσας τὰ σημεῖα ἐνώπιον αὐτοῦ, ἐν οἷς ἐπλάνησεν τοὺς 
λαβόντας τὸ χάραγμα τοῦ θηρίου, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας τῇ 

εἰκόνι αὐτοῦ: ζῶντες ἐβλήθησαν οἱ δύο εἰς τὴν λίμνην τοῦ 


21 καὶ οἱ λοιποὶ ἀπεκτάνθησαν 


" Ν ν᾿ ,ὕ 3 Ἂ ’, Ἴ 

τῷ θείῳ πυρὸς τὴν καιομένην ἐν ᾿θείῳ: 
ἐν τῇ ῥομφαίᾳ τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ ἵππου, τῇ ἐξελθούσῃ ἐκ 

τοῦ στόματος αὐτοῦ. καὶ πάντα τὰ ὄρνεα ἐχορτάσθησαν ἐκ τῶν 


σαρκῶν αὐτῶν. 


70 Καὶ εἰδον ἄγγελον καταβαίνοντα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, 
ἔχοντα τὴν κλεῖν τῆς ἀβύσσου, καὶ ἅλυσιν μεγάλην 
ἐπὶ τὴν χεῖρα αὐτοῦ. 2 Καὶ ἐκράτησεν τὸν δράκοντα, τὸν ὄφιν 
᾿ Ν ᾿ “ .« 2 ’, Γ ν 41 - ε σι Ν 
καὶ τὸν ἀρχαῖον, ὅς ἐστιν διάβολος καὶ ὁ Σατανᾶς, ὁ πλανῶν τὴν 
2 , .« ν᾿ ἡ τενὰς δ "Ὁ, ": Ἀ 
οἰκουμένην ὅλην, καὶ ἔδησεν αὐτὸν χίλια ἔτη, " καὶ ἔβαλεν 
αὐτὸν εἰς τὴν ἄβυσσον, καὶ ἔκλεισεν καὶ ἐσφράγισεν ἐπάνω 
ἐ ὩΝ .- Ν Ὡμ»ν. ὃν Ἂν; ", "“᾿ “ Ν , "᾿ 
αὐτοῦ, ἵνα μὴ πλανᾷ ἔτι τὰ ἔθνη, ἄχρι τελεσθῇ τὰ χίλια ἔτη: 
μετὰ πὰ μετὰ ταῦτα δεῖ ᾿αὐτὸν λυθῆναι μικρὸν χρόνον. 


αὐτὸν 


19.17 ἄγγελον « ἕνα ἄγγελον ἀρχαῖος 

19.17 φωνῇ « [ἐν] φωνῇ 20.2 ὁπλανῶν τὴν οἰκουμένην ὅλην ὁ 
19.18 μικρῶν τε « μικρῶν -- 

19.19 πόλεμον « τὸν πόλεμον 20.3 πλανᾷ «πλανήσῃ 

19.20 ὁ μετ᾽ αὐτοῦ « μετ᾿ αὐτοῦ ὁ 20.3 καὶ μετὰ « μετὰ 

19.20 τὴν καιομένην « τῆς καιομένης 20.3 αὐτὸν λυθῆναι « χυθῆναι αὐτὸν 


20.2 τὸν ὄφιν τὸν ἀρχαῖον « ὁ ὄφις ὁ 


526 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


1 Καὶ εἶδον θρόνους, καὶ ἐκάθισαν ἐπ᾽ αὐτούς, καὶ κρίμα 
ἐδόθη αὐτοῖς: καὶ τὰς ψυχὰς τῶν πεπελεκισμένων διὰ τὴν 
μαρτυρίαν Ἰησοῦ, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, καὶ οἵτινες οὐ 
προσεκύνησαν 'τὸ θηρίον, ᾿οὐδὲ᾽ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, καὶ οὐκ 
ἔλαβον τὸ χάραγμα ἐπὶ τὸ 'μέτωπον,᾽ καὶ ἐπὶ τὴν χεῖρα αὐτῶν - 
καὶ ἔζησαν, καὶ ἐβασίλευσαν μετὰ τοῦ χριστοῦ ᾿τὰ΄ χίλια ἔτη. 
"Καί οἱ λοιποὶ τῶν νεκρῶν οὐκ ἔζησαν ἄχρι τελεσθῇ τὰ χίλια 
ἔτη. Αὕτη ἡ ἀνάστασις ἣ πρώτη. “Μακάριος καὶ ἅγιος ὁ ἔχων 
μέρος ἐν τῇ ἀναστάσει τῇ πρώτῃ: ἐπὶ τούτων ὁ δεύτερος 
θάνατος οὐκ ἔχει ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἔσονται ἱερεῖς τοῦ θεοῦ καὶ 
τοῦ χριστοῦ, καὶ βασιλεύσουσιν μετ᾽ αὐτοῦ χίλια ἔτη. 


Τ Καὶ “ὅταν τελεσθῇ τὰ χίλια ἔτη, χυθήσεται ὁ Σατανᾶς ἐκ 
τῆς φυλακῆς αὐτοῦ, ὃ καὶ ἐξελεύσεται πλανῆσαι τὰ ἔθνη τὰ ἐν 
ταῖς τέσσαρσιν γωνίαις τῆς γῆς, τὸν Γὼγ καὶ τὸν Μαγώγ, 
συναγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὸν πόλεμον - ὧν ὁ "ἀριθμὸς" ὡς ἡ ἄμμος 
τῆς θαλάσσης. “Καὶ ἀνέβησαν ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς γῆς, καὶ 
“ἐκύκλωσαν τὴν παρεμβολὴν τῶν ἁγίων καὶ τὴν πόλιν τὴν 
ἠγαπημένην.- καὶ κατέβη πῦρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ θεοῦ, καὶ 
κατέφαγεν αὐτούς. ᾿" Καὶ ὁ διάβολος ὁ πλανῶν αὐτοὺς ἐβλήθη 
εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρὸς καὶ θείου, ὅπου καὶ τὸ θηρίον καὶ ὁ 
ψευδοπροφήτης. καὶ βασανισθήσονται ἡμέρας καὶ νυκτὸς εἰς 
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 

Η Καὶ εἶδον θρόνον ᾿μέγαν λευκόν," καὶ τὸν καθήμενον ἐπ᾽ 
αὐτόν οὗ ἀπὸ προσώπου ἔφυγεν ἣ γῆ καὶ ὁ οὐρανός, καὶ τόπος 
οὐχ εὑρέθη αὐτοῖς. '2 Καὶ εἶδον τοὺς νεκρούς, τοὺς μεγάλους 
καὶ τοὺς μικρούς, ἑστῶτας ἐνώπιον τοῦ θρόνου, καὶ βιβλία 
"ἠνεῴχθησαν -᾿ καὶ ἄλλο βιβλίον ἠνεῴχθη, ὅ ἐστιν τῆς ζωῆς: 
καὶ ἐκρίθησαν οἱ νεκροὶ ἐκ τῶν γεγραμμένων ἐν τοῖς βιβλίοις, 
κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν. 1) Καὶ ἔδωκεν ἡ θάλασσα τοὺς 'νεκροὺς 
τοὺς ἐν αὐτῇ, καὶ ὁ Θάνατος καὶ ὁ Ἅδης ἔδωκαν τοὺς 
'νεκροὺς τοὺς ἐν αὐτοῖς: καὶ ἐκρίθησαν ἕκαστος κατὰ τὰ ἔργα 
αὐτῶν. “Καὶ ὁ Θάνατος καὶ ὁ ἽΑδης ἐβλήθησαν εἰς τὴν 
λίμνην τοῦ πυρός: οὗτος ὁ θάνατος ὁ δεύτερός ἐστιν, ἣ λίμνη 


20.4 τὰ --- 20.9 ἐκύκλωσαν « ἐκύκλευσαν 
20.5 Καί ς--- 20.9 ἀπὸ τοῦ θεοῦ «-- 

20.6 χίλια « [τὰ] χίλια 20.11 προσώπου « τοῦ προσώπου 
20.8 τὸν Μαγώγ « Μαγώγ 20.12 ἠνεῴχθησαν « ἠνοίχθησαν 
20.8 ἀριθμὸς ς ἀριθμὸς αὐτῶν 20.12 ἠνεῴχθη « ἠνοίχθη 


527 


20.4 - 20.14 


πὰ πες ᾿ 
τῷ θηρίῳ | οὔτε 
μέτωπον αὐτῶν 


μετὰ 


ἀριθμὸς αὐτῶν 


ἐν, 
ἐκύκλευσαν 


λευκὸν μέγαν 


ἤνοιξαν 


ἐν αὐτῇ νεκρούς 


ἐν αὐτοῖς 
νεκρούς 


20.15 - 21.10 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΊΩΑΝΝΟΥ 


τῇ βίβλῳ τοῦ πυρός. “" καὶ εἴ τις οὐχ εὑρέθη ἐν ᾿τῷ βιβλίῳ. τῆς ζωῆς 
γεγραμμένος, ἐβλήθη εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρός. 


2 Ι Καὶ εἶδον οὐρανὸν καινὸν καὶ γῆν καινήν: ὁ γὰρ 
παρῆλθεν πρῶτος οὐρανὸς καὶ ἣ πρώτη γῆ ἀπῆλθον," καὶ ἣ 
θάλασσα οὐκ ἔστιν ἔτι. Καὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν, 
ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἐκ - Ἱερουσαλὴμ καινήν, εἶδον καταβαίνουσαν ᾿ἐκ τοῦ οὐρανοῦ 
τοῦ οὐρανοῦ Σ 4 - ἴα ΝΣ ἤρι. , ε , , ΄- 
ἀπὸ τοῦ θεοῦ,᾽ ἡτοιμασμένην ὡς νύμφην κεκοσμημένην τῷ 
ἀνδρὶ αὐτῆς. ἡ Καὶ ἤκουσα φωνῆς μεγάλης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, 
λεγούσης, Ἰδού, ἣ σκηνὴ τοῦ θεοῦ μετὰ τῶν ἀνθρώπων, καὶ 
σκηνώσει μετ᾽ αὐτῶν, καὶ αὐτοὶ λαὸς αὐτοῦ ἔσονται, καὶ 
πολ τῷ Ἐ ὅν δος ε ᾿ ΓΆΣ 3 Ἔν «Ἀν 14 ν Γ» ΄, ποϑες ἂν ΄ 

μετ᾽ αὐτῶν ἔσται αὐτὸς ὁ θεὸς ᾿ ἔσται μετ᾽ αὐτῶν -᾿ “ καὶ ᾿ἐξαλείψει᾽ πᾶν δάκρυον 

Ι ἐξαλείψει ἀπ᾿, ᾿ς , ᾽ - ας ν κε ᾿ ᾽ " " ᾿ 
αὐτῶν͵ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν, καὶ ὁ θάνατος οὐκ ἔσται ἔτι: οὔτε 
πένθος, οὔτε κραυγή, οὔτε πόνος οὐκ ἔσται ἔτι: ὅτι τὰ πρῶτα 


ἀπῆλθεν 1 καινὰ τόπῇλθον." Καὶ εἶπεν ὁ καθήμενος ἐπὶ τῷ θρόνῳ, Ἰδού, "πάντα 


ποιῶ πάντα 


τς ἢ ΟΝ . , ἐν ἐ μὰ κ , 
πιστοὶ κα! Καινὰ ποιῶ.᾿ Καὶ λέγει μοι, Γράψον: ὅτι οὗτοι οἱ λόγοι 
ἀληθινοὶ τοῦ Ε3 Ν . ΤΊ. .9 6 ΟΥ̓ ΤΓΗῈ ὁ Γχι ν» 
θεοῦ Ι Γέγονα- -᾿ ἀληθινοὶ καὶ πιστοί, εἰσιν. " Καὶ εἰπέν μοι, ᾿Γέγονα- τὸ Ἄλφα 
εἐγῶ το 
᾿ ν τὰς ἅς ΠΑ, κἣν . 9 ᾿ Ἀ ὰς , ᾽ ᾿ - - Γφ» ἽἼ "2 ΝΝ 
δώσω αὐτῷ καὶ τὸ Ὦ, ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος. Ἐγὼ τῷ διψῶντι δώσω ἐκ τῆς 
δώσω αὐτῷ πηγῆς τοῦ ὕδατος τῆς ζωῆς δωρεάν. 7 Ὁ νικῶν ᾿κληρονομήσει᾽ 
ταῦτα, καὶ ἔσομαι αὐτῷ θεός, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι υἱός. ὃ Τοῖς 


δὲ δειλοῖς καὶ ἀπίστοις καὶ ἁμαρτωλοῖς καὶ ἐβδελυγμένοις καὶ 


φονεῦσιν καὶ πόρνοις καὶ φαρμάκοις καὶ εἰδωλολάτραις, καὶ 
πᾶσιν τοῖς ψευδέσιν, τὸ μέρος αὐτῶν ἐν τῇ λίμνῃ τῇ καιομένῃ 
πυρὶ καὶ θείῳ, ὅ ἐστιν ὁ θάνατος ὁ δεύτερος. 
9 ἂχ Ὁ τι δ ΄- ε ΠῚ ᾿ π᾿ ,.» » ᾿Ν ε ν᾿ 
Καὶ ἦλθεν εἷς ἐκ τῶν ἑπτὰ ἀγγέλων τῶν ἐχόντων τὰς ἑπτὰ 
φιάλας γεμούσας τῶν ἑπτὰ πληγῶν τῶν ἐσχάτων, καὶ ἐλάλησεν 
μετ᾽ ἐμοῦ, λέγων, Δεῦρο, δείξω σοι τὴν γυναῖκα τὴν νύμφην τοῦ 
ἀρνίου. 19 Καὶ ἀπήνεγκέν με ἐν πνεύματι ἐπ᾿ ὄρος μέγα καὶ 
ᾷ , ᾿, ἂν ἝἜ νΝ , ων, Ἄν Ἴ ᾿ς δι" 
-- ὑψηλόν, καὶ ἔδειξέν μοι τὴν πόλιν τὴν μεγάλην, τὴν ἁγίαν 
Ἱερουσαλήμ, καταβαίνουσαν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ θεοῦ, 


20.15 τῷ βιβλίῳ « τῇ βίβλῳ 21.5 μοι«ς-- 


21.1 ἀπῆλθον « ἀπῆλθαν 21.5 ἀληθινοὶ καὶ πιστοί ς πιστοί καὶ 
21.3. οὐρανοῦ «θρόνου ἀληθινοὶ 
21.3. λαὸς « λαοὶ 21.6 Γέγονα « Γέγοναν. Ἐγώ [εἰμι] 
21.3 ἔσται μετ᾽ αὐτῶν « μετ᾽ αὐτῶν 21.8 ἁμαρτωλοῖς καὶ «--- 

ἔσται [αὐτῶν θεός] 21.9 γεμούσας « τῶν γεμόντων 
21.4 ἀπὸ «ἐκ 21.9 γυναῖκα τὴν νύμφην «νύμφην 
21.4 ὅτι ς [ὅτι] τὴν γυναῖκα 
21.4 ἀπῆλθον « ἀπῆλθαν 21.10 ἐπ᾽ « ἐπὶ 
21.5 πάντα καινὰ ποιῶ « καινὰ ποιῶ 21.10 τὴν μεγάλην «--- 


πάντα 


528 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 21.11 - 21.24 


1 Ν δό “- θ σὲ Ὁ ἃ ν᾿ ἊΨ ως ΨΆ λίθ 
χουσαν τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ: ὁ φωστὴρ αὐτῆς ὅμοιος λίθῳ 
’ ε ’, "», Τ᾽ ’,’ 112» “ ᾿ 

τιμιωτάτῳ, ὡς λίθῳ ἰάσπιδι κρυσταλλίζοντι-᾿ “ἔχουσα τεῖχος κρυσταλίζοντι 
μέγα καὶ ὑψηλόν, ἔχουσα πυλῶνας δώδεκα, καὶ ἐπὶ τοῖς 
πυλῶσιν ἀγγέλους δώδεκα, καὶ ὀνόματα ἐπιγεγραμμένα, ἅ 
Γ᾽ δ΄ τ κα , - ΤΆ ον Εἰρκ᾿ ΠΣ ὰ , 13» 1 ὦ "Ἂν 
ἐστιν ὀνόματα τῶν δώδεκα φυλῶν τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. ᾿ἡ Απὸ ἐστιν | υἱῶν 
ἀνατολῶν, πυλῶνες τρεῖς: καὶ ἀπὸ βορρᾶ, πυλῶνες τρεῖς: καὶ 
ἀπὸ νότου, πυλῶνες τρεῖς: καὶ ἀπὸ δυσμῶν, πυλῶνες τρεῖς. 
" Καὶ τὸ τεῖχος τῆς πόλεως ἔχον θεμελίους δώδεκα, καὶ ἐπ᾽ 
αὐτῶν δώδεκα ὀνόματα τῶν δώδεκα ἀποστόλων τοῦ ἀρνίου. 
15 τοὺ σι ς.,λ5 - 53 , Ἄ - -“ὔ 

Καὶ ὁ λαλῶν μετ᾽ ἐμοῦ εἰχεν μέτρον κάλαμον χρυσοῦν, ἵνα 
μετρήσῃ τὴν πόλιν, καὶ τοὺς πυλῶνας αὐτῆς, ᾿καὶ τὸ τεῖχος -- 
αὐτῆς.᾽ 6 Καὶ ἡ πόλις τετράγωνος κεῖται, καὶ τὸ μῆκος αὐτῆς 
ὅσον τὸ πλάτος. Καὶ ἐμέτρησεν τὴν πόλιν τῷ καλάμῳ ἐπὶ 


σταδίους δώδεκα χιλιάδων - ᾿ δώδεκα τὸ μῆκος καὶ τὸ πλάτος. ξιαδίους 


δεκαδύο | τὸ 
᾿ ν τ ΠΕΡ ΝΣ 1. ᾽ ᾿ 17 ἘἘΠΡᾺ , ΤΙ, ἃ ων Ἄν ι ΡΝ 

καὶ τὸ ὕψος αὐτῆς ἴσα ἐστίν. 7 Καὶ ᾿ἐμέτρησεν᾽ τὸ τεῖχος αὐτῆς -- 
“ἑκατὸν τεσσαράκοντα τεσσάρων πηχῶν, μέτρον ἀνθρώπου, ὅ '»μὰ 
ἐστιν ἀγγέλου. ὃ Καὶ ἦν ἡ ἐνδόμησις τοῦ τείχους αὐτῆς, 
ἴασπις- καὶ ἣ πόλις χρυσίον καθαρόν, ὅμοιον ᾿ϑέλῳ᾽ καθαρῷ. ὑάλῳ 
19. ΤΟΙ θεμέλιοι τοῦ τείχους τῆς πόλεως παντὶ λίθῳ τιμίῳ καὶ οἱ 
κεκοσμημένοι. Ὁ θεμέλιος ὁ πρῶτος, ἴασπις: ὁ δεύτερος, 
σάπφειρος: ὃ τρίτος, χαλκηδών - ὁ τέταρτος, σμάραγδος 2 ὁ 

Ζ ᾿ τ ἡ Ω ΓΑ Ἵ δ. Ἐ2 ᾽, ᾿ 
πέμπτος, σαρδόνυξ:- ὁ ἕκτος, 'σάρδιον -᾿ ὁ ἕβδομος, χρυσόλιθος σάρδιος 
ς ᾽ , ς "᾿ ’, ΙΣ , 
ὁ ὄγδοος, βήρυλλος: ὁ ἔνατος, τοπάζιον: ὁ δέκατος, 
χρυσόπρασος: ὁ ἑνδέκατος, ὑάκινθος: ὁ δωδέκατος, ἀμέθυσος. 
2] Καὶ οἱ δώδεκα πυλῶνες, δώδεκα μαργαρῖται: ἀνὰ εἷς 
ἕκαστος τῶν πυλώνων ἦν ἐξ ἑνὸς μαργαρίτου- καὶ ἣ πλατεῖα 

- , ’ ᾿ Ἑ δ᾿ , Ψ ἣν ᾿, 
τῆς πόλεως χρυσίον καθαρόν, ὡς ὕελος διαυγής. “Καὶ ναὸν 
οὐκ εἶδον ἐν αὐτῇ. ὁ γὰρ κύριος ὁ θεὸς ὁ παντοκράτωρ ναὸς 
αὐτῆς ἐστίν, καὶ τὸ ἀρνίον. 25 Καὶ ἣ πόλις οὐ χρείαν ἔχει τοῦ 
ἡλίου, οὐδὲ τῆς σελήνης, ἵνα φαίνωσιν αὐτῇ ἣ γὰρ δόξα τοῦ 
θεοῦ ἐφώτισεν αὐτήν, καὶ ὁ λύχνος αὐτῆς τὸ ἀρνίον. 2 Καὶ 
περιπατήσουσιν τὰ ἔθνη διὰ τοῦ φωτὸς αὐτῆς: καὶ οἱ βασιλεῖς 


21.12 ἐστιν ὀνόματα « ἐστιν [τὰ 21.17 τεσσαράκοντα « τεσσεράκοντα 
ὀνόματα] 21.18 ἦν ς-- 

21.12 τῶν υἱῶν « υἱῶν 21.18 ἐνδόμησις Φ ἐνδώμησις 

21.13 ἀνατολῶν « ἀνατολῆς 21.18 ὑέλῳ « ὑάλῳ 

21.14 ἔχον ς« ἔχων 21.19 σάπφειρος « σάπφιρος 

21.16 ὅσον « ὅσον [καὶ] 21.20 ἀμέθυσος « ἀμέθυστος 

21.16 σταδίους ς σταδίων 21.21 ὕελος «ὕαλος 


21.16 δώδεκα τὸ « τὸ 


529 


21.25 - 22.11 ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 


τὴν δόξαν [καὶ τῆς γῆς φέρουσιν αὐτῷ ᾿ δόξαν καὶ τιμὴν τῶν ἐθνῶν εἰς αὐτήν. 
τὴν τιμὴν] αὐτῶν ος ὌΝΩΝ Η υν- Ὡς δ τ τῷ "3 ει ᾿ ᾿ 
Καὶ οἱ πυλῶνες αὐτῆς οὐ μὴ κλεισθῶσιν ἡμέρας --- νὺξ γὰρ 
οὐκ ἔσται ἐκεῖ --- 26 καὶ οἴσουσιν τὴν δόξαν καὶ τὴν τιμὴν τῶν 
αὐτὴν ἵνα, } - λο ς 5οχυλ ἸΟῚ, Ν ᾽ ᾿, ,. » ᾽ ». κα - , 
ἀπ ; ἐθνῶν εἰς ᾿αὐτήν καὶ οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτὴν πᾶν κοινόν, 
ὁποιῶν καὶ ποιοῦν βδέλυγμα καὶ ψεῦδος: εἰ μὴ οἱ γεγραμμένοι ἐν τῷ 


βιβλίῳ τῆς ζωῆς τοῦ ἀρνίου. 


- 52 Καὶ ἔδειξέν μοι ποταμὸν ᾿καθαρὸν᾽ ὕδατος ζωῆς, 
λαμπρὸν ὡς κρύσταλλον, ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ 
θρόνου τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ ἀρνίου. 2 Ἐν μέσῳ τῆς πλατείας 
ἐντεῦθεν αὐτῆς, καὶ τοῦ ποταμοῦ ἐντεῦθεν καὶ ᾿ἐκεῖθεν,᾽ ξύλον ζωῆς, 
ἀποδιδοὺς ποιοῦν καρποὺς δώδεκα, κατὰ μῆνα ᾿ἕκαστον ἀποδιδοὺς τὸν 
ἕκαστον ᾿ ἀὸλιλι δας δ τ κϑν , “ιφ ᾽ , ᾿ 
καρπὸν αὐτοῦ: καὶ τὰ φύλλα τοῦ ξύλου εἰς θεραπείαν τῶν 
Ὄνς, ΤᾺ σι 3 Ν - Υ ᾽ μ2 Γ» Ἴ Ἂν“ Ἑ ,ὕ - 
ἐκεῖ ἐθνῶν. ὁ Καὶ πᾶν κατάθεμα οὐκ ἔσται ᾿ ἔτι-᾿ καὶ ὁ θρόνος τοῦ 
θεοῦ καὶ τοῦ ἀρνίου ἐν αὐτῇ ἔσται: καὶ οἱ δοῦλοι αὐτοῦ 
λατρεύσουσιν αὐτῷ, “καὶ ὄψονται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ τὸ 
ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ τῶν μετώπων αὐτῶν. " Καὶ νὺξ οὐκ ἔσται ἐκει, 
οὐχρεία καὶ χρείαν οὐκ ἔχουσιν᾽ λύχνου καὶ φωτὸς ἡλίου, ὅτι κύριος ὁ 
θεὸς φωτιεῖ αὐτούς: καὶ βασιλεύσουσιν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν 
αἰώνων. 
εἶπέν 6 Καὶ λέγει μοι, Οὗτοι οἱ λόγοι πιστοὶ καὶ ἀληθινοί: καὶ 
κύριος ὁ θεὸς τῶν πνευμάτων τῶν προφητῶν ἀπέστειλεν τὸν 
“᾽ : ΄- “ ΨΗ: , 3 “εν “ ,ὔ 93 
ἄγγελον αὐτοῦ δεῖξαι τοῖς δούλοις αὐτοῦ ἃ δεῖ γενέσθαι ἐν 
, Ὁ» Ὲ ἈΠ 5 , ", , ’ ἔ σι Ν 
- τάχει. ΄ ᾿Καὶ᾽ ἰδού, ἔρχομαι ταχύ. Μακάριος ὁ τηρῶν τοὺς 
λόγους τῆς προφητείας τοῦ βιβλίου τούτου. 
Καὶ ἐγὼ 
ἤλυτονμδὶ ὃ ΓΚἀγὼ᾽ Ἰωάννης ὁ ᾿ἀκούων καὶ βλέπων᾽ ταῦτα. Καὶ ὅτε 
εἶδον ἤκουσα καὶ ᾿ἔβλεψα,᾽ ἔπεσον προσκυνῆσαι ἔμπροσθεν τῶν 
᾿ Ρ ΄ι ΤΑ 8 , ΚΑ ,Ἱ », - 9 . τ» 
δεικνύντός ποδῶν τοῦ ἀγγέλου τοῦ δεικνύοντός μοι ταῦτα. ΄“ Καὶ λέγει 
μοι, Ὅρα μή: σύνδουλός σού εἰμι, καὶ τῶν ἀδελφῶν σου τῶν 
προφητῶν, καὶ τῶν τηρούντων τοὺς λόγους τοῦ βιβλίου τούτου: 
τῷ θεῷ προσκύνησον. 


10 Καὶ λέγει μοι, Μὴ σφραγίσῃς τοὺς λόγους τῆς προφητείας 
ὅτι ὁ καιρὸς τοῦ βιβλίου τούτου ᾿ὁ καιρὸς γὰρ ἐγγύς ἐστιν. 1} Ὃ ἀδικῶν 


21.24 αὐτῷ «-- 22.5 ἐκεῖ καὶ χρείαν οὐκ ἔχουσιν « ἔτι 

21.24 δόξαν καὶ τιμὴν τῶν ἐθνῶν « τὴν καὶ οὐκ ἔχουσιν χρείαν φωτὸς 
δόξαν αὐτῶν 22.5 φωτιεῖ « φωτίσει ἐπ᾿ 

21.27 ποιοῦν ς [ὁ] ποιῶν 22.6 λέγει « εἰπέν 

22.1 καθαρὸν «ς--- 22.6 κύριος «ὁ κύριος 

22.2 ἀποδιδοὺς ς ἀποδιδοῦν 22.8 ἔπεσον « ἔπεσα 


530 


ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣΊΩΑΝΝΟΥ 22.12 - 22.21 


ἀδικησάτω ἔτι: καὶ ὁ ῥυπαρὸς ῥυπαρευθήτω ἔτι- καὶ ὁ δίκαιος 
δικαιοσύνην ποιησάτω ἔτι: καὶ ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι. 
12 Ἰδού, ἔρχομαι ταχύ, καὶ ὁ μισθός μου μετ᾽ ἐμοῦ, ἀποδοῦναι 


: , ᾿ Α. 4“, Γ"» ᾽ “1 13», ν ν Γ᾿», ἊΝ Ν Ἀ ᾿ δον οἱ 
ἑκάστῳ ὡς τὸ ἔργον ἔσται αὐτοῦ. “ἐγὼ τὸ Ἄλφα καὶ τὸ ὮΔ, αὐτοῦ ἔσται | Ἄ 


πρῶτος καὶ ὁ 


Γε ΦᾺ Αι δ ἙΝ Α, Α, δ ,ὕ “14 ᾿ - 7 Η ΜΡ ἑ 
ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος, ἣ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος. “Μακάριοι οἱ 1 ἀρχὴ καὶ τέλος, ὁ 
ἔσχατος 


ποιοῦντες τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ἵνα ἔσται ἣ ἐξουσία αὐτῶν ἐπὶ τὸ 
,ὔ “ “ ᾿ “-“ ΄. ᾿ ,ὔ 5 ν, ν 
ξύλον τῆς ζωῆς, καὶ τοῖς πυλῶσιν εἰσέλθωσιν εἰς τὴν πόλιν. 
Ἰ5 Ἔξω οἱ κύνες καὶ οἱ φαρμακοὶ καὶ οἱ πόρνοι καὶ οἱ φονεῖς 
νΝ ε Ω ᾽ Ἁ - Γ ΨᾺ; νΝ σι σι ν ᾿ 
καὶ οἱ εἰδωλολάτραι, καὶ πᾶς φιλῶν καὶ ποιῶν ψεῦδος. ὁ φιλῶν 


ἸδΕγὼ Ἰησοῦς ἔπεμψα τὸν ἄγγελόν μου μαρτυρῆσαι ὑμῖν 
ταῦτα ἐπὶ ταῖς ἐκκλησίαις. Ἐγώ εἰμι ἣ ῥίζα καὶ τὸ γένος 
'Δαυίδ,' ὁ ἀστὴρ ὁ λαμπρὸς ὁ πρωϊνός. ΔΑΔ 

Καὶ τὸ πνεῦμα καὶ ἣ νύμφη λέγουσιν, Ἔρχου. Καὶ ὁ 
ἀκούων εἰπάτω, Ἔρχου. Καὶ ὁ διψῶν ἐρχέσθω: ὁ θέλων 
λαβέτω ὕδωρ ζωῆς δωρεάν. 


18 σι ὅ ν Ν σι τ , Ν , “ 
Μαρτυρῶ ἐγὼ παντὶ τῷ ἀκούοντι τοὺς λόγους τῆς 
προφητείας τοῦ βιβλίου τούτου, ἐάν τις ἐπιθῇ ἐπ᾿ αὐτά, 

Γ᾽ , ἼΓε μ᾿ 2. 9 ΓΕ ΠΡΤΟ Γ Ἂς τ ν» , Ἂ Ν ᾿ Ἶ 
ἐπιθήσαι᾽ ᾿ὁ θεὸς ἐπ᾿ αὐτὸν' τὰς πληγὰς, τὰς γεγραμμένας ἐν - ἐπιθήσει | ἐπ᾿ 
Ζῇ ; , 19...ν 5. . ΠΝ Ρ- ; κα αὐτὸν ὁθεὸς | 

τῷ βιβλίῳ τούτῳ: "καὶ ἐάν τις ἀφέλῃ ἀπὸ τῶν λόγων τοῦ ἑπτὰ πληγὰς 
βιβλίου τῆς προφητείας ταύτης, ᾿ἀφέλοι᾽ ὁ θεὸς τὸ μέρος αὐτοῦ ἀφελεῖ 

ἀπὸ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, καὶ ἐκ τῆς πόλεως τῆς ἁγίας, τῶν 

γεγραμμένων ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ. 


20 λέγει ὁ μαρτυρῶν ταῦτα, Ναί, ἔρχομαι ταχύ. Ἀμήν. Ναΐ, 

ἔρχου, κύριε Ἰησοῦ." Ἰησοῦ χριστέ 
21 Ἢ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ χριστοῦ μετὰ πάντων τῶν 

ἁγίων. Ἀμήν. 


22.11 ῥυπαρευθήτω Φ ῥυπανθήτω 22.19 ἀφέλοι ς ἀφελεῖ 
22.12 ἔσται « ἐστὶν 22.20 Ναί ἔρχου ς Ἔρχου 
22.14 ποιοῦντες « πλύνοντες 22.21 χριστοῦ «--- 

22.14 ἐντολὰς αὐτοῦ « στολὰς αὐτῶν 22.21 τῶν ἁγίων Ἀμήν «--- 


22.18 ἐπιθήσαι ς ἐπιθήσει 


531 


ΙΚἈ! τοις ἈΝΆΑΓΙΝΩΣΓΚΚΟΥΚΓΙΝ 
Ο Καγιος .ω(Η γπιᾶν τᾺς Υμᾶς Ἀδλελφοι 
ἈΜΗΝ ἈΜΗΝ ΚΆἈΙ ἈΜΗΝ 


Απαά ἴο [6 γϑδάογϑ: 
Μαγ τε 1 οτγά γε 41} οἴ γοι, Ὀγεῖῆγεη. 
Απλθη, ΔπΊθη, ΔΠ4 ΔΠΊΘη 


-- Αποϊθηΐ σοορῇοῃ 


532 


ΑΡΡεπαῖχσ: 
ΤΗς Ο5ε ἴογ ΒυΖαηίπα ΡΙΙΟΓΙΓΥ 


Μαπτγῖςο Α. Κορίμϑομ 


ὙΠΒοο μᾶ5 θθθη Π0 οβδηρα ἴῃ ρβορίθ᾽ 5 ορίπίοῃϑβ οἔ τῃε ΒυΖαητίπα τοχῦ. ΟΥἸτῖος Πὰν 
Ῥε Κιηάογ τὸ ΒυΖδητίηθ γθδάϊηρ5 -- Βαϊ ἔοΥ γθᾶβοηϑ ποῖ γαϊατθά το τῃεἰγ ΒΥ Ζαητίηθ 
πδῖαγα. [5 Ποῖ ΓΘΔΠῪ πη ἢ οἵ ἃ σμδηρα. 

- ΒΡ γνα1τ2Ζ (Ἰπτεγηθῖ 6π141) 


]ηἰγοάμοιοη 


Ετοπὴ ἴΠ6 Βεριηηΐηρ οὗ {π6 πηοάδγη οΥΙ 04] ογὰ ἴῃ [Π6 πἰπθῖθθητῃ 
σοηταΥ ἴΠ6 ΒγΖαηίίηθ Ἰδχυςογπι μᾶ5 ΠδΔα ἃ 4ιθϑιηδΌ]6 γαραυϊατίοη. 
Αϑϑβοοϊαϊβα ἃ5 10 νγὰβ ὑ ἢ τΠ6 λυ! 7οχίης Κοοθρίμς θαἀϊτοη 5. ΜῈ ΙΟἢ 
ϑ:6Π]Π]6 4 ἔγοπΊ ΕΓΒ ΠΊ115᾽ ΟΥ̓ΧΙΠΊΘΠΘ65᾽ ὉΠΟΙΙΓΟΔΙ 56]θοίίοη Οἵ ἃ 5114] 
ΠΌΠΊΡοΓ οἵἉ ἰαῖα πηδηιβοῦρῖα (Πογθατου Μ55), βοῃοΪατβ ἰη σθηθγαὶ Πᾶνα 
τοη64 ἴο ἰαδ6] τῃ6 ΒυζΖαητίηθ [ογπ οἵ ταχὺ “Ἰαῖθ δΔη4 βεοοηάαδγυ, 46 
ῬοΙἢ ἴο πε τοϊδίνε ἀρ οἵ 1Π6 εἼχίδηϊ νυν 1Π6 5565 ΏΙΟΠ ργον4θ {Πα 
ΠΊΔ] ΟΥΙΓΥ ΟὗἉ [5 Κπονγῇ δθρρογί δη4 ἴο 1[Π6 ἰπΐϑγηδὶ 484} }ὺ οὗ [15 τεδά- 
ἴη95 ἃ5 510] τ ν εν ρεγοαῖνεά. Υεῦ ἐνεη ΓΠουρῇ {Π6 Πυπλοσῖοα] θᾶ56 οἵ 
τῆς ΒγΖαητῖίηθ Ἰδχιξουτη Γοϑῖβ ΡΥ ΔΥΠΎ ἀπηοηρ [Π6 ἰαῖα πη Π 50 1165 Δηα 
ὉΠΟΙ415 οἵ [Π6 πἰητῃ σθητατγΥ δηα ἰδῖου, [Π6 ΔητΙ ΖΌΙΥ οἵ Παἴ τοχῖ γοδ 65 
αἴ ἰβαϑῖ 5 [Ὁ ὈΔΟΪ 5 [15 ργθάθοθϑϑοῦ ΘχϑπΊρ δ οἵ [Π6 ἰαΐῖα [ουττῇ δηά 
οδεῖν ΠΕ σοητατγυ, ἃ5 γε θοῖθά ἰῃ Μ55.4.}02 δηα ΥΝ032.ἷ 


Οὐογτδιη]ν τΠ6 7οχίης Κοοθρίης Πδα 15 ργοῦ]6πη5, ποῦ τΠ6 ἰϑαβῖ οἵ 
ὙΜΈΙΟΉ ννγὰϑβ 115 [Δ1Ππ|γὸ τὸ γοθοῦ τ[ῃ6 ΒυΖαητίηθ ἸδχτοΥΠῚ [ἢ Δη ἀοοιγαῖα 
τηδηηοί. Βα τΠ6 ΒυΖαητίης Ἰδχυςοστη 15 ποἱ τῃ6 ΤᾺ, ΠΟΥ Π666 [ἴ Β6 4550- 
οἰατοα νυ τ τῃ6 ΤᾺ οὐ τμο56 ἀδξεπαϊπρ 500 ἢ ἰπ δὴν τηδηποτ. Βαῖμοι, τη 6 
ΒγζΖαηῃτίηθ Ἰοχίξουπη 15 [Π6 [ογΠῈ οὗ τοχῦ ΠΏ ]Ο ἰ5 Κποννῃ ἴο Βᾶνο ρῖε- 
ἀοπηϊηαῖοα δηοηρ ἴῃ6 σγεα κ-ϑρϑακίηρ νγου] ἔγοπ δ ἰθαϑῖ [Π6 ΓουτΓῃ 
σοπίατν ἀΠῚ] τῆ ἱπνεπτίοη οὗ ρτἰπτίπρ ἴῃ 186 βἰχίθθητῃ σοπτατν." ΤΠ 


Ἐ ΤῊΙ5 6588} νγὰ8 ργΓθβδθηϊθα ἃ5 ρατΐ οἵ τῃ6 “ϑυπιροβίιιπη οὴ Νανν Τεδβιαπηθηῖ ϑτπαϊεβ: Α 
Τίπια ἴογ Ἀβαρργαίβαὶ," πεῖ δ ϑουϊῃθαβῖοσῃ Βαρτίϑδὲ ΤΠϑοϊορίοδὶ δαπηίπαίγ, γνακα Βογαϑῖ, 
Νοιτῃ Οαγο!πα, 6-7 ΑρΩ]! 2000. [τ νγᾶβ ργδνί οιιβ!Υ ρα} 15Π64 ἴῃ της ἱπτοῦποῖ τοβοῦγος ΤΟ: 
Α 7ομγηαὶ ο Βιφρίίοαὶ Τοχίμαὶ ΟΥὙἹοῖϑ)γι 6 (2001). 

1 ΤῊΘ Μ85 οοπιρτίβἰηρ τῃ6 ΒγΖαηῃτίηθ Τοχιξουπι οἂη δ αἰνί 64 ἰητο ναγίοιιβ οδτθρουίθα 
(8.5. νοῃ ϑοάβη᾽5 Κ᾿ Κ΄ Κ΄ Κ΄ Κ' Κ' εἴς), πιοβῖ οἵ ψῃίοῃ τϑῆθοι γαρίομπδὶ οὐ τα πΊροτσαὶ 
800 -ἴγρα5 νι Π1η τΠατ ἸΕΧΙΓΟΓΠΊ, 41} θά 51ο4}}ν το! θοτίηρ [Π6 ονθγαγοῃηρ ΔΠα ΓοβοηΔΌΪν ππὶ- 
Πεα ΒγυΖαητίηα Ἰδχτίουπι ὑνῃ ΟΠ ἀοπηϊπαῖθα {γα Π5Π115510Π 8] ΠἰβΟΓΥ ἔγοπῃ αἵ ἰθαϑῖ τΠ6 ἔουττῃ 
σοηταγγ οηνναγά. 

2 ΤΗΪς ἱποίι 465 411 τῃ6 νατίοιις ξαοτίοπβ νυ οι ΠΟρΟ τὸ Εἰπα ΔυιποΥΥ πα σογιαί πον ἰπ ἃ 
5ίηρ]6 “Ῥγον ἀθητ 4 ΠΥ ργαβονε" Ούθοκ τοχὶ οὐ ΕΠΡ 5} τγαπβ᾽ατίοη (αβπ 8} της ΚΙΝ). [τ 
παρά Παγα]ν ΡῈ πιθητοπϑα τΠδ΄ 5Ὸ0ῃ Δηῃ ἀρρΎόδοῇ ἢᾶ5 ποιῃΐηρ το ἀο νΊΓΠ δοῖμα] τοχτ-ου 108] 
ΤΠΘΟΙΥ ΟΥ̓ ΡΓΑΧί5. 

5 Β. Ε γνεβιοοῖι δά Ἐ. 7. Α. Ηοσι, Πηιγοάμοίοη το τρο Νοτυ Τδείαηιοηὶ ἰπ τρῈ Ογϊρίπαὶ 
Ογοοῖ: 1 ΝΝοίες οἡ δείθοειοα Κοαάϊηρς (Ρεαθοάν, ΜΑ: Ηδπαγοκβοη τορ. βα., 1988 [1882]} 
ΧΙ, 91-92, ποῖβά τῆλ “πε [ξουγιῃ-οθητατν} ταχὺ οὐ ΟΠγυϑοβίομη δηα οἵμοὺ ϑγγίδη [3 
ΒγζΖαητίπ6)] [λῖποῦβ.. .. [15] 5 5144} ἰἀθητίοα! νυ τΠ6 σοπηπηοη ἰαῖα τοχῦῦ; ΔΠα τῃαῖ 
“ἼΠΙ5 15. πὸ ἰβοϊαϊβα ρΡῃεποπιθποη," θυῖ Ἵδ6 βεπάαηιθηίαί τοχὶ οὗ ἰαΐο ὀχίαπι (συθεῖς Μ55 ρϑπϑυ- 
αἰΐν ᾿ς ϑογοηα αἰϊ φμρείίοη Ἰαἀθηΐοαὶ νι τη ἀοπηίπαης Απιοοβίδη [ΞΞ ΒυΖαητίη6] . .. τοχῖ 
οὗ τῆ βθοοηά [8] οὗ τῃε6 ἔουγίῃ σοπίυσγν. . .. ΤΠ6 Απιοοπίδη Ἑδιῃοῖβ δηά τῃ6 θυ Κ οὗ 
Ἐχίδηϊ Μ858. . . πηιδῖ Πᾶνα Πα ἴῃ τΠ6 ργθαῖθὺ πυπηθογ οὗ Ἔχίδπΐὶ νδγ δ ΟΠ 8 4 ΠΟ)Ί771071 ΟΥ̓ρΊ71αἱ 
ΕἰτΠογ σοι θη ΡΟΥΑΥΎ τΟ11}) ΟΥ̓ οἰάθγ τμδῃ οὐ οἱ 68: Ἔχῖδηΐ Μ59᾽ (Ἔπιρἢδϑβἰβ Δ4 466). 


533 


Αρρεπαῖχ: ΤΠῈ (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΓΟΥ ΤΥ 


155116 ΜΏΙΟΠ πααάς ἴο Ὀ6 Ἔχρ αἰπθα ΒΥ ΔηΥ ΤΠΘΟΥΥῪ ΟΥἉ ΝΤ τοχίμδ] οΟΥ{1015 ΠῚ 
15 1Π6 οτρίη, γί56 δηά νἱγίιιαὶ ἀομηϊηδηοα οἵ [ῃ6 ΒγζΖαητίηθ Ἰδχίςοῦπ 
ΙΓ] τΠ6 ΠΙβτΟΥΥ οἱὨ {γδη5Π11551Οη. νάγίοιι5 αἰταπηρῖβ πᾶνε θθθη πηδάα 
1ῃ 1815 αἀἸγθούίοῃ, ροβια]ατίηρ οἰ Πογ τΠ6 Δ. 350 ΒυΖδηῖηθ γεοθηβίοηὔ 
Βυροιμεϑὶς οἵ γνεϑῖοοῖι απά Ηοσῖ, οὐ τῆς οὐστοπὶ “ῬῬτοσοϑ5᾽ νἱονν ργο- 
πα! ραῖοα ΡΥ πηοάθγῃ βοῃοοῖς οὗ βοϊθοτίς πηθτΠοάο ρου." Ὑεῖ πϑίτμοῦ οὗ 
1Π656 Ἔχρίδηδίοηϑβ 5 {ΠΟΙ ΘΉΤ]Ὺ δοσοιηῖβ [οΥ [Π6 ΡΠ ΘΠΟΙΠΊΘΠΟΠ, ἃ5 Ἔνθ ἢ 
5Ο0ΠῚΘ ΟΥ̓ ΤΠοΙΓ ον ργορμεῖβ πᾶνε ἀθοϊαγοά. 


ἼΠα αἰτογηδῦινα Πγροῦμεϑβὶς Πὰ5 θ6θη ἴοο Γαδ ΠΥ γα͵]θοῖεα οὐἱ οἵ 
Βαηά, ρϑύμαρβ Ὀβοᾶιιϑε, ἃ5 [ακε ἀβοϊαγθα, ἴἴ 15 ΌΥ ἴαγ τῆε “Ἰεαβῖ 
ἰπτογαβτηρ᾽" ἴῃ το ΠΊ5 Οὗ ΤΠΘΟΙΥ ἀπά ἴοο 5ἰΠΊρ|6 ἴῃ ργαχίβ δρρ!!οατίοη: 
τῆς οοποερῖ [παῖ [Π6 ΒυΖαητίηθ ἸδχτςοΥ πη 45 ΓΟ Π4 ΔΠη14 [Π6 ναβῖ πη) οὐ΄- 
1 οἵ Μ55 πηδὺ ἴῃ ἴδοΐ Πού οἰ βοὶν τα θοῦ [Π6 ΟΥΙΡΊ ΠΑ] ΓογΠΊ οἵ τ[πη6 ΝΤ 
τοχῖ [ΠΔῃ ΔΗΥ͂ 51:7 516 Μ5, 5Π14}} σγοιρ οἱ Μ55, οὗ ταχίγρα. ΕΠγΠου, τΠδῖ 
ΒΌΟ ἃ ΤΠΘΟΓΥ οδῃ ΠΊΟΓΘ ΘΑ51Υ Δοσοιηΐ [ΟΥ {Π6 Γ56 δηα ἀοπηίηδηςα οἵ 
τῃε6 ΒγυζΖαητίης Ἰδχιουπη ΜΙ [αγ ἔθννεῦ ΡΓΟ 6 Π15 [ΠΔη ἀγα Γοπηα ἰη [6 
Αἰτογηδῖίνε βο τ10η5 ργοροβαα ὈΥ πιοάθγηῃ βοϊθοῖίς βοπο δύβῃ!ρ. 1Ὸ 
6514 0115} [15 ροϊηΐ, ὕννο 551165 Π664 ἴο δε Δ ἀγε5566: Πγϑῖ, α ἀδπιοη- 
βϑίγατοη οὗ [Π6 νγβακῆθβ565 οἵ συσγοηΐ ΓΠΘΟΥΙ65 δηα ππθ ΠΟάοΙορίθβ; δηά 
ΒΘ οοΠαΪν, [Π6 6518 Π15Ππηθηΐ οΟἵἩ [Π6 οᾶ56 ἴογ [Π6 ΒγυΖαηίιηθ ἸΘΧΙΓΟΓΠῚ ἃ5 
Δῃ ἰητεργαϊαα ὙΠΟ]Ε6, ἰη θοῇ ΤΠΘΟΥΥῪ ΔΠα ΡΓΑΧΙ5. 


Α Ργοϑίοηι οἱ Μοάογη Εοϊθοιοἴϑηι: 
δοχμοπίῖαϊ ναγίαπὶ [7η1|5 ἀπά ερ6 Κορμαπί “ΟγἹρίπαϊ" Τοχὶ 


Μοάεογη βοϊβοτο ργαχὶβ ορείαῖεβ οἡ ἃ νδγδηΐ πη Ῥδ515 ΜΙ ΠΟυΐ 
ΔΗΥ͂ ΔρΡραίεηΐ σοπϑιἀθγαίοη οἵ [ῃ6 σοηβεαπθηοα5. 1ΠῸ γαϑυϊτδηΐ 5τπ8- 
[ΟΠ 15 51ΠΊρ[6: τ[ῃ6 Ὀδϑῖ πηοάθγηῃ βοϊθοῖο τοχῖβ 5 ΠΠΡΙΥ Ππᾶνα 70 ρτόνθῃ 
οχιδῖθηοθ 1 η {ΓΔ Π5Π115510η4] Πσίογυ, δηα ΓΠ6ΙΓ ο]Α11Π ἴο Γαργθβθηΐῖ 
τῆς δυϊοργαρῇ ΟΥ̓ [Π6 οἰοβεβῖ ἀρργοχιπηδίίοη ΓΠογειηῖο οαηηοῖ Ὀ6 580- 
βιδηταῖθα [τομὴ [Π6 δχίδηϊ Μ8, νϑίβιοηδὶ οὐ ραϊγίϑτίο ἀδῖα. (δ νίη [.. 


Ἐγγεβίοοῖς ἀπά Ἡοσῖ, πἰγοάπμειίον, 132-139. ΑΙΒΟῸΡΗ γνεϑίοοις δηα Ηοτζί τογπηθα Πα 
ΒυζΖδητίπο Μ55 “ϑυγίδη," [Π6 συγγθηΐ ΤΟΥΤῚ 5 Ὁ{Π|Ζ66 ἴῃ τῃ6 ργθϑθηΐ ρᾶροΐ. 

5 866 Εγηδβῖ (Ὁ. ΤΟ ΜνΕ}}, Μοιμοά ἰη Ἐϑιδ 5 Πΐηρ τπ6 ΝΝαῖυτο οἱ Ἰοχι- γρο8 οὐ Νονν 188- 
ταπιθηῦ Μαπηιιβογρῖδ,᾽ ἰῃ Πἰ5 δέμαϊος ἴηι Μομοάοίοογ 1: Τοχίμαὶ ΟὙἹοἴδηι οΓ ιἴ)6 ΝΝετο Τδσία- 
γηιεγί, Νενν ΤἸδδιαπιθης ἸΌΟΙ5 ἀπα δτπαῖε5 9, δα. Βγιος Μ. Μεῖζρεγ (Ὁγαπα Ἀδρίά5: Εογά- 
τηδη5, 1968) 53; ἰάεπι, “Μειῃοά ἴη Οτουρίηρ ΝΝὸνν Ἰδοῖαπηθηῖ Μαηιβοιρῖς, [014., 15-20; 
Ιάθηι, “Ἥοττι Ἀβαϊνίνις5: Α ΡΙθα δηα ἃ Ῥγοργδηῃ, [014., 164. 

6 ΘΕ Ἐρρ᾽5 ροϊητοά ογτίχαος οὗ τηοάογη βοϊθοτίο τποοτν ἀπά ργαχί5: ΕἸάοη 1. ΕΡρ, “Τῇς 
Τνεητεῃ (Οὐδπτυτυ [ητουθαθ ἴῃ ΝΝοὸνν Ἰαδβϑιαπιθηῖ Ἰδχίμαὶ Οὐτἰοίς τη," 81, 93 (1974) 
386-414; ἰΙά6πι, “ΗΘ Ἐοϊεοτῖς Μειμοά ἴῃ ΝΝονν Ἰεβιαπιθηῖ Ἰδχίμδὶ Οὐ οἱ5πι: ΘΟ] ατ]Οἢ ΟΥ̓ 
ϑυπιρτοπλῦ" ΠΤᾺΚ 69 (1976) 211-57: Ιά6πι, ἽΝενν Τδδιαπιθης Ἰδχτιαὶ Οὐ ἰοἰ5πὶ ἰη Απλοτίοδ: 
ΚἈοσαίοτη ἴου ἃ Πἰβοίρ!ης," 781, 98 (1979) 94-98; Ιάεπι, “Α (ὐοπτίπυίηρ Τπτευῖπάα ἴῃ Νανν 
Τεβιαπηθηῖ Ἰδχίμαὶ Οὐιτοἰδπι,; ΗΤΚ 73 (1980) 131-51. ΑἹ] ἐχοθρὲ “Ἀδαχυίθπη" ἅγθ Ποὺν 
ἱποα64 ἴῃ ΕἸάοη [αΥ ΕΡΡ δπά σσογάοῃ Ὁ. δος, ϑιέμαϊος τ τ 6 ΤΡεοΥν «πᾶ Μειροά οὗ Νετυ 
7δειαηιθηὶ Τόχίμαϊί ΟΥὙΤΙοἱσηι, ϑτα ες δηα Ποοιπιοηῖβ 45 (Οταηα Καρίας: Εογάπηδης, 1993). 

Ἷ ΚΙγθΟΡΡ [ἰκ6, “ΤΠ Ἰεχὺ οἵ Μαῖκ ἴῃ ϑοπης [λαϊβα 1,βουοπαγίος," ἰη Η. 6. γνοοά, 6α., 
Αγηϊοϊξαθ ( ογοίία: Α Μοίμηιθ ὁ ἔξϑαγς ργεδθηϊθαά ἰὸ 7αηιες Κοπαοὶ Παυγῖς, 1). {1π|., ὁπ εἴ)6 
Οεοασίοη οὗ Ρὶς ΕἸρρεῖοι» Βιγραάαγν (1Τοπάοη: {7 ηἰνεγϑιτν οὐ Τοπάοῃ, 1933) 153: “ΤΙ ἰϑαϑῖ 
ἰπητογοϑιίησ ΠυροῦΠ 6815 -- [15] [Παῖ {Πογα ννὰβ οπ6 οτίρι πη] Μϑ5, ἀπα τῃαδῖ ἴ Πδά τῃ6 ΒγυΖαητίπα 
τοχι." 


534 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῈ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΥ Υ 


Ῥοτγίεγ ἢᾶ5 ποϊβα ροϊητϑα!ν τΠαΐ πηοάθγηῃ βο θοῦ 5, ΑΙ ΠΟΌΡἢ 


ποῖ Ὀᾶ564 ὕροη ἃ [ΠΘΟΓΥῪ Οὗ [ΠΕ Πίβίοτγν οἵ {πε τοχῖ... 4068 
το βοΐ ἃ οογταίη ργεϑυρροϑίτοη ἀρουΐ [Πδϊ ΠΙςτογγ. [Ὁ 5665 
ἴο Δ5511Π16 [πδ΄ ΨΕΓΥ ΘΑΓΙΚ [Π6 ΟΥΡΊ 4] ταχὺ νγὰβ γεηΐ ρίθοο- 
Πη64] Δη4 50 οδιτα το 1Π6 επάς οἵ τΠ6 βαγῃ ψΠογα {Πα 
τοχτθδ!] οτί τίς, Π|κὸ Ιαπηθπτίηρ [5ϊ5, πηαϑῖ 566 Κ [Ὁ ΌῪ Π5 5Κ1|.ὃ 


ΘΌΟΙ ἃ 5ΟΘΏΔΙΟ ἱΠΠΡΟ565 Δῃ ἱπΠΠρΡΟ551016 Ὀυγάθη προ τοχίμδὶ] 
Γαβτογδίοη, 5ίηοα Ποῖ ΟΠΙ]Υ ἰ5 {Π6 ΟΥΙΡΊΠ4] τοχῖ 10 ἰΟΉΘΟΥ Θχίαηΐ ἴῃ ΔΗ͂ 
Κηοννῃ Μ58 οὐ τοχίζγρο, θὰϊ ΠῸ Μ5 οὐ βσύοιρ οἵ Μ585 γεβοῖβ δι ἢ [ἢ [15 
ΟΥΕΓΔΪ]! ραϊτεγη οὗ τεδαϊπρϑ." ΤΉθγα τΠπ5 τα πηδίη5. 10. ΤΓΑΠ5 ΠῚ 55] ΠΑ] 
σα ἴο διιρροδῖ ΠΟΥ ϑ0ῇ δὴ “ΟΥιρίηδ]" τοχῖ νοι] ἀρρθαῦ θη 
ξουπά. Ἶ Οπο 5μου]ά ποῖ θὲ βυγρτίβθά τὸ Ηπα τῃδῖ [πὸ οηἱν οογιαίη οοη- 
οἸ 5] οη5 Οἵ πΠηοάδγη βο] οῦ]ο15Π1 566Π1 ἴο 6 [Πα [Π6 ΟΥΙΡΊ ΠΑ] ΓοΥΠῚ οἵ τΠ 6 
ΝΤ τοχῖ (4) Ψ1Π γ1ού γθϑθιλθ]6 τῃΠ6 ΒγΖαηῖίηθ Ἰδχίίογηι; Ὀὰϊ (Ὁ) το] 
ΓΟ5ΘΠΊΌ]6 τ[ῃ6 ΑἸοχδαηατίδη τοχίῖυρε. 


[τ|5 ομα τΠϊηρ ἴογ πηοάδγῃ βοϊ θοῦ οἰδπὶ το ἀδἴθηα πππΊογοιι γοδά- 
ἴη95 ΘΠ οοηβΙ ἀογθα 5016]} ἃ5 ἰβδοϊαϊθα πη1ἴ5 οἵ ναγίδτοη. [Ὁ 15. 4116 
ΔΠΟΙΠΟΓΓ πγαΐτοῦ [ΟΓ ποάδγη ΘΟ θοῦ ο15Π) ἴο οἰαἰπλ τΠαΐ τΠ6 σεφηθηίιαίὶ 
γορί οἵ 50 ἢ ἰδοϊαῖθα ἀθοϊσίοης ὙΠ] ργοάϊποθ ἃ τοχῖ οἱοβοῦ ἴο [Π6 
ΔΌΪΟΡΙΑΡΗ (οἵ σΔΠΟΏΪΟΔΙ Δύο ογρο) τῃδη [Πα ργοάμορα ὈΥ ΔΠΥ ΟἸΠΘΓ 
τπιθιμοά.᾿ ὙΝΉΪΠΕ 411 βοϊθοῖίς. πιϑιμοάς αὐΠΠ|Ζ6 γαῖ ἀρρεᾶγ ἴὸ δ6Ὲ 
ΒΓ ΠΟΙ ΘΗ ᾿Πῖογη4] δηα δχίθγηδὶ οὔτοσία ἴο ριον θ ἃ σοηνίποίηρ δηά 
ΡοΙϑαδϑῖνα οᾶ56 [οΥ δη “ΟΥρΡΊΠ 4] γοδάϊηρ δῇ ΔΗΥ φίνβη ροϊηΐ οἵ ναγίδτίοη, 
Β[ΓΔΏΡΘΕΙΥ ἰΔοκίηρ 15 ΔΠΥ δἰτεπηρῖ το ἀοΓθηα [Π6 Γαϑα]τδηΐ 5666 118] ταχὺ 
ἃ5 ἃ [ΓΔΠ 5Π115510Π8] Θη{γ. ΤΠ6 [αν γεδάθυ σαη θ6 ονθγνν 6] ΠΠΙ ΠΡῚΥ οοη- 
νἱηοαα τεραγαάϊηρ ΔΠΥ ᾿ΠαΙνΙ4π|4] βοϊδοῖῖο ἀθοϊδίοη ἀπ ἴο 115 ἀρραγϑηΐῖ 
ΡΙΔ 5] ὈΠΠ1ν, οοπϑίδῖαπονυ, ἀπ Ργαϑαπηθα ογθα ΠΥ; ἀγρυμηθηῖς Οἵ αγεά 
αἵ τῇ ϊς Ιδσνεὶ ἀγα ρεγϑιιαϑίνο. 7 Α πηᾶ)οῦ ργοθ ἐπὶ ἃγί565, ΠΟΎΨΈΥοΥ, ἃ5 ΒΟΟΠ 
ἃ5 ἴῃο56 58Π16 Γθδάϊηρϑβ ἃΓῸ νἱθνγθα 45 ἃ ὉοϑηΤθοίθα ςομθηςσο; αἴ 500 ἢ ἃ 
Ροϊηΐ ἴΠ6 γοϑυϊδηΐ τοχί γηη5ῖ ὍΘ δου ΓΠ1ΖΘα [ἢ {ΓΔ 5ΠΊ15510η8] δηά 
ΒΙ5ΤΟΓΙΟΔΙ [ΕΘ ΓΠΊ5. 


ὃ Οαἰνίη 1, Ρογῖου, “Α Τοχῖθαὶ Απαϊγοὶς οὐ της Ἐδιΐοδι Μδηιβοτίρις οὗ τῃ6 Θο5ρεὶ οὗ 
]οπη᾽ (ΡΒ Ὁ) 155., Πυκο {Πηϊνογϑῖτν, 1961) 12. 

2 Τοχι-οὐϊτίοαὶ ἀἰβουιββίοπβ σοποογη ΟΠΪν ἀρουῦς 1090 οὗ τῃ6 ΝΤ τοχῦ ψνῃούθ ἀπἰτ5 οὗ πηθᾶη- 
ἰΠΡΈᾺ] νατίατίοη οχίβῖ. ΤΠ6 ταπηαϊππσ ῬᾺ]Κ Οἵ 1Π6 ταχύ ργαβθηῖβ [Π6 δαςτορυρἢ [οΥυπὴ οἵ τΠ6 
ΝΤ ταχύ ΜΠ 70 5ἰρημοδηῖ ναγίατίοη. ΤΠ6 “Ῥαϊίθγῃ οἵ γϑδάϊηρβ᾽ ΡῬΠΒΠΟΠΊΘΠΟΠ σΟΠΟΘΓΠ8 ἃ 
ἀἸδοογη10 16 ραΐζογη ᾿ηνοϊνίηρ οπῖγν τΠ6 πη15 οἵἉ οχίβτίηρ ναγίδτοη σΟΠ 5: ἀ6ΓΘα 56] 6 ΠΓ41} Ὁ ἃ5 
τμον ΠοΠΊθΙΠ6 ἴο ργοάτπιοα ἃ βτϊαπἀδγα!Ζϑα ἔογπη οὗ 1Π6 ΝΤ τεχῖ. 

5 ΘΕ τῇς ρεββίπηίϑπι ἴῃ της τοραγά βταῖθά ἴῃ ΕἸάοη [Υ Ερρ, “ΤῇἊ Μυϊτίναϊεπος οὗ τῃς 
Ἴεγηι Οτριηδὶ Τοχτ᾽ ἰη ΝΝενν Ἰδδταπηθηῖ Ἰδχίθδὶ Οὐ οἰς πη, ΗΤᾺ 92 (1999) 280. 

1: Ὁ]. (. Θγδοίμδηι, Τόχέμαὶ ϑοβοίαγςρ: Απ [πιγοάμοίοη (Νονν Ὑοσκ: (σατδηα, 1992) 323, 
Ποῖα8 {Πδΐ 50} ἃ ργοσδάμθγα “Δ55.Π168 [Παῦ ΟΠ6 οδη 6451} 161] νΠ]Οἢ 15 τΠ6 ἑουσγοσ᾽ δηα νΙοἢ 
τῃ6 σαπυῖπα γοδαϊηρ. ΤἼΘ ΡΥΟΌ]6ΠῚ 15 {Πᾶΐ [Π15 ονίάθποα.. .. 15 ΤΠ6η πι8664 το ἀἴ54Πονν γοδα- 
ἴηρ5 ἴγοτη [Π6 “θά πιδηιβοῦρῖβ ΔΠ4 το Ὑγ6]σοπΊ6 [Π056 ἔτοπΊ τΠ6 ὑσοοά, ἴη ἃ ρεγίθοϊ βχϑπι- 
ΡΙΠοδιίοη οἵ οἰγου!αγ γοαβοηΐηρ." 

12 ζ ἢ ἃ τοῖο οὗ ργοβδοητατίοῃ ἰ5 ἃ σοοά ρατΐ οἵ τῃ6 Δρρο8] ἴῃ Βτιος Μ. Μείζροι, 
Τεχίμαὶ (Οογιηθηίαγγ οὐ 6 (σγεεῖς ΝΝου Τδείαηιθηὶ (Ἰοπάοη: {Ππἰτεα ΒΙΡ]6 ϑοοίοθτίθβ, 1971 
[1531 64.]; δτατίρατι: ᾿Ὠδαΐθοῃς ΒΙΡΕΙρ βοΠ]ςο μές, 1994 [2η4 6α.]). 


535 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠης (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟσΥ 


ΟΟΙνν6 11 ποῖϑα τῃαῖ “Ὑνεβίοοῖτ δῃα Η στ᾿ 5 σεηθδορίοδὶ πηθῖ Ποῦ 
516 νν τῇς Τοχίας Κεοερίιϑ. 7 γγεβίοοιι ἀπα Ηοτῖ ἀρρβαϊϑά τὸ ἃ ρυτγοῖῦ 
Βγροτμοῖῖοδὶ βτοπηπηα οἱ ἀθδοθηῖ ΏΙΟἢ {πον “Ια ποῖ ΔρρΡΙγΥ. .. το τε 
ΤηΔη ΙϑοΥρῖ5. οἱ τη6 ΝΝονν Ἰδδιαπηθητῦ; γεῖ τῃοῪ οἰαϊπηθα ΤΠογθΌΥ ἴο 
“8ῃονν Οἰδαυν τΠδΐ ἃ Π]Δ] ΟΥΤΥ οἱ πηδηΠ βου ρῖβ 15 Ποῖ ἡ δοθοϑαγἶν τὸ Ὀ6 
ΡΓθξεγγθά 5 σούγθοῖ,  Ροςς ΡΙΠν ΟΙΟΉ ἰ5 411 τΠαὺ ννὰβ οἰαἰπη6 4) ἀο 65 
ποὶ ἀτηοιηΐ το ρῥγοραριἰγ; τῃ6 Ιατίοῦ γα αίγαβ ον άθησθ ΠΟ ἢ τΠ6 [οτ- 
ΠΊΘΓ ἀοε5 ποῖ. Α5 ον 61} ποῖϑά, ὈΥ δὴ “ἄ ῥυ]ου: ροϑ5101Πτν γνεβδῖοοῖς 
δηα Ηοτῖ οου]ά “ἀδπΊΟ 15} τΠ6 ἀγριιπηθηΐ θα564 Οἡ [Π6 ΠιιΠ] οὶ] σαρ6- 
τἱοτίτΥ ἀὐροα ὈγῪ τμ6 δάμογεηῖς οὔ τῃς Ἰοχίας Κδοερτῖι. Ὁ Τῆς ΤΆ (ἀπά 
ἴου 811} ργδοῖίοαὶ ρυγροβθβ, [η6 ΒυΖαηῖίηθ Ἰδχίξουπη) τΠπ|5 νγὰ5 ουδῖ- 
τῇγοννῃ οἡ τΠ6 Ὀ4515 οἵ ἃ Πυγροῖμεϑβὶβ ὑν]Οἢ νγὰ5 ποῖ ἀβπΊοηβΊγα 6 ἃ5 
φργοθδαρίθ. Ποῦ 5 γθδάθυ οἵ τῃε βτθπηπηδῖο ομαγί ννὰ5 [ο[Ὁ ππϊηΓουπηθα 
τῃατ τῃ6 αἸαργαμηπηθα ΡΟ β5101Πὺ νΏΙΟἢ αἰβογεαϊτθα τῃ6 ΒγυΖδητῖηθ 
Ἰεχύίζουπη ννὰ5 ποῦ οὐἱν Ἡπργουαδίο, Ὀὰϊ ΠΙρηΪν τηργοθαίο ἴῃ σῆς οὗ 
{ΓΔ Π 5155] Οη4] ΘΟ 514 Θγατοη5. ΤΠπ|5 οἡ [Π6 Ὀ4515 οἵ πηργόνθῃ ρ}ο951}Ὀ111- 
{165 τῇς γνεβιοοι-ΠΠοσῖ ΤΠΘοΥν ροϑβίμ]αϊθα ἰἴ5 “δγγίδη [ΒυΖδητηε) 
τεοθηβίοηὔ οἵ οὐ. ΑὮ 350. 


Α Ρᾶγϑ116] οχίϑῖβ: ΠΟ θΥῃ ΘΟ θοῦ οΙ5Π) [1065 ἃ φυθαϊει ΡΓΟΌ]ΘΠῚ 
τη α14 τῃ6 ΒγΖαητίηα τοχῦ πη 6. [Π6 τμπδογϑίίοδὶ ςταπηπηα οἵ γνεϑίοοῖς 
Δηα Ἡοτῖ. Νοῦ ΟΠἹ]ΥῪ ἀο65 [5 Γαβα]ταηΐ τοχῖ ἰδοκ σομοαϊορίοαί ςὰρροτῖ 
ὙΠ] ὈΓΔ ἢ 5Π115510η4] ΤΠθοσυ, θαϊ [τ [4115 τῃ6 ργοβαΡβιηγν τοϑῖ 5 ννε]]. 
Πα τΠ6 οΟΤΙΡΊ ΠΑ] ταχί οὐ δηγτῃηρ οἷο56 το 580} νΟσ]α [41] το ρεγρεῖα- 
αἴθ [1561 56 4α 6 η 141} ὙΠ] ΓΕΑΘΟΠΔΌΙΪΥ 5Που 5θοῦ ΟΠ 8 Οἵ τεχῖ 15 ἃ ΚΟΥ͂ 
νΈΆΚΉ655 ἀἰΓθοῖηρ [Π6 ΘΓ ποάδγη βοϊθοῖίο ΓΠΘΟΥΥ ἀηα πχεῖῃοά. 16 
ΡΓΟΘΙ6ΠῚ [5 πο τῃαῖ τ[Π6 επτίγα ταχῖ οἵ ἃ ΝΤ ὈΟΟΚ ΠΟΥΓ ὄνβῃ οἵ ἃ σῃαρῖίεγ 
τηϊρῃτ 6 ππαττοϑῖθα ὈΥ ΔΗΥ 51 Π916 Μ5: πηοϑβῖ Μ55 ([ποϊπαϊηρ τΠο586 οἵ [Π6 
ΒγζΖαητίηθ Ἰδχίίογη}) μᾶνα πηΐαιι6 οὐ αἰνούρθηΐ γθδαάϊηρα ΜΊΓΠΙη ΔΩΥ 
οχίθηαθά ροτχοη οἵ τοχῖ; ΠΟ ὕννο Μ55 ἄρῖξα σοιηρ  6το]γ [ἢ 41] ραγίῖοι- 
Ιατ5. ἩΠονγανοῦ, ἴΠ6 ργΓΟΌ 6 ΠῚ ὙΠ τΠ6 γοϑυϊτδηῖ βθαπθητῖαὶ ἀϑρϑοῖ οἵ 
τπηοάοθγη βοϊθοῖίο ΤΠΘΟΥῪ ἰ5 Παΐ 115 ργείεγγεα τοχῖ γερϑαίθαϊν σλῃ Ὀ6 
5 νη ἴο Πᾶν Π0 πονῇ Μ5 βιιρροῦῖ ονοῦ θύῃ ςβουγί 5 γεῖοῃεϑ οἵ τοχί -- 
Δ ἃ αἵ τἰπ165 δθνϑη ϑΙ ΗΠ ἃ βἰπρίθ νοῦβο. δ ΤῊΘ ργΟθ 6 ΠῚ ἱπούθαβεα σθο- 
ΤΠΘΊΓΙΟΔΙΥ 45 ἃ 5646 ηςο6 οἱ ναγίδηῖβ ὄβχίθηάς ονοῦ ἴνγο, [ἤγθο, ἢνα, ΟΥὐΓ 


13 Ἐγηδεῖ Ο. ΟοΙνψει!, “Ὁ εηραϊορίοδλ Μειῃοά: [τ5 Αοῃϊθνεπηθηῖς ἀπ [5 ΓΑΠγϊτατοη5,᾿ 
Μοειροάοίοργ, 75. 

1 ΤρΙ4., 65. Ἐπιρῃδβὶς οτὶρίπαι. 5866 τῃ6 Πγροτιῃοτίοαὶ βτοπηπιᾶτίς οματὶ ΔΠ4 αἰβοιιβδίοη οὗ 
“ῬΟΞ5: 0 1Π1π|65᾽ ἴῃ γνεβῖοοῖς ἀπα Ηοτι, Ππιγοάποίίοη, Ρ. 54. 

1 Τριά. 

16 Ας δβχδπηρίος (νΒΐ ἢ σου] ΡῈ πα ἰρ|164): (1) Με 20:23 σοπιδίης βονθῃ ναγίδηϊ πηἰϊ5, 
ΟΗΪγ τῆγεο οὗ ΒΪΟΙ (τΠ6 ἢγβῖ, βθοοηά δηα 5ἰΧτῃ) δύ 50 ΠΠοθηΐ το ἰθανα τΠ6 γαϑυϊτδηῖ τοχῖ οὗ 
ΝΑΖ7 ψ ἢ πο βαρροτῖ; (2) [Κ 6:26 σοπταίης ἔνε νατίδηϊ πη]15, ΝΒ Οἢ τοροϑῖμοῦ ἰΙσᾶνα τῃ6 ΝΑΖ7 
τοχῖ νίτπουῖ βαρροτῖ; (3) ΜΚ 11:3 σοηταίπϑ5 θαϊ ἐτῦο νατίαητ 115, ᾿π ὙΠ ΙΟΠ τῃ 6 νυ] ΓΠ65565 τὸ 
τῃ6 ΝΑΖ7 τοχῦ ἃγθ πηαῖθ }Πν Θχοϊπϑῖνε (ναγίδης 1, ἐοχὲ τε Β Δ 2427 ρε; νατίδηϊ 2, ἐοχὶ τ τὶ Τ᾽ 1, 
579 892 1241 ρο); (4) [π 6:23, ννῖτἢ ἔοι ναγίδπτ πηϊῖ5, Πθοάς θὰ τῃ6 βεοοπά δηά τῃϊγά τὸ 
Ρτοάπος ἃ ΝΑΖ7 γϑύβε ψ ΙΓ πὸ βαρροτῖ. Εοὺ δααϊτίοπαὶ ἜχαπΊρί 65, 5866 Μαυτίος Α. Ἀοθίπβοη, 
“Ἰηναϑβιρατίηρ Τοχι-Οὐτῖοαὶ Τοποΐοιηγ: Α Οὐτίαας οἱ Μοάδγηῃ Ἐοϊθοτίς Ῥγαχίβ ἔγοπι ἃ 
Βυζδητίηθ- Ρυοστν Ρογβρθοῖνε," ἔαῖ «πὰ Μ]δοίοη 16 (1999) 17-19. 


536 


Αρρεπαῖχσ: Τ1ΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΩΟΎΥ 


ΠΊΟΓΕ γοββ..37 ΤΗΐ5 γαΐβθ5 βϑιίοιβ “Ζιθϑίίοης δδουΐ τΠ6 Ξυρροβοά 
ΓΔ 5Π 55:04] ΠΙβΟΥΥ ΓΘαα ΓΘ ὈΥ δοϊθοῖίο ομοῖσθ. Ἂ5 ἢ Ηοτῖ 5 
ΘΘηΘδΙ ΟρΊοδὶ ἈΡΡρθαὶ ἴο ἃ ροἍϑεῖρίο Ὀμὰϊ ποῖ ργορανφίο τγαηϑῃηϊβϑίοη, 1[ἴ 15 
{ΓΔ Π 5115 5] ΟΠΔΠΥ ΠΠ]ΙΚΕΙΥ τΠδΐ ἃ 5ΠοΥ 5646 ηςα οἵ ναγαηῖ5 νου] ἰθανα 
π0 ϑᾳρροιτηρ νυ [Π655 ν ΓΠ]ὴ {Π6 πηδπ 5ογρῖ τγδαϊτοη; [Π6 ργοθαριϊγν 
τῃαῖ 50 ἢ νου] ΟσσυΓ γερϑαῖθα!ν ἰ5 ν γι 1} Υ Π1]. 


Μοάεγη βοϊβουο 5 ΠῚ ογθαῖθϑ ἃ ταχὺ Ώ]Οῆ, νη τερϑαϊθα 5Ποτῖ 
56 4ΠῈ6η065, ΓΑΡΙΑΪν ἀσροηθγαῖθβ ΠΟ ΟΠ6 ρο556551η9 570 5ΌΈΡΡΟΙΙ ΔηΊοηΡ 
ΠΊΔΠτΙ5ΟΥΙΡ, νεβ! ΟηΔ], ΟΥ̓ ρίγίστο ν]ΓΠ65565. 1Π6 ΡΓΟΡΙ6ΠῚ ἀδτογιογαῖθβ 
ξαυΠΕΥ ἂ5 [Π6 5οορε οὗ βϑηιθητίαὶ νατίατίοη ἱπογθαβθβ. ὃ Οπα οὗ τῇς 
οοπρ αἰηῖς ἀραίηϑῦ [Π6 ΒυΖαηῖίηθ ἸδχτςογΠ Πᾶ5 θαθη τ[Παΐ 500 σου]ά 
ποῖ ἤᾶνα οχίϑῖθα δῖ Δη δαῦν ἀδῖα ἄτι ἴο [Π6 ἰδοκ οἵ ἃ 5ίηρ]ε ργθ- [οὐστῃ 
σϑηῖυγυ Μ5 γα θοτίηρ [6 5ρθοῖῆο ραίογη ΟἹ ἀρυθοηθηΐ σμαγδοϊογίβτιο οὗ 
τμαῖ Τοχιξογηι, 7 ἐνεη τπουρῇ τῆς ΒυΖαπτίπο Τοχιξοῦπι οσὐπ ἀοηηοη- 
ϑίγαϊα 15 5ρθοις ραῖζογη ΜΓ Π]η τΠ6 ναϑῖ ΠΑ] ΟΥ̓ ΟἹ ν]Π65565 ἔΓΟΤῚ δἵ 
Ιεαβῖ τῃ6 ἔουστῃ οοπῖυτν οηνναγά. Ὁ Ὑεὺ τῃοβ6 ΠΟ τ56 186 πηοάεγῃ 
βοΙδοῖίο τοχῖβ ΔΓΕ Ἐχρβοῖαά ἴο δοσερῖ ἃ ργο [εγϑα “ὌΓΙΡΊ 4] ΜΝ ΏΙΟΠ 51Π|1- 
ΙΑΤΥ ἰΔοΚ5 ΔΠΥ Ραΐζογη οἵ ἀργβεπΊθηΐ οὐο Ἔνθ 5Π011 βίγείομεβ οἵ τοχῖ 
τῇατ ννου]α [ΠπΚ [Ὁ ΟΙδασν ἢ τῃδῖ ν] ἢ 15 Του ἃ ἴῃ τ} Μ5, σγοιυρ οἵ 
Μϑ55, γευβίοῃ, ΟὐΓ ρδίγϑοϊο ὙΠ 655 ΙΓ] [Π6 6,176 τηδητβοῦρὺ {γα6]1- 
τοη. δ 0 ΓΘ ΠΑ ἢ 5 ἃ ρουρϑῦμδὶ οὐχ [ου [6 “οΥΙΡΊΠ4]" τοχὶ οἵ πηοάθΊῃ 
βοΙθοτίοὶ5η). ΠῚ ἃ Ἰοριτπηαῖα οὐ 46 οδη Ὀ6 πηΔ46 ἀραϊηβῖ [ῃ6 ΒυΖδητηθ 
Ἰδχιίογπη θδοδιι56 ΘΑΓΪΎ ὙΠ 65565 [41] το γα θοῦ [15 5ρθοῖῆο ραίζογη οἵ 
τοδάϊηρϑβ, [Π6 ουγγθηΐ θοϊθοῦῖο πηοά δὶς (το ράγα] 655 οἱ βαϊτ]οη) οδη 6 
ΟΥΟΙΖΕΑ ΠΊΟΓΘ 5αν αν, 51η06 {ΠΕ6ῚΓ Γαϑα]τδηΐ τοχῖς ἀαπηοηβίγαΐα ἃ ραῖ- 
τοι οὗ τοδαάΐηρα ΠΟ ἰς ποῦ αἰτοδῖθα ἀπιοηρ [Π6 οχίδηΐ υν[Π65565... 


17 Α5 βοδττογοα Ἔχαμηρί65, (1) Ας 17:26 ἰ5 Ξῃρροτῖοα ΒΥ Μ585 Φ΄ ΝΑ Β 33 81 1175; ἰξν. 
27 ἰ5 Δα 464, τῃ6 ξῃρροτῖ ἀτγορβ ἴο Β δῃά 33; αἴτογ ν. 28, Οὔἱυ Μ5 33 τοπγαίηβ, ἀπ ἰΓ ν. 29 ἴ5 
Δάά64, τῆς γοϑυϊτδηῖ ταχὺ πο Ιοηροῦ οδη 6 ἔοιπά ἰη αηγν Ἔχῖδπὶ σοὶ Μ5; (2) ΜΚ 7:24, νι ἢ 
να πηϊῖς οἵ ναγίδτίοη, ἰ5 Βα ρροτταα 171 [οἴο ΟὨΪΥ ὈΥ Μ5 1; ΜΙ 7:25 σι ἔουγ ναγίαπτ ππ|τ5 15 
ΒΌρροττοα 15 ἐοίο ΟῊΪΥ ὈΥ Μϑ8 Β; [τἢ ἴννο νϑύβεϑβ ἅγθ τἀ Κβη τορϑῖμϑι, 10 Ὄχίδῃϊ Μδ βδιρροτγίβ 
τΠ6 τγϑϑα!τδηῖ τοχῖ. 

18 γγβοίοοῖῖ πα Ηοτι, Ππἰγοαμείίογι, 243, Δοκπον]θαροα 115 ἃ5 γαραγαάβ [Π6 ναγίδηϊ πΠ|ϊ5 
ἴῃ ΜΚ 14:30, 68, 72ἧ, 72". “τε ςοπξιρίοη οἵ αἰτοϑιδτίοη.. ... ἰ5 50 δγοαῖ παῖ οἵ 16 βδθνθῆ 
ΡΓΪΠοΙραὶ Μ85 δὲ Α ΒΟ Ὁ 1, Δ πο ὕννο πᾶνε 188 58Π|6 τοχῖ ἴῃ 41] ἔοτιγ ρίασθϑβ." Τῆς ΝΑΖ7 νατὶ- 
δηῖς ἴογ ΜΚ 14:72 αἴοῃϑ ἰθβανε τῃ6 τοχῖ ψν] ΠῸ Μ5 ἰπ βθρροτί. 

ΤῈ, ς., Ὁ. Α. Οαΐβοη, Τ3ε Κίρηρ 7αηῖος Ὑογείοη [οραῖο: Α ΡΙοα [ογ Κραϊίοηι (Οταπα 
Ἀδρία5: Βακεου, 1979) 44: αἰδο σογάοη 0. ἕβε, “πε Μα)ογίτν Ταχὺ ἀπά τῇς Οτῖρίπαὶ Τοχι οἵ 
τε ΝΝενν Τεϑιαπιθηῖ," οἢ. 10 ἴῃ ΕΡΡ δπὰ Ἐβο, Τβϑουγγ «πὰ Μεῖροά, 186; ἰάεπι, “Μοάογη Ἰδχ- 
τι] Οὐ τἰοἰβηλ ἀπ τπΠ6 Μα)ογτν Ἰδχῦ: Α Κο)οϊπάου ΓΕ 21 (1978) 159-160. 

20 ΤΗΐς ἀοε5 ποῖ πιϑᾶῃ τπᾶὶ ΒυΖαητίπο Μ85 4ὁ ποῖ αἰ ἔξογ ἔγοπὶ οπο ἀποίμοσ, Βαϊ ΟΩΪΥ τΠᾶΐ 
1Πποῖγ αἰ ξογθποας 4ο ποῖ αἰξδοι τΠ6ῖΓ Ὄνογα}} ραϊίεγη οἵ τϑδάϊηρβ ἃ5 σοῃιγαβῖθα ΙΓ {παῖ 
ξουπά ἴῃ τῃε τεχὶ οἵ πηοάβθγῃ βοϊθοτοἰϑην. ΟΥ. Ἀορίηβοη, “ΙοΠποϊοσην, 29, ἢ. 3, ΏΘΓΕ [ἴ 15 
ποῖθα τΠαῖ, ἀπηοηρ [Π6 ΒΥΖδητΠ6 ννγ]Π6585685, “ΠΊΟδ᾽ Μ55. .. Πᾶν ἰαῦρθ ὈΪΟοΚ5 οἵ οοπβθοι- 
τἰν8 νϑύβθϑ ΜΙ ΠΟυΐ 5ἰρη!Πσαης γαγιδτ! οὔ; 4150, Π6η ἃ τὰ Π4ΟΠῚ στοῦ οἵ 20 ΒυΖαπίίπθ Μ55 
γγὰ5 ΘΧαΠΠ6 4, ΟἿΪΥΚ ΤΆΓΟΥ 414 ἽὝΠΟΓΘ [ΠΔΠ ΟΠ6 ΟΥ ὕννο Μ55 [4δ6ραγ] ἴγοπι τπΠ6 ΒυΖαητίπα 
ΠΟΥΙΤῚ᾽ δ ΔΠΥ͂ ροἰΪπῖ. 

21 Ἑρᾳβοπϑά βοϊβοτίοἰβπὶ ἀθγίνοβ ἔγοπι ἃ Πθι ΠΟΔΟΙΟρίοδ] οἰγου γον ὙΠΙΟΗ οᾶτι565 ἰγγθοοη- 
ΟἸ]Δ0]6 σοηῆϊου Ῥθύνγθθη ΤΠ ΟΥΥ ἀηα γαϑα!τδηῖ τεχῖ. Ἂς Εγθάβοη Βοννοίβ, βιρίϊορυαρῦγ ἀπᾶ 
7Οχίμαὶ ΟΥϊπΠοῖσηι, Τγ 61} Γβοῖατος, Οχέογά, Ἰπηῖτν Ἴδη, 1959 (Οχίογα: (αγεηάοη, 1964) 
126, οὔβεῦνεβ, “6556 ῃ1|4}}Υ 1416 σιιθ58565 [1π ᾿πα]ν π8] ναγίαπτ 1105] ἃγ6 ΓΠΘγθαροη α{Π|2Ζ6α 
85 ον ἄθηοα ἴογ [πΠ6. . . ὁμοίοα οἵ τοδάϊηρϑβ," ργοάποίηρ ἃ γθϑα!δηῖ ραϊζογη ὑνΠ]Οἢ ὈΘαιβ ΠῸ 
ταϊδτίοη τὸ ννῃδῖ 15 αν] ἀβῃοθά ἴῃ Ὄχίδηϊ Ὑν1[Π65868. 


537 


Αρρεπαῖσ: ΤΠε (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ῬΩΟΥ ΤΥ 


Τῆς ργίποίρίε οἱ Οοκμαπλ5 ΚδΖοῦ Δρρ!!ε5,72 ἀῃα τῇς σδυτίοις ΞΟΠ Ιαῦ 
ΒΘΙΙΟΊΙΒΙΥ Πγιδῖ Δ5Κ ΟΝ ΤΠΘΟΙΥ ρΟ5565565 [Π6 δννεϑῖ βρϑοι]δίνα Οὐ 
4ααϑυοηΔΌ16 ροϊηῖβ νγθη σοηϑ! ἀοΓθα ἔγοπῃ 81] Δη 665. 


Μοάδγη βοϊδοῖίο ργοροπβηῖς [41] ἴοὸ 566 {ΠΕ6ῚΓ γαβα]δηΐ ταχί 85 
[ΔΠΠ|πρ᾿ ἀπ 6Γ ἃ σγοαῖεῦ σοπαἀεοπηηδίίοη, αν ΤΠΟΌΡΉ 5Π0ἢ ἃ τεχῖ ἰ5 ποῖ 
ΟὨΪΥ ὈΔΓΕΙΥ ροσςῖρίο το Ἰτηαρίηθ μανίηρ οσουγγθα πΠ66Γ ΔΩΥ͂ ΓΘ ΟΠΔΌ]6 
ΒΙ5τοΓΙΟΑ] ρῦοσθ58 οἱ [γδ ἢ 5Π11551 0, Ὀπῖ γαῖαν εῦ {ΓΔ 5115 51 014] ΠΙ 5ΓΟΥΥ 
νου] 6 γεαυϊγεά το Ἵχρ δίῃ {Π 61 γαϑυ!τδηΐ ταχύ 15 ποῖ Ἔνθ ΓΕ ΠΊΟΙΕΙΥ 
ρῥγοθαφίθ τὸ ἤανε ὁσουγγθα πΠ6Δ6Γ ΔΠΥ͂ ΠΟΓΠΊΔΙ οἸΓοιΠηδίδηοαβ. Ὑεῖ πηοά- 
ΘΓ δοϊθοῖίος σοητηι6 ἴο Γο]θοῖ ἃ [6556 Γ ἀγριτηθηΐ οὁχ ςθγίϊο τοσαγαάϊηρ 
τῃ6 ΠΚοΠοοὐ οἵ ΒυΖαητίηα ργοραρδίίοη ἴῃ ἀῦθαβ ουϑι46 οἵ Εργρι ἀυτ- 
ἴῃ [Π6 δαγ]ν σθηταγίθς (ΘΓ ἀγο Πα θοορίοαὶ Μ5 Ππας Πάρρεη ποῖ ἴο θ6 
Του Ποοιη!ηΡ), ΜΝ Ώ16 ΓΠ61Γ οννῃ γεοοηβίγαποῖθα τοχῖ γθα1Γ65 ἃ Πυγροῖποῖ- 
108] [ΓΔ 5 1551 ΟΠ] ΠΙδῖογυ ΨΏΙΟΗ {γα ϑο 45 [Π6 5ἴαῖτ5 οὗ [Π6 τοχῖ 1 αἰΐ 
σϑηϊαΓ65. 16 ρᾶγΆ11615 ἀο ποῖ σοπραγα ΜΜ6]]. 


[τ 566 Πη5 δβχί γε 6] ν αἰ ΠΠἸου]τ το πηαϊηταίη ἀγα ρα ΟΥ̓ Δι Ορσαρῃ 
ΔΌΪΠΘΉΓΙΟΙΌΥ [ΟΥ̓ ΔΠΥ ΔΙ ΠΟΙ ΑΠγ-σοηϑτγαοῖαα δοϊθοῖίο ταχὺ θη 50 0ἢ ἃ 
ταχὺ τ Κη ἰῃ 56πθηοα [4115 το ἰβᾶνα [5 ραϊζεγη οὐΓ᾽ γϑοοηβίγαοῖα]α 
{Γᾶσ65 ὙΠ] ἄνεη 0716 δχίδηϊ Ὑ]Π655 το 1Π6 τοχῖ οἵ [ῃ6 ΝΊ; 115 15 
ΘΘΡΘΟΙΑΠν 50 θη ΟΠΕΙΓ ΒΌΡΡρΟΒΘαΪΥ “βϑεοοηάδιν ταχίγρεβ ἂδηά 
᾿ΕΧΟΓΟΥΠῚ5 476 ΡΓΘΞογν α [ἢ ἃ γεαβοηδῦϊα θΟαΥῪ οἵ Ἔχίδηϊ νη 658565 ΙΓ 
Δῃ δΔοσθρίδθϊε ἰθνε] οἵ γθοοηβιγιοτα 1. 


ΤΡῸ δςϑθηοο οΓ α ΒγΖαπίηθ- ΡΥ] ΟΥἹν πιοροά 


Αην πλοῖῃοα ΜΟΙ ννου]α γοϑῖοσα [Π6 οὐρΊη] τοχὶ οἵ τῃ6 ΝΤ 
πγδῖ [Ο]]ονν σατγίδίη σα! 46]1Π65 Δη 4 ργοσθάθγεας ὙΠ Π1η Πογπγαῖνε ΝΤ 
ταχύ-ΟΥ 104] ΞΟ ΠΟ] ΓΘ ΠΡ. [Ὁ Ψ1]] ποῖ 50 ΠΟΘ ΠΊΘΓΘΙΥ ἴο ἀθοίαγα οπμ6 [ΟΓΠῚ 
Οἱ τῆς τεαχ ϑΌρΡΕΓΙΟΥ ἴῃ ἴΠ6 αὔϑβεηοα οἵ δνίάθησα, ΠΟΥ ἴο βϑιρροτιί ΔηΥ͂ 
ΤΠ ΘοΥΥ ΜΙ ΟἽΪΥῪ 5οἰθοῖθα δηα ραγῖϊα] ον άθησθ ὑν ΠΟ ἴανουῦϑβ [Π6 οᾶ86 ἴῃ 
φιεϑιίοη. 2) Το ἰδοῖς οἱ Ῥαίαποε ἴῃ 500 ἢ πηδῖτοβ ρίαριιεβ τη θοῇ οὗ πιοά- 
ΘΓἢ τϑαβοηρά βοϊθοιοἰ5Π1,7} 5ίποα ργεξογγοα γοδάϊηρϑ ἀγὸ 81} ἴοο οἴτθῃ 
ἀείθηαδα 85 ΡΥ ΠΊΔΓῪ 5ΠΠἸΡΙΥ Ὀδοδιι56 [ΠΟΥ ἀγα ποη- ΒυΖαητηθ. ΡυΠοΙ- 
ΡΙε5 οἵ ἰπΐθγηδὶ θυ θῆοθ ἃΓ6 5111 Ὑ]Ὺ ΤΑ Πρ ]ΑϊΘα, 45 νυ Π65564 Ὀγ τ[ῃ6 


22 Οοκμαπι’5 ΚαΖοῦ ἰ5 Κποννῃ ἴῃ ἴννο σουηρ θμηθηταγν ἔογπΊ5: “Α ΡΙυγΆΠτν 5Που]α ποῖ θα 
Δ55 164 Ποὺ πθοαβϑιτν, δηα “Ἴϊ 15. 11561655 ἴὸ 4ο ἢ πλοῖα ηδῖ οδη Ῥ6 ἄοπα ψΊῃ 
ἔθνγου.ἢ 

256Ε 1. Κ' ΕΠίοτι, “Κεερίηρ ἃρ τ Άδορης ϑιπάϊος Χν: ΝΝνν Τοβταπιοης Τοχῖθδὶ Οὐἰτῖ- 
οἶδ5πι,; ΕΧΡΤ 99 (198778) 41, “Ἰδχταδὶ οὐ τἰοῖϑ πὶ 5Ππου]α. .. ἰηνοῖνα τγίπρ τὸ Ππα οχρίδπα- 
τίοΠ 5 ἴοσ αἱἱ γτϑαάϊηρϑ 'ἴπ 1Π6 Πηδπιιβουρῖβ ΟΥ̓ 1η {Π6 ρδιγίβτ!ο οἰτατίοη 5 ΘΙ ΠοΓ [Π086 Γοδαηρ5 
ΤΊΔΥ }50Π|4 01 Ὀ6 οἰαἰ πη6 4 ἃ5 ΟΥβῚ ΠΑ] ΟΥ βΒδοοπάαγγν" (6 ΠΡ 4515 ΟΥΡΊΠ4]). 

ΑΚ Ἐρρ 5ταῖεά τοραγάϊηρ πιοάογη βοϊθοτίς ργαχίβ, “ννε Πᾶνὸ πιδάθ {{π{|6 ργοργεβϑβ ἴῃ τοχ- 
τι] ἐΡΘΟΥ εἴπος γνεβιοοι- Ηοσῖ;. .. νγῈ β'ΠΠρΡῚν ἀο ποῖ Κῆον μον ἴο πηᾶῖκα ἃ ἀθῇηϊίνε 
ἀετογπηϊπδίίοη ἃ5 το ψΠαΐῖ {Π6 Ὀεβίῖ τοχί ἰδ: .. Ψὲ 4ο ποῖ Πᾶνε ἃ οἰθαῦ ρίοϊυγε οἵ τῃ6 
ΤΓΔΉ ΤΉ 5510. ΔΠ4 δἰτογατθοη οἵ {Π6 τοχῦ ἴῃ {Π6 ἔγβϑῖ ἔανν σθηταταϑ; ΔηΠ4, Δοσογα ΠΡ ]γ,. . . τΠ6 
γνεβτοοῖι- ότι Κιηά οἵ τεχὶ μδ5 πηδϊηταϊηθα ἰἴ5 ἀοπγϊηδηΐ ροϑβίτοη ἰΑγρ εν Ὁ. ἀοἔδαϊο," ΕΡΡ, 
“Ῥνεητ οι ῃ-Οδητατν [ητουαας," ΤΡεοΥγ «πὰ Μειροά, 87. 


538 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῈ (δβε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


Γερεαϊϑα εἴδϊθπηθηΐβ ἃ5 ἴο ηδϊ “πηοϑῖ βου 6 ς᾽ (1. 6. {πΠ056 Γθϑροηβ 16 
ἴογ τῃ6 ΒγΖαητίης Ἰδχτξογη}) νου] ἀο ἴῃ ἃ φίνβ βἰτπδτοη, θη ἴῃ 
ἕλε “τηοϑῖ 5ουῖθες᾽ ἀ14 ποιῃίηρ οὔ ἢ Κίπά οἡ δηγ τϑραίαγ θα515.7" 


ΠΕ ταὶ] ἰ5δ516 [λοίηρ ΝΤ τοχίμ] ΟΥΙ1015Π1 15 [Π6 ΠΕ64 ἴο Οἴου ἃ 
{ΓΔ Π 5115 510 η4] Ἔχρδηδίίοη οἵ {Π6 ἢ ϑῖογυ οἵ [Π6 ταχῦ ΏΙΟἢ πο 465 Δη 
δοοιζαῖα ν]ονν ΟΥὨ 50γθ4] Παρ] ἀπ ΠΟΙΠΊΔ] ΓΓΔη 5 Πη15510η8] σοηβί θγα- 
το 5. ϑΌΟΘΗ πλιι5ῖ Δοσογά ΜΙ τΠ6 [δοῖβ δη ἃ πγιιῖ ποῖ ργο)πάρα [Π6 οᾶ56 
ἀϑαϊηϑῖ [ῃ6 ΒυζΖαητίηθ Ἰοχιίζογπι. Τηδῦ [15 ἰ5 Ποῖ ἃ Π6Ὺ ργοσθάιπγἋ6 οὐ ἃ 
ἀδραγίαγα [ΓΟΠῚ ἃ ΡΥΓΌΊΟιΙ5 ΘΟ 56 Πη5115 οδη Ὀ6 566η ὈΥ ἴΠ6 Ἔβχργβϑϑίοῃ οἵ 
Δ 6556 η114] ΒυΖδητη6- ΓΙ ΟΥ ΠΥροῦμ 815 ἴῃ τῃ6 τΠθοῦν οἱ γνεβιοοτῖῖ 
δηα ΗἩοτῖ (φαϊῖο ἀἸ ΘΓ ΠΥ ἀρρΡΙ 64, οἵ οουΓ56). ΤῊ γοϑυϊτδηῖ πποτῃοά- 
ΟΙορυ οἵ τῃε ΒυζΖδητηθ- ΡΥ ΟΥ 5000] ἰ5 ἰη ἴδοϊ ΠΊΟΓΘ Ο]Ο5ΕΙΥ δἰ σηθά 
ν ἢ τμαῖ οὗ γγεβτοοῖῖ δπά Ηοτί τῃδπ ΔηΥ οὐποι. 6 Πεβρίτο Ηἰς πηγτίδά οὗ 
αυδ!γιηρ ΓοηαγΚα, Ηοσΐ δἴαϊθα αυΐζα οἸ ΑΓ Ύ ἴῃ Π15 Ππιγοάμοίίοη τὴ 6 
ΡῬΓΠΟΙΡΙ65. ΜΙ Οἢ, 1 ἀρρΡΙΙΘα ἀἰγθοῦν, νου] ἸΘριτἰπηαῖοὶν σαρροτῖ τη 6 
ΒγυΖδῃτηθ-ῬΥΪΟΥΥ ΡΟΒΙΠΟΠ: 


ΑΞ βο0ο0ῇ 85 ἴΠ6 πυηθεΓ5 οἵ ἃ ΠΙΙΠΟΙΙΥ ΘΧΟΘΘα γηδῖ οδη Ὀ6 
ἜΧρΙἰηθα ΌΥ δοοίάδηϊαὶ οοἰποίάξησα,. .. {Π6ῚΓ ἀργβαεπηβηΐ 
εν ΟΔΠ ΟΠΪΥ ΡῈ Ὄχρ δηθα οἡ φεηθδίορίοδὶ σγοιπηα8[. νν7]6 
Βανε {παύου ρα556α θεγοηα ΡΌΓΕΙΥ ΠΕΠΊΘΓΙΟΑΙ ΓΘ] ΔΙΌ 5, 
Δα 1ῃ6 ΠαδοθβϑΥ οἱ δχαπηηϊηρ [Π6 σϑηθαίορυ οἱ Ὀοῖῃ 
ΤΑΙΠΟΙΙΓΥ ΔΠα Π]Δ] ΟΥ̓ Πᾶ5 ὈθοοπΊα ἀρραγϑηῖ. Α ἐφϑογοίοαὶ 
Ῥγοομγηρίοη ᾿παθοά γοηηαῖης τα αὶ Ἠια)ΟΥΤν οὗ οχίαηι ἀοοι- 
"ηθηΐ5 15. ΠΟΥ ἰϊοῖγ [0 Ὑϑργθϑθηΐ ἃ Ἡα]ΟΥγ Οὗ ἀποοείγαί 
αοομηηθηίς αἱ 64») ςἴαρο Οὔ Ἰγ47157)115510701 τη Ὅς Ὁθγϑα. 


ἼΠΕΓα ἰ5 Ποῖῃϊηρ ᾿ΠΠΘΥ ηΤν γοηρ ἢ Ηοτῖ 5 “ὙΠΕοσθτοαὶ ρτα- 
5 ΠΊΡΤΟΏ." Αρατῦ ἔγοτη [Π6 νδγίοιιβ δητ1- ΒΥ Ζδητίηθ 40411{ΠΟδτ] 05 πηδ 6 
τῃγούρμουτ τε θητίγο 7) πἰγοάμείίον, 28 τῆς γγοοιοοιι- ΗΠ οσῖ τοῦ νου Ἱά 


250 Ε Βιςο Μ. ΜειῖζΖρου, Τ3ε 1δχὶ οὕ ρ6 Νίιὺ 7δειαηιθηῖ: [᾿ς Ἰγαησηιϑείοη, (ΟΥΥΗΡΠΟΉ, 
αηὰ Κοοιογαίίοη, 5τὰ θη]. εα. (Νενν ὕοσκ: Οχίοσγα {Πηἰνεγβιτυ Ρύο55, 1992) 200: Ἵν αῖ ννουἹά 
ἃ σοηϑοϊθητίοι5 50 Υθ6 40 ΠΏ Θη Πα [ουπα τΠαϊ [Π6 54Π|6 ρᾷβ5ᾶθε ννγὰβ σίνβη ἀἸ Π γθητ]Υ ἴῃ ὕνγο 
ΟΥ̓ ΠΊΟΓΘ ΠΙΔΠΠΒΟΙρῖ5 νΠ] ΟΠ Πα Πδά Ὀεΐογο Πἰπηῦ.. .. Τοϑί ςογῖϑος ἱμηοογρογαῖβα δβοῖ τϑαά- 
ἴηρ5 ἴῃ ἴΠ6 Πδνν σορυ ΜΈΪΟΙ ΠαῪ ννεῦα {γα ηϑουίηρ. ΤΠ15 ργοάμπορα ννῃαῖ 15 ο]164 ἃ σοπῆα- 
τίοῃ Οὗ τεδαΐϊηρϑβ, δῃηα ἰ5 οραγαοίου σεῖς ΟΓ ἐΡ6 ἰαίεγ, ΒγΖαηε1716 ἐγρθ οὗ τοχί" [οτὰρῃδϑὶς Δ4 464]. 
Ηδά 5.0} ἱπάεεα οσουτγγοα οἡ {Πα 8οαία βῖαῖβα Ὀγν Μεΐζροι, τῃ6 ΒυζΖδαητίπα τοχῖ νου] ΡῈ ἴδγ 
ἀξ γθηῦ τῃδη ουτγθητν Γοπηα. Α σάγοῖα! Ἐχαπηϊηδίίοη οὗ 5ουῖθα] ργδοῦίοαβ νν1}} γανθαὶ ἤονν 
γαγεῖγ σοη ]δτίοη οὐ οὔμοῦ βιρροβαα “βοῦθα! τε πἀθηοθϑ᾽ δοῖπα! ΠΥ ΟσουγΓγαά, ἀηα Πονν Πἰπηϊτοὰ 
νγὰβ [Π6 ργοραραῖίίοη οὗἩ 50} διηοπρ [Π6 Μϑ55. 

26 Ἐρς, “Μα]ογίτν Τοχε ἀπά Οτὶρίπαὶ Ἰοχι, ΤΡθοΥγ ἀπὰ Μειροα, 191, σοΥγθοῦ!Υ ποῖρά τμαῖ 
τε ΒυΖδητίηθ- ΡΥ οὐ ν ΤΠΘΟΥΎ (τογπηθα “ΠΊΔ) ΟἽ τοχυ᾽ἢ) ννὰ5 “ἸΏ ἴεγπ5 Οὗ πηεῖποά.. . . Οἢ 
186 58π|6 6δῃ 4 οἵ τῃ6 βρεοΐγιπι “45 γνεβιοοιι- Ηοσί." 

27 γγεβιοοῖῖ ἀπά Ηοττ, Πεϊγοάποιίονι, 45 (εταρμαςὶς δά 464). 

28 Ἡρχτ ἱπηπηοαϊατοὶν ξο!Π]ονγθα Ηἰς βταϊοπιθπι ΜΓ της ἀἰβο!αίπιοῦ παῖ Πδ ργοβαπιρτίοη 
ἰς ἴοο πηϊππῖα το νγείρῃ ἀραίηβὶ [Π6 5Π14|165ῖ τάηρΊ]6 ονίάθπος οἵ οὐποῖ Κη 9" (1014.). Τῆς 
ταηγαί 6 γΓ Οὗ τῃ6 ]πγοάηοίοη το Πθοῖς Δη αττοπιρῖ το γαῖα τ[ΠΪ5 ᾿π|τ14] ρυποῖρὶ6 τῃγουρῃ (1) 
ἃ Πγυροῖποίῖοδὶ σαπθδίορίοαὶ 5 πηπηα ΠΟΙ ΡΙασα5 [Π6 ΠΊΔ]ΟΥΓΥ ΟΥ̓ ὙΠ 658565 ἃ5 ΠΊΘΓΕΙΥ ἃ 
50 - Ὀγάποῦ ΜΙ ΓΠΪη τΠ6 τγδηϑ πη 55! Ομ] τγδαϊτοη (54-57); (2) οἰαἰπης γεραγαϊηρ “σοῃῃαιοη" 
ἃ5 Ἔχοϊϑῖνο το ἴῃς ΒγζΖαητίης Ἰδχιίογηι (93-107); ἀπά (3) ἃ “ϑγτγίδη [ΒυζΖαητϊίη6] γεοθηβίοη᾽ 
οα. ΑὉ 350 (132-139 δῃὰ ρα551)). (ΟἸννε}} ποτρά τπᾶῦ “Ἡοττ οὐραηίζϑα Πἰ5 βπείγα ἀγριιπηθηῖ 


539 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠη6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


Τανασί ἴο Δη ἱΠΊΡ]1οἱ δοσερίδηοα Δ ΓΟ] ΟΡ Οὗ [Π15 [Π1{14] ΡΓΙΠΟΙΡΙ 6 [ἢ 
Δοοογα ΙΓ ΟἾΠΕΓ σοοά δηα4 50]14 ρῥγΙΠΟΙρΙ 65. νΠ]Οἢ ΤΠῸῪ αἰβεννῇογα 
βῖαῖο. ΤΠ.5, ἃ ῬΓΟΡρογ᾽ γνεβίοου- ΗΠοσῖ τΠθοσὺ ννῃ]οἢ ἀϊ4 ποῖ [Π1{14}}ν 
ἜΧοϊ 46 τῃ6 ΒγυΖαητῖίηθ Τοχτίογμ νου] το θοῦ δῦ πηρῃῖ θῈ ἐχρθοῖθα 
ἴο οσου ἀπο Γ “ΠΟΓΠΊΔ] ΤΟΧΊΠΔΙ γα πϑ πη 55ίοη.} [π4664, Ηοττ᾽ 5 ἰπἰτἰα] 
“ἹΒδογθίοαὶ ργθϑαρτ  οηἢ ΠΠΠ45 οΟἰθαῦ δοσθρίδησα ἴῃ [Π6 ποη- ΙὈ]10 4] 
γϑαῖμη. Εγεάςοη Βοννγεῖβ Δ5511Π165 ἃ θα5ῖο “ΠΟΥΓΠΊΔΠΥ ΟἱἁὨ {ΓΔΠ 5Π11551 0 ἃ5 
ἴῃ6. σοῃίζο!Ππηρ ἴδοῖου ἰὼ ἴῃ6 ργοπηαραίίοη οἱ αἱἱ βαπανττῖθη 
ἀοουμηρηῖς;" Ὁ Πα αἷϑο Βοϊάς τῃδῖ ἃ τοχῖ γοδοῖθά ἰῇ δὴ οΥὐοιν Πα] πληρ 
ΤΠ Δ)] ΟΥΤΥ οὗ Μ55 ἰ5 ποτα ΠΚοΙγ ἴο Πᾶνα ἃ ΘῃΓΟΠΟΙΟρΊοδ] οὐἹρίη ῥγθοθαϊησ 
τῃαῖ οἵἩ Δηγ ταχὺ ]οἢ τηϊρῃτϊ Ὀ6 ΓομΠα [η ἃ 5Π18}] ΠΠΙ ΠΟΙ: 


[δτεηηπηδῖίο τοχῖμ4] ΔΠΔ]Υ 515] 7Ο]Π5 ὙΠ βοίθησα ἰη γοαυϊτηρ 
16 ἀϑ5ημ)ρι100. Οὗ ἨΟΥΜ αἰ Πν 5 τῃ6 Ὀδ515 [οῦ Δῃγ νγογκίηρ 
Βυροῖπαβῖ5. . .. Π{ ομβ οο]]αῖθς 20 οορίθς οἵ 4 θοοκ δηά 
Πηάς. .. [ῃαἴ ΟΠΪΥ 1 ΘσΟΡΥ 5Πονν8 [Π6 τἱποουγθοῖθα εἴαῖθ.... 
“ΠΟΓΠΊΔΙ ΠΥ ΠΊΔΪΙΚ65 [Ὁ ΠΙΡΏΪΥ ργοόθδῦ]α παῖ τ[Π6 σοΥγεοῦοἢ 

εν Ἅγὰ5 ΤῆΔ66 δῇ Δῃ ΘΑΥ ΟΥ̓ ῬΟΪηΐ ἴῃ {{πΠ16.. .. τῃΔη [4 [ογΠ1] 
νον {Πα 5Πονγ5 19 ψ ΙΓ ἀποοττεοῖαα ἴγρε δηα οηἱν 1 ψΊΠ 
οοττθοῖθά.... 16 πηλδιμοηηδίϊοαὶ οὐά5 ἀγα Ἔσο] θηΐῖ [παῖ 
115 54Πρ]ηρ οἵ 20 σορί65 οδῆ Ὀ6 εἽχιίταροϊαϊθα ἴῃ δοοογά 
ὙΠ πουπηα τγ. 


ΘΌΟΘΗ ἃ οἰαἰπὶ αἰ ογ5 θαὺ {π||6 ἔγτοπῇ τῃαῦ πδάθ Ὀ. δοινθηου 150 
γεαῦβ ΔΡῸ, Π4 5ιρρσεϑῖβ [παῖ ρεγῃαρϑ ἰζ ἰ5 πηοάεγη βο οἰ δγϑῃΐρ ΜΗ Ϊ ΘΗ 


το ἄεροϑβε με Ἰδχῖι5 Ἀδοαρτβς" δῃηα πονοῦ δοῦμπα!}ν ἀσπιοηβιγαϊθα ΟΥ̓ ΔρΡΡ]164 Πῖ5 Πγροῖμποιῖ- 
οδ] οἰαίπης ἀραίηϑι τῃ6 ΒγζΖαητίης Ἰδχίξογμι (Οοἶννε!!, “Ἥ τς Ἀβαϊνίνις," Μεοιροάοίοργ, 158). 
δίησα Ηοσῖ 5 βιρροβίτίοηβ σαπηοῖ δα Θϑτα Π5Π6 4 ἃ5 ἔδοῖ, [Π6 παῖτγαὶ σουδα 5Π0 84 θα ἃ 
τοῖαγη το [Π6 ᾿π|τ14] “ΠΘογϑῖῖοδὶ ργοβαπηρτίοη. 

29 Ἠλὰ γνεβιοοιι- οτι οοπϑιγιοτοα ἃ ΝΤ τοχῖ τοϊβομί δῃ δητὶ- ΒυΖαητίπο δίας, τποὶγ τοχὶ 
γγου]α Πᾶνα ἐπ α66 Ὁρ ἴαγ πιοῦα ΒυΖαητίπο τΠΔη πιοϑῖ 50 οἷαί 5 τον ἡγου]α ἱπηαρίπο. (οΪνν 6 }} 
(Ποις Ἀςαϊνίνι5," Μειροάοίοργ, 160-170) 5 πη ηΊΑΓ1Ζ65 τΠεἰγ σοοα δπα νδ]14 νγογκίηρ ρτίη- 
ΟΙρ[65, ὑνῃϊοῃ Πτ ἴῃ νγ61}1  τῃ6 ΒυΖδητπθ- ΡΥ Οσν ΠγΥροῖῃ 515 δηα πηθιῃοάοίορυ: (1) 
“Βερίη ψίτἢ γοδαϊηρϑ"; (2) “Ομαγδοΐογίζα ἱπαϊνι ἀπ] 5ουῖθ65 ἀπ πηδηιιβοτρις"; (3) “στουρ 
τῆς πηδηπϑοτρις"; (4) (ὐοπϑίπιοῖ ἃ Πἰβτουίοαὶ ἔγαπηθνγοτῖς; (5) Μακο “Ἢπδ] πα σπιθηῖ οἡ γοδά- 
ἰηρ58." 

ἕν Βοννγεῖβ, βιϑριορυαρ᾽γ, 83-84, ποῖος τπᾶῦ ὝΠε ἅρρϑὰὶ ἴο πουπια τ ἰ5. [π51014}1}] 850 
ὈΠΠΘΟΘΘΒΔΙῪ ἃ5 ἴο 6 Οπητῖοα νυτΠποὰῦ 1055 ἔγοπΊ [Π6 ΠΊΔΓΒΠ4ΠΠπΠρ οὗἩ ον άθηςο." Μοάογηῃ 
ΘΟΙΘοτίοΙ5 ΠῚ 1Π51515, ἀ55ΠΊΪησ ἃ Γα]θοτίοη οὗ τῃ6 ΒγζΖαητπα Ἰδχιξογπη, {Πᾶΐ ἃ ργθνδ!ηρ δηά 
σοητίηπθα “ΠΟΥ ΠΊΔΙ ΠΥ νγὰ5 [Π6 ἀτίν!πρ ἔδοῦου ὙνΊΓΠ1Π ΘΑΥΎ ΝΤ ὙγΓδη 5.155] 014] Πἰβτοτγ. 

51 Βοννεῖβ, ΒιφιἰουάρΡγ, 74-75, οῃαρμαϑβὶς αἀάοά. 

52 “Ταῦ πῖθῦθ παπΊροῖς 5Που 4 ἀθοῖάο ἃ φιδϑιίοη οὐ 5δογθά οὐἰ τἰοἶβ πὴ πον ῦ ΟΌρΡΗς τὸ μᾶνο 
Ῥδ6θη δββεγιβα ὈΥ ΔΠΥ οπδ; παν ὺ Π85 Ὀ66ῃ ἃ586γίβα ὈΥ ἃ γεβρθοῖδθ]θ βοποϊαγ.. .. Βα 1 πησβῖ 
54 1ῃδῖ {396 σομητογ- ΡΥ ρος Ίοη, ἐραΐ πμηῖροΥς ἤαῦθ ἭΟ ἀοίογηιῖηῖης Ὁοῖςο,᾽ 15 το ηῖγν ηιῖπα με] 
45 μηγθαςοηαφίο, απ γὙαι Υ ῬΊΟΥΘ οἰαγτγρ.. . . Τῆς τεδαϊηρ οἵ 1Π6 πηδ) οΥΥ ἰ5 50 (Υ ῥυοίου- 
ΔΌ16. ἵΝοῦ τῃδῖ ἃ θᾶγα πη] ΟΥΥ 5141] αἰνγαγβ ργενδί!, θαϊ τμαῦ πρηηογίοαὶ ργεροηάεγάηςο, 65ρ6- 
οἷαὶίν ποθ θγὸ 11 15 ηιαγκοά απα σοηΞίΔηΐ, ἰ5 ἢ ἸφΊροΥ Αηΐ οἰθηηθηὶ ἴῃ τῇς ἱηναϑεϊσατίίοη Οἵ τΠ6 
ϑοησίης τοδαϊηρς ΟἹ ΗΟΪΥῪ δογίρταγε," Εγθάογοκ Ηδητν [Απλργοβ6] δογίνεηθυ, ἅμ ἔχαςὶ 
7γαηϑοΥΡι οΓ τϑῈ (οάοχ Αηρίθηςῖς (( διηρτιάσο: Πείρμτοη, Β6]1, ἀπὰ (ο., 1859) νι-ν 1}, 
ἘΠΊΡἢ4515 Δ 464. δϑογίνεπογ᾽ 5 οἰθαῦ δϑϑουτίοη 5Π0614 θ6 σοπηραγθα ἡ ἢ ὙΝΆΠΔοο᾽ 5 γον βἰοηϊϑῖ 
οἰαίπι τπῖ δογίνθηθγ “Ἔχρι οἶτν 5ταῖθα {παῖ τῆς ΒγΖαητίπα οὐΓϑίνοϑ οη ΒΙΟΗ τπ6 ΜΤ [Μδ]ου- 
1 Ἴεχυ] τΠΘοΥΎ Γοϑῖβ ἀγα που πηι ἢ ναϊπε᾽" (Π Δηϊο] Β. γνΆΠδος, “Ἡ]5τογίοαὶ ον 5] ΟΠ 5 ΠῚ 
Δη4 τῇς Μα)ογτν Ἰδχὶ ΤΠθοτυ: Τῆς (αβ65 οἱ Εὶ Η. Α. δογίνεπου ἀη4 Ἡδγπιδη Ο. Ηβκίον," 
ΝΤΦ 41 [1995] 283). 


540 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


μᾶ5 πχονβά ὈῬεγοπά “πουπηδ γν" -- ἃ 50 ηΠΠΠῸ νἱονν οἱ ΓΔ Π5Π)15510 4] 
ἀενεὶορπιγεηΐ ἴῃ ΠΙρῃϊ οἵ ργοθ δῦ ΠΥ -- ἴῃ ἔανου οἵ ἃ 50] βου νεγ- ας βα 
ΔΡΡΓΟΔΟΗ το τε ἀαῖα.}} Τὸ σοπΊρίεῖε τμ6 σοπηρατγίβοη ἴῃ [Π6 ποη-ὈΙ Β]1οΑ] 
ΓΘ] ΠῚ, πο θγη βοϊθοῦοβ 5ΠΟ]4 αἰ5οὺ σοηϑι46Γ [Π6 Γεοθηΐ σοπηπηθηΐβ οὗ 
1). Ο. συγβοίῃδηι: 


ἈδΙδησα ἀροη ἱπαϊνι 114] οὐ τἰοα] ρογοθρίὶοης (οἴζθη πηδ5- 
αογδαϊηρ ἃ5 “50: 6 ηΠΠΠ| 0 ΠΟΘΙ ΠΟΔΟΙΟΡΥ) . .- . οΔῃ ΓΘΒῸΠ 1η 
ΕΧΙΓΘΠΊΘ. ΘΟ] θοΙ ο15Π1, 58] οὐν15Π), ΔΠ4 ΠΟΓΙΠΊΔΙΖΑΓΙΟΙ 
δοσοζάϊηρσ ἴο [Π6 δϑίμοιιο αϊοϊαῖθα οἵ τΠ6 οὔτῖο..... ΤῈ 
ΟΡΡοϑίϊθ δβχίγεπηα.... πηδιηΐδίη5 ἴῃαΐ. .. [Π6 ΟὨΪΚ Ποπεβῖ 
ΓΘΟΟΌΓ56 15 ἴο 56θοῖ {Παΐ βρβοιήθο.. .. δχίδηϊ ἀοοιυμηθηῖ 
ὙΏΙΟΗ.. . . 5866Π15 θ6βΐ ἴο Γθρῦθϑθηῖ δας ΠΟΥ] ᾿πτθητίοη, δηά 
ΟΠΟΘ Πανίηρ πιδά6 τΠδΐ 5ε]βοτίοη, ἴο ΓΟΠ]]ονν τΠ6 τοδάϊηρϑς οἵ 
186 ἀοοιπΊεηϊ 85 οἰ οβ εἰν ἂ5 ροβϑβίθ[6. ἢ 


ὙΝΏ θη οοηϑβιἀογίηρ [Π6 ἀθονα ρΟβ510 1165, ΠΟΥ 5 ᾿η1τ|4] ἍΠοθο- 
Γαῖϊοα] ργαϑαπηρτοη" ἰ5 ἴουπά το ΡῈ τἋΠᾶῖ ταργεϑαητίηρ τῃ6 
50 ΘΠ ΠΟ ΔΙ -αβ6α γα α16 στουηά, ροβιτοΠη64 85 ἃ σογγθοῦννα το θΟΓῃ 
οἱ τοι δηγ 5 θχίγεπηθ5. Α5 Οὐ ννε]} ςταϊεά, 


νὲ περ οι Ἀβαϊνίνιῃ5. γήεδ. πθοά ἢϊπΠΔ ἃ5. ἃ 
οοπητοι-ΠΠΌΈΠΘηοα ἴο [Π6 ὉΝῸ ΟΥΓΟΙ5 1 Πᾶνα αἸβοι5566: (1) 
τῆς Ιρπογίηρ οἵ τῃ6 Π5ζοΥΥ οὗ [Π6 πηαπαϑβοτρί {γαα!τοη, δηά 
(2) ονεγθιρῃδϑὶ5 προη {Π6 ἰπΐθγηδὶ ον ἄθησα οἱ γϑδαϊηρϑ. 
Ιῃ Ηοστ᾽ 5 ουκ ὕνο ριτΠοΙρ 65 (Πα ΟὨΪΥ ἴννο) ἀγα γθραγάθα 
ἃ5 850 ἱπῃρογίδηΐϊ [Πα [Π6Υ ἀγα ργιητθα [ἴῃ οδρ[14] ᾿δττογ5 ἰη [Π6 
τοχί δηά [1η [τ4]165 ἴῃ [Π6 τ40]6 οἵ οοηϊθηῖβ. πα ἰς5 “ΑΙ, 
ΤΑ 5ΤΥΝΟΚΤΗΥ ΒΕΘΤΟΚΑΤΙΟΝ ΟΕ ΟΟΚΕΆΌΡΤΕΙ ΤΕΧΊΘ 15 
ἙΕΟΌΝΘΌΕ. ΟΝ ΤΗΕ 517 ΠΌΥ ΟΕ ΤΗΕΙᾺΚ ΗΙΒΤΟΚΥ," δπά τῃ8 
οἴμου, “ΚΝΟΥΝΙΕΏΘΕ ΟΕ ΘΟΟΌΜΕΝΤΟ ΗΟ) ΡΚΕΘΕΘΕ 
ΕΙΝΑΙΠΌΌΟΜΕΝΤ ΡΟΝ ΒΕΑΌΙΝΟ5.» 


Βεγοηά δὴ δητραῖην ἴοσ [Π6 ΒγυΖαηῖηθ Ἰδχιςουτη Δη4 ἃ ΠΙϑτΟΥΟΔ] 
ΓΘΟΟΠΒΙΓΠΟΙΟη ὙΠΟ αἰτοεπηρῖθα τὸ ἀοῆπηα {παῖ Ἰοχίίουπη ἃ5 [Π6 
ΒΘΟΟΠΟΔΓΥ ΓΟ51Π]0 οἵ ἃ [ΟΓΠΊ4] γον! ϑίοη οἵ [Π6 Γουσίῃ σοηταγν, γνεϑιοοῖς 
Δ4Δη4 Ἡοῖῖ πηδάθ πὸ [1416 οἷαίπὶ γοραγάϊηρ 1ἴῃ6 ἱπιροϊΐδηοθ οἵ 
{ΓΔΠΒΠ 55] ΟηΔ] δῖοι πα [5 ταϊαϊθα εἰθπηθηῖθ ἃ5 ἴπΠ6 ΚΕΥ ἴο 


55 Ἔνβη Εἰοβαγά Βεηῖίου ἰη 1713 (Βογιαγίες μροὴ αὶ 1αἰο ΠΊςοομῦςο ο[ ἔγθο ΤΡ γιϊοῖγ19) οὐτ- 
Ππεα ννμαῖ ἴῃ 6586 Π06 νγὰβ ἃ πηϑΠοά τῃαῦ νγου]Ἱά ργοάποα ἃ ΒυΖαητίπθ-Γοϊατθα γαϑα]τ: “1 15 
ϑοοά. . . ἴο Πᾶνα ΠΊΟΓΕ ΔΠΟΠΟΥ5 [πῃ ΟΠα;. .. [παῖ ὈΥ 4 )οἰπτ δηα πηαῖια] Π6ΙΡ 411} τΠ6 ἔδυ ῖς 
ΤΑΥ͂ 6 πιεπάδά.... Τὴ6 νευυ ἀϊδίδμοαβ οἵ ρίδοθβ, ἃ5. γγῈ}} ἂἃ5. ΠυΠΊθο 5 οἵ 1Π6 ὈΟΟΚβ5, 
ἀεπηοηβίγαῖα τΠᾶῦ τοῦ οου]α θῈ πὸ οοἸ]ϑίοη... .. ΤΒοΟΌΡΗ τῃ6 ὑαγίορς γϑααϊηρς αἰννὰν5 
᾿πούθαβ6 ἰῃ ργοροχτίοη,.. .. {Π6 τοχῖ, ΟΥ Δη δοοιγαῖα οο]]ατίοη.. .. 15 Ἔν ΘΓ [Π6 ΠΊΟΓΘ σοΥΓΘοῖ, 
Δη4 σοπηε5 ΠρδγοΥ ἴο [Π6 ἴγπ6 ννογάβ8. οἵ τῃ6 δυῖμοῦ." (Οποῖρα ἴῃ ϑαπημθὶ ΡΒ ἼΤΕρεΙ]65, Αη 
Αοσοομηΐ οὗ 6 Ργίμιοα Τδχὶ οὗ ἐρὸ (σγεοῖς Νοτυ Τδείαηιθηὶ [1ὰοπάοη: Βαρϑίοι, 1854] 50-51, 
ΘΠΊΡ 4515 οὐ]ρίη4]). 

ἜΘ γθθιμαπι, “Ἰδχίθαὶ Οὐ τἰοῖβη, Τοχέμαὶ ϑοβοίαγορ, 299-300. 

ὅ5 Οοῖνο!, “Ἥοτι Κοαϊνίνις, Μοιροάοίοργ, 155-156, φαοτίηρ τοβρβοτίνοιν Ὑγοϑίοοῖς ἀπά 
Ἡοτῖ, Ππἰγοάπμείίοη, 40 δηὰ 31. 


541 


Αρρεοπαῖχσ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΓΟΥΥ 


ἀετογπηϊπίηρ τΠ6 οτίρίηαὶ! τοχὶ οὐ τπ6 ΝΤ. ὁ Ηδά 41} τῃϊπρς θβεη εαυαὶ, 
τς πλοῖα {6 ]Ὺ βοθηδιο ὑνΏ] ἢ [ανογθα ἃ ργθάοπηηδητν ΒΥΖαητη6 
τοχῦ νου πᾶνε Ῥβθη ρίαγεαά οὐ.) [Ιῃ τῃᾶῖ 56η86, τῃ6 ργεβεηΐ 
ΒγυΖδῃτηθ6- ὈΥΪΟΥΙΥ ΤΠ οΥῪ γα ]θοῖβ ἃ γοῖασγη τὸ Ηοτῖ, ΙΓ τῃ6 ἰηΐοηῖ το 
ἜΧΡΙΟΥῈ [Π6 πηαῖζεγ οἵ ταχίμδὶ ὑΓΑ ἢ 5ΠΊ15510η ΘΠ ἃ ΡΓΘ5ΙΠ16 6 [ΟΓΠΊΑ] 
ΒγζΖδῃτηθ Γθοθηβίοη 15 ΠΟ ΙΟΏΘΟΓ ἃ ἔδοῖου. 


Α τὐλη5ΠΊ15510η4] ΔΡΡΙΌΔΟΙ ἴο τοχίμδ] οΟΥΓΟ15Π} 15 Ποῖ ΠΠρΑΓΔ]- 
1616. ΤῊδ οὐ 1ο]5Πὶ οἵ τη6 ΗἩοΠΊοτς δρίοβ ργοσθθάβ οἡ πη Οἢ [Π6 54Π16 
Π|ππ6. Νοῦ οἠἡἱὺ ἀο ΗοπΊογ᾽ 5 νου 5 Πᾶνα ΠΊΟΓΕ ΠΊΔΠΙΙϑοΥΙΡΊ ον! ἄθησα 
ΔΥΔΙ]ΔΌ]6 τΠΔῃ ΔΠΥ ΟἿΠΟΓ ρίθοα οἵ οἰδϑ510 8] [τογαῖαγα (ἸΠΟΌΡΉ [Αγ 1685 
τῃΔη τῃδῖ ἀνι]40]6 [οῦ τπΠ6 ΝΤ), θυϊ Ἡ ΟΠΊ6Γ Αἴ50 ἰ5 Γεργθδθηϊθα Ὀγ Μ55 
ἔγοπ ἃ Μί46 σῃτοποϊορίοαὶ δηα φθοργαρῇϊοαὶ γάῆρα, ἵγοπὶ [Π6 ΘΑΓΙ͂Υ 
Ραρυτί τῃγουρῇ τῃ ἀποίαϊς ἀπά ΒΥ Ζαπτιίπο-ογα πλἰπιιβοι!65.᾿ ὃ ΤΠΘ ραγαὶ- 
1615 ἴο [Π6 ΝΤῚ {ΓΔ} 5Π|15510Π8] 5 {π0]Ο ἢ ΔΓ ΓΕΙΠΔΓΚΑΡΙΥ 51Π|118Γ 51Π06 [Π6 
Ἠοπλοσῖο τοχίβ οχὶϑί ἴῃ ΓΘ 6 [ΟΥΠΊ5: ΟΠ6 5Ποσΐθι, οὔθ ἰοῆρο, Δη4 οὔδ 
1η-ὈΘΌνεβθη. 


(1(Ί Τῇο 5ῃοτῖογ ἔοττη ἰη ΗΠ ογ ἰ5 σοη 5: ἀογθα ἴο τοίου ΑἸοχαηαγίδη 
οὐ σαὶ Κπον-πονν ἀπά 5 μοί τῖν γον βίοη ἀρρ θα τὸ τε τοχι;"" 
τῃ6 ΑἸεχαηάγίδη τοχῖ οἵ [ῃ6 ΝΤ ἰ5 οἰθαγγν 5ῃογζοι, μᾶ5 ἀρραϑηϊ 
ΑΙοχαπαάγιδη σοηηθοίίοηβ, ΔΠ4 ΠΊΔΥ ΜῈ] τοίθοῖ γθοθηβί ηΔ] 
δοτί νιν. Ὁ 


56 Ὑρὲ δ5 Ἐρρ ροϊπτϑά οὔ, “Ηοτῖ τοβοϊνεά τῆς ἰϑβδιθ [οἵ σοπιρειίπρ τοχῖ5], ποῖ οἡ τῃ8 
Ῥαβὶς οἵ τΠ6 ϑίδίουγ οὗ {ἴ)6 τοχί, Ὀὰϊ ἴῃ τουπη5 οὗ τΠ6 ργθβυπηθα ΖΏ,6Υ χηαὶϊγν Οὗ τῃ6 τοχῖς πα θα 
ϑτουπαάβ οὗἉ ἰΔγροὶν 5αθ]εοτῖνα Ἰπάρηηθηῖβ οὐ παῖ σπα τ (Ερρ, “Ἰπιουπας," ΤΡεοΥν ἀπά 
Μεῖροά, 94, εὐαρῃδϑβὶς οὐ ρί π41). ΟἹ σοῦγβθ, πος ἴῃς ΒγυΖδητίηα τοχί ἰ5 δἰ πη παῖθα ἔγοπη σοη- 
51 Δογδίίοη, ΠἰβτοΥΙΟΔ] ΓΔ Π5ΠῚ15510Π4] ΓΘΟΟΠ5ΓΓΙΟΙΟΠ ὈΘΟΟΠΊΕ5 ΒαραγΠπΟι5. 

ἡ) Ἐρ6 αἰθὸ ποῖθβ τῃ6 δητὶ- Βυζαητίπο Οἷς ἂπά ἰτ5 δξξοος ἀροη γνεβῖοοι ἀπά Ἡοιτς 
τηθτΠοάοίορυ: “οί αἸα ποῖ τι.ι58 βθπθαΙΟρῪ ἰη ΟΥ̓άοΓ τὸ ἀἰβοονοῦ [Π6 ΟΥρΊΠΑ] ΝΤ τοχῖ... ... 
ΗἩοτῖ 864 φεηθδίορυ 506]ν τὸ ἀἴβρθηβα ψΊΠ της ϑυγίδη (ΒυΖαητπ6) τοχῖ. Οηοα ἢ Πᾶς 
οΕἸΠπηπαῖοα τῃς6 ΒυΖαητίηθβ.. .. ἢἰς ργείεγθηςο ἴογ τῃ6 Νεαῖγαὶ (Ερυριείδη) Μ55 ννὰβ θαββά 
σἰγίοιἷγ ΟἹ ἰπττ5ῖς ἀπ τΓδηβογριίοπαὶ ργο ρα γ᾽ ((ογάοη 10. Ἐδο, “Αἰρογοιι5 οὐ Κρα- 
βοποα ΕοΪθοτίοίθπὶ -- ὙΝΒΙ Ομ ἴῃ 1. Κ. ΕΠΠοτῦ, εα., ϑεμάϊος ἴπι Νετυ Τδσίαηιθηί Ταησμάρσο απα 
7οχί: ἔσϑαγς ἴηι Ποπομν οὗ σθογρο [). Κηραϊνγος οη εἴ6 Ονοαςίοη οὗ Ρὶς διχιγ- ΠῈ» Βιγιρααν 
[[διάθη: ΒΠ]], 1976] 177). ΟΡνί οι 5 ]ν, τοπιονδὶ οὗ τῃδῖ Οίαβ δ τῃ6 [π|{|4] βαρ ΠϑοθββαΓ 
γνου ]α ἰοδα τὸ αίτα ἀἸ ογθπῖ σοπο] 5] 0η8. 

ὁ8 Αςοογαίΐηρ τὸ Αἰδη 1. Β. γήβος πὰ Εγδηκ Η. διυδθίηρβ, “ὝἼῇῆς Ἰγαηϑπιϊβϑίοη οὗ τῃ6 
Ἴεχι," οἢ. 6 οὗ τπεῖγ Α (ογιραπίοη ἰο Ποριου (Ἰομάοη: Μδοηλ]!δη ὃζ (ο., 1962) 229, η. 4, 
ἈΚ. Α. Ῥαοκ ἴῃ 1949 Πἰδῖϑα “381 ἰτϑπὴ5 ἴογ τπ6 7Π4α ἀπ 111 ἔογ τῇς Οαγ5ςογ, θ6ϑί 65 ἃ ἰαύρα 
ΠΟΠΊΡΕΓ οὗ σμποϊδιοηβ ἰΠ ΟΠΟΥΓ ΨΥΙΓΕΓ5 ἀΠα 80Π16 60 ᾿[6Π|5 ὙΨΏΪΙΟΙ 5Που]α θα οἸΔ551Π|64 ἃ5 
ἰπαίγθοῖ βουγοοϑ᾽; 229, ἢ. 3 8ϊαῖεβ [παῖ [Π6 ΠΊΟΓΘ σοπηρίοῖα “πιδηιιβουρῖβ οὐ τπ6 Π|αἀ. .. 
[τοῦ] ἀγουπα] 190, ταπρίπρ ἴῃ ἀαῖθ ἔτοπὶ τπ6 ΠΕ τὸ τΠ6 δἰρῃτθθητη σθητατίθβ. . .. ΕΓ 
τηδηπδογίρῖβ οἵ τῃ6 Οαγ556γ,. .. ΑΙΙῈπ. .. [1515 75, ἔγοπη [6 τθητῃ το τΠ6 εἰρῃτθθπίῃ οθη- 
ταγιες"; 232, η. 40, “ΤΠδ ϑαυ]δβῖ ἔγαρτηθηΐ οὗ ἃ ραρυγι8 οοάδθχ οἵ ΗἩΠΟΠΊΟΥ ἰ5.. .. ρατί οἵ ἃ 
510616 ἰϑαξ. .. ἀαϊβα το τε βεοοηά (9) σδητυσν Α. [). (ὐοάϊοες θβοοπηα σοπηπιοη ἰηῖπο τΠϊγὰ 
σϑηταγν, ΔΠ4 ΓΘ [Π6 τα]α ἴῃ τΠ6 Γουστῃ." 

ὅ9 366 τῃ6 ἀδβοτριίοη οἵ ΑἸθχαηάγίδῃ οὐτίοα] 5 μου ΐρ ἀηα πηϑιμοάς ἰη ὙΝΠΠ απ ΚΕ. 
Ἑαγπηού, ΤῸ [,αεὲ Τιϑοίυο Νογςος οὕ Μίαγᾷ (( τη τίάρε: {Πηϊνογϑίτυ Ργθ55, 1974) 13-17. 

Ὁ ζ66 Μαιυοο Α. Κοδίηβοη, “πο Ἀβοοηβίομαὶ ᾿Νατυγο οἵ τῆ ΑἸοχαηάτίδη Ἰοχι- Ἴγρο: Α 
Ἀδβροηβα τὸ ϑε]βοῖθα Οὐ τοἰβπη5 οὐ τῃ6 ΒγυΖδητίπο- ΡΥ οστν ΤΠ δοῦν," [αι απα ΜΊδοίοη 11 
(1993) 46-74 [1556 ρα] 15Π64 1997]. 


542 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΓΟΎΥ 


(2) Τμε]οηρογ ἔογηι οἵ τ[η6 Ἡ οπλοσῖο τοχῖ ἰ5 ΟΠμαγαοτογΖεά ΌΥῪ ρορυϊαγ 
Ἐχρδηϑβίοη Δη6 50 ρα] “Ἱπιργονεπηθηῖῦ; [Π6 ΝΤ γνεβίοθγη τοχῦ ρϑη- 
ΟΥΑΙ ἰς σοηδιἀεγοα τῃ6 “Ἱποοηίγο θα ρορυ]αῖ τοχῦ οἵ τῆς 
ΒΘΟΟΠΑ ΟΘΠΓΟΙΓΥ ὙΜΙΓ 51Π1181 ΟΠΑγδο ΓΙ 5110 5. 


(5) Βεύνεθη [656 ὄβχίγθπηθβ, ἃ “ἸηθΘαπ1} ΟΥ ἽὝὙα]ραῖοθ᾽ τοχῖ οχίϑῦβ. 
ὙΜΏΙΟΗ γαϑισῖθα Ὀοτἢ τῃ6 ροραΪαγ Ἔχρδηβίοηϑβ δηα [Π6 οΥ[04] γον!]- 
5108; [15 Τοχΐ σοῃτπιθα [η ΠΊΠΙΟἢ [Π6 54Π16 [ΟΥΠῚ [ΓΟΠῚ [Π6 ΘΑΓΥ 
Ροτίοα ἱπῖο τῆς πιϊπαβοι!α ογα. ἷ ΤῊ ΝΤ ΒγυΖαηπτίπθ Ἰοχιξουπι 
το Πθοῖς ἃ 51Π}1|14Γ σοπίππᾶησα ἔγοπῃ αἵ ἰθαϑῦ [Π6 Γουσῃ σαηταγΥ 
οηνγαγά. 


Ὑει τῆς σοποϊιϑίοης οἱ ἩοπΊοσις βοῃοίαγθῃ!ρ Ὀαβεά οἡ ἃ 
{ΓΔ 5115 510 Π41- ΠΙ5ΌΟΥΙΟΑ] ΔΡΡΓΟΔΟἢ 518 Π6 [ἢ 5Π8ΓΡ σοηπίγαϑβί ἴο [Π0586 οὗὨ 
ΝΤ βο]βοῖ!ο 511: 


γε ἤαᾶνε ἴο δ55π|6 [παῖ [ῃ6 οὐρίπαὶ.... νγὰβ ἃ 716 61πμ7η1 [ΞΞ 
γυ]ραῖθ] τοχῖ.... 16 Ιοῆρεγ τοχῖβ.. ... ὑγΈΓῈ συ πΆ}Π} Ὁ 
58 θη οὔ: 2 ἰρογὸ Ῥαά ἤθη... (66 ἰγαάθο ἴω: ἰοῆ, ΘΑ], 
απ ΞΡουΐ σορῖος αἱ αἰΐ ρογίοάς, 11 15 Ῥαγά ἴο 566 βοτῦ {15 ργοςοες 
οομἰα ἤαῦο σοηηημθηςοά. Δοσογαϊηρὶν τ[Π6 περα οἵ δοοουηῖ- 
ἴὴρ ἴοσ ἤ)6 ουομέμαί ργοαογπίμαηοο ο 1ἴ)6 γιοάϊηηι ἐοχί, ΤΠ 
τῆς οΥτ105 γα 5βῆονγῃ ἴο ἤανε θθβη ᾿ποᾶρδῦ]6 οἵ ργοάποϊηρ 
1, ΙΘδα 5 τ15 ἴο 4552,216 α ΘΑ 17)γ1 ἐοχί ΟΥ̓ ὑμίραίο 171 ΟχΊσίθη 0 
ἀἄηγίηρ {6 τοΡοίθ {1016 οἵ τε Παπα-τγδηϑβηϊ55ίοη οἵ ΗἩ ΟΠΊοΥ. 
ΤῊΙς οοηϑἀογαίίοη.. .. ΓΟννῈ5 {Π6 νίονν.. . τῃδτιρο Πορτο- 
γς υμίραϊο τοᾶς 1: Θχίϑίθηςθ ἤθίου ἐρ6 Αἰοχαμάγιαη ρογοα. 
ἐνὸν [500] σΟΠΊρΡΕΪΚ τ15 ἴο Δ551Π16 ἃ ΘΟ ΠΓΓΔ], ἀνείαρο, Οὐ να]- 
σαῖετεχι. 


ΝΝοῖ ΟἹἱΪγ [5 [ῃ6 ρᾶγδ1|16] θθύνγεβθβῃ ΝΤ {γα 5155] 0 η8] ἢ στουυ δηά 
τῃαῖ οἵ ΗοπΊοΓ βυτκίηρ, θαϊ [Π6 58ΔΠ16 δἰτππδῖ]οη οχίϑῖβ γασαγάϊηρ [Π6 
νΟΓΚο οἱ ΗΙρροοτζαῖα5. ΑἸ]Θη ποῖο5 τΠαῖ ἽὝΠε δοῖια] τοχῦ οἵ ΗΙρροογαῖεβ 
1η (σδίθη᾽ 5 (δὺ νγἃ5 65ϑθη αἰ ΐγν 1126 547,16 45 ἐραΐ Οὔ 6 γιοαϊαουαὶ Μ55.... 
[}81 45] τῃε τοχὶ οἵ [Ποππογ 1] τΠ6 Πτϑ σθητυγν Β. ΟΟ.. .. 15 1Π6 5177216 
ἀς Παΐ Οὔ 6 ἐθη1}»- σοηίμνγ ηιϊπμϑομῖος. 


Ϊῃ Ῥοτῇ οἱδϑϑίοαὶ δἀη4 ΝΤ τγδά! τὶ οη5 Π6γα τΠτ15 566Π15 ἴο Ὀ6 ἃ 
“ΒΟΓΙΌΑΙ σοπτηυγ οἵ ἃ Ὀαβίο “βῖαπηάαγα τοχὺ ΏΙΟΙ ταπηαϊηθα τοϊδ- 
ΤΙΝ ΕἸ Ὺ 5140 16, ργεβεγνεά Ὀγῃ [Π6 υπίογοβα δοζίοη οἵ σοργίϑβῖβ [ΠΓΟΌΡἢ τΠ6 
σΘηΓΌΓΙ65 ὙΠΟ ΠΊΘΓΕΙΥ σορ᾿6α [ΔΙ ΓΠΠ]Π]Ὺ τΠ6 ταχὺ νῃ]Οἢ αν θεΐογα τΠ6πΠ|. 


11 ΤΠοπιας ΑΖ ΑἸΙΘη, Ποριογ: ΤΡ Ογϊρίης ἀπά τρο Τγαηςηιϑείοη (Οχίογαά: Οἰαγεηάοη, 
1924) 326, οσοπίγαβῖα τΠ6 ΗπΊογίς να!ραῖθ πα ἸΙΟΠΡΘΥ [οΥπῚ ἀραϊίηβδὲ [Π6 οσκ Οὗ τῃ68 
ΑἸοχαηαγίδη γονίβοβ, ἽἼη ΠΘΙ [ΠΟΥ οα86 δα τῃοἰγ ἰΙαουτβ δὴν οἴξεοῖ... .. ΤΠ νυ]ραῖα ἃ ποῖ 
σἤδηρα, Δηα τΠ6 Ιοπρ τοχῖβ νυ] Πογαα οὐ {Π 6 πη 5 ον 68. 

Ὁ ΑἸΙοη, Ηονηον, 327, ΘΠρἢ 515 Δα 464. ΑἸΙοη δα αἰ το Δ}}ν 5ἴαῖος τπᾶὶ Π6 πηγον θα νὰ]- 
ϑαῖθ. .. 5Ποννεα ἃ ποῦ σϑηϊίηθ τοχι" (281-2), ἀπὰ τῃαι “πε ΑἸθχαπάγιης᾽ 5 ἰδθουτβ.. .. 
Πα πὸ οῇδοι οῃ τε. θΟΟΚ τγαάβ δηα 16 σπαγδοῖου οἵ [Π6 σορίε8 ργοάποθα᾽ (309, ΘΠΊρ 8515 
84.466). 

Δ. ΑΙΙοα, Ηοριον, 312-313, ΘΠ ΡἢΠ 8515 δα δα. 


543 


Αρρεπαῖχ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡυσΥ 


ΕυτΠ τ, 500} ἃ τοΧχὺ ἀρρβδΓ8 ἴο ρΥΈν 41} ἴῃ [6 ΙΑΥΡῸΥ ΖΔ ΠΕΙΥ ΟἵἩ ΟΟΡΙ65 ἴῃ 
Ἡοπλοι, ΗΙρροοζαῖθ5, δηα τῃ6 ΝΤ ττδαϊτίοη. Αραγὶ [ΓΟ πὴ ἃ οἰθαῦ ἰπΠα]οα- 
τΙοη τΠδΐ 510 σοη56η5115 [αχῖβ ΕΓ ργοάιισεα ὈΥ [ΟΥΠΊΑ] Γεσθηβίοη, ἰζ 
νΟΘ]α ἀρρθαγ [παῖ ΠΟΓΠΊΔΙ 5οΥ104] ΔΟΌ ΝΥ Δη ἃ ΤΓΔΠ51115510η4] σοητηι- 
1 νου] ργθδοῖνα ἰη Ππιοϑβῖ ΠΊΔΠΠΙ5ΟΥρῖ5. “Ποῖ ΟἿΪΥ ἃ ΨΘΓΥ Δποϊθηΐ τοχῖ, 
Ῥυΐϊ ἃ νΕΓΥ ΡυΓα [1π6 οὗ νοῦν δποίβητ τεχι. ἢ 


Ρυϊποῖρίος το ὸ Αρρ[!οα τοτυαγά Κεοςίογαίίοη οὔ 6 Τοχὶ 


ΤῊΘ ΒυΖδῃτηο-ΡΙ ΟΥ ροϑβιτίοη (ΟΥ̓ Θϑρϑοία !ν τῃ6 509-164 
“ΤΩ]Δ]ΟΓΙΤΥ τοχῖ ΡΟ, 100) 15 οἴζθη οαγσαϊιΓθα ἃ5 ΟἽἹΥ ἰπτογοϑῖθα ἴῃ [6 
γνεῖρῃτϊ οὗ ΠυΠΊΡ 6.5 ΔΠη4 51|Ρ16 “Ποϑε-σουητηρ᾽ οΟἵἩ Μ55 ἤθη αδἴτεηηρῖ- 
ἴῃ ἴο τεβῖογθ ἴῃ οὐίρίπαὶ ἔογπι οὗ τῃ6 ΝΤ τοχι. Ὁ Αϑ8146 ἔγοπι τῃ6 ἔδοι 
τῃαϊ 5110 ἃ ΠΙΘοΠδηϊοαὶ ΔΠ 4 51Π1Ρ|15τ1Ὁ0 ποτ Ποα ἡγοῦ] οἴου ΠΟ δοϊ το η 
ἴῃ ἴῃ ΠηΔΗΥ ρίασοβ ΘΓ [Π6 ΒυΖδητῖίηθ ἸδΧιΓΟΥΠῚ ἰ5 αἸν 464 ΔπΊοηρ 115 
Πγ855 Οὗ νυ]Ὰ}Π65565, 50ἢ ἃ οαγοαΐαγα θα ς ΟΠ6 ἴο [Πΐογ [Παΐ ΠΟ 56Γ10115 
ΔΡΡΙΙοδίίοη οὗ ργποΙρ[65 ΟἿ ΝΤ τοχίμδ] οΟΥΓ10151ΠῚ αχίϑῖ  ΓΠ1Π 5Π 0 ἃ {Π6- 
οΥγ. ΤῊς οἱ σουτβα 15. ποῖ οογζθοῖ. ΤΏΘΓΘ ἃΓῸ δχίθγηδὶ δηα ἰπΐθγηδὶ 
ΟΥΤΟΓΙΑ ΒΟΉ ΤΠαγδοΐοσιΖζε ἃ ΒΥΖΑηΓΠΘ- ΡΥ ΟΥΤΥ ργαχίβ, Πα την οἵ 
1Π6 56. ΟΙΟΘΟΙΎ ΓΘΘΘΠ]6 ΟΥ ἂῖθ ἰάθητίοαὶ ἴο [Π6 ρῥυποῖρ 65 δϑροιϑβϑά 
ΙΓ] η οἴ ΠοΓ 50 Π00]5 οἵ τοχῖμλ] γοστογατίοη. ΟἹ σουγδ56, [Π6 ΡΥ ΠΟΙΡΙ 65 
οἵ ΒυΖδῃτηθ- ΡΥ ΟΥΥ ΠΘΟΘΘΘΑΓΠΥ ΟἸΓΟΓ ἴῃ ΔρρΙ]οδῦοη ἔΓοπΊ ἴῃ ο56 
Τουπα εἰβεννῃεγα. 


ΤῊς ΒυΖδητηθ- ΡΥ ΟΥΙΓΥ ΡΥ ΠΟΙΡΙ65 γα θοῦ ἃ “Ὑθαϑοηθα {ΓΔ 5Π1|15- 
510Π4151᾽ ΜΏΙΟΗ δνα]τιαῖθϑ ᾿ητογηδ] Δηα δχίογηδὶ θυ! άθηςσθ ἴῃ {Π6 ἸΙρῃϊ 
οἵ {ΓΔ 5 Π|15510Π8] ργο Δ Ὀ1ΠΠ|65. 115 ΔρΡΡΓΟΔΟἢ ΘΠΊΡ ἢ 451ΖΘ5 [Π6 οἴθοῖ οἵ 
8004] Πδ115 ἴῃ ργθβαύνίηρ, δἰτοσίηρ, ΟΥ̓ Οἴπαύννι56 σογγαρτίηρ [Π6 τοχῖ, 
τῆς γεοορηϊτ!οη οὗἉ {ΓΔ 5Π115510η4] ἀδνοορηηεηΐ ἰϑδάϊηρ ἴο [ΠΥ δηά 
ταχυγρα ργοιρίηρϑβ, Δηα τῃ6 οηροίηρ πιαϊπτθηδησα οἵ [Π6 ταχί ἰῃ [15 
Θ6Π6ΓᾺ] ᾿ΠτΘΟΥΙΥ 45 ἀθπηοηϑίγαϊθα ὙΠ ΓΠ]Π ΟἿ ΟΥΓΟΑ] ἀρραγαῖιι565. 116 
ΟΥ̓ΘΙΓΙΔΙησ ΡΙΠΟΙΡΙΘ ἰ5 τῃαῖ ἐοχίμαί ΟΥ̓1ΟΙ57,, «ΟἹ οὶ ἃ ῬΊδίΟΥν οἵ 
ἐγ" 5})11551071 ἰς 1}1ρ 551 16.165 Τὸ δοῃίδνε τς 6πά, αἱΐ τθδάϊπρϑ 171 ΞΘ ΦΗΘ,106 
ΠΕ6Θ6( ἴο θ6 δοοομπηῖϊθα [οΥ ὙΠ] η ἃ {ΓΔ} 5 Π115510Π4] Ὠδίογυ, ἀη ηῸ τοδά- 
ἴηφ δῆ Ὀ6 σοῃϑβιἜΓϑά [ῃ ἰβοϊδτ!οη 45 ἃ “ναγίδηΐ ὉΠ1᾿ πηγαϊαϊαά το ἴΠ6 
Ταῦ οὔ [Πε τοχί. 


Ἢ Τῆς ννογάς αὔὰ Ηουῖ 5 (ὑνεϑιοοῖς ἀπά Ηοτσῦ, ]πιγοάπμοίίομ, 250-251), ἃ5 Δρρ θα τὸ τῃ8 
τοχῖ οἵ (οάεοχ Νατίσδηιιβ, θαϊ Πογα Δρρ! 164 ΙΓ δα! Ποίθης {π5τΠοδτίοη τὸ τῃ6 ποῦ σθηθγαὶ 
τοχῖ γθργθϑθηϊθα ὈΥ τΠ6 ναϑβῖ ΠηΔ)] ΟΥ Υ οὗ Μϑ85. 

ῬΈρο, “Μα)ογίτν Ἰεχὺ ἀπά Οτρίηδὶ Ἰδχι," ΤΡθοΥν ἀπά Μοῖροα, 207, οατοαῖαγος “Βυτ- 
θη 5 δϑύθῃ “ποῖα οἵ {γυ{Π᾿ ἢ 85 “51Π1Ρ|Υ βθνβῃ αἰ γθηῖ νγὰγ8 οἵ βαγίπηρ [Πατ 1.6 ΠΊΔ] ΟΥΙΓΥ 15 
Αἰνναγβ τίρῃς." ΤΔη16] Β. γνΆΠ|αοθ, ἽΤΠ6 Μα)ογτν Ἰόχὺ ΤΠθοῦγ: Ηἰδῖογυ, Μοιμοάς, ἀπά Οτῖ- 
τίχας," ἴῃ Βα Ὁ. ΕΒγπιδη ἀπ Μίομδοὶ νΝ Ἡοἱπηε5, εά5., Τ7)3ϑε Τόχι οἵ 16 ΪΝΝῖὺ 1δείαηιθηΐ 15 
( οπίοηιρογαγγ Κοςθάγοῦ: ἔϑϑαγς οη ἢ δταῖαβ Οιδοϑιίοηίβ, δια !65 ἀπά Τ)οουτηθηῖβ 46, εα. 
ΕἸάοη [Ὧν Ἐρρ εἴ 4]. (ταπά Ἀδρίά5: Εογάπιδηβ, 1995) 310, π. 67 5ἴαῖθβ ὈΙαπαν: “ΤΠ τγατίο- 
ΠΑ]6 ἔογ τῃ6 Μα)ουτν τοχὶ πᾶν 6 σοπηρίοχ, θαΐϊ της τπηοῖποα ([ου πηοϑὲ Μα)ογίτν τοχὶ 
ἀεξθη 615) 15 4υ116 5 Πρ] 6: σοπμηΐ ΠΟ 565." 

16 0 α]5ο Ρογῖοσ, “Ἰδχίιαὶ Απαϊγϑις," 31. 


544 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ῬΩΟΎΥ 


Ϊῃ τῃ15 βυϑῖθηι, ἢΠ8] ᾿πάρτηθηΐῖ οἡ γοδάϊηρ5 ΓΘ ΌΓΟ5 [Π6 5 ΓΟηρ 
ΔΡΡΙΙοδίίοη οἵἉ ᾿ἰῃτοῦηδ] ον ἄθησα ΠΟΥ Δῃ ἰΠ1{|4] ον] μδτοη οἵ {Π6 Ὄχίοι- 
ἨΔ] ἀαῖα Πᾶς θθθη πιδάβ..7 Βείπρ βαβϑά ρυίπιαγ!ν οἡ τὈΓα 5 ΠΊϊ55ϊο πα 
[οῖοῦβ, [6 ΒυΖαητ 6 -ῬΓΙΟΥΥ ΤΠΘΟΥΥ σΟΠΓ ΠΠΔΠΠ1Υ [1Π|κ5 115 ἰΠΤΟΓΠΔ] οτ]- 
τογία ἴο δχίθγηδὶ σοηϑι ἀθγδίοηβ. 1Π15 πΠπθ ΠΟΘ ΟΙΟρΥ αἰνγαγα 45Κ5 1Π6 
ΡΓΙΟΥ αασϑίοη: 4065 [Π6 Γοδάϊηρ ΠΟ ΠΊΑῪ ἀρρθαῦ “Ῥαϑυ οἡ ἰπίογηδὶ 
σγουΠ45 (Π0 πιγαΐίοῦ Πονν ρἰδιι5 1016 50 πηρῆς ἀρρθαγ) γεαίίν δοσοτά 
ἢ Κηοννῃ {γΓδη 5 1551 0η8] [δοΐουβ γαραγάϊηρσ [Π6 ρεγρεϊαδίίοη δηά 
Ῥγοβογνδίίοη οἱ τοχῦϑὺ τ᾽ ΘΌΟἢ ΔΠ ἈΡΡΓΟΔΟΝ ράγΆ}16]ς γγεβτοοῖῦ ἀπά Ηοτῖ, 
θυ ΜΙ τῃ6 δα ἀοα οὐὐοϑαΐ ἀραϊηϑῖ α15Π11551ην [ῃ6 ΒγΖδητῖίηθ Ἰδχιξουπη 
ἃ5 ἃ 515} Ποδηΐ ΓΓΔΠ 51η15510η4] δοῖοτ. [Π466644, γΏ1|6 τΠ6 ργαβαηΐ [ΠΘΟΥΥ 
ἴῃ ΤΊΔΗΥ Γαϑρθοῖβ ΓαΠ]Δ1 5 4116 οἷο56 το τΠαῖ οἵ γνγεϑῖοοῖς δηα Ποσῖ, [Π6 
ΡΙΠΊΔΓΥ ναγδηοα 15 γα ΠΘοτεά 1η σογίδ!η ΚΟΥ Δ5501ΠΡΈ1ΟΠ 5 ΔΠἃ ἃ ἔδνν [655 
οὈνίοιιβ ΡΓΠοΟΙρΙ65. Βθοδιβ6 οἵ [Π656 [Π1{14] σοηϑ᾽ ἀθγδτοηϑ, [Π6 σοηο]α- 
510η5 ΓΟρΑγαϊηρ [Π6 ΟΥΡΊΠΔ] [ΟΥΠῚ οἵ [ῃ6 ΝΤ τοχῖ νν1}] Πθοθϑϑαγν ΑἸΓΓΟΓ 
515} ΠΟ ΔΉΤ]Υ ἔγοηη [Πο56 οἵ γνεβίοοτιί δηα Ηοτῖ. 


Ρυϊποῖρίος ΟΓ Τπίογπαὶ Ευϊάσηοο 


ΤΠ Βαβίο ρυποῖρ 65 οἵ ἰπΐογηδὶ Δη ἃ Ἔχίθγηδὶ αν ἄθησα ὑ{Π|ΖΕῈα ὈΥ 
ΒυΖδῃτηθ- ΓΙΟΥ͂ δανοοαῖαβ ἃΓΘ 4106 ΓΔΠΎ]Π1ΑΓ το ΤΠ056 γῆΟ ργδοῖίοα 
αἰτοῦ τρογοιιβ Οὐ Γοαϑοηθα βο]θοτοίσηη. Αἴ ἰϑαϑῦ οὔθ ρορ αγ ρυΠοΙρ] 6 
([Παῖ οἵ ἔανογίηρ [Π6 5Πουτοῦ γθδα! 9) 15 οὐ ττ6 4; ΟἸΠΟΓ ΡΓΠΟΙΡΙ65 ἀγα 
ΟΔΟΓΙΟΌΒΙΥ ΔρΡΡΙΙΘα ὙΠ ἃ {ΓΔ 5Π11551 ΟΠ Δ }[ΥὙ- θα5 θα Γγαπηθννοσκ ἴῃ 
ὙΨΏΘΗ δχίογηδὶ αν! ἄθηοα γοῖδ!Π 8 5 σηἹ Πσδηΐ νγεῖρῃτ. ΓΘ ΡΓΙΠΊΑΔΓΥ ΡΓΙΠΟΙ- 
ΡΙ65 οἵ ᾿Ιπτογηδὶ ον άθησθ πο 46 [Π6 ΓΟ] οννίηρ: 


1. Ργθίου ἐρὸ γοααϊηρ {αἱ τς η1ο51 Προῖν ἰο Ῥαῦο φίΌ θ᾽} Υἱδ6 ἰο αἰ οἱἤγοΥς 
ΠΡ α σαγίαηί μη11. ΤῊϊ5 ΡΥ ΠΟΙρΙ 6 Πϊς ἴῃ ρογίθουυ Ὁ Π]η ἃ ΡΥ ΔΙ 
ΤΓΔΏ 5155] 04] ρΥΟΟΘ55; [ζ 15 0{Π1ΖῈα Ὁ θοῇ τρούοι5 πα γοαδοηθά 
Θοἰθοῖίοβ, δὯη4 ἰ5 ἴῃε6 ριυϊαΐϊηρ ργποίρία οἵ τῆς Νεβιο-ΑἸαηά 
“ἸοςαΙ-σθπθαίορίοδ πιριμοά..7 ον ΒγΖαπείπε-ρυίουίεν τῃΐ5 ρτίποίρίς 
Βιὰ5 φαΐ ννείρῇῃτῦ: [Ὁ 15 ἘΧΙΓΕΠΊΕΙΥ ἱπηρογίδηϊ ἴο διτεπΊρῦ ἴο Ἵχρίαΐη ἴΠ6 
Γ56 οἵ 811] γβδάϊηρϑβ ν 1 ἃ νδυϊδηΐῖ ὉΠ|Ὸ ὙΥΓΠ 56] ΘΠ114] ΓΔ ἢ 5Π115510η [ἢ 
τη. 16 δοϊθοῖῖο πηοά 6] σοῃτ πη} γ7 Θνα!πδῖθ5 ναυδηΐ πΠ|5 [η 50 ]α- 
τίοη, αἰτοιηρίίηρ ἴο ἀδίθυμηηθ ἰῃ Θδοῇ ἱπαϊνίάτι4] οαδ6 παῖ τοδάϊηρ 
ὙΏΙΟΙ 566Π15 πτοϑῖ {| Ἀ6]γ ἴο πᾶνε ργοάιιοβα 4]1] οἴπεῖς νι Π1η παῖ ναγὶ- 
δηΐ παηϊῖϊ. ΤῊς ΒυΖαητΠ6-ῬΥΙΟΓΙΤΥ ρα ποῖρίθ, οα [Π6 οὔποῖ Πδηά, 1η 5155 
Οἡ ποΐ τακίηρ ἃ ναγδηῦ ΠΗ} [η ἰ5Ο] το ἔΓῸΠῚ [Π6 ΓαπΊαΙ Π66Γ Οὗ [Π6 τοχῖ, 


Ὁ ΟΕ, ΟοΙννε!! "5 ογάογοα ρεϊποίρίος οἰτθά δρονο, ἢ. 29, ἴοσ ΔΠ ὀνοσνίον οὗ τῃ6 οπτίγο ργο- 
(688. 

18 Οὐγγοης οοϊοοτίς ργαχίς τηῖρῃς ἕανου ἃ τοδαίηρ ἔοιιηά ἰῃ ἃ 5ίπρί8 Μ5. Ἐο!]ονίηρ, ἃ 
ΤΓΔΉ ΒΤ 5510Π4] ργοσθάαγα, 580} νου] θα τα]θά οὐ ἱπηπηθαϊαῦοὶν, ἀθϑρῖτα ΔηΥ οἰαἰ Πη6 4 ἰητογ- 
πα] ᾿ΡΙΔ ΒΚ θεῖο: 

566 Κυτὶ ΑἸαπά δηὰ Βαύραγα Αἰδηά, 796 Τδχὶ οὔ ἐρ ΝΝοὺ Τδείαηιθηῖ: Αη Τπἰγοάμοιοη ἰο 
το Ογτῖοαὶ Ἑαϊοης ἀπά το ἐ6 ΤΊϑοΥγ «πὰ ΡῬγάςιῖςο οΓ Μοάογη Τοχίμαὶ ΟὙΠΙοῖςηι, 2πα τον. ὃζ 
6η]. ε4. (Οταπά Ἀαρίά5: Εογάπιδηβ, 1989), 34. ΤΠς “Ἰοσδὶ- σθηθαίορίσαὶ πηθῖ πο Δ 15 πηγϑζοτὶ- 
ΟὐΒ]ν ἀφῆποα 5 “δρρίγιπρ ἴο βοῇ ραβϑᾶσθ ἱπαϊν! ἀπ14}}γ [Π6 ΔρΡργόδοῃ π864 ὈΥ οἸα5510 4] 
ΡῬΒΠΟΙοΟρΡΥ ἴοσ ἃ ΠΟ] 6 τγδαϊτοη.ἢ 


545 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΎ ΤΥ 


Ὀυϊ αἰνγαγϑ ἴο 45Κ πον [πε γεδαϊηρ ΠΏ ]Οἢ ἀρρθαῦβ ἴο 6 5ΙΡΟΓΙΟΥ [ἢ ΔΗΥ͂ 
γαγδηῦ πη Πῖβ ἴῃ 1 ἃ [Π]] {ΓΔ 5 Πγ 155] 0 η4] ονθνίθνν. σΌΟἢ ἃ ρίοσθ- 
ἄυγα ἰηνοῖνο5 ἴΠ6 γοδαϊηρϑ οἵ αἰ τῃ6 τπιη1ἴ5 ᾿η ΠθαᾶΓ ργοχίπηγ: Πονν ΠΟΥ 
ἀονεϊοραά, νγεγα ρεγρεϊπαῖθά, δηα σγονν ἰηΠἴο {Π61Γ γοῦνα ργΟρ ΟΠ Οἢ 5 
ΔΊοηρ ἴΠ6 οχίδηϊ ἀδΐα. 115 ργοσδάτπτα οἰθναῖθϑβ [Π6 ον ογ8}} να] οἱ [ῃ15 
ῬΓΙΠΟΙΡΙΘ δΔηα 56 Υν 65 45 ἃ σῇ θοΚ ἀραϊῃηϑῖ βσχοθϑβ85 ἰῇ Δρρι!οδτίοη. 


ἼΠῈ. ΡῥγΠοΙρΙα ἰ56 ποῖ περαῖεά, θαῖ πηοαϊῆεα. ΤῈ τοχίθδὶ 
ΓΟ 5 ΘΑΥΌΠ οΓ αἰτοαγς τγι5ῖ Δ5Κ νομοῦ τ[Π6 γοδαάϊηρ [Πδΐ [Π1{14}}Υ ἀρ ΘδΓ5 ἴο 
ΒΌΡΡοΙ {Π6 Γ56 οἵἉ 411] οἴπεῖβ ἰῇ ἃ βρίνβη νδγίδηΐῖ ὉΠ 15 ΘΠ 8Π4}}ν {Παῖ 
ὙΜΏΙΟΙ ὈΥῪ [15 ΓΔ 5Π115510 4] ΠΙ5ΤΟΥΥ ΓΕΠΊΔ]η5 Πγοϑῦ Π ἈῸ]Ὶ ἴο Πᾶνε ρίνεη 
ΓΙ86 ἴο 41 Οἴεὺ γϑδάϊηρϑβ ἰῇ [Π6 βυγγουπάϊηρ τοχΐ 5 ἃ ΨΠΟΪΘ. ΠΓ οπα 
1Π10|14}}γ 4551 Π165 ἃ Γθδάηρ ΜΓ ΘΧΙΓΘΠΊΘΙΥ ννϑαὶς [ΓΔ Π5Π11551 04] ΞΙρροτῖ 
ἴο Ὀ6 οΥρίηαὶ, ἃ 50 ΠοΙΘηΐ Ἐχρίηδίίοη πηπϑῖ θ6Ὲ ργον 464 ἃ5 ἴο μον 
οΟἴμεγ σοπιρατίηρ ταδαϊηρβ σου] Πᾶνε ἀογινεα ἔγοπΊ [Π6 ἢἰγϑῖ, δηα αἰ5Ὸ 
μον 500 γεδάϊηρβ σου] Πᾶνε ἐπα θα τπΡ ἴῃ {ΓΔ Π5Π115510η8] ΓΘ] Οη το 
παρῃροτίηρ ναγδηῦ πη1ἴ5. ὙΝΏΘΏ 500 ἢ Ἔχρδηδίίοηβ ὈΘοΟΠΊ6 ΡΓΟὈΪ]Θπ,- 
αἴῖο, [Π15 ἴῃ 1[[561{ ὈΕσΟΠΊ65 ργθϑιηρῦνε [παῖ απο οΥ τϑδαϊηρ ἰη ἃ ρίνεῃ 
ὉΠ τηΔῪ ἴῃ ἕδος ἤᾶνε θβθη [Π6 5οῦγοα οἵ 411] οοπηροττοῦϑβ, ἀπά τΠαῖ {Π6 
ΓΟ5ΘΑΓΟΠΟΓ 5Π011 ΓΘΟΧΑΠΊΙΠη6 [Π6 ο456 ἰη51644 οἵ δΔοσορίτηρ ννΠαΐ αἵ {γϑῖ 
ΔρΡΡεαγθα πηοϑβῖ ρ᾽δι5 1016 ὑνῇθη νἱθνγθα ἴῃ ἰβοϊδτίοη. ΟἿΪΥ τῃιι5 οδη ἃ 
ΠΠ4] οαπαϊάαϊτα Ὀ6 εϑτα 1564 ὙΠ] Θαοῇ ναγίαηΐ πη -- τεαβοηθά 
{ΓΔ 5115 5] 0 Π4115Π1᾽ δ ΨΟΓΚ. 


2. Το γοαάϊηρ «1» «νομί αὶ Ῥ6 ἤϊουο αἰ] οι ἀς α Ξογιϑαὶ οΥ̓ΘΑΊΙΟΤ 15 
ἰο Ῥ6 ργθίδυγθα. 15 Ἰητου δ] οαποη ἰ5 ργθαϊοαῖθα προη [Π6 ἀϑϑαπηρίίοη 
τῃαῖ ἃ 5ογδε νγου]α ποῖ ἀ46]1Ὀ6γαῖεὶν ργοάϊοα ΠΟη86η56, ΠΟΙ ΠΊΑΚΕ ἃ ρᾶ5- 
8856 ΠΊΟΓΘ αἸΓ Ποῦ] τὸ ἀπ ἀογϑίδηά. [ἃ ΠΠΟΓῈ σΟΠΊΠΊΟΩ νγοτά το ἰῃ ΔΠ 
ΕΧΘΙΠΊΡΙΑΓ, ἃ 50Γ06 νου] ποῖ ΠΟΥΠΊΔΙΥ ϑθϑυταϊα ἃ ταῦ γογά. Ὑεῖ 
50Γ1065 40 ργοάϊισα Ποηβ56η56 Δοο ἀθηῖα]]ν, Δη ἃ δ {1Π165 πᾶν Ἔνθη Οὔ ΄α5- 
οαῖα ἃ ρΡἰαίη Δη 4 51Π1ρ16 γεαδαϊηρ ἴοσ ἀπ Κη γθαβοη5. ΤΠ6τα πααάς το 6 
ἃ ΤΥΔΗ 5115510η4] σΟΓΟΙΪΑΓΥ οἱ 4ια!Ποαδίιοη: αἰ ομἶ γοαάϊηρος ογοαϊοα ὃν 
ἱπάϊουϊάμαί ςογῖρος (ὸ ποῖ ᾿οηα ἰὸ ρογροίμαϊθ ἴῃ 4ηγ οἰρημβοαηὶ ἀθρΥθο 
«ΟἹ ἤ)1γ1 ἐγαη 5 1551οηαὶ ᾿ισίογγ. ΤὮ]5. ΡΓΠΟΙΡΙ6 οαη Ὀ6 ἀοπηοηϑίγαϊθα [ἢ 
ΔΗΥ͂ ΓΟ] ΔΓ ΕἸ σΟΠΊΡΙΘῖα ἀρραζαῖιι5 ΟΥ̓ Θχαπλ ηἷηρ [Π6 ΠΊΔΗΥ 5] ΠΡΊΠΪΑΓ ΟΥ 
4.451-51ΠΡ.}8Γ Γαδ ηθ5 νΏ]Οἢ νγαα ΠΟνΕΥΓ ΟΥ̓ ΤΆΓΟΥ ρεγρεοτυδιεά. Τα 
58ΠΊ6 οΔη δ6 5414 [οὐ γϑδάϊηρϑ ἰῇ 5Π14}} σγοιιρ5 οἵ Μ55, μοῖμοῦ ἀπὸ ἴο 
ΓΔΠΊΠΥ ΟΥ̓ 510-ταχῦῦγρα [165, ΟΥ̓ ΕΥ̓͂ οσοϊποίάδησα. ἸγαηςΓογσγίηρ [Π6 οοτο]- 
ΙΑΓῪ ἴο [86 ΡΙΠΊΔΓΥ ΡΥ ΠΟΙΡΙΘ, ἐρ6 ἤῖογο ΑἸ) οἰ! γοααϊηρ 15 το Ρ6 ργοξουγοα 
«οὐ»θγ1 51:40} 15 [0474 17. 1926 ἐγα4)157)115510γ1αἱ τα) ΟΥΤν Οὗ τοτϊίγθ556ς γαίθου ἐραη 
τογθγι 54) 15 {1)116(] 10 αὶ 51} 16 τοῦ [71655 ΟΥ̓ 471 1π1ογγοί θα ἸΟΥ͂ΣΙ ΡΥ Ηρ. 
ἼΠε γεαβοηίηρ θ6ΠΙΠ4 [Π]15 Δϑϑυηρτοη 15 ΟὈν]οιι5: Ὑν8116 ἃ ΠΊΙ ΠΟΥ οὗ 
50Γ1065 ΠΊΙΡΗς δάορῖ 4ηγ ΑἸ ΠΙου] γοδάϊηρ ἴου δἵ ἰϑαβῖ ἃ {{Π16, [Π6 σἤδποαβ 
ΔΓΘ 511π| τΠδῖ 1[Π6 ναϑῖ πη] ΟΥΤΥ Οἱ 5οῦθ65 νγου]ά δάορῖ 500 ἃ τοδάϊηρ 
ὙΕΓΘ ἃ 5[ΠΊΡΙΕΓ Οἠδ ΟΥΡΊΠΔΙΠΥ ἀοιηϊηδηΐ ἔγοπλὶ τ[Π6 δυτορίαρῃ. 16 


546 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῈ (δβε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


ΓΟΘΘΑΓΟΠ ΘΓ 511] πγιιδῖ ἀοπηοηϑίγαϊα ΟἹ ἰπΐογηΔ] σγοιηας [Πδῖ [Π6 ἽΤΠΟΓΟ 
αἸΓΠουΪἢ γοδάϊηρ ἰ5 ἴῃ ἴδοῖ 510, 85 νγ611 ἂ5 1Π6 {γδῃ51Π}15510 8] {Π| 1 6]1- 
Βοοά οἔτμαῖ τοδάϊηρ πανίπρ θβθη οί ρίπ8] νυ ἱτΠΐη τμαῖ νατίαπτ απϊτ.Ὁ 


3. Κοαάϊηρς τορτοἶ σΟΉ [ΟΥ̓ ι ἰο 1ἴ)γ6 βημοτυη οἰγίο, ϑοςαφηίαγγ, ἀπά 
σγηίαχ Οὗ Ἐ}6 ογἱρίηαί ἀμ ΡΟΥ ἀΥ6 ἰο ᾿6 ργοίουγοα. ὙΝὮ116 τ 5 ρυΙΠοΙρΙ 6 ᾿ς 
νΑ]14, 115 ΔρΡΡΙΙοΔτοη ἴῃ πηοάθγη βοϊθοῖίο ργαχὶς 15 ἔγαπρῃςϊ ἢ ἀἸΓΠου]- 
τἰ65. ΟΥΠΕΓ ἰδοΐουβ, ᾿πο] πα ηρ {ΓΔ 5ΠΊ15510η41 ἰδίου, πθρα ἴο θ6 
σοηϑβΙοΓεα Ὀεΐοσα ἃ {ΠπΠ4] 5. Π15110 ἀδτθγπη παῖ οη οδη Ὀδ ΠΊΔ646 ἴῃ γεραγά 
ἴο ἃ φίνθη ραϑϑᾶρε." ΜετΊοῖὶν βεοδιβε καὶ οἵ εὐθὺς ἀγα “Ἑμαγδοιογίβτϊο᾽ 
ἴῃ Μαζκ οἵ οὐν ἰῃ οῇη ἀοἝβ ποῖ πιθδη [Πδΐ οὔθ διιτοπηδί!οα}}Υ 5Που]4 
ΡΓΘΙΟΓ 500 ἢ ἃ γεδαϊηρ ονοῦ [Π6 δἰτογηδῦναϑ. δύν 5010 οΥΙΓο τα τἀ ΚΘη 1η 
Ἰ5Ο]δτΙΟη οδη ΘΔ51}Υ ἰϑδα ἴο νγγοηρ ἀθο 5] 08 1{{τῃ6 ἄδργθα δηά απ 1{{ }ὺ οἵἁ 
{ΓΔΠ 5155] 0ηΔ] ΘΠ ρροτΐ ἀθ ποῖ 6484}}ν σοῃϑ: ἀογθα. Α Ῥαβὶο Δ55 Πρ. Οἢ 
15 [Πα 50Ὑ1065 [Π σϑῆθγαὶ νου] θ6 ΠΠΠΚΟΙΥ ἴο ΔἸ ΤΟΥ [Π6 5ἴγ]6 ἀηα νοοδὺ- 
ὉΠΑΓῪ οἵ ἃ βίνθβ διΐπου θη σοοργίηρ ἴῃ ΏΙΟῆ αν Ὀεΐογα {Π 61]. 
ΕυτΠοῖ, [ῃ ΔΠΥ βίνεη ἰπδῖδηοθ, ἃ ΓΙ ΠΟΙ ΟΥὨ 50Ὑ0 65 ΠΙρἢς ογθαῖα Δ 
᾿ητοητοηδὶ οὐ Δοοἀθηῖα] νυ τη Ὑν Π]ΙΟἢ οἰ 6. σοολ [ΟΥ 15 τη 6 τοχί τὸ ἃ 
ὙΥΙΓΕΓ᾽ 5 51Υ16, ΟΥ̓ ὙΥΠΙΟΊ πλονε5 {Π6 τεχῖ ἀτῦάγ ἴγΟ ΠῚ ἀῃ Δα ΠΟΥ 5 ΠΟΙΠΊΔ] 
ϑγ 16. ἼΓΔΠ 5Π115510Π8] ΟΥΓΘΓΙ 56 Γν65 ἃ5 ἃ σῇθοΚ δῃα Ὀδίδηοα ἀρδιηϑῖ ΠΊΘΓΟ 


50 (ΟΕ ΒοιΠ] ΑἸΡτεκίβοη, “ΙΗ ΟΠ οΥ Τβοτίο Ῥγοθα Ποῦ: Α ύὰ] οὗ Τδχίσμδὶ Οὐ τἰοῖσπι ἀπά 
15 ιι86 ἰη ΟἹ Τεβταπηθηῖ δτπα 165," ἴῃ Β. ΑἸΡγεκύβοῃ οἵ 8]. 6ε45., Κοηιηιβρογίγς ΑΙΪ εν,6 αγ: Α 
(οἰϊοειίοη οΓ ΟΙα Τοςίαηιθηὶ διμαάϊος ρηδ 15 αὶ οἡ εἴγ6 Ονςοασῖοη οὕ ἢρ6 ΕΟΥ 16 1}) ΑἸ] ΟΘΥσαΥγ οἵ 
6 Οπαϊοςίαηηθητ5.}» ϑνογιροΖοίςοραρ ἴῃ Νοαογίαπα, (Ουατοϑταπιθητίβομα δταάίθη 21 (Ἰ οἰ ά θη: 
ΒΗ], 1981) 9, 11: “1 15 ποῖ βποῦρῇ ἔου ἃ τοδαίηρ 5 ΠΡΙΥ τὸ Ὀ6 ΑἸ ΠΠοΙοΥ: ἰτ ττιϑῖ 4150 ΠῸ τῃ 6 
οοπίοχι δπα παῖ Ὀοθίτευ 56η56 πη 1ῃ6 τίνα! ναγίδητ"; “ἃ ἰθοίο ΟἹ ΠΠΟΙ ΠΟΥ τὰν Ὅς ποτα 
αἸΠΠουΙτ 5] ΠΊΡῚν Ὀδοδιβ6 ἰζ 15 τοηρ. . .. [τ νου] Ὀ6 ἔοοΟ 5 το γαῖ86 τΠ6 πηίβίακα οἵ τῃ68 
σΟΡΥ δῖ ἴο {Π6 5ἴδίτϑ οἵ οὐ πὶ τοχῖ.ἢ 

1 Ομ οδῃμοῖ, ἔογ ἜΧΑΠΊΡΙΟ, ἰῆνοκο ΔΠΥ σοηϑί ἀογατίοης οὐ “Μδυκαπ᾽ 51γ16, νοσδθι]αΓΥ ΟΥ 
ϑγπῖαχ ἰη ΜΚ 2:16 ΠΏ δη ἀετογπηϊηίηρ Ὀαΐνγεθη τΠ6 γραμματεῖς τῶν Φαρισαιὼν (Ὁ δὶ ΒΙ, 
ΥΝΥ Δ οΙ30 3 33 2427 ροὈ Βο 5) Δηα τΠ6 γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι ΘἸΑΘΟΡΘ εἴ ει} 
700 892 1006 1342 1506 ἃ ς ε {7 τ Ιαϊ 5. 5 ΒΟΡ΄). ΤῊΘ Εἶτϑι ρῃγαβο ἄρρθαΐς πονῇ οἶβ8 
ἴῃ 1Π6 ΝΤ, ψγ 8116 τΠ6 ββοοπά [5 ἔουπά 17Χ ἴῃ τῃ6 βοβρβὶβ ἀπά πούγῃαγα 6156 ἰη ΜΚ. Μειίζρογ 
βἴαῖες. (1 χίμαὶ ΟΟ»ἸΙΘη ΑΥ} ἴῃ ἰος.), “ὝΤΠ6 πλοῦα ἀπιιϑα] οχργεβδίοη οἱ γραμματεῖς τῶν 
Φαρισαιῶν [15 το Ὀ6 ργαοίεθγγεα, βίποθ [Π6 τη άθηου οἱ βουῖθ65 ὑγου]Ἱὰ Ππανα θθθῃ το ἰπϑοτῖ καὶ 
δἴτογ οἱ γραμματεῖς ὑπάογ τῃ6 ἱπἤμποηοα οἵ [Π6 σοπΊπΊοη Ὄχργαβϑίοη. ΤΠ15, Πονγανοῦ, 
ΤΘαΌΪΓ65 [Π6 οά56 αἰτογατίοη οἵ τῶν Φαρισαιῖῶν το οἱ Φαρισαῖοι, ὙὙΠΙΟΠ σομηρ]Ἰοαῖα5 τΠ6 ρτο- 
(655 ΔΠ4 γϑα  Γ65 ΓΘΟΘΠ5ΒΙ0Π81 δου ΝΥ ΟΠ {Π6 ρατῖ οἵ ἃ ἰαῦρα ΠιπΊροΥ οἵ βουρ65. [Ὁ γεπηαί 5 
ΘΔϑ16Γ ἴο σοπΊρΊ Πα ἃ ἰϊη6α τοοθηβομαὶ δοτίοη, [ο Δ] ΖΘ α ΡΥ ΠΊΑ ΠΥ ἰὴ Εσγριῖ, νῃΐοἢ ρτο- 
ἄπορα τῆς πλϊπουτν ρῃγαβθ. (. τῃ6 ρᾶγᾷ]6} ΓΚ 5:30 (Μι 22:11 πηθητίοης Ομ] ῬΒΑΓΙ5668), 
γνῆοτα τπΠ6 ΑΙοχδηστίδη τοχί τοδάς οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς αὐτων(Β ΟἿΟΝ ΞΊ 33 
579 700 892 1241 2542 [-844 [-2211 ῥς 141). Ἀδοδηβίοηαὶ αἰτογαϊίοη ἴῃ Μαγκ ννου]ά ογθαῖο ἃ 
δύθαῖθυ ΠαγΠΊΟΠΥ δδίνγθθη [π6 ΑἸθχδηάτγίδη ραγϑ! εἷς; ἴῃ ΓΚ, ἐξ (Ὁ 205 209 788) ῥς ἰτ 54 θῸ 
το βονβα τῃ6 ΑἸ οα] τ ὈΥ οὐμἹπῖης τῃ6 τγου ] σοπια αὐτῶν. δεῖ τῃς6 ΒυΖαητίηθ Ἰδχιξουπη ἰῃ 
ΓΚ, οἱ γραμματεῖς αὐτῶν καὶ οἱ Φαρισαῖοι (ἢ Α Θ᾿ Ψ ΕἾ 1006 1342 1506 τἷ τγἢ [51 
θο" Ἶ), οἰθαυῖν γῆ βοῖβ ἃ “Ἵπιογα ἀἸΠἸσυ]τ᾽ γϑδάϊηρ, βίποθ τΠ6γ6 [Π6 50 Υ10 65 ἀρραγθηῖ δεϊοηρ 
το τῃε τελωνωὼν καὶ αλλων οἔ 5:29 Δη4 ποΐ ἴο τῃε ῬΗατίβθαβ. Τῆυ5 της ΒγΖαητίης τγϑδαΐηρ ἴῃ 
ΓΚ αἴοης Ὄχρίαίης τῃ6 Αἰοχαπάτγδη δηὰ γνεβίθγη δἰτογαϊίοης ΤΠΘΓΘ, ἃ5. ὙνῈ}1 5 τῃ6 ραίδ!]6] 
Ταοθηβίοπδὶ δουνΥ ἴῃ Μαγκ. Απν οὐμοῦ νίενν ἰθανες [πΠ6 ΒυζΖαητίπο τοχὶ οἵ [Κ 5:30 ὑποχ- 
ΡΙαἰηδῦ]6. ΤῈ ΜΚ 2:16 νατίδηϊ ἰ5 ποῖ αἰβοιι5564 ἴῃ εἰμεν ]. Κ. ΕΠΠΙοτῦ, “Δπ Ἐοϊθοτίς Ἰδχίμδὶ 
(ὐοπιπηθηϊδιΎ οἡ τΠ6 Οταοκ Ἰοχὶ οἵ Μαγκ᾽ 5 (ΘσΟβρε!," ἴῃ ΕἸάοη [ὰΥ ΕΡρ ἀπά σογάοηῃ 10. Ἐξδο, 
εἀ5., Νίετυ Ἰδείαηιθηΐ Ἰδχίμαὶ ΟὙΤΠΙοῖςι: [᾿ς ϑιρηιοαηοο [ογ Εχερεσῖς. ἔϑϑαγς ἴγι ΠοπομΥ οὗ 
βγη Μ. Μείζρου (Οχίογά: (αγεπάοῃ, 1981) 47-60; ογ [. Κ. ΕΠΠοτῖ, ΤΡῸ ΓΠαηρμάρο «πᾶ 
ϑιγ16 οὕ ι))6 (σοϑροὶ οὐ Μαγί, ϑυρριεπιθηῖς τὸ 'Νοναπῃ Τεβιαπηθηταπι, 71 (1 οἰάδη, Β.Π], 1993). 


547 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΎ ΤΥ 


ϑ.γ 511, σγηίδοτίοαὶ, οοηϊθηΐ, Δη ἃ νοσδΪαΓν σοηϑ] ἀογδῖοηβ, Δ] οννηρ 
ΟΠΘ ἴο ΔΙΓΙ͂ΝΕ δῖ ἃ ΠΊΟΓΘ οοτΐδίη γοϑα]ῦ. Αττθητίοη ἴο ΓΔ ἢ 5Π115510η4] σοη- 
ΒΙἀΘγδΊΟἢ5 ΡΓονθηῖβ ἃ Πᾶνα δοοδρίδησα οἵ ἃ ναγίδῃηϊ 5016] ν ἀπὸ ἴο 
5. 115110 σΟΠΓΟΥΠΊγ, ἜΘ ΡΘΟΙΑ ΠΥ ἡ Θη 500ῃ ἰ5 ἀδρεπάθηϊ ἀροη ἰανογθά 
Μ585 ψ ΠΟΙ Πποτααῖα 50} }15τ|ο8}Πν νυ Ὁ Πΐπ ἃ ρίνθη ΒοΟΚ. 


ἘοΓ ΘΧδΠΊρ 6, νγῃδῖ ἀοθ5 οπ6 4ο 1 οὐν 1η [ομηῦ (ὐογτδίη!ν 115 
ὙνΟΓΑ 15 αἀἰδτιηοῖνα οἵ ᾿ομπαηηῖπο 5ἴγ16, πα οἡ ΤΠπογουρηροϊίηρ δοϊθοῖίο 
ΡῬΓΠΟΙΡΙΘ5. ρούμαρ5 5Που14 αἰνναγβ Ὀ6 ρτγοίογγεα (αἰ ΠΟΌΡῊ βυπιοῖαγαὶ 
σοηδίἀογατίοηϑβ πιρτ αἰτοῦ 5Ό0ἢ ἃ ἀδοἰβἰοΠ).᾽} Μοάοτγη γραδοποά βοῖθο- 
{1015} 566Π15 ἴο ργείογ ουν οχῖίν θη βιρροτῖθα Ὀγ [ἀνοζεα Μ55, Ἄνϑη 1 
5ΟΠ δα ρροσῖ ἰ5 ΠΠπηϊτ64. ΟἹ ἃ ΓΔ 5Π115510041- ΠΙϑτοΥοα] 4515, οὐν Ώ θη 
Γουπά [ἴῃ [ἰπγ1τ6 4 ρετραιπδίοη ἀπΊοηρ ἃ 5Π1|4}] ΠΊΪΠΟΥΙΓΥ ΟΥ̓ ὙΠ 65565 
νου] ΡῈ τυϊεά οὐδ ἀπε ἴο ἰδοὸκ οἵ ἃ γεαβοηδῦϊα ἂπιοιηΐ οἵ 
{ΓΔ Π 5155] 0η8] ΞῈΡροτγί. Μοάδγη βοϊθοῖῖο πη ΠΟάοΙΟρΥ οαηποῖ 54[ἰ5ἴδο- 
ΤΟΥΠῪ ας Ὁ Πρ 5} ἃ ᾿οπμαπηΐηα ἔγοπλ ἃ πΠοη- [οΠδηηϊηα οὐν Οἡ [Π6 δ 4515 
οἵ οἰἴΠογ ἰπΐογηΔ] οὐ ΓΟ Γᾶ ΟΥ̓ 1[5 5Π14}] σΥΟΙΡ οἱ ἱανογϑα Μ55. 1 Ἴθγα πθθάς 
ἴο 6 ἃ [ΓΔ 5 Π]15510η4] οΟΥ ΤΟΥ Οη ἴοΥ Δ 6 ΠΤ ΟἿ, 51Π0 6 4565 50 85 [15 
οδηποῖ Ὀ6 Γα5ΟΙν α ὈΥ Δῃ ἃρΡΡρΘΔ] ἴο 51016, ἴο [᾿Πγ1{64 ΘΧχίογηδὶ ον άθηςο, 
ΟΥ̓ἴο [Π6 τοδαάϊηρ [Παΐ πηΔῪ Πᾶν φίνϑη Γ156 ἴο [Π6 οἴποῖϑ. Ἰγδη 5Π115510 4] 
σοΟΠϑΙ ἀθγδί!οη5 ΟΥΟΓ ἃ Ὀείταυ βοϊατ!οη 1Π 5ῸΟἢ οα865 [ΠΔη 40 δοϊδοῖῖςο 
Π]ΘΙ ΠΟΘοΙορίθϑ. δι π}Π]τῖγ, πον νου] μα Πδη616 ναγδτίοη θῦνε ῃ 
δὲ Δη4 οὐν ἰὴ [οῃηῦ Ἱπαΐῖ βροβρεὶ δοΐπιδ!!ν 1565 δὲ ΠΊΟΓΘ ΓΘ ΘΠΤΙΥ 
τΠ8η οὐν (δε ΒΥΖ 231χ, ΝΑΖ27 212χ; ουὐν ΒΥΖ 2ΟΊχ, ΝΑΖ7 2ΟΟΧ), Ἔνβῇ 
τπουρῇ οὔν ἰ5. “5[}1150|104Π}ν [οΠαηηϊπηα." Δὲ τππι5 σα ποῖ θ6 τυ]δά 
ουὔῦ θη Ορροββά ΡΥ οὐν. ΤΠδθ ορτ{π14] (απ ΟὨ]Υ) 5ο] το ἰ5. ἃ 
Το] Ιαησα ἀροη αἰΐ οχίθγηδὶ νι ἄθησθ, σουρὶθα ὙΠ ἃ 5014 νον οἵ 
ΒΙβτογοα! - [ΓΑ Π51}15510Π4] ΟΠ 5: 4ογας! ΟΠ 8. 


4. Κοαάϊηρς τὐ}1οἷ» εἰοαγίγν ᾿αγ ἸΟΉ1ΖΘ6 ΟΥ̓ ἀ551)γ1|α16 ἐρ6 τοογαϊηρ οὗ 
ΟἿ βάξϑαρφο ἴο ΠΟΥ ΟΥ ἀγ6 ἴο Ῥὸ γογοοῖοά. Ἵ Πμαϊ 565 βηραρθα [ἢ 50Π16 
Βα ΠῚ ΟΠ ΖδΊΙΟη ΟΥ̓ 8551 Π}1}α0τ|]10ῃ το ρᾶΓΆ116] ραβϑϑᾶρθβ οἵ σοηϊοχίβ οδῇ δ6 
ἀεπηοηϑξῖγαῖθα γορθαῖθαϊν ΜΠ] τΠ6 ρᾶρο5 οἵ ἃ οὐἹτ104] ἀρραζαῖιι5. (ο]- 
ὙΜῈ11 ποῖβα τῃαϊ ΠαιπηοηϊΖαίίοη το ρᾶγΆ}16]5 ἴη της ᾿πηπηβαϊαῖα σοπίαχίὶ 
ΟσουΓ85 ΠΊΟΓΘ ἔΓΘΠ]ΌΊΘΠΤΥ τῃΠ το ταπιοῖθ ραγΆ 1615.» Ὑδῖ, οπθ πγαβῖ 
σΑΥΘ ΠΥ σααγα ἀραϊηβῖ [Π6 Δϑϑυπηρτοη {παῖ νεῦρα] [ἀθητν νΠοΓα ραγ- 
411615 οχίϑδῖ 15. ργεβδιπιρῖνα ονάθηοθ ἀραϊηϑδί δι ποητοιῖῖγ. Μογοὶν 
Ὀδοδιι56 παι οηΪ Ζαῖ!Οη ΟΥ̓ 55: Πη1Π]|ατοη οομἰα οσουΓ δἵ ἃ σίνθη Ἰοοδίο, 


286. ξαγῖμοῦ τῃς ἀϊδουδδίοη οὗ οὐν ἰῃ οΠη 5 ἐουπά ἰη Κορβίπβοη, “Ἀβοθηβίοπαδι 
ΝΝαίυτο," 51-54. 

55 ΟΕ τῇς ἀϊδοουγδο ἀπα]γ 515 οοπδί ἀογατίοηϑ ἴῃ ϑεγη Ρουτῆγοβ5, ΤῊ [756 οὔ τΠο [πτεύβθη- 
τοηοο (ὐοη]πηοτίοηϑ ΡῈ, ΟΝ, ΚΑΙ, ἀπὰ Αϑυπάσίοη ἰη τῃ6 (σοβρεὶ οἵ [ομη," Νουΐ 26 (1984) 
312-346; αἴ5ο, ϑῖενε Βοοῖῃ, δοίθοίοαά βραΐ Μαγκίηρ ἔεαΐμγος ἴηι εἴ (σοΞρεὶ οὕ 7ο}»η, Ατηθυίσδῃ 
τὐπινεγβίον δύπαῖθβ, ϑαυίεβ. 7: ὙΠΘΟΙορΥ ἂπα Ἀε]ρίοη, νοὶ]. 178 (Νονν Ὑοσκ: Ῥεῖογ [Δπρ, 
1996), 100-106. 

τ 86 Εγποϑῖ Ο. ΟΊ ννε!!}, “Μειμοά ἰπ Ἐναϊμπατίηρ δοῦρα! Ηδθίτ5: Α δῖαν οἵ φ" φοὐό͵ 
φ 75 Μειροάοίοργ, 113, 124. 


548 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠη6 (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡυΎΥ 


ΟΠ6 Πηιι5ῖ Ποῖ Δ55116 [Πδΐ 5010 65 τοομία ΠΥ ΟΠΪΖΘ6 θη νου ρΟ551016. 
ΝΟΥ [5 80γθαὶ παγηοηϊΖαίίοη ΏΘη [ἴ 4065 ΟσοιΓ ΠΊΟΓΘ ΟΠαγδοίουϑιϊο οὗ 
τῃς6 ΒυζΖαῃτιηθ- ογὰ 500 65 τη ΔΠΥ οἴμοι. Οποα ΠΊΟΓΘ, {ΓΔ Π5Π115510 4] 
Δϑρθοῖβ Γεθ ΠΊΔ 1 η [Π6 ΡΓΙΠΊΑΓΥ 4515 [ου ἀθοϊβίοη. ΓΠδ ἀρραγδῖιι565 ἀβπηοη- 
ϑίγαῖα [παῖ πηοδί οἵ [πΠ6 πιπΊογοιια οᾶδ65 οἱ ἢαγπΊΟηΪΖαῖοη ΟΥ̓ 
Δ 55: ]Π]δτίοη αἰ γηοἱ ρεγροίμαϊο [ἢ ΔΩΥ σγθαῖ συδητῖγ. ΝΝΉ1]6 5οσθ 65 ἀτὰ 
ΒΑΓΠΊΟΠΙΖΟ δἵ νδγίοιιβ ρίδοθβ, δηα τῃΠαΐῖ [ΓΘ ΠΓΥ Θποιρῃ, [Π6 ναϑβῖ 
ΤῊΔ)] ΟΥΟΥ͂ οὗ 5065 414 ποῖ δοσδθρῖ οὐ ρεγρϑίμαϊθ 51 0ἢ δἰ τογδτ] οη 5 ἴο ΔΠΥ͂ 
βρη Ποδηΐῖ ἄσργαα. ἔνβη 1 ρᾶγα}16] Ἰοσατοη 5 νεγα Κηοννη ἔγοῸ ΠῚ ραυβοηδὶ 
[Δ ΊΠΠ ΑΓ ΜΙ βου ρίαγα, ποδί 5ογ 065 4 πο δάορί οἵ Ὧ41Ἃ ἴο 1Π6 τοχὶ 
τῃαῖ νν]Οἢ ννὰ8 ποῖ ἴῃ [Π6 Ἔχϑιηρίαγ Ὀθΐογα {Π6π|. Η Αγ] ΟΠ! Ζαίίοη 51Π|- 
ΡΙΥ ἀϊά ποῖ οσοιγ οα τῃ6 ργαπά 50416.5} Ὁ νου] θε ἃ {τη 5Πι 55 ὁ ΠΑ] 
ΔΌΘΌΓΑΙΓΥ ἴο Δ5511Π16 ΠΕ ΠΊΘΓΟΙΙ5 “ ΠΑΥΓΠΠΟΠΙΖΔΙΙΟΠ-ῬΓΟΠΘἢ 5οΥ65 δάορῖ- 
ἴῃ ἃ ἴονν ἀοζΖϑῃ ΠαγπΊ ΟΠ ΖΑ ΟΠ 5 ἰηἴο {Ποῖ Γ ΒυΖαητίηθ Μ55 γνῃ 116 [Α]Π1|ηρ 
ἴο σοπίηι6 {Π6 ΡΓΟσ655 ἰη Πα πηαγαάς οἵ οἴ 6ΓΓ ρίδσαβς ΠΏ εγα βογθε5 Πδά 
ΡΓοαποθα τηογα Ρ]δι51016 δηα αἰγαοῦνα ΠαΙ ΠΟΙ ΖΑΙΙΟΠ5 -- ΠΟη6 οἵ 
ὙΜΒΙΟἢ ὑγογα ἱποογρογαϊῖθά ἰηῖο τΠ6 πιαίῃ 5 ΓΘ ΠῈ ΟΥ ΓΓΔΠ5 ΠῚ 55] 0Π.ἢ Ὁ 


ΠΕ αααϑβίίοη οδη 6 [ΓαΠΊ6 4 ΡΓΘΟΙ 56] Υ: ἡ ΈΓΘ 5ΟΓΡ65 ΠΊΟΓΘ {ΠΟ ]γ ἴῃ 
ΔΗΥ βίνβη ἰηϑδίδησα «6 ]]Ὀογαΐαὶν τὸ γανί56 {ΠῸ ταχί ἴῃ τΠ6 αἰγθοίίοη οὗ 
ΒαγπηοηΪΖαίίοη, ΟΥ̓ νου] Τ[ΠΕΥῪ σα ΠΕΓΆ ΠΥ ΤΕ ἃ 5]ΠΊΡΙΥ ἴο ΘΟΡΥ ἀπά ρτε- 
56 ΓνῈ ὑγηδῖ αν Ὀδίογο [πο πλῦ 16 δηϑννεῦ 15 ργον! 464 ομίγ Ὀ. δχαμπηϊηΐηρ 
τῆς ἀαΐα ἴῃ 1Π6 ἀρραγαΐιι565 ὑν]οἢ ἀεπιοηϑίγαϊε5 [ΓΔ Π5Π115510Π4] ΓΘΑ]τγ. 
Οπο ΜΠ] Πηα τῃαῖ γηοσί οἵ με τἰπ16 βοῦῖθε5 νου] τηδϊηταίη δηα ρσγο- 
56γ6 [Π6 τοχί οἵ {Π6]γΓ δβχθηηρίαγ. ὙΝΏ θη ΠαγΠ] ΟΠ ΖΑΙΊΟη ΟΥ̓ Δ551Π}|1Δ 0] 0 ἢ 
αἸά οσσι, [Ὁ ννὰ5 βΒροζδάϊο. 16 Μ55 νν ΠΟ 5 υϑ: 6 ΠΊΔ τ] Δ Πν ΠαγπλΟηἸΖοά 
ἴο ρᾶγα}161] ραβϑϑαρθβ ὑγεῦα ἴον (6.5., [6 βοῦθες οἵ (οάοχ ΒοΖαα δηά 
γάγοιι5 (ὐδθϑαῦθδη ὙΠ 65565 ΔΙῸ ΠΊΟΓΘ ΤΥΡΙΟΔΙΠῪ ΠαγΠ]ΟΠΙ511ο τη γαῖ 
15 Δ|Π6σρα ἀραϊηϑβῖ ΒυΥΖδητΠ6 5071065). ΝὮΠ]6 οογιαίη ΒυΖαητίηθ γοδαϊηρϑς 
Τ1ΑΚ ἈΡΡΘδΥΓ ἴο ΠαιΠΊΟΠΪΖΘ δἵ ναΎοιι5 ροϊηΐβ, ἴ νου] Ὀ6 ἃ [4]]1Δονὺ το 
μαῦρο τΠ6 ΒυΖδητηθ βου 65 ΜΊΓ ἃ Παγπγοη δῖος ΤΠ 6 ΠΟΥ ἴοσγ [6 [ο]- 
Ιοννίηρ τοαβοηδ: (4) ἴῃ6 ΒυΖδηῖίηθ Μ55 [41] ἴο ΠαγπΠΊΟΏΪΖΘ ἴῃ πηοϑβῖ 
δτυδτίοη5; (Ὁ) τῃ6 ἃ]]ερθα ΠαγπηοηἸΖαῖοη5 ΜΙ Π1η τπῃ6 ΒυΖδηῖίηθ 
Ἰεχιύίοιπη ἴθ ζτείατνεῖν ἰηϊγεαιθηῖ; (0) αἱἱερεα ΒυζΖδηῖίπθ 
ΒαγπιοηϊΖαίίοη οἴζθη [4115 ἴο σΟηΓΟΥΠῚ ΡΎΘΟΙ56ῚῪ το [Π6 ρᾶγα|16] ραββ5αρε; 
Δηα (4) τῃ6 ΒυΖδητίηθδ 5οῦῖθ65 Κα11 τὸ ΠαυτηοηΐΖεα ἴῃ ππηαταας οὗ ρίδοας 


ὅδ. Μαυτος Α. Βοβίμβοη, “Ῥνο Ραββᾶρος ἰη Μαᾷ: Α Οὐαὶ! Τδδὶ ἔογ τῃ6 
ΒυζΖαητίπο- ΡΙοτίτυ Ηγροῖμ 815," ἔαῖ απαὰ Μίφῖοη 13 (1996) 74, 82-93, 96-97, ἴῃ ραγτίου]αγ 
τῃ68 ἢνε φιδβτίοηβ γθραγαϊηρ βπρροβθά ΒυΖαητίηθ ΠαυπποηΙ! Ζατίοη, Ρ. 91. 

δ6 Ομ πϑρά ΟἹΪΥ ὀχαπηίπο τῃ6 Ἰοοδτίοη-Πᾶπ16 ἰη τῃ6 ρᾶγΆ116]5 Με 8:28 ΜΚ 5:17.1Κ 8:26: ἰ5 
τῃ6 ἀεπιοπίας (σδάλγθηθ, (σούρθβαπο, οὐ σογαβοπθὴ Η]Δα τῃ6 Βυζδητίπα βογθ68 τγα]γ Ὀθθῃ 
᾿πο]!]πθα τονγαγα ΠαυπηοηἰΖαίίοη, οημ6 ὑγου]Ἱα ὄχρθοῖ δῃ ἰἀ4θητίοδὶ το γΠῚ 1η 41} [γος βοβρεἶβ. 
Ιηϑτοαά, ἢ τοδλάς Γαδαρήνων ἰπ Μαῖκ δπά [πικ6, Ῥὰς Γεργεσηνῶν ἴῃ Μαίτμον. ϑδίποθ 
Βαγπιοηϊζαῖίοη 414 γοὲ Οσουτ γῆ ΘΓ [Ὁ νγὰβ ΠΊΟΓΘ {Π|Κο]γ, ἰΌ θΘΟΟΠΊ65 [αγ [655 Π|ΟΙΡ αἰ βθννμογα 
(ποῖα τμᾶῖ ΝΑΖ7 γϑαάς ἀξ θγθητν ἰπ 811 τῆτες ρίασθς [ΜΚΖΠΚ Γεραάσηνων, Μι Γαδαρηνων]; 
γαῖ τῃς ὀνεγα!! ΝΑΖ7 τοχὶ 15 ξιρροττοά οπῖν ὈὉγ Οοάεχ Νατοδηιι5). 


529 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠη6 (86 ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΠ ΟΥΥ 


ὙΏΘΓΘ ἃ ΠΗ ΠΟΓΙΓΥ Οἱ ΒΙΡΡΟΒΘΟΙΪΥ ΘΓ ΘΓ 50 1065 δα ογθαϊθα ΠΙΡΗΪΥ ροτ- 
βιαοῖνο Πα ατιγαοῖίνα Παιτη οηἰΖατίοη 5... 


5. Κοαάϊηρς γοβοοιηρ ΟΟΡΊ)ΟΗ 5ογίϑαί ριον ΟΥ̓ γεϊ!ρτομεῖγ- 
γηοϊυαίοί οχραάμδῖοη ἀπὰ αἰϊογαϊοηθ 476 Ξθοομάαγγ. Ετοπ ἃ 
{ΓΔΠ 5155] 0 Π8- ΠΙΒΌΟΥΙΟΑ] ἀδραοῖ, [Π15 ΡΠ ΠΟΙρΡΙΘ 15. νἱαννεα βοπλονγμαῖ 
αἸΘγοητν [τομὴ τΠῖ ΒΟ 15 σΟΠΠΠΊΟΠΪΥ 614. Ρίοιις Ἔβχρδηβί 5 ΟΥὕ 
ΒΘ 5ὉΠΓ ΠΟΙ 5 1ΠΙ{1Αϊοα ΌΥ ἃ 51Π79]6 501106 ΟΥ ἃ 5Π14}} ΠυΠ] ΘΓ Οἵ 50 Υθ65 
ΔΓΘ6 ὉΠΙΙΚΟΙΥ ἴο σαίη δοσθρίδησα δ] Π]η τΠ6 πηδηιιδοῦρί τγϑαϊτίοη. ὑναγα 
τῃ15 ποῖ {Π6 οᾶ56, οη6 ϑγου]α 566 ἃ σοητίπιι4] αχρδηϑβίοη οἵ ἀϊνί πα ΠΔΠΊ65 
Πα {{π|65: “1655 Ὀδοοπγοβ “6515 ΟΠ βου, θη ἽΠε Τιογά 7615 
ΟΒπβυ," τη “ἽΠε [ογὰ δηα δανίοῦ [6515 Οἤτγβι." ἽΟΥαἢ νου ]Ἱά 
Ὀεοοπλο Ἵμοτα 7655" οὐ Ἵογα σοα; “δριπτ νου]α Ρεοομης ἍἭΠΟΙΥ 
δριτῖ," δηα 50 ἴοστῃ. ΝΏ16 βοῇ δἰτογαῦοηβ Δηα Ἔχρδηβίοηβ οαἢ Ὁ 
ἀεπγοηϑβίγαϊθα το Πᾶνα οσουΓΓεά [Γαι Θ ΠΕ ἸΓΠ]η τΠ6 Πιαηιιδογιρῖ ἴγὰ- 
αἰτίοη, 500 ἢ οᾶ565 ΓΕ ΠΊαΪη 5ρΡΟγδαϊο, [οΟ41ΖΕ4, Δη ἃ 5ΠαΓβα ἀπΊοηρ ΟΗΪΥ ἃ 
5Π14}] ΠῚ ΠΟΙ Οἱ 565. Μοϑβῖ ΝΤ 5οῦῖθ65 (14 ποῖ βῆραρθ ἴῃ ΠΟ] 6 5416 
Ρίοιι5 εχραηϑβίοῃ. (ὐοηνούβοϊυ, γῇ θη ἃ ΠΊΪ ΠΟΓΙΤΥ Οἵ ἡ ΊΓΠ 65565 ΤΊΙΡῊϊ ΙΔ 0 Κ 
ΟΠΘ ΟΥ̓ ΠΊΟΓΘ ΔΡΡΕΙ]Ατῖνο5, [Π15 4065 ποῖ πα ϊσαῖα ρίοι5 βεχρδηβίοη ὈΥ͂ 81] 
ΟἴΠοΓ νη 65565. 116 5Πογΐογ γϑδάϊηρ πη 6 ἄτι ἴο δοοϊάδηϊαὶ ΟΠ, ]5- 
5Ίοη {ΓἸρρογθα ΒΥ σοπηπΊοη δηαϊηρς (ϑορπηοϊοίοίθμί) ἀυλοηρ [Π6 ναγῖοιϑ 
ΠΟΡ74 Ξαογά ΨΥ ΉΪΏ ἃ ρῆγαβθ. Οπ6 οδηηοῦ ργθϑαπηθ [Πδΐ [Π6 Π]Δ]ΟΥΥ 
οἵ 5οῦθε5 νγομ]Ἱά δάορί ρου 5] γ-οχραηαθα γοδαάϊηρϑ Οἢ ἃ ΠΊΘΓΕΙΥ σοΙΠοΙ- 
ἀδηῖαὶ ὈσΓ ποῖ ϑυϑίθπγαϊῖς ᾿αδῖὶ5 ὈΠΩΘΓ ΠΟΙΓΠΊΔΪ {ΓΔ 5Π115510η4] 
σοπα!το0η8. Α ΠΗ ΠΟΙ οἵ 5010 65, Πονγενϑῦ, ΠΡ θα 51}}γ Ἔχρδηα 46110- 
ΘΓΑΓΕΙΥ ΟΥ ΟΠ πη! ητοητ! ΟΠ 411ν. γνεγα ρίοιιβ θχρδηβίοη ἰπΠ 4664 τγρίοδὶ 
Δηα ἀοπηϊηδηῖ, Οη6 νου] νοηοΓ ΏΥ πιοβδῖ 50 ἢ οᾶ565 γΈΓῈ “0ΐ 
δΔάορτθα ὈΥ τ[Πε6 {ΓΔ} 5 Π115510η4] πηδ) οΥγ. ΟΠ6 σαηηοῖ Πᾶνα [Ὁ ΒΟΙΉ νγὰγ8 
-- 50Υῦ 65 δ Γ σοηΐο ΠῚ ἴο σογίδίη ραϊζογῃ5 671 7714556, ΟΥ̓ ΤΟΥ ργδοῖίοα 
οοτγίαίη Πα 15 ΟἹ ἃ ΡΓΙΠΊΑΓΠΥ ἱπα νι 41] Δηα Ξρογδαϊο 8515. δίησα πηοϑβῖ 
γαρδιο5 ργοάπορα ὈΥ ᾿ἱπαϊνιάτι] 5ογῖθα6 5 γοπηδηθα πηδάοριθα νη 
τῆς {ΓΔ 5 Π|15510η8] {γα το, ΤΠ ῈΓα 5Ποσ]4 6 πὸ ἀουθί τεραγάϊηρ τΠ6 
Δοῖμ8] οἰτυδτίοη. ΔΏ ΘΧΑΠΊΡΙ6 οἵ “Πτητ64 ρετροτυδοη᾽ 15 ργονι 6 ἴῃ 
10 οΥ 5:5 (ογ "174 5αογά ἴῃ 5141] 45): 


τη ἡμεραάτοῦυ ΚΥ ΝΑΖ7 5168 630 1739ς Τεῖῖ Ερίρῃ 
τη ἡμερα τοῦ ΚΥ͂ ΤΥ “ 1 Ν Ψ νοΐ 

τη ἡμερα τοῦ ΚΥ ΤΥ ΧΥ Ὠρεοῦ Απιρϑβιὲ 

τῇ ἡμερὰ τοῦ ΚΥ ἡμῶν ΤΥ ΧΥ ΑΕΟΘΡΆ23104365 1241" 


1881 αἰ νοοῖ ΞΡ α΄ οΟΡ [οἔ 


7 ΥΧ Ἐ νΝ 55ο!ηκ, Αςοζηγεαίοη ας α ΟΥ̓ΪοΥΊΟΉ [ΟΥ ἐρε ἘςιαΡ Ἰςρητθηὶ οΓ το Τὸχί; Α (ορηραγ- 
αἰοο δίμαγν οὐ ἴθ Ῥαςὶς οὐἤ βάδθαρος βόηι Μαϊμροω, Μανᾷ απὰ 1 πὸ (Κατάρα: [. Η. Κοκ, 
1989) 5που]ά ποῖ Ὀ6 ἱρπογβά, ραγ σα !αυ]ν [15 δυμηπΊατγ 299-243, αἴ τπΠ6 ἐπά οἵ ψῃοἢ Πα 
βἴαῖαβ, “Α551Π}Π|δτοη [ΞΞ ΠαυΠηΟηΪ Ζαῖ ΟΠ] ἰ5 Ποῖ Γοϑιγ οἱ τὸ ἃ βίηρὶθ σγοαρ οἵἉ πιδηιβοτρίβ, 
ΠΘΙΓΠΘΓ ἴο ἃ 51Π6]6 505ρ6].. .. Νοτῃίηρ οαῃ 6 σοποϊπα 64 [{ΠογρΌγν] . . . γθραγαϊηρ τ[Π6 ἀρῈ 
Οὗ ΔΠΥ ναγίδηϊ οὐ Π6 ναι οἵ δὴν τοχί-ῖγρο. ΤΠ6 οὐγγοηΐῖ {Π6515, {πα τπ6 ΒγυΖαπῖπα 
ταχῖ-γρ6 5. .. ἹΠξουίου Ὀθοδιιβα οἵἉ 115 ΠαΓΠΊΟΠΙΖΙΠΡ ΟΥ̓ Δ551Π|}14τηρ ΟΠαγδοῖου, 15 γηε ροα- 
οἰἱορίοαίίν ποὶ Ῥαςϑα οὐ Ξομηπὰ βομηπἀαίοης" [οτηρἢ 515 Δα 464]. 


550 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΠ ΎΥ 


ὙΝΉΠΕ πηοάθγη θοϊθοῖος δάνοοδῖθα πηϊρῃϊ ἀύρια {Παΐ 411 γοδαϊηρς 
Ῥαγοπά τΠ6 5μογίεβί (παῖ ργοξογγοα Ὀγ ΝΑΖ27) ἀγὸ “Ῥίοιι5 Εχρδῃβί οῃβ," 
ΒΟΙ Δῃ ΔΡΡΙ͂ΟΔΟἢ 15 ἴο0 51Π1ρ]15110 Δη 4 ἸρΏΟΓΘ5 [Π6 [ΓΔ Π5Π1)15510Πη8] δηά 
{ΔΉ ϑογρτοηδὶ ΡγΟΔΌΙ 165 τῃαῖ ροίηλ οἰθαυν τὸ τῃ6 ΒυζΖδαηῖίηθ 
Τεχυξουπι 5 ἴῃ τοδάϊηρ ἔγοπι ὙνΠΊΟἢ 81 τῃ 6 οἴμοῖβ ἀοτίνεα. ἢ 


ΤῊΘ Μ585 σοπηρτδίηρ [6 ΒῈΪΚ οἵ τῃ6 ΒγΖαητίηα Ἰοχίίζογη (θ451- 
οαΠν ὲ ἰη ΝΑΖ7) 414 ποὲ δάορ᾽ τῃε γεπγαϊηϊηρ “Πδίμγα]" ἜΧΡΔΏΒΙΟἢ5 
ξουηά ἴπ οἴμοῦ νυ]ῖη65565 ( ΚΥ͂ ΤΥ ΧΥ͂ οἵ ΚΥ͂ ἡμῶν ΤΥ ΧΥ ). Ὑεῖ, Πα ΝΑΖ27 
Ὀδθη οὔρίηδὶ, [Ὁ νου! Ὀ6 ρϑοῦ αν 1 ΠΘΑΙ͂Υ 41] τῃ6 Βυζδητίηθ-οσα 
Β0ΓΠ0 65 ὙΕΓΕ ἴο 510ρ αἵ ΚΥ͂ ΤΥ ΨΙΠΓΓΠΟυΐ ΠαγΠ ΕΓ ἘΠῚ 6115 ΠΊΕ Πΐ, ΕΘ ΡΘΟΙΑ ΠΥ 
νΏ θη 50 νγὰ5 [οι Πα ἴῃ σΌρΡρΟβΘαΪν “θαυ ΠΥ Μ55 τομὴ [Π6 γγδϑίεγη 
Δηα ΑἸοχαπατγίδη {δα !τοη5. ΤῊ15 ἀύριιθ5 5ΊΓΟΏΡΙΥ τ[Πδἴ [Π6 ναβῦ Π]Δ) ΟΥΥ 
οἱ ΒυΖαητίηθ- 6 ΓᾺ 50 1065 (4 ποΐ οὔδαῖθ οὔ ρογρϑίμπαϊθ ρίοιι5 ἘΕχρδῃβίοηϑβ, 
Ὀαΐϊ 5ΙΠΊΡΙΥ ριαδοινοα τῃ6 ταχὺ ΟΠ ἰαῪ Ὀαΐογα τΠ6πὶ ἴῃ {ΠΕ6ῚΓ 
ΘΧΕΠΊΡΙΑΓ5."} 


τ 15. {γα ΠΘΟΓΙΡΓΟΠΔΙΥ ἽΠΠΟΥ [ἸΚοὶν {παῖ [6 5Π14}} ΠΊΪΙΠΟΥΙΥ οἵ 
ΑἸΙοχαπαγίδη δηα (ὐδοβαγθδαη Μ85 (9516 Β 630 1739 ρε) τοῖδοϊ 5: Πηρ]6 
Βοπιοϊοτοϊθδυΐζοη ἔγοση ἴῃ ΒυΖαητιηθ γΓοδαϊηρ, βκίρρίηρ το  Υ ΤΟΥ. Α 
ΤΙ ΠΟΙ τοδάϊηρ ογεαῖθα ὈΥ ΓΑ 5 ΟΥΓΙρΡΊΟΠΔΙ ΟΥΓΟΥ 15 [ΑΓ ΘΑ516Γ το δοοαρῖ 
1Π4η ἴο Γας!ΟΠ411Ζ6 50 ἃ 5Πουίει τοδάϊηρ ἃς [Π6 οι ΓΟα [ΤῸΠῚ ΜΝ ΏΙΟΙ 
ΟὨΪΥ ἃ ραγῖίαὶ εχρδηβίοῃ νγὰβ 846 Ὀγ [ῃ6 ΒυΖδητηδ Π1Δ]ΟΥΙΓΥ. 


6. Τ0ο ργίηιαῦγν ουαίμαϊ!οη Οὗ γεαάϊηρος ἐρομία Ῥὸ Ῥαξθαά Ἡροη ἰγάη- 
ϑογριϊογηαί ργοραῤηγ. ΓΓῊΪ5 ΡΥΙΠΟΙΡΙ6 σοος Ῥδοκ τὸ γνεβϑῖοοῖς δηα Ἡοσῦ, 
Δα 45 Π0 ἰπΠΠδύθηΐ νγθακηθ5565. 50.165 416] ΤηΔΚ6 οὐγοῦβ δηα ἀ6ΠΠὈϑγαῖθ 
ΔΙτοσγαῖοη5, Δη ἃ γοδάϊηρβ Π664 ἴο Ὀ6 οσαϊθσογ!Ζοα δΔη6 45565566 δοσογάϊηρ 
τὸ τ εἰγ σοῃξου ΤΉ ΤΥ τὸ 500 ἢ 5οΥθ 4] τοπἀθποίοβ. ἢ ΟΥμοῦ ππεῖμοάς ΔΡΡΙΥ 
115 ΡΓΙΠΟΙρΙ6 ἱποο 515 6 1], ΠΊΟΓΘ ΟΥ̓ [655 ΟΟΙΠΠΊΘη5αΓαῖΘ ΜΙ [86 ργεῖ- 
ΕΥΓΘηΟ65 οἵ [Π6 οττῖο; τΠ6 Δρρ!!οδίίοη οἵ τΠ15 ΡΎΙΠΟΙΡΙ6 τῃπ8 ὈΕΘΟΟΠΊΘ5 
πηι ]ν ὈϊΪα56ά. 


58 Τῆς ΝΑΖ7 τοχί ἰς σοηϑίογοαά τὸ γϑῆϊθος ἃ σοῃβθῆβιβ ἡπάριηθηῖ οὗ τηοάογῃ γθαβοποά 
ΘοΙθοτίο5πι. [τ5 ΘαἸτοῖα Πᾶνα δταῖθα {παῖ “5 τοχί ἰ5 ἃ ὑνογκίηρ τοχὺ. . . [4Π6] 15 ποῖ το θῈ 
οοπϑβίἀογθα 5 ἀθ πἰτίνα, θυϊ ἃ5 ἃ 5{ΠΠ|ῸΠπ|5 τὸ ἔασῖποῦ δἔογις τονναγά ἀθἤπίηρ δηά νογγιηρ 
τῆς τοχῖ οὔ τῃε ΝΝονν Ἰδοϊδπηθητ" (Βαύθαγα ἀπά Κυτὶ Αἰδηά εἰ αἱ., βεάς., Νοεῖίο- Αἰαπὰ Νουμηι 
7δοιαηιθηίμηι (σγάθοο, 271 βαἀϊτίοη [δτατίραττ: Πουΐβοῃς ΒΙΡΕΙρ 56 ςομαξι, 1993] 45). δίπος 
τῇς. ΝΑΖ7 τοχῦ γεπδίηβ8 Δρργοχί πηδίοὶυ 99.570 ἰἀθητίοα! τὸ {παῖ οἵ γνεβιοοῖι- Πότ 1881, οπα 
ΤΑΥ͂ ἀ55ΌΠῚΘ ἃ ΠΘΑΙΙΥ 5140]6 σοηβθη5115 ΓαραγἸηρ [05 ΠΠΠ8] ἔΟΥΤη. 

5.Α5 δὴ {Ππδτγατίοη: τῃ6 “θχρθοῖθά" ἀμὴν ννῃίοἢ ἴῃ τπ6 ΒυΖαητίπο Τοχιξου πη οἱ ο5685 τηοϑῖ 
ΝΤ ΟΟΚΒ ἰ5 ἀρϑογιέ ἔγοτὴ τῇς τοχὶ οἵ Αοῖβ, [4π|685, ἀπα 3η. ΟἿ]Υ ἃ 5Π14}} πη πουίτν οἵ νἱῖ- 
Π65565 ( 36 453 614 1175 1505 αἰ) Δ4ἃ τῆς οἱοβίηρ τεγπὶ δ τῃ6 δηά οἵ Αοῖβ; ἃ 5ΠΊ8 16 Γ 
Τα ΠΟΥ Υ αἵ τΠ6 οηα οἵ [απηε5 (614 1505 1852 ρο); Δη4 ἃ 51Π|1181 ΤΙ ΠΟΥ ἂὖ τΠ6 ἐπα οἵ 3]η 
(1, 614 1852 αἰ). ΤΠοτο 15 πὸ Ἰορίοαδὶ γθαϑοη ἡ ῃΥ της ΒυΖαητίπθ Μ55 ϑνου]α ἰθᾶνα ουΐ ἀη ἀμὴν 
δῖ τΠ6 ἐπα οἵ τῆτεε θοοκ5 ΜΗ1|6 ΘΌρροβϑαϊὶν δα αϊηρ ἰἴ δνουυννογα 656 -- η71655 τῃ6 ᾿πο] δῖ οη 
ΟΥ̓ Θχοϊ βίο ἔγα]γ γα βοῦς τΠ6 ογίρίηαί τοχὶ οἵ θᾶ θοοκ. Τῆς ΒυΖαητίηο ΠΑ) ΟΥ̓ νγὰ5 ΠΘΟΓ 
δἰττδοῖθα οὐ ἱπἢΠ πθηοοα ἴο τῆλ Κα 50 0ἢ δὴ δααϊτίοη ἰη [Π656 ο4565. Αραγί ἔγοπ ἃ ργθϑαπηρτοη 
οἵ Βυζαρτίπθ Ρτοστν, [Π15 νου] τϑῆθοῖ ἃ Πλγ δῖον Ποῖ ο] το. 

6 ς 86, ἔοΥ ΘΧΆΠΊΡΙΘ, ΟΟἸννΕΙ!, “ϑοῦραὶ ΗΡΙῖ5," 114-123, νΠογα τΠ6 ᾿παϊνίάπια] Παρ ῖ5 οὗ 
τῃ6 5ογθ65 οἵ φ" φϑ  8Π4 φ΄ ΔΓ σατο σοΥ!Ζοα δοοοτγαϊηρ ἴο ἴγρα. 


551 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ῬΩΥ ΤΥ 


Α τὐληϑηη)δϑίοηδὶ ἀϑρθοῖ πϑϑάς ἴο Ὀ6 γεοορηίΖθοα: Δῃ ΟΥΓΟΥΓ ΟΥ̓ 
ἀε!ΠΡογαῖθ δἰ τθγαῖοη πΊΔ46 [Π ἃ 5175]6 Μ5 οὐ ἃ ἴδενν Μ55 ἰ5 ΠΠΠΚοΙγ τὸ θῈ 
Ρεγροῖυδιαβά ἴῃ συδητν. ΓΠ6 ΠηΔηΥ 51 Πρι1γΓ ΔΠη4 411451- 5] ΠΡΌ ΔΓ Γαδ Ἰηρ85 
ΜΉΘ οχίϑδῖ ἀθπηοηβίγαϊο [Π6 πΠΠΚΟΙΠΠΟΟα οἵἉ ἃ {[ΓαΠϑου ρ ΟΠ Πγ- 5 θά 
8010 4] ογθβδίίοη δβχίθηαίηρ πΠποἢ ΘΟ ΟΠ ΔΠΥ Μ5 ΟΥ Μ55 ΜΈΙΟΗ ΠΓβῖ ρτο- 
ἀυοεά [Ὁ. ΤΠδ οἤδηοας [Πᾶΐ ΔΠΥ 56 η51016 δτθγαίίοη δ 5αααθηΐ το τΠ6 
ΔαςΟΡΥΆΡἢ ἡγοῦ ]α ὄχθη Ὀουοπά ἃ 5Π18}} σγοιρ οἵ Ἰοοδ!Ζαα νυν] 65565 
νου] Βα 511π|. [Π46 64, 50 0ἢ τοδαϊη 5 ἃ5 οπαγδοῖθγ!Ζα ΠΠΙ ΠΟΙ ταχτγ ρα 
ὙΠ 6 5565 ΘΘΠΘΓΆΙΠΥ τα ΠΊδίη [᾿π1τ6 4 Δηα Ἰοο411Ζεα. Πα Δην ἀ6Π ΠΡ ογαῖα 
ΔΙΓΟΓΔΊΙΟΏ ΟΥΆ2{ΓΔΠΒΟΓΙΡΙΟΠΔΙ ΟΥΓΟΥΓ γΟ]ἃ σαῖη τῃ6 σοορογαίίοη οἵ 
ΒΟΓΙΌ65 50 8ἃ5 ἴο ἀοπηπηαΐῖα [Π6 ΘΠΠΓΕ 5ΓΓ6 ΠῚ ΟἵὨ {ΓΔ Π51Πη15510η 15 ἃ Π1] 
ΡῬΓΟΡΟϑΙΠΙΟΠ: 5οΓ 1065 ἀθπ Π5ΊΥΔΌΪΥ ἀἸα ποῖ εῆρᾶϑα ἴῃ 510 ἃ ργδοῖίοα οα 
τῆς ργδηά 806. ΕΔΥ ΟῚ ἘΧΘΠΊρΡΙΑΓ5 νου] θῦνε ἴο Π1ΠΠ{ }ὺγ}ΥτΠῸ φγοντῃ 
Δη ἃ νν] οςργθδαά «1556 πη] ηδῖ]οη Οἱ ΠΊΟΓΘ Γαοθηΐ 50Γ104] δἰτογδίοηβ, ἴΠτ|5 
ΒοΙαΐηρ ἴῃ ΟΠ θοῖκς τπ6 πη] α]6 4 πη455 οΟἵἉ ΠΟΥ ναγδηῖβ. Αἢ ᾿ροΥ- 
τΔῃηΐ σΟΓΟΙΠΑΓΥ [Ο]]ονν8: 


7. ΤγαΉΟΥΙΡΙΙΟΤ αἰ ΟΥΥΟΥ͂ 15 ΠΊΟΥΘ [τοῖν το ἤ 196 πἰεγγιαίο σομγοο οὕ 
γη4ηγ) 56, 51ϑ᾽ο ϑαγιαηῖς γαΊοΥ ἰραη ἀοἰϑογαίο αἰτογαίογ. ΜδΔΩΥ νατίδηϊ 
τοδάϊηρα Πᾶνα [Π 61 τοοῦ [ἢ ΓΓΔΠ5ΟΓΙΡΌΟΠΔΙ οδιι565. ΚΝΏ1]6 τῃϊ5 ΡΥ ΠΟΙρ] 6 
᾿πο 465 411] οαδθ65 νΒΙοἢ ργοάϊποα ριγα “Ὡοη56η56," [ἴ 50 ἱποπά65 
ΤΊΔΗΥ͂ ἴῃ ΠΟΙ τΠ6 6ηα γο58}0 [ἴῃ 50ΠΊ6 ὙΥΑΥ “ΠΊΔΙΚ65 56η56.᾽ 56 η510 16 
Γαδ ηρ5 ΠΊΔΥ ΔΓΪ56 ἴγΟΠΊ [Π6 51ΠΊρ]6 οπηϊβϑϑίοη οἱ ἃ ἰϑζῖοι, 5040 16, οὐ 
ΟΓά; 50 ἴοο Γεδάϊηρβ ργοάιποεά ΟΥ Παρὶοργαρῆν, αἰϊἰττορτάρῃν, 
Βοπιοϊοτοϊθατοη οὐ οἵποῦ ἔογπηβ οὗ τγδ βου ριίοηδὶ οὐγου ΐ Ἐνθῃ ΔΠ 
ΕΥΓΟΥ [Πα ργοάπορά ἃ ΠΟΏ56η56 ΓΟΔΑΙΠΡ ΠΠΔΥ ΓΘ51Π]1 ἰατοΎ [ἢ ΟἿ ΘΓ 56 Π581- 
ὈΙ6 ναγδηΐ5, ογθαϊθα ἴῃ δὴ δτεπηρῖ ἴο σούγθοῦ [Π6 ΘΓ ΘΓ ΟΥΓΟΥ. 


ὙΝΏΘη οχαπηηϊηρ ΔΩΥ͂ ναγδηΐ πηΪῖ, Οη6 ἢἰγϑῖ 5ῃ θα σοηβί6Γ 
ΘΙ, {ΓΑ δου! ρτοηΔ] [λοῖοῦβ σου] Πᾶνα οαιι56α ΟΠ6 ΟΥ̓ ΠΊΟΓΕ Οἱ [15 
τοδάϊηρϑ. Α πηοῦο ρ]διι51016 βοϊυτοη Ὑ}11}]} αγῖ56 [ΓΟ ΠῚ [Π15 ἀρ ργόδοῇ [ῃΔῃ 
ἔγοτὴ δΔῃ δϑϑιτηρίίοη οἵ [Π6 [655 Γγθχιθηῖ ἀ6Π ΠὈογαῖα αἰτογατίοη. ὙΝΉ1]6 
ΠΊΔΗΥ͂ ΓΕΔαΙηΡ5 οαη ΟὨΪΥ Ὀ6 δχρίδ θα 85 ἀ1ι| ἴο ᾿πτθ τ] οη4] δἰτογδίίοη, 
1ῃ 6 ΡΓΙΠΊΑΓΥ ΡΓΠΟΙΡΙῈ γαπηδίη5 οἱ ββεκίηρ Πγϑῖ ἃ {ΓΔ ΒΟΥ ΡΊΟΠΔΙ οαι1568 
ἴογ ναγδηῖ γϑδάϊηρβ. Μδην γϑδάϊηρε οομ]α 6 ἀπε ἴο οἰ ποῦ δοοιἀθηΐαδὶ 
{ΓΔ ΒΟΓΙΡ.ΟΠΔΙ ΟΥΓΟΥ ΟΥ̓ ᾿πΠ᾿Θ ΠΤ ΟΙΔ] δἰτογαϊοη; Οἠ6 ἰννανϑ8 Πγαδῖ νγεῖρ ἢ 
186 ονϊάθποε Βεξογα 5θυΠ|Ππρ ΟΠ ΟΠ6 οδιι56 οὐδοῦ ἀποῖμοι 


8. ΝΙΟΙΊΡΟΥ {|)6 ΞΟΥΘΥ ΠΟΥ͂ ἰΟΉ ΚΟΥ γε 17 15 10 ἤ6 ργοίουγθα. ΤῊ τϑαᾶ- 
ΒΟΠΘα φοϊδοῦς ρΡΥΙΠΟΙΡΙΘ Ποῦα ΟΠ θα 15 [Π6 [ΔΠΊ1Π|ΔΓΓ ἰθοίῖο ῬΥΘΌΪΟΥ 
ῬΟΙΙΟΥ, οὐ βινίηρ ργθίογθησθ ἴο [Π6 5Ποσίθυ γϑδάϊηρ, Δ55}ΠΊ1ηρ 81] ΟΥ̓ ΠΟΥ 


61 Ἐς ς, ΠΠπο-οκίρρίπρ, οοπξαβίοη οὗ ἰοτίοῦβ, οὐγοῦβ Οὗ ἴῃς βᾶτ, ΔΠ4 πιἰδγοδαϊηρ. 

62 Ἐργ ΘΧΔΙΏΡΙΘ, [Π6 5Βοσίεγ ναγίδηϊ ἴῃ ΓΚ 6:1 ΙΔοῖκ5 τῃ6 "γογά δευτεροπρωτω. ΝΉΠ16 50 
οομία Ὀς Ἔχραἰποα 5 ἀπὸ το 5 πηρ]6 ποπιοϊοτοϊθαῖοη (- τῷ ἡ -- τῷ), τπ6 Ιου] παῖαγο οἵ 
τῃ6 Ιοῆροῦ γϑδαϊηρ βιιρροβῖβ ἱπ θη ΓΠΙΟΠΔ] αἰτογαιϊίοη ΟΥ̓ ἃ [ἰπηϊτο ΠαπηθοΥ οὗ βογῖθεβ. 566 
ἘἈορίηβοη, “Κοοθηβίοηδὶ) ΝΝαῖαγο," 59-61. 


552 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


πηδῖτοῖς τὸ Β6 βαιαἱδ᾽ - ἃ ρυϊποίρια νῃΪ ἢ Πᾶς σοπη6 ἀπάογ Εἶγο ὄνϑη ΒΥ 
πιοάογη βοϊβοτίοβ. ΝΟΥ ΟὨΪν οδη ἰϊ5 ἰαρὶ τἰπΊδου θ6 οδ 164 ἰπῖο σπεϑτίοη, 
Ὀατ [15 ΓΘ] δοΙΙΟη 85 ἃ γογκίηρ ΡΥ ΠΟΙρΙ] 6 σδῃ γον Ὀδ 1π511Π64. 16 ποῖ 
εἴεοῦ οἵ 50 ἢ ἃ ρ ΓΙ ΠΟΙρΙΘ ἰ5 τὸ ργοάμπορβ Δη αὶ ῥΥΊΟΥΪ ΟΪδ5 Οἡ ἰπϑυΠοϊθηΐϊ 
ἰητογη8] φγουηᾶς ΨΏΪΟΙ ἴανοιβ [Π6 5ῃοῖῖεῦ ΑἸθχαηάχγδη ἴοχῖ. ΤΠῸ 
ἀπ ογγηρ ΡΓΘΠΊΪ56 15 [Δ ]Όγ: 10 Δ55Π165 Πᾶΐ 5οΥ6 5 Πᾶνα ἃ οοηϑβίδηϊ 
το πο ΠοΥ ἴο Ἔχρδηά [Π6 τοχῖ, νοῦ οΥ [ἢ γοραγαά ἴο βδοῦθά ΠΔΠΊ65, ΟΥ̓ ΌΥ̓ 
ἃ σοῃ ΠΑ ΓΟ ΔΙῪ σΟΠ ΙΠδίίοη οἱ ἀἸδραγαῖθ Παυγαῦνα5, [Θ΄ δηγτΐηρ οτὶρ- 
ἴπ8] Ὀς Ιοϑῖ.  Ὑοι 5ουῖραὶ Βαίτ5 ἃ5 Θχθ Πρ! Π| 64 ἰη τῆς ἐχίδηϊ ἀδῖᾶ 5 ΠΠΡῚῪ 
4Ἃο ποῖ 50 ρροτῖ 5 0ῇ ἃ Πυροῖῃαβίς. Ηδά τῃς ἰδῖϑὺ 5δοῦθ65 ἄοπο δοοογάϊηρ 
ἴο 1] [μα΄ μᾶ5 θββθη οἰαἰπηβα ἴοσγ [Π6πὴ, [6 γεϑδυϊτδηῖ ΒΥ Ζαητίηθ ἸΧ.ΓΟΓΠῚ 
νου] 6 [αγ Ιοηραῦ τΠΔη [Παΐ συγγα ΠΤ Του ἃ: ἀϊνίπα {{Π|65 νγου]α θ6 
ΘχίθηβίνοΥ ἜἘχραπαθά, ρᾶγα1}16] ραϑϑαρος νου] Ὀ6 ἴῃ φγθαΐοι ΠΑΓΠΊΟΠΥ, 
Δη 4 ἃ τηϊνούβα Π]γ-οοη ΠΑῖθα ταχὺ νου] ἀοπλϊηαῖθ. ΘῈ Οἢ 5 ΠΊΡΙΥ ἰ5 ποῖ 
τῃε οᾶ56. 


Πα ῥΡγοθ θη ἃ5 508] ἰ5. ἃ ταχίτ- [04] ἰθὰρ ἴο ἃ σοποϊβίοη 
τοαϊρα Ὀγ ἃ σαύθ μι] οχαπηϊηδίίοη οἵ {Π6 δχίδηϊ ἀδῖα. ὙΝΉ116 βουρος αἸα 
ΘῆρΑϑα [ἴῃ νΔΓΟΙ.5 ργδοῖο 65 ΜΨΏΙΟΉ νου] ργοάποε ἃ “Ἰοηρογ᾽ τοχῖ, 580 ἢ 
ΟΟΟΌΓΓΘΑ ΟὨΪΥ Οἡ Δη ἱπάδροπάρθηϊ, ΒαρῃδΖαγά, δηα βρογδαϊο Ῥδ515. ϑ Οἢ 
ΠΊΪΠΟΓΙΓΥ 5004] Ἔχρδηβίοῃβ οδῃ γαδαν 6 αἰβοογπθα ἴῃ ΔΗΥ͂ ΟΥΙΟΔ] 
Δρραγαῖιι5 (αν ἀπιοηρ ΒυΖδητηθ- 6 Γὰ Ὁ] [Π65565) ΔΠ6 Γοα]οοῖοα οἡ [Π6 
Ἀα515 οἵ [Π61Γ ΠΉΪ ΠΟΥ ΒΌρροτῦ. δ Υθ 65 5 ΠΊΡΙΥ αἸ4 ποῖ βχρδῃά οὐ Παῖ- 
ΠΊΟΠΪΖΘ [6 τεχί 67] 214556, ἈΠ ΔΗΥ͂ ΡΓΙΠΟΙΡΙ6 οἵ ἱπτεγηδὶ ον ἄθησα νῃ]Οἢ 
ϑιρραβῖβ Δα 15 ἀθβρεηάθηΐϊ Προ ἴΠ6 σΟΠΊΓΑΓΥ ὈΘΟΟΠΊΘ5 561{-τουτοα ὈΥ 
τγδ 5 Πηϊ55ἰοπαὶ ονυϊάθηςο. 6 


ΤῊΘ σοηνοῦβδα ΡΠ ΠΟΙΡΙΘ -- [Πα [Π6 ἰοησοΥ τοδάϊηρσ 5Που]α μα ρτο- 
[εγγϑά -- ᾿ς Βα 8}}Υ το] θοῖθά. Α ἔονν ΠΊΔΥ ἄγρια [Ππ|5, 5 0 5 Α. Οὐ. ΟἸαγκ 
Δη4 Ο.-Β. ΑΠΊρμοῦχ, γῆο ἕλνογ πὸ γγεβίογη τγρο οἵ τοχι, 7 Βαϊ 5Ὲ ἢ πὸ 
ΤΊΟΓΘ οδη Ὀ6 ΔΡΡΙΙΘα πηθομδηὶοα! }Ύ το τΠ6 τοχῖ τΠΔῃ οδη 1Π6 “5Πουζεγ 
τοδάϊηρ," ἀδϑριῖθ ΔηΥ ἀρραζθηΐϊ ἰορίο οὐΓ᾽΄ ρ]διιϑ: ΠΥ ννῃ]οἢ τᾶν θα 
δα πορά. ϑ0 ἢ ἃ ΡΓΙΠΟΙΡΙ6 5 ΠΊΡΙΥ Ὑ}1}} ποῦ ὑγοσΚ ϑ ἸΏ] ἃ ΓΔ ἢ 5Π115510 08] 


65 Μαιίϑυς γΆΓΟΙΥ ΓΘ 6481: 5Πουτου γοδάίπρα ΓΠΔΥ 6 ἀπ|6 ἴο {Γδηβουριίομαὶ οὐγου οὐ 
ἱπτθητοηδὶ γοπιοναὶ οὗ ἃ ρεγοαίνϑα αἰ οα]τν. ϑοἢ 5Κονν τῃ6 οᾶ86 ἀπα πη ΠἰΠλ1Ζ6 ὙνΠδίονοῦ 
Ῥοπϑῆς ἀογῖνοβ ἔγοηι [Π6 ρτίποῖρια (ν ὨΪοἢ ἰ5 Ῥαβθα οὐ ἃ ιδϑιίπδθ]α ργθπγῖϑα οὗ οοητίπποα 
5004] Ἔχρδηβὶοη). 

οἱ ς 6 ἔογ Ἔχδῃηρίο, ΕΠΠοτι, “Ἄδοοπς ϑταάϊος᾽ 43: ἽΜΥ οννῃ οββογναιίοῃ ἰ5 τῃαΐ ἴῃ βθπογαὶ 
1τ ἰς τῃ6 ἰοηφου τοχῖ 1Παΐ ἰ5 ΟΥ̓ ΡΊΠΑ]." 

65 ΤῊΪς ἰ5 τῆς τατίοπαῖθ ἴῃ ΜειΖρού, 7όχι οΓ 6 ΝΤ, 200: “Καίρου {ὔγαη για α οβοῖοθ.. ... 
(νττῃ τῃς διτθηάδηϊ ροβ5 0 1Πτν Οὗ οπλϊττηρ τ[Π6 σοπαΐης γα] 6), γ105ΐ 5ογῖρος Ἰμοογρογαῖθα 
Ῥοῖ» τϑδάϊηρϑ ἰπ ἴῃ ποὺν σορυῪ ΠΟ ΠΟῪ ἡγε τγα βου πη ρ." ΘΌΟΘΠ ἃ οἰ Αἰ ΠΊ 5 ΠΊΡΙῪ ἰ5 ποῖ 
{γα (οὗ, ἢ. 25 δρονε). 

66 ΜριΖροῖ οἴτθη ἄρρϑᾶὶς τὸ ἀϑϑιιπηθα βογίθα] ργοο!ἐνίτίθ5 ἴῃ οΥάοΓ τὸ ἀἰβογθαῖς ἀπά δ! πη]- 
παῖο τπΠ6 ΒγυΖδητίηα γοδαϊηρ, γοῖ ΟΠΪΥ ἃ ΠΙΪ ΠΟΥ οἵἁ 50Ὑ]0 65 5Που]4 6 ἱπηρ|Ἰοαῖοα δῖ ΔηΥ σίνεη 
Ροίητ. ΟΕ. Μεΐζρου, 7οχίμαὶ ( οριριθηίανγ, Χχυ -ΧΧΥΠ ΔΠᾺ ἜΧΔΙΏρ] 65 50} ἃ5 Μι 1 :7-8; 4:10; 
5:22; 9:8; 11:15 Δη4 ρα55121. 

67 366 ΑἸΡοτῖ (. ΟἸαγκ, ΤΡο Ργίγιϊεο Τοχὶ οὕ ἐΡ6 (οΞροῖς «πὰ Αοἰς (Οχξοτά: ΟἸαγθπάοη, 
1914); Ιάδπι, Το [)θςεθηὶ οὐ Μαημηβογρὶς (Οχίοσγα: (αγθηάοη, 1918); Γέοη ναραπαν δηά 
ΟΒ τ βείδη- Βεγπαγά Ατππρμοῦχ, Π]ηἰγοαμοίοη ἴοὸ Νοτυ Τδείαηιομὶ Τοχίμαὶ ΟΥὙϊοῖςηι (( ἀτη- 
Ὀηαρο: {ηϊνογϑιτν Ρύαβ5, 1992). 


553 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ΡΓΟΥ ΤΥ 


[γατηθνγοσκ. ἘΌστΠου, [Ὁ Πᾶ5 ἃ 51Π}118Ὁ Ὀἷδ5 [ἀνοσίηρ [Π6 γνεβίθγη τοχί, }π|51 
ἃ5 ἴῃ “5Πογίου γθδα!ηρ᾽ ἴανοῖβ [ῃ6 ΑἸθχδηατγίδη τοχῖ. ΕἸ] πηθηῖβ ν Π]Οἢ 
το] θοῖ “ΠΟΥΠΊΔ]ἢ ΓΔ 51Π)15510η 4] σοηϑἰ ἀγα οη5 5Ποι]4 ποί Ὀ6 ονοῖ- 
τῇγοννῃ ΟΥΓ περαϊβα οἡ [Π6 Ὀ4515 οἵ ἃ Ὀυ1Π0-1η ὈΪα5 ὙΠ] ἃ ταχύ-οΥ 10 4] 
ΡΙΠΟΙΡΙΟ. 


Ργϊποῖρίος ὁ} Ἐχίογπαὶ Ευϊάθηοο 


ΤῊς ΒγυΖδητηθ- ΡΥ ΟΥ̓ πο ΠΟα ΙΟΟΚΚ5 αὖ Ὄβχΐθγηδὶ ον άθηςα 85 ἃ 
ΡῬΓΙΓΊΔΓΥ ΠΟΙ 5] ἀογδῦοη ὙΠ] ἃ ΤΓΔΠ51Π115510Π81- ΠΙδτοΥΙο] Γγαπηθνγοσκ. 
Πα ΚΕΥ 5516 ἰῇ ΔΠΥ ὉΠ Οἵ ναγίδίοη 15 Ποῖ ΠΊΕΓα ΠῸΠΊΡθατ, θὰ μον 
ΘΔΟἢ τοδάϊηρ ΠΊΑΥ ἤᾶνα διίϑδθεῃ δηὰ ἀθνείορθα ἰὴ ἴΠ6 οουτδϑε οἵ 
{ΓΔΏ 5 1551 0 ἴο γοθοῖ ννηδΐθνου χυδητταῖνα ΔΙ] σηπΊθηΐ5 Δηα τοχῖμα] 
ΘΙΟΌΡΙΠΡ5 Τρ ϊ οχίϑῦ. 1Ὸ [15 ΘΠ ἃ σαγοῖα] οοη5: ἀθγδίίοη δηα Δρρ!]]οα- 
το ΟἱὗἨ νδγίοιι5 δχίθγηδὶ ρυΙΠΟΙρΡ] 65 Πγδῖ 6 ΔρΡρΡΙΙδα ἴο βοῇ γεδαϊηρ 
ν ΗΠ ἃ νατίδπτι αηΐτ. “ὃ (ὐεγταίη οὗ τμ656 οτίτοιία ἀγὸ 5Βαγθά δπηοηρ νατί- 
Οἷ5 δοἰθοῖίο τῃηϑτ ποάοίοριθβ, θυ ποπη6 ἀδπηοηϑβίγαϊα ἃ οἰθαγ Παρὰ ἴο 
{ΓΔΏ 5111551 0 41- ΠΙ5ΓΟΓΙΟΔ] [δοῖου5 ἩΠΟΘΥ 5ΠΟἢ σγ516Π15. 


1. ΤΡο φμαμεϊγ οὔ ργοδογυθά ουϊάθηςο ἔοΥυ τ} τοχί οὔ 6 ΝΤ ργϑοϊμάος 
ςοἸ]θείηγαί οηγιοπάαίϊογ. ΤῊ Θ ΝΤ τοχῖ μὰς θθθῇ ρύθϑογνθα το Δη Ὄχίθηϊ [ΔΓ 
Ἐχοβαάϊηρ Πα οὗἩ ΔηΥ Οὔπεῖ Πδη- γα 5Π}1τ64 ΠΙΠταγαῦτγα Οὐ δητ αν. 
ἼΠιι5, [ῃ6 ΠΚ6ΠΠΠοοα τῃαΐ σοπ)θοΐαγαὶ οπηθηάδίοη τ ]ρηϊ γοϑίογα [Π6 
ΟΥΡΊΠΔΙ ΓΟΥΠῚ οὗ [Π6 τοχῖ 15 νιγῖπα ! ν η1]. ὙΝΏΙ6 οὐμογ οὐτο5 4ο ποῖ 
ΘΧοϊμ 6 οοη͵θοῖαγαὶ οπηθηἀδίοη ἃ5 ἃ ρΡΟβ5:1Πτν, σοη͵θοΐαγα 4065 ποῖ 
σδίη ἃ 56Γ1Οῖ15 ΓοΟ ΠΟ] ἴῃ σοΠ᾿οΙΠΠΡΟΓΔΙῪ ΡΓΑΧΙ5, ΠΟΥ 15 ΤΠΘΓΘ ΔΗΥ͂ ρΓ655- 
ἰπρ παρά ἔου 500}. (ὐοπηδοΐαγα ἀύριθϑ ἃ Πἰβτουίοα! ποίεε] γε ]υϊτίηρ δΠ 
ὈΠΡΑΓΔ[16Ι6 4 ὙΓΔΏ 5Π11551008] οατΑϑΊΓΟΡΙΘ ἴῃ νΠΙΟἢ αἰΐ Κηόννῃ ἡ ἸΏ 6 5565 
- ΠΊΔΠ Ι5οΓΙΡ, γογβίοηδὶ, δηα ρδίγίστῖο -- [4164 ἴο ρίδβϑαγνα [Π6 οὐ ρίηδὶ 
τοχῖ αἵ ἃ βίνε)  ροιϊηϊ. (ίνεη [6 συδητν οἵ ΝΤ δυίάθησθ, 580 ἢ ὈΘοοπΊ65 
ἀοιυθτΓα] ἴῃ τΠ6 εχίγεπηα, δη 6 1{ Οὐ Πουννῖ86 να] νου] 641} ᾿ητο 4 6510 
ΘΌΘΥγ νγοτά ξουπα ἴῃ δὴν δχίδηῖ ννἱτπ655..Ὁ 


68 (Ε τῆ8 βθνβὴ οάποηβ οἵ [οπμη ΝΥ Βυζροη, Τ)ε Τγαάίίοναι! Ἰὸχὶ ὁ το Ηοὶγ (οφρεῖς: 
νἱηάϊοαίοα ἀπα Ἐςιαρι!ςροα, εἀ. Ἑάνναγά ΜΙΠῈ (Τοπάοη: (δοῦρε ΒΕ6Ι] δηὰ ϑοη5, 1896) 
40-67. Εἶνε οἵ Βυγροπ’5 σαποηβ 464] ὑ ΓΠ οχίογηδὶ ονίάθπος (Απιχαίτν, ΝΌΤαΡ 6υ, ναγίοῖν, 
ἈΟΘΡθοιδὈΙ ΠΥ οὐ ὙΝτη65565, (ὐοητίηιτγ) δΔηα ἴννο ὙΠ ἰητογπαὶ ονίάθηος ((οοηϊοχὶ ἀπά 
“Ἰητογπαὶ (ὐοπϑίἀογδιοηδ," ὙΠΟ ἱποίπ 65 σγαπηπηδτίοαὶ πηαῖτοι8 ἀπ Ἰορίοαὶ σοπτίπιτγ). 
Βυτροπ’ 5 566 ῃ οδῃοῃ8 ΓαπΊαίη ν}14, ἀπ σαη 6 ἀρρ]16 4 ὙΠ Π1Π ἃ ὙΓδ ἢ 5Π115510Π8] Γγαπηθννουκ. 
Μοα!πορίίοη, πονγανοῖ, οἵ Βυγροπ᾿ 5 ΠΊΟΓΘ ΘΧΊΓΕΠΊΘ ρΟβἰ [ΟΠ 85 πηϑῖ 6 πιΔ46 Ὀαΐογα ΠΪ5 ΠΊΟΓα 
γί 016 ΡΎΙΠΟΙΡΙ 65 οδῃ Ὀ6 οἰ αΥῪ ἀἸδοογηθά. ΤΠ656 ποθ Πἰς οἴτθη δρυβῖνα γποίοτίο ἀπά 
Ῥοπηραβῖ, Πἰ5 ἄρρ68] το βρβουϊδτίνα {Πθο]ορίοδὶ ἀγριπηθηῖδ, Πα γαγίοιιβ ἔδοῖθδὶ ᾿πασσαγδοία 5 
ΠΟΥ ΚΠΟΝΝῊ ἴο οχίϑβί ἴῃ Π15 δοροιηΐ ΟὗἉ πηδηΠιιβουρῖ, νου ϑ1 014), ἀπ ραιγίδτίο ον! θηςα. 

ὁ ἃς 16:12 ἰπ ΠΒΘΉΝΑΖ ἰ5 ἃ πιοάογπ βοϊβοτίς ἐχοθρτίοη; 566 Μεΐζροι, 7Ζόχίμαὶ (οηι- 
ηιθηίαγγν ἴῃ ἰοο. ΤῊ ρεγοθαριίοη οἵ ἃ ροϑβϑ81016 ἢΙδτουίοδὶ ᾿παοσιυγαου Πᾶ5 ἰθα τΠ6 βαϊτοῦβ τὸ 
ΟΥογ ἃ σοη)δοῖαγαὶ βοϊατίοη, γοραγα 1655 οἵ ἀἰβϑθηῖ ἔτῸπὶ θοῖῃ ΜεῖζΖρου δηα Αἰαδπά. [)εβρίτα 
1ἰπιϊτε νεγβίοπαὶ βιρροτῖ (νρος, 5ῖαν, Ργονβηςδὶ, ΟἹ (σβυπιδη), ἔου 411 ργαοτίσδὶ ριγροβαϑ 
τῃ6 οοη͵δοῖαγα γοπηδίη8, ἰδοκίηρ Ούθοκ βαρροτῖ. Νοῖα παῖ γνεβίοοῖῖ ἀπα Ηοττ δαπηϊττθα π0 
σοπ)θοῖαγα ἰηῖο {Π61Γ δοῖμα] τοχῖ, [ΠουΡἢ {Ποὺ αἸ4 ΔΘ ΠΤ τηδηγν ΡΙασα5 νἤοτα ἃ “ῬΎΙΠη τῖνα 
ΘΥΓΟΓἢ νγὰ8 ΟἸαἰ πη6α τὸ Πᾶν σογγιρῖθα τΠ6 Μ8 τγδαϊτίοη. 

7 Ἐμίοτι, “Ἄδβοθης ϑταάίος, 43, βἴατοβ τπᾶτ δε πηδηπβουριβ ἀγο οὗ ἱπηροτγίδηςο ΡΓΙΠΊΔΓΠΥ 
85 Ὀθαγοῖ5 οἱ τοδαϊηρβ," δηα γ]65 ουὐ σοη]θοΐαγα οἡ [Π6 σγομηά τΠαῖ “1 15 ΠΠΠΚΟΙΥ τΠατ τΠ6 
ΟΥΡΊΠΑ] τοχῖ μᾶ5 Ποῖ 5 γνιν θα ΟΠ ΠοΓο ἴῃ Οὔτ ΚΠοννῃ ΠηδΠιιβοτρῖβ." 


554 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΥ ΟΎΥ 


2. Κοαάϊηρς τοῖο ἀρρϑαν φρογααϊοαίγ τοιηρῖη ἐγαηϑηηειοηαί Ρ15- 
ἰΟΥ̓Υ αΑΥ̓́Θ Ξηϑδρθοί. Αϑϑυαπηηρ [ῃ6 φϑῆθγαὶ ΠΟΙΠΊΔΙΠΥ ΟΥἱἨ πηδηιιδοῦρῖ 
{ΓΔΠ5ΠῚ15510η, [Π6 ΟΥΡΊΠΑ] ταχύ 5Πο0114 ἰθανα ἃ βρη! Ποδηΐ ᾿ΠΊΡΙΙ ΠΗ ΟΥ̓ΕΓ 
τῃς6 ταῆρα οἵ {ΓΔη5Πη1551 ΟΠ] Πίδῖογυ. ΟΡ ΠΊΑΠΠ1γ, Δῃ οτίρίηδὶ γοδαϊηρ 
5Π014 ἀεδπηοηϑβίγαῖα ἃ ΘΟΠ ΓΙ ΠΠΠΥ ΟἵἩ ρεγραιπδίοη ἔχοι [Π6 Δατοργαρἢ 
το [πε ᾿πνβητίοη οἵ ργϊητίηρ. Ἀδδάϊηρς ΏΙΟΙ Πὶ [15 οΥτοτοη Πᾶνα Δῃ 
1Π1{14] ργθδιπηρῦννο δα ητοΙτΥ τΠἴ σαηηοῖ 6451}}0Υ θ6 ονογταγηθά. (ὑογ- 
ταὶ σοΓΟ ]ΑΓ165 ΓΟΠ]ΟΥν: 


ἃ. Α γοαάϊηρ ῥργοοουυθα 15 ομἶγ ἃ οπρίθ Μ5, Ὁθυςῖο ΟΥ̓ [πΈΡΟΥ 1ς 51.5- 
Ρεοῖ. Α5 ἢ σοη]θοΐαγο, 10 ΓΟ ΠΊΔ1 5 ΓΔΠ 5155] ΟΠ Δ ΠΥ ὉΠΠΚΟΙΥ τΠαΐ 1] 
Μ55, γεγβϑίοηϑβ, Δη4 [ΔΊ Π 6 Γ5 5δᾶνῈ Οἠ6 5Ποι14 Πᾶνα βγαγεα ἔγοπη [Π6 οΥἸρῚ- 
Π4] τεδάϊηρ. ἔνεη 1 50ΠΊ6 Ὑγ]1Π6 5565 ΔΓ σοηϑἀεγεα “Ῥεϑι ψΙΠΙη ἃ 
σἴνεη ροσγτίοη οἵ τεχῦ, [Ὁ Γα πη! η5 ὉΠΠΚΕΙΝ τΠαῦ ΔΗΥ 500 νν]1Π655 δϊαηά- 
ἴῃ δίοηβ νγοι]Ἱά πᾶνε ργθϑογνεα [Π6 ΟΥρΡΙηΑ] τοχῖ ἀραϊηϑί 411] οὐ αὺ 
Ὑ]Ώ65565. 580 ἴοΟ [Π6 ΠΕΧῖ ΘΟΓΟΙ]ΑΓΥ: 


Ὁ. Κοαάϊγρς ργοϑογυθα 10 α ςγγιαίΐ ργοι Οἵ τοϊί 5565 αγὸ ςηβροεῖ. [πι5ῖ 
ἃ5 ὙΠ δἰηρ]α ταϑυπηΟηΥ, Γαδ ηρ5 ρΓΘδογν α ἴῃ Ὀυϊ ὕνγο Ὁ] ΓΠ65565 ΔΓΕ 
ὉΠΙΙΚΕΙΥ το πᾶνε ργαβεγνεα [6 οΥρίηδὶ γεδάϊηρ ἀραϊηϑβί 411 γεπηδίπηρ 
16 5{ΠΠΊΟηγ. 115 ΡΓΙΠΟΙΡΙΘ οαῃ Ὀ6 οχίθηαθα ἴο οἴΠΟῚ 5Π18}} φγοιρϑ, 
ὙΠΘΙΠΟΙ [γα 6 Οὐ ἴουγ Μ55, ΟἵΓ δυὐβῆ ΠΊΟΓΘ, 80 ἰοῆρ ἃ5 510 φίοιρϑ 
ΓΟΙηΔΙη 51Π|416Γ 1ΠΔη ἃ ἰἌγροῦ τοχίγρα (ΟΠ ἰ5 τΓοαῖθα ἀπο γΓ ΟΥΠΟΓ 
ῬΙΓΏΟΙΡΙ65). ΘΌ ΟΠ οδ565 ΓΟ θοῦ ΟἿἹῪ 5ρούδαϊο οὐ [Ππη1τ6 6 {ΓΔ 5 Π115510}. 


3. γαγῖθῖν οὗ ΤοΞΕΡἸΟΉ 15 ᾿1οΓ)ἶγ γοραγαοα. Ἴ 15 ΡΥ ΠΟΙΡΙ6 δά ἀγθς5 565 
ἴννο δύθαϑβ, Πϑι 6 ΓΓ δα ΠοΙθηΐ ἴο δῖα ]Π5} τΠ6 τοχῖ, θαΐϊ οἰτ ποῦ οὐ νΒΙΟἢ 
Ἰεπ 5 ξιρροτῖ ἴο ἃ ρίνβ τ οδαϊηρ. 


ἃ. Α γοαάϊηρ σμρρογίοα ἤγ ϑαγΙοις δθγςῖορς απ [ας θη ο" δίγαῖος 
4 τοϊάογ υαγοῖν οὗ ΞΉροΥ! ἐβαῃ « γοαάϊηρ ἰαείρίτρ σε. ΤῊ φγθαῖου [6 
γΑΓΙΕΙΥ οἵ ξπρροτῖ, [Π6 πηογα νγεῖρῃτϊ [5 θη ἴο ἃ γοδάϊηρ. Ἡόννανει, 1 ἃ 
τοδάϊηρ ρΟ5565565 ογῖγ γΘΥ5Ί 4] ΟΥ̓ ρα τ 5το σιρροτῖῖ ψιτΠουτ θείην ον!- 
ἀδηοθά ἴῃ πε Ούεεῖκ πηδηϊβοσιρῖ Ὀγδα!τοη, 5 ΟΠ ἃ γοδαϊηρ 5 ΘΘοοηδγν. 
Ἰςο]αϊῖβα ρδίγιϑδτιο ΟὐΓ νεβί ΟΠ] [65 Ὁ ΠΠΟΙΥ 15 Ποῖ 50 ΠοΙΘηΐ το να ΠΓΠ 
τῆς τοδάϊηρ πηοϑβῖ 5[ΓΟΏΡΙΥ σι ρρογίθα δηοηρ [Π6 Οὐδεὶς Μ5 Ρᾶ56. 


Ὀ. Απιοηρ Ούθεκ Μϑ85, α γεαάϊηρ οἰγαγοα ἀητοηρ ΟΠ οΥηρ ἐοχίγΡ65 15 
ὕΊΟΥΘ εἰγοηρίν σρρογίοα {ἴγαη ἐραΐ «το» ᾿ς ἰοςαἰ!Ζοα [0 α ς1;ρί6 ἐοΧ 6 ΟΥ̓ 
 αρηῖίν ργοηρ. [)᾽νουβιν οἱ σα ρροτί [οὐ ἃ γθδαϊηρ 15 [ᾺΓ βιγοηροῦ [ῃΔη [Π6 
τα ΠΠΟΩΥ Οὗ ΔΠῪ 5ἰπρῖθ πηδηπβοῦίρι ΟΥ̓ 5Π14}} σγοὰρ οὐ Μ55..} Ονεῖ- 
Ιοοκβα ὈΥ͂ πηδην ἰ5 ἴπ6 ἴδοϊ τῃαῖ τΠ6 ΒγυζΖαητίηςθ ἸδχυςογΠῚ 15 [Π6 πηοϑβῖ 


Το 1. Ηδτγοιά Οτβθηϊθο, ]πἰγοάμοηοη το Νου Ἰδείαγιοηὶ Τοχίμαὶ ΟΥϊε εἴδη (Οταπα 
Ἀαρία5: Εογάπηδηβ, 1964) 115-116: “1 ἃ γοδαΐηρ μᾶ5 τπ6 βδῃρροτί οἵ σοοα ν]ῖπ65868 Οἵ 86ν- 
ΕΓᾺ] τοχί-ἴγρα5 ἰτ 15 ΠΊΟΥΘ ργΌΡ4 016 τΠπᾶΐ τς τοδαϊηρ δηϊθάδϊας [Π6 τίϑδε οἵ τΠ6 ἰοοδὶ τοχῖβ 
ἰηβῖθδα οἵ Βανίηρ οτὶρίπαϊθά ἰὴ οἠς οἱ τΠ6 ἰοοδὶ τοχῖβ." ὙΝΙΪη τῃ6 ργαδεηῦ τπθούγ, τΠ 6 
ΒγζΖαητίης Τδχιξουπη 15 σοηϑ! ἀογθα ἃ5 1Πᾶΐ ἔγοπὶ ὙΠ] ΟΠ 41} [Π6 ΠΊΪΠΟΥΓ ΘΓΟῸΡ5. ὉΠ ΠΊΔῖοΙν 
ἀεογῖνεβα, γεῖ σγεθη !δθ᾽ 5 ργΙΠΟΙρ 6 5111] ἀρρ] 65 νυ ἢ Θα84] νίσοῦ θη να! πδτίηρ Ἔχίογπαὶ 5ὰρ- 
Ροτῖ. 


555 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠη6 (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


[γεαπιθηΐῖ απ ΠΟΙΑΙῪ ΟἱἨ 50 ῇ αἴνεγθα βιρροτῖῖ: [Π6γ6 γα [ΔΓ ΠΊΟΓΕ 
Ιῃη5ῖδῆσοθα γῃογαίη δὴ ΑἸθχαπατδη- ΒυΖδηῖηθ οὐ ὑνεδῖοση- ΒυΖδητηθ 
ΔΙ σητηθηΐ οχίϑῖς [ΠΔη δὴ ΔΙθχδηαγδη-  δϑίθγη Δ]! ρηπηθηΐῖ νΠογθίη [6 
Βυζδητίηῃε οἰᾶπάς ὙΠΟ αρατί. [πάρεὰ, ψεῖε. 1] 
ΑΙοχαπατδη- ΒυΖαηῖτίηθ οὐ ὑνεϑῖογη- ΒυΖαητίηθ γοδάϊηρς ἴῃ τῃ6 Μϑ55, 
[αῖμοῖβ, ἂηα νείϑίοηβ σοηϑβίογεα 45. ΡΓΙΠΊΔΓΠΥ Γαργαδθητηρ [Π6 
ΒγζΖαητίηθ Ἰοχιίζογμ (ἢ δοοογα ἢ τΠ6 ργαβθηΐ Πυροῖἢ 6515), αἰΐ νγιῖ- 
Π65565 νΟΙ]α ἀρρϑαΐ ἴα πλογα “ΒυζΖαητίηθ᾽ τῃΔη Ὁ. πιεῖ πος νῃ]οἢ 
ΘΧΟΙΠ 46 5π ἢ οο-ΔΠΡη πη Θηῖβ ἔτοτῇ σοηβ  ἀογατίοη 5 ΒΥ Ζδητη6. ΘΡ ΘΟ ΠΟ 
ταχυῦυρα ΔρηΠΊΘηῖ5 ἴῃ ΟἸΓΠΘΙΓ οᾶ86 ΠαῖυγΑ ΠΥ Γαπηδίη αἀἰστηοῖ οἡ τΠ6 
Βα5ἷ5 οἵ φυδητίτατίνε δη αἰ γ 815... 


4.  ογουου ροϑςῖρίο, 1})6 γάτο πη οΥ οΓ Μ.155 ςβομία Ῥ6 1πτοἰΠρσοηεἰν 
γεάμορά. “ΓἙσδῃθαορίοδὶ πεῖ οα ἢ 15 δοσαρῖθα ΘΟ οΓ 50} οδη θα 
ΠΙΓΠΉΪΥ 6 α}15 64. “ἘΔΠΠΥ" σγοιρ5 5Ό0ἢ 85 [1 δηα 195 ῃανε Ιοῃρ θεεη 
οἰϊε ππάογ ΟΠ6 516]Π|, ἀη4 ἃ ἴδνν Μ55 ᾶἃγα Κπονῇ σορίεβ οἱ βδυ 6 Γ 
Εχίδηϊ ὙΠ 65565. [ἢ ΠΊΔΠΥ ΟἾΠΘΓ οᾶ565 ἃ ΟΪο56 φεηδαίορίοδὶ ΟΠ ΘΟΙΙΟη 
οδῃ Ὁ 65:40 1564 Δηά τΠτ|5 ΠΊΘΓΕ ΠυΠ 6Γ5 οδη Ὀ6 Γεάπορά [η ἃ ΡΙΌΡΕΓ 
τη πού. Αἴ {{Π165 ἃ ῬΙΟῸΡ οἱ Μ55 οδῇ 6 5Πουνῃ ἴο 516Π| ἔγο πῃ ἃ 51η9]6 
5006 ὙΠ ΟΠΘ ΘΧχοπρ ΑΓ (6... [Π6 εἰρῃϊ Μ55 σοριϑα Ὀγ σσεοῦρε Ησοι- 
Τ]ΟΠΥΠΊι15 ΟΥ̓ΤΠ6 5ανθη οορΙοα Ὀγ Τπεοάογο Ηρ οροίγτ65); ΟΥΠοΓ Μ55 
5[6Π1 [ΤῸΠῚ ἃ 51η95]6 γεοθηβίοη (6.5. [ῃ6 οἱ. 124 Μ85 οἵ Τπθορην]δοι᾿ 


72 ΤΗΙς οδίθροσυ ἀοθβ ποῖ ἱποίιάθ παῖ Ὑγοβίοοῖι ἀπά Ἡροῦς τογπιθά “αἰβεϊποιίνο᾽ 
ΒγυζΖαητίηδ γθααίπρ5, ἰ. 6. [Π056 ΠΟΙΥ ππαττοβῖθα ὈῪ Δηγ ἀπτθ- ΝΊοθπθ ἘδίΠου, νουβίοη, Οὐ Μ5. 
ΝΠ ΗἩοττ᾽ 5 ἀθΠηϊτίοη ννὰβ Πανγεα Ὀγ ργεδιρροβίηρ ἃ ἔογπηαὶ ΑὉ 350 ΒυΖδητίης γον βίοη, ἰζ 
Τα ΠΊαἰΠ5 ἃ ΓΕΑΘΟΠΔΌ]6 οτἰτουίοη ἔοσ ἰ4θπτγιηρ Οὐ Πουνγ56 ἀπαϊτοϑῖθα ΒγυΖαητίπα γοδαϊηρβ ἴῃ 
τῃ6 ργθ- ἔοαστῃ σαπτατυ εγὰ. ΤΠ6 ΘΑΥΪΎ ραρυτὶ Πᾶνα ταπηονεα 50ΠΊ6 ργον  ουι5]ν “αἸδτποτίνο 
τοδαϊηρβ ἔγοπὴ [15 5Π18}} σαϊθρογυ; 866 Ηαυίυ Α. ϑῖτιγζ, 7)36 ΒγΖαμίίηο Τοόχί- 76 «πᾶ Νετυ 
7δοιαηιθηὶ Τόχίμαὶ ΟΥὙΙοῖςηι (ΝΘ ἤν 116: ΤΗομηας Νείβοη, 1984) 55-69, 145-208. δτυ12Ζ Πᾶ5 
θη πη βἰ πτουργοῖθα ὈῪ 50Π16 δάνεγϑβα οὐτοβ; Πονγανοῦ, [Π6 σοηπτοχῖμαὶ ἀθ ἢ πΙτοη (6415 ΟὨΪΥ 
ὙΠ τῆς βἴαῖι5 οὗ τΠ6 δνίάδησε ἐμ Πους ἀάγ, ἀπὰ τῃ6 πιοάδθγῃ ραργίιϑ αἀἰδοονογίθς ἱπάθρα 
μανα ἀἰβργονθη Ηουτ᾽ 5 οἰδὶπη5 ταῦ πὸ “αἰξτποτίνο" ΒυΖαητίπα γοδαϊηρ σου] Πᾶνα εχ βτθα 
θεΐοτε ΑὉ 350. πα 5Π0014 γϑοοηβίογ ΔΠΥ γοπιαϊπίηρ οἰαἰ πη ἰπ τῃ6 ΠΡ ϊ Οἱ ροβ5:0]6 ξαϊαγα 
αἰξοονεγίββ. 

75 ΟΕ Ῥλντοι! Ὁ. Ηδηπδῃ, ΤΡο Τοχὶ οΓ 1 (ογίμερίαρις ἴηι 6 ϑγγϊείγιρς ΟΡ ΟΥΐρον, Τῆς ον 
Τεβταπηθηῖ ἴῃ τΠ6 Οτθοκ Βδῖμογβ: Τεχῖβ ἃπα Απαῖγβαβ 4, εα. Βαττ 1). ἘΒγπηδη (Ατίδητα: 56 Π0]- 
15 Ρύοβ55, 1997) 269, 271-272. Ἡδηπδῇ οἰ θαυν 5σῆοννς (1Δ0]6ς5 1 δηα 11) τῃαϊ (45 Ἔβχρεοϊβα) 
“Οτροπ᾿β τοχῖ 15. πογοιιρηγ ΑἸοχαπαγίδη᾽ ἰπ {πᾶΐ δρίβι]α (ἀνογασα τά. 7770). Ὑεῖ ἤθη 
ΒυζΖαητίπο- ΑἸοχαπάτίδη δἰ ρηπηθηῖθ ἃ τα Κοη ἱπῖο σοποίἀογατίοη, Οτίρθη ἰ5. σα. 6070 
ΒυζΖδητίπο -- δηα τῃϊδ5 ἴῃ ἃ βδἰτιδτίοη Ποῦ τπ6 ΑἸοχαηάτγίδη Μ85 δὲ Β Ο γα τῃεπΊβεῖνεβ ΟΠΪΥ 
οα. 5170. ΒγΖαητίπε (ἸΔ0165 ΠΙ-Ν 273-4). ΟΕ Βυγροπ’ 5. ρδύδ 116] οἰαίπὶ τεραγαίηρ [Π6 δαυν 
Ἑδιποῖς (Βυΐροη, 1γααϊίοηαὶ Τδχί, 101): “ΤΗΘ τοϑυπηοην τπογοΐογο οὗ τΠ6 ΕδυῪ δία 15 
ΘΠΊΡΠΔτΙσΑΠγ. .. ἴῃ ἕανουγ οἵ τΠ6 Ἰγδαϊτίοπαὶ Τοχῖ, θείη δθοῦς 3:2." ΤΟ πιαῖτου ἰ5 πο τῃδῖ 
Βυγροπ’ 5. ραιγίβτς δα! τοη 5. νγοῦα ἀπογίτοα!; ΗδηπΑΠ’ 5 ἀδῖα ἀγα ρἰαίπ: Οτίρθη, τῃ6 πιοβῖ 
“ΑἸεχαηατίδη" ραιγίϑτίο νυγίτου, ἄοος το 3:2 (ωα. 6079) «ὐἹὲ}} τῃς6 ΒυζΖαητίηθ Ἰδχιξογπι ἴῃ 
1 ον. Νοὸ οπα 5Πο014 "6 βιγρυβθα νγοῦα τπαΐ ργοροτγτίοῃ ἴο ἱπούθαδα διηοηρ ΟΠ ῦ ΒδτΠοΓ8 ἰπ 
τηοάσγῃ οὐ] βαϊτοη5. ΤῊ]5 τγρα οἵ ΒυζΖδητίηα 4] ΠΊθηῖ Ὑ}1} ΟΠ Ὀ6 566η, πονγενοσ, 
Ραϊγίβτίο τοχίμδ] βία ἴ65 ἀρ ΑΥ ΠΕΙΓ 5ταυ5τιο5 ἴῃ ἃ ΠΊΔΠΠΘΓ ΡΑΓΆ16] το {παῖ οἵ ΗἩδππδῃ. Ηδη- 
ΠΔΠ᾽ 5 ργοβδθηϊδίίοη ἰ5 Παννοά, πονγονοῖ, ὈῪ ἃ σοίϊαίη οἰγου]υὙ Ῥαβθα ἀροη δη 4 ῥγ]ΟΥΪ 


ἀδϑυτηρτίοη: “ΟτΥροη’ 5 γοατίνοῖν Πίσῃ (6270) ἀργεεπιθηῖῦ ΜΙ [τΠ6] ΒγΖαητίηθ.. .. ΓΘ501{5] 
ἔγοπὶ ΑἸοχαηατίδη ἀπ ΒυΖαητίηθ νν τη 6 5565 5ῃαγίηρ [Π6 54Π16 Γεδαϊηρ... .. Τῆς ΒυζΖδητίης 
ταχῦ ννὰβ οοπϑίγμοίθα βῸ71 α Ἠμεχίμγο οἵ ΑἸοχαηστγίδη γοδαάϊηρϑ δΔηα οἴου οἰθπηθηῖβ.. .. [ΤΠ 656 


ΓΕΘ ῈΠ15 ΔΓΕ] 725 τὐ]αΐ τοῦ Ἑ“βομία Ἔχρϑοὶ 1Ε ἰὶ ἰ5 ἴῃ [αοῖ ἃ ἰαίϑυ τοχῖ ὑνῃ] ἢ 4γ056 ἀμγίηρ {})6 [Ομ 
οσθηαγγ" (Ηδηπδῃ, 292, οπηραβ:5 Δ 466). 


556 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῈ (δβε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ΡΩΎΥ 


σΟΠΊΠΠΘηΑΙΥ Οἡ [οἤη, ὙγΏΙΟΠ ΟΙΓΟΓ 50. {π||6 ἔγοπὶ ομα ἃποῖπου {παῖ 
ὙΠΘοΟρΡΠν ]δοῖ 5 Τομαπηΐηθ ἀγοΠοῖυρα γΘδα ΠΥ σαη 6 τεοοηβίτιοῖϑα). 
ΘΌΟΙ ΠυΠΊΘΓΙΟΔ] Γοποῦ]Οη5 Γοδῦογο [Π6 5ουτοο τοχῖ οἵ [Π6 ἀδϑοθηάδηϊβ 
Δηα ργονϑηῖΐῖ ἃ ΠῚΠΠΠρΡ]]Ισδτοη οἵ τοῖδ]5 ἴῸσ ἴΠ6 5ᾶκα οἱ ΠΊΘγΘ ΠΕΓΊΒΘΓ, 
ΘΌΟἢ 4150 ἱποῖπάθς σγουρίηρ [Π6 νατίοιι5 ΒυΖδητηθ σα ΥΡα5 (Κ΄ Κ᾽ Κ' 
Κ' εἴς.) δοσογάϊηρ το τπεῖγ μυροϊῃθιῖοαὶ ἀγοπεῖγρεϑ; [Π656 τῇ βη ῬεοοπΊα 
51 Π616 ββεοοπάδγυ-ἰθνε] σοῦγοοϑ ν τίη τῃ6 ΒγυΖαπιίπο Τεχτέογπι. Τῆς Κ΄ 
Βα ΥΡΘ [πῃ ραγίου δῦ 15 Κπόννῃ ἴο Ὀδ6 ἰαῖα δΔηα βϑοοηάαδγν, μανίησ θθθῃ 
Ρτοάπορά ουΐ οἵ τῃε Κ΄ τγρε ψ τῇ ἸδουοπαγῪ ἀπά Πταγρίοαὶ ᾿ητογοβῖς ἴῃ 
τη. 16 Μ55 οἱ τῃα΄ σι ΥΡ6 ΓΕΘ Π10]6 βδοῇ οὐμοῦ [αγ τηοτα τἤδη [ΠΟΥ 
ἀο τῇε ἀοπηίπαηι Κ΄ τγρε. νἤεη γεσορηίζαθ!ε σεπεαίορίοαὶ τἰε5 οἂη δῈ 
Θϑτ Ὁ Π15Π644, Μ55 σαη θ6 φγοιρεα πη66Γ {ΠΕ61Γ γεοοηβίγιοϊβα Δγοπεῖγρα 
ΔΠη 4 τοαπορά ἴο ἃ σΟΠΊΠΊΟΠ 519]11Π|, ΠΟΘΙ η ΠΌΠΟΙ ΟΔΓΓΙΘ5 ΠΟ ΠΊΟΓΘ 
γνεῖρῆτ τΠΔη [15 ἀγοΠοῖγρα. 


ὙΥΠδῖ ἰ5 ποὶ Ἰθριτπηᾶῖθ 15 το ἔογοα [Π6 φεηθαίορίοδὶ πηθ Ποῦ τὸ 40 
ΠΊΟΓΘ 1Π84η ἰἴ οδῃ, Δη4 ἴο ἱπΠΊροβε ἃ βεηθδίορυ ΏΪΟΙ {τααῖς Δη ΘηΓΓΕ 
ΤΟΧΕΥΡΘ 88 ἃ 51η616 νγ[Π 655. 1,655 ἰΘρ!]Πηδῖθ 15 ἴο οΟΪ41Π| ἃ σίνϑη [οχίγρα 
ΟΥ ΤΕΟΧΕΥΡΟ5 ἃ5 ἴΠ6 δϑϑπηθα ραγεηϊ(5) οἱ οἴπεῦ τοχίῖγρεβ τ Πουῖ 
ἀοηηοηϑίγα 6. ΓΔ 5ΠΊ15510η8] ονϊάθησθ. ϑιιο ἢ νγὰβ [Π6 δϑϑθῆοθ οἵ 
γγεβῖοοῖ δηά ΗἩροτῖς Πυροιμοίοδὶ ςἰθπηπηα δἀηα ϑασθαμπθηΐ οἰ αἰ ΠῚ5 
τηδά6 ΜΠ τΠ6 5016 ᾿ητοηΐ οἵἉ ἀἸδογθαϊηρ τ[ῃ6 ΒυΖαητίης Ἰδχίΐζοττη. Οἢ 
τῃ6 Ὀαβὶ5 οἵ {τη 5 1155] 04] σοηϑιἀθγδίίοηβ, [Π6 ΒυΖδητΠθ-ῬΎΟΥΓΥ 
Βυροῖπαβ15 νγοι]ά οἷαί τΠαΐ [Π6 ΟΥΡΊ ΠΑ] ΓογΠΊ οἵ 1Π6 ΝΤ ταχῦ νου] θῈ 
ΤΊΟΓΘ {ΠΕ ῚῪ ἴο πιδηϊθϑι 1561 ΜΠ] ννῃδΐθνου τοχίῦγρα πηῖρῃῖ Ὀ6 ονοῖ- 
ὙΠ ΘΙ] ΠΡῚ]Υ δἰτεσῖθα ΙΓ Π]η τῃ6 πηαπιβοτρῖ τγαα!τοη, το [Π6 Ἔχο  ϑίοη 
οὗ 811 οὔοῦβ. δύσῃ ἀρρϑαὶς ἴο “ΠουπΊδ ν,᾽ Δηα 15 [ΔΓ ΠΊΟΓΘ Ρ]Διι5 1016 
1Π8ῃ ἃ ρίβοθπηθαὶ βοϊθοῖίο γααβϑ  ]αρα οἵ ἃ Πυρούπειῖοαὶ “οΥρίηΑ] ἢ 
ΨΏΙΟΏ πᾶς πο ταριαβθηΐαῖίναε ἈΠΊΟηΡ ἴπΠ6 εχίδηϊ νγ[Πη65565. 116 
ταχιῖγρα ]οἢ οἡ [Π6 Ὀ4515 οἵ {ΓΔ Π5Π|15510Π4] [δοΐουβ νγο ]Ἃ ἀρρθαγ τὸ 
ΡΟ55655 ἴΠ6 βιτοηρδβῖ οἰαἱπΊ τὸ γα θοῦ [Π6 οΥρΡΊηΔ] ταχὺ οδῃ 6 τογπηθά 
τῃ6 “Ἰοχυςουπ" [ΓΟ ϑνΏἸΟἢ 411 ΟΠ Υ τοχτῦγραβ Δηα σα γρ65 Πθοθβϑαῦ- 
Πν ἀετῖνο. Τῆς ργθβδθηΐῖ [ΠΘΟΥῪ δ58ογῖβ [Παὺ τῃ6 ΒγΖαητίηθ θ6ϑῖ [{ΠΠΠ]|ς 
τῃ1ς5 ἀθηηδηά, τππ|5 [Π6 ἀδϑἰρηδίίοη “ΒυΖαητηθ Ἰδχιςογη,." ΑΙ] οοτηρεῖ- 
ἴῃηφ [ΟΥΠῚ5 οἵ [Π6 τοχί γοῆθοι “τεχιῖγραβ, “βυθῖγραβ,, οὐ “ἸΔΠΊΠ165," 
βαοῇ οἵ ψγΏΙοη ἀδνεϊορεα τγΓδη5 1551 ΟΠ} οὐδ Οἵὁ Ὼ τῃαῖ οΟΥΡΙηΑ] 
δχιίουμ. 


5. Μαημ5ΟΥίς5 9111 πο ἰοὸ ἤ6 «οοἱρ᾽οα «πα ποῖ ἠτογοῖν σομηΐθα. 
ἼΠΕ ρτεοβάϊηρ ΡΥ ΠΟΙΡΙῈ εποοπηρα5564 [Π6 ᾿πΠτ6]Πρϑηῦ γοάποιίοη οἵ ννῖῖ- 
Π65565 Ρα566 ρου ρόνϑη σοηθδί ρίοαὶ [165. οῖ αἰΪ Μ55 511] πϑϑᾶά το Ὀ6 
οδτοσΟΥΓΖΘΟά γοραγαίηρ {Π6 11 τοχίτ- Υ [104] να]α6 ἀπα “νγεῖσῃῖ." Α Ὀαβίο 
οομηροηρηῖ οἵ “νει ρ τ᾽ ἰ5 τῃ6 τγδηβουρυοηδὶ γα Δ Ὀ1Π1τν οἵ ἃ Μ5. Α ἰαῖοσ 
Μϑ ΠΊΑΥ ΡΓΘΒΘΓνΘ Δῃ ΘΥ Π6Γ ΓΟΥΠῚ οἱ τοχῖ; ἃ νν6]]-οορΙ αὶ Μ5 ΠΊΔΥ ρΎθβοῦνα 
Δ} ΠΊΘΟΥΣ [ΟΥΠῚ οἵ τοχῖ; ἃ ροου]υ-οορ᾽οα Μ5 ΠΊΔΥ ρΓΘβονα Δη οἴου 56 
ΒΌΡΘΓΙΙΟΥΙ [ΟΥΠῚ οἵ τοχῖ. 16 αἰδοῖ ΠΡΟ {ΓΑ 5ΠΊ15510η οδιι56α ὈΥ ἰΠ61- 
γί άπ41] 50] ρῥγδοῖίοα πθοά τὸ θὲ ἴακβη ἰπῖο οοῃϑίἀθγαϊίοη θη 


557 


Αρρεοπαῖχσ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟσΥ 


5519 η1ηρ ἃ ρΑΓΓΙΟΪΑΓ νει ρητ" ἴο ἃ ρίνβη Μ5 δῖ ΔΠΥ ροϊηΐ οἵ ναγϊδίίοη. 
ἼΠπ5, ἃ ἀετογπη πατοη οἵὗἩ ᾿παϊνί τι] 5ουΡ4] Παθ115 ὈΕοΟΠΊ65 οἵ ργΠΊ6 
ἱπηρογΐδηοθ. ἃ Μ5 ψῇοβθ 5οδρ6 Πδά ἃ ρεποῃδηΐῖ [ογ Παρ] ορύαρῃν οὐ 
οἤδηραβ ἴῃ οΓά ΟΥάοΓ ΨΜΜ θῈ οἵ [655 5'ρῃιποαποα ἤθη να πδτηρ ναγ]- 
δΔῃῖ τοδαϊηρα ὙΏΙΟΙ ΡᾶΓΆ4116] τΠο56 ἴγρα5 οἵ οὐγοῖ. ἃ δορε ῃοβα 
ΡΓΟΌΙ6ΠῚ5 ἰηνοϊν θα αἰ ΟρΥΑΡΗΥ ΟΥ̓ [Γοαθηΐ 5 5 ΠΙΟΠ 5 Οἱ 5Υ ΠΟΠΥΠῚ5 
Ψ11 ὈῈ οὗ [655 νγεῖρῃϊ τεραγάϊηρ γεδάϊηρϑς γα Πθοτίηρ [Π056 ἴγρ65 οἵ ναγία- 
τίοη. 1Πε βἴπαν οἵ 5ογθα] ΠαΙῖ5 οἵ ἱπαϊνι ἀπ] Μ55 Πᾶ5 ποῖ ἴδ Κβη ρίασαε 
Οἡ ἃ ΨΙἋ46 5016, ἀδϑρίτα [Π6 οἰτ- γραῖα οἰαίπι [παῖ ἍἽννειρητ" ρύονδῃ]ς 
ΟΥ̓ΘΓ ΠΊΘΓΘ “ΠΌΠΟΙ (Οη6 ϑιιδρθοῖβ [Π6 οἰορδῃ 15 1564 ΠΊΟΓΕ ἃ5 ἃ 
οδίσῃ-ΡΉΓα56 ἴο αἸβούθα τ [Π6 ΒΥΖδητη6 ΠῸΠΊΘΓΙΟΔΙ ΠῚΔ] ΟΥΤΥ γαῖ ογ [ΠΔη 
85 ἃ 08] [οΥ 6514 15Π1πηρ Οἡ 5014 σγοιηαϑ [Π6 {πὸ τοχί- 04] “νγειρητ᾽ 
οὗ ᾿παϊνίάτια] Μ55). ΜΈ πλοῦ πθοάς το θ6 ἀοῃδ ἴῃ [Πϊ5 γεραγά, βῖποβ 
1Π6 βδἴπαϊθς νΏ]Οἢ 50 [4Γ ἤᾶγε ἀρρϑαγθα αν ΟἿΪΥ ϑβογαϊοῃϑα τῃ6 
βατγίαοο. 1} ΑἩ οναϊπατίοη οἔ ἱπαϊνί ἀτπια] 5ογἼ0 41 ματς χοῦ] 41Π1ονν ἃ Ρεῖ- 
ταῦ ρεγοθρτίοη οἵ [Π6 βἰρῃϊῇοδησα οἵ ᾿π αν! 44] Μ55 845 [Π6Υ βΠρΡουΐ ΟΥ 
ΟΡΡΟΒ6 φίνϑη ναγδηΐῖβ. 


6. 11 ἴς Ἰφιρογίαηϊ ἰο ςθεῖς οἱ γοαάϊηρς τοῦ ἀδηηηοηςίγαρίο απιφμτίγ. 
ὙΝΉΠΕ τῃς6 ἀρο οἵ ἃ Μ ἰ5 ποῖ 85 5ἰρῃϊΠοδηΐ ἃ5 [Π6 τοχῖ [Ὁ σοηϊαίη5 (ὑν ] ἢ 
τοχῖ ἀδθγίνεϑα ἔγΓοΠΊ 8ῃ ΘΑΥ ΘΓ 5ΟΙΓ06), [Ὁ 15 ηρογίδηϊ το ἀδιογηληθ [6 
βατ]Π]αϑὺ Κποννῃ αἰτοβϑίδτοη [ΟΥ ἃ ναγαηΐ Γοδάϊηρ ἀΠη14 [6 οχίδηΐϊ δν]- 
ἄδηςθ. Α γϑδάϊηρ ὑνῃ]οἢ ΙΔ οκ5 σνθη ἃ ΠΟ οι 1ΠῈ Οἱ ΘΑΓῪ σα ρροτΐ πᾶν Ὀ6 
ϑι5ρθοῖ. 115 15 ραγ οι ΑΥ]}ν 50 θη [Π6 Θαυ]]δϑῖ [65 ὈΙΠΊΟΠΥ [ΟΥ̓ ἃ ρίνθῃ 
τοδάϊηρ οσοιΓ5 4116 ἰαῖθ ἰη [Π6 ΤΓΔ ἢ 51115510Π8] ΡΓΟΟΘ685. 


Ὁ ργόθί θη ἰ5 ἀδτογπηηΐηρ “αἴθ νϑύβιι5 “ϑαγ]ν." ὙΝΈΠ6 γοδαϊηρϑς 
Γουπά ἴῃ βοιγοθβ οἵ ἃ ρίνεη ἀδΐε δία δῖ ἰϑαϑῖ ἃ5 οἱά 5 [Π6 ὙΠ 65565 
ἸηνοΪν θά, 51||6ησ6 ἴῃ [Π6 δαγ]!θϑῦ ρογοά (ἀτιε το ἃ ρδιοιν οἵ Ἔν! ἀθης6) 
ἀο65 ποῖ γε αῖΓα γο]θοῖίοη οἱ γοδάϊηρο 5016] Ὀθοδιι56 ΠΟῪ ἰδοῖκ θα Υ 
αἰτοϑτδτοη. ὙΝΉ θη οχίδηϊ Γοϑτ ΠΠΟΩΥ ἀθούθαβθϑ, 50Π16 [055 Οἱ διτϑϑτδί! ἢ 
15 ἴο θ6 Ἔχρβοῖβά, δηά γεδαάϊηρϑ ἰδοκίηρ δἰτϑϑῖδτοη ἴῃ [Π6 δαι]ν ρεγοα 
οαηηοῖ 6 5Π]ΠΊΔΓΙΥ α15Π115564. ΜειΠοαοΙορίοδὶ [αι !πγα ἡ [Π15 ροϊηῖ 
ΠΘΌΓΓΆΠ1ΖῈ5 γνεθίοοῖς δηα Ἡοτῖ, βἴποθ δ ρϑοααθηΐ ἀἰβοονθῦθα Πᾶνα 
6514}15Π6 4 1Π6 ΘΑΥΙΥ οχίϑῖθηοθ οἱ ΠΊΔΩΥ ΓΘ ηρ5 ΜΙ Οἢ {πον Πδα σοη- 
8146γϑα ἰαῖε δηα ξεοοπάδγυ. ΗΙδα 5 ῇ ἰηοιτηδίίοη θῈθη ἀνα]! ]6 τὸ 
1Π6Π|, [Π056 Γοδάϊηρα σου] ποῖ πᾶνε θθθη 85 6451} 415Π115564. [πΠ4666, 


7:1 πηἰτοα τα αῖ65 οἵ 5ουθα!] ργοο!νίτί65 ἱποῖιο τῃ6 ξο]ονγίηρ: Οο ννΕ!], “θοσῖρα] Ηδθίτς,᾽ 
Μειροάοίοργ, 106-124; Ἰαπιε5 Ἀ. Ἀογβ6, “ΤΠς Ἰγθαῖπηθηῖ οἵ δοῦρα] [ϑὰρϑ5 ἰπ ΜεϊζΖροι᾽ 5 7δχ- 
ἐμαὶ ( ογιγηοηίαγγ," ΝΊ 5. 29 (1983) 539-551; Ι46π0, “ϑουθα] Ἰδηθηοίοβ ἰη τΠ6 Ἴδη 5 Π11 551 00. 
οἵ τῆς Ἰδχι οἵ της ΝΝονν Ἰδοιαπγχθηῖ," ᾿Ϊὴ ΕΒυμηδη δηα ΗΟ] Π165, 7όχί οὔ ΡῈ ΝΊΤ, 239-252: 146}, 
“ϑογ041 Ηδθϊῖς ἴῃ τῆς Ἰγδηβηλβϑίοη οὐ ΝΝενν Τϑδιαπηθηῖ Ἰοχίβ," ἰὴ ὑνεηαν 90. Ο᾽ ΕἸ ποσῖν, 
εα., Το Οὐϊξίοςαὶ διμαγ οΓ ϑαογθα Τὸχίς (Βεύκείου: Ογαάπαῖς ΤΠθοϊορίοαὶ []πἰοη, 1979) 
139-161: Ῥεῖεγ Μ. Ηβδα, “ΟΡ βογνδιίοῃβ οἡ Εδυν Ῥαργτὶ οἵ τπ6 ϑυπορτίς (σοβρεὶβ, ββ ρβοίδι !ν 
οη τῇς “ϑοῦθαὶ Ἡδρίῃς, ᾿ Βιρίίαα 71 (1990) 240-243; ἸΙάεηι, “Ἀ6-Ἰηκίηρ τῇς Ῥεη: Ενίάδηοα 
ἔγοπι Β Οχγ. 657 ΌΝ Ἶ οοποογηίηρ [Ππ]ητοητοηδὶ δοῦρα] Εττούβ," ΝῚΤ 5. 43 (1997) 466-73; 
δηα Μαυτῖος Α. Ἀορίπβοη, “ϑοῦΡα] ΗΔΌ1τ5 ἀπιοηρ Μαπιιβογρῖβ οὐ τπ6 Αροοδίνρβε" (ΡΒ) 
0 155., δϑουτηνγοδίογη Βαρτίϑι ΤΠοοϊορίοαὶ ϑαπλίπαγυ, 1982). 


558 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


ΤῈ τλοϑῖ 56 ῃ 5:06 γοδάϊηρϑ ἡγοῦ ἴῃ οχίβίθπος δῪ ΑὉ 200,7" οαυτίοη 5Που]4 
6 Δρρι θα ννῇβηῃ βϑίδὈ 5 ῃϊηρ [Π6 δητ 4 Υ οἵ ἃ γεδαάϊηρ θα56α 5016]γ οἡ 
Ἔχίδηϊ Γαργοδθηϊαῖνεβ. ΟΠ ΟΠ] ρον “Ἰαῖθ" Μ55 ἂίὸ Κποννῇ ἴο ρῖε- 
56ΓΥ 6 ΘΑΓΠΘΓ ΠΟη-ΒΥΖδητη6 τοχῖβ 61} ᾿ηἴο 1Π6 πηϊηπβοι6 γα; [ΠΏ 6.6 15 
ΠΟ Γδᾶβοη ἴο 85511Π16 [Πδ΄ τ 50 11165 ργοϑουνίηρ ἃ ΒΥΖδητη6 ἴγρα οὗ 
τοχῖ 41} τὸ γθῆϊθος ἃ βἰ ΠΆ}γ “ΘαΓΥ οπαγδοῖογ." 6 γ Βογο, ἱπάθοά, πιρῃς 
ΟΠΘ πηγαῖα ἃ ἀοπηαγοαίίοην ὙΝΉ1]6 50Π16 ΠΊΔΥ ΡΓΘΙου ἃ ΓουττΠ -ΟΘητΓΥ 
Ὀομππάδγν, [Π 6.6 15 ΠΟ σοιηρο]]Π]1ηρ γΓθαβοη ἴο αἸ5 484 }1{γ [Π6 ΠΙΓ ΟΥ̓ 5ἰχῖῃ 
σΘηΓΌΓΥ, ΟΥ̓ αν θη [Π6 ΠΙΠτῃ οὐ τοπτῃ σθηΐαγυ. [6 ΓΘΑ] ἰ55116 ρρθαῦϑβ ἴο 6 
Δ ΟρροϑιίτἝ.οη ἴο ΔΠΥ͂ δι Πουϊταῦίνα ἰηγοδα ἴοσ τ[Π6 ΒυΖαητίηθ Τοχτςογ πη. 
Ὑεῖ, [Π6γὰ ἀγα νδ]ἃ γθᾶβοηϑ ἴου σοηϑι ἀθγηρ [Π6 τοχῖϑβ οἱ 411 Μ55 Ἔεχίεηά- 
ἴῃς ἰπῖο 16 ἰαῖθε θη ΟΥ ΘΑΙΥ αἰθνθηῖῃ σθητΌΓΥ ἃ5. “θαγν." Αη 
ἘΧρΡΙ Δηδί!Ο ἰ5 ἴῃ ΟΥ̓ ΕΓ: 


Αρατγῖ ἔγοπη σοϊορθοη ᾿ηΓογπηδίίοη ΠΟ ἢ νου] ἀδῖο {Π6 {ἰπ|6 οἵ 
νΥΠηρ δηα τῃ6 ἀρε οἵ [6 ἘχβπΊρ δι, οπ6 σαπηοῖ Θϑ 815 τΠ6 δοῖυδ] 
ΔΗ ΖυϊΥ Οὗ [Π6 τοχῖ ἴῃ ΔΠΥ͂ σίνθη Μ5. ϑ1π06 σοΪορῇοῃβ οἵ 50} ἀο6141} 40 
Ποῖ οχίϑῖ, οὔ ποὺ πηθΔη8 οἱ δ556551ηρ [Ὄχι] δηΓ] ΠΥ Πγιιδῖ 6 οοηϑ14- 
εγθά. Ῥογίίηθηϊ τὸ [Π15 ροίηϊ ἃΐθ ὕνγο ΠΊΔ]ΟΥΓ αἰδπιριίοης ὙΠ] η 
{ΓΔΠ 5 ΠῚ 5510 η8] Πβίογυ: “οοργυίηρ γονοϊυτοη 5, νΠΘγαίη ΠΟΠΊΘΓΟΙΙ5 
ΔηοΙθηΐ Μ55 ψνεγα βθ] οτεα το πηᾶϑϑῖνα γεοοργίηρ αἴογίβ, γαρδοίηρ 
{ΠΕ 1Γ ργονίουι5 ἘΧΘΠΊΡ ΑΓ 5 671 7)14556. 


(α) Τῆς ἤγοῦ “σοργίῃρ γονοϊατοη" Οσουγθα θη ΟΠ ΓΙ ςτΔη1Υ 
γγὰ5 ἰΘοιτΠ|1ΖΘ πηάογ Οοηβίδητίηθ. 6 σμυγοῇ οὗ τῃ6 δαγῖν Γουστἢῃ 
σΘΠΓΌΓΥ πηονθα ἔγοτὴ ἃ ρουβθοιῖθα ΠΊΙΠΟΓΙΤΥ ἴο Δ ΔρΡρσονϑα δηττν 
ΘοΟνΘΓΠΠΊΘηΪΑ] ΞΡΟΠ5ΟΥΒΠΙΡ. [Ὁ 15 ΠΟ σοϊποιάθησο [Πα ἃ οἤδηρα ἴῃ νυτῖῖ- 
ἴῃ πηαΐθσίαὶ (γοπὶ οἤθαρ δηα [ΓᾺΡ116 ραρυγαβ ἴο σΟΚΌΥ δηα ἀσγα 16 
γα 1111} ΟσουτΓοα δ [Πἰ5 τπ16. ΤῊΘ βαυ!θϑῖ οχίδηϊ να} ]]1ΠῈ Μ55 (6. δ., [ῃ6 
Γουττῃ- δηα ΠΙΓΠ-οοητυτν πποί4]ς δὲ, Α, Β, Ο, 10, δηα ΚΝ) δῃα πηδην ἰαΐου 
Ὁ Πο 1415 νου] Πᾶνε θΈθη οΟρΙ ἃ ἀΙΓΘΟΥ ἔγοπῚ ρᾶρΥυτι15 ἘΧΘΠΊΡΙΑΓ5. [15 
15 ἀεπηοηϑβίγαϊθα ΒΥ {Π6 ἰΔοῖκ οἵ δτ6πηπηδῖϊο ΟΥ̓ φϑηδαίορίοδὶ [165 ἀπΠοηρ 
πιοϑῖ ΘΑΙΥ γε πὶ ἀπ ΡΆρυτιι5 υν [Π65565..7 ΤῇΘ σΟΠΊΠΊΟΗ ΔΓΟΠΕῖΥρΕ5 
οἱ ο]οβε ν-οαῖτθα τπιποία]ς σποἢ ἂς ΕΕΟΘΗ οἵ 5ΌνΩ δἃἂς ννεὶ] 5 τῃοϑβε οἵ 
τῃ6 τοϊαῦνοιν “Ἱπάθρεηάθητ" πποῖ415 ΠΡ ΓΟ ρἢ {Π6 ΠΙΠΤΠ σΘΠΓΟΓΥ ἃΓῸ 
ΠΚΕΙγ το μανε Ὀθθη ΘΑ Ὺ ραρΥυΓ5 ΘΧΕΠΊΡΙΑΓβ. 115 Ρ ΓΙ ΠΟΙρΙῈ νου]ά ποῖ 
Βᾶνθ θθθη Π115564 δα τῃ6 ἰαῖθὺ ποία ]5 ποῦ θη ΒυΖδητηδ ἴῃ ΟΠαγδοῖου. 
ΤῈ οογγθοῦ, τῃθη αἰΪ ν 6 ]]}1π| ἀποῖα]5 ΘΠ ου ἃ 6 ὉἩΠΠ1ΖΕα γῇ θη δἰτοπηρτίηρ 


75 ΟοΙννοῖ, ἽΝατατο οὐ Τοχι-Ἴνρες,᾽ Μοιροαοίοργ, 55: “ΤΡο οὐογτοβοίηηῖγρ τα]οΥἹν Οἵ 
γεααϊη5 τῦογ6 ογθαϊθα ῬΘίΟΥΟ εἴ γεαῦ 200 [Θτηρἢδϑβὶς οὐ βίπα!]). 

7 ΟΕ ΝΙρεὶ 6. νγ]ςοη, ΤΗΣ ΓΙ ταῦθα οὲ τῃῈ ΒγζΖδητίηθ νου," Οσγοεῖς, Κοριάη, ἀπά 
ΒγΖαηίϊηο διμάϊες 8 (1967) 71-72: “ΤΠα Πἰβτογίαη (δοῦρα ϑυποθ] 15, νυγ πρὶ ἀρουτ Α. Ὁ. 800, 
88γγ5 παῖ Πα [ουπα βοπιοιῃίηρ ἴῃ ἃ ΝΕΓΥ Δοσυγαῖο ! Υ τ τΓ6 ἢ νοΪπΊ6.. . [γῆ ο56 ΘΧΘΠΊΡΙ ΑΓ] 
μα Ὀεδϑη οοττγθοῖθα Ὀγ 81 Β451] ΠΙπ|561{. ΤῊ15 πιθαηβ8 παῖ θΟΟΙκ5 ἀδτίηρ ῬδῸΚ το τπ6 ἔουσίῃ 
σαοητατΥ σου] 511} ὈῈ Ὀγουρῃτ τὸ ΠΡ ἴῃ τΠ6 δαγ]ν πἰπτῃ.ἢ 

77 ΤῊς οἷοβθ τίος δϑῦννβθῃ φ" (ἀἸξοονεγοα 1955) ἀπά Β σοπῆγπιθα τΠ6 ϑαυν οἽχίδτεηοα οἵ 
δηῃ ΑἸοχαηστίδη τοχὺ ΠΟ οὐποινίβα μδα θθθη σαιδϑιοηθα ἰη νίονν Οἱ ργονίοιι5 ραρυτιιβ ἀ15- 
οονοτίθ5. Οπα 5Που]Ἃα 8|1ονν ἔογ τΠ6 ροββ:016 ἀἰβοονογν οὗ ἔαταγα ΠΠπΚ5 Ὀδύνγεθη οὐποῦ οχίδηϊ 
ψαΠ απ τππποῖ4}5 ΔΠα {ΠΕ ΙΓ ραρυτα5- θα564 Δποαδϑβίουϑ. 


559 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠη6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΓΟΥ ΤΥ 


ἴο Γαδΐογα {Π6 οὐὔἹρίηδὶ ταχὶ οἵ τῃ6 ΝΤ; {ΠΕ ῚΓ ἱπηπγβάϊατα ἀγοΠοῖγρα5 
νου] πᾶνε ραπογα νῦν ργαοθαθα τῃ6 οἤδηρα οἵἉ νυτηρ τηδίογίαὶ εηρϑη- 
ἀογθά ὈΥΚ τῃ6 αἰζογθα ρο τοδὶ βἴαῖι5. οἵ τῃ6 ργονίοιϑὶν ρογβθοπῖθα 
σΒυτοῃ. ὃ 


(0) Το ββεοοπα “σοργυίῃρ γονο τ]οηὉ Οσουγγοα ἴῃ τΠ6 ΠΙΠτῃ 
σοηταγν θη Παπανττηρ συν ΟΠ 66 ΓΑΡΙΑΙΥ ἔΓΟΠῚ τπΠ 014] το τ] Πτι5 1116 
βογίρι.,7 ΤΗΐ5 σἤδηρο {ΚΟΥ νγὰς ἱπίτίαϊοά οὐ δὲ ἰϑᾶϑὲ επάογβθά ΌΥ 
Ἰποοάοίε οἱ διμάϊαμη δηα νγὰς 5 ΓΠΙΥ δοοορῖθα τγουρῃους τΠ6 
Οὐθοκ-α-ϑρεακίηρ νΟΥα 85 ἃ Γερο πηθηΐ [ου [Π6 ΠΊΟΓΘ ροπ δέοι πΠ0 14] 
ϑορῦ. ΝΠ ἃ σθητυτΥ Δηα ἃ ΠΑ], [Π6 ἀπο] 5ουρῦ Πα σϑαϑβϑά ἴο οχίϑβί 
ΔΊΟηρ σοητπποιι5-τοχῖ ΝΊ Μ55 δη4 500ῃ δἰτευ [Παΐ ἀἰβαρρθαγθά ὄἌνϑῃ 
[τοτὴ [Π6 πΊΟΓΘ {ΓΔ ΟΠ4] ΔηΠ ἃ σοηδογνδίνα ἰδοῦ] ΟΠ ΔΓ165. ΤἼδ πρβΠοῖ οἵ 
1ῃ15 σορυίηρ ΓΟνΟ ΠΟ νγὰ5 51Π|118Γ ἴο νγῆδί {γδηϑρΙΓοα ΓΟ] ονγηρ τΠ6 
Ραργγα5-ἴο-ν 6] 1ππ| σοηνογϑδίοη οἱ τ[Π6 Γουττἢ σοηταγγ: ππποῖ4] Μ55 οἵἉ ἴαὰγ 
ΘΑΥΠΘΓ ἀαῖα ἡ ΕΓ6 ΓαοορΙ θα ἴῃ ργθαῖ σΖιδητγΥ ᾿ηἴο [Π6 πονν Δηα ροραΪαΓ 
παϊπαβουῦ]δ βογίρυ δη τῆθη ἀεϑιγογεα. Ὁ 


Α νεγὺ βἴτοηρ ργθϑδαπιρίίοη ἴΠτι5 οχ᾿βϑῖβ [Πΐ [Π6 ΘχθΊραΥ5 οἵ [Π 6 
ΘΑ Π]αϑὺ σα πθδ] ρίαν - πη γο τα τηϊηιβο]α Μ55 νγεγα πποίαὶς ἀδτηρ 
ἔγΟΠῚ ἃ ΠΟ ΘΑΓΠΘΓ {{Π16. 1656 ᾿πο 46 16 πη Ππι5 165 οἵἩ τΠ6 πἰητῃ 
Δη 4 τοητῃ σδηταγ65, δηα ΠΠΚοὶγ τηδην ΙΠΙη τΠ6 δἰθνθητῃ σαΠ ΙΓ 85 
νν611. ἼΠΘΙΓ ΘΧΘΠΊρ ΑΓ ὙΕΓΕ ΟΟΓΙΔΙΗΪ Ποῖ ΔΠΥ͂ ΟΘΟΠΙΘΙΠΡΟΓΑΓΥ ὉΠΟ]4]5 
τα ΟὨΪΥ ΓροθητΥ Παα Ὀδθη οορ᾿δα (1Π6 ἀδϑιπιοτίοη οἵ γεσοθηΐ θχθηλ- 
ΡΙαῖ5 νου] 6 δοοποπΊ 4} ν ΡΟ] πηαῦ!ο), Ὀὰτ [ΑΓ ΘΑΥ ΘΓ ὉΠΟΙΔ] 
ΕΧΘΙΠΊΡΙΑΓ5 ἀδτηρ ἔγοπὶ {Π6 41 Π-6τῃ σεηταγία5. ΤΠ656 νου] πᾶνε θθθη 
5οῦρῃς οὐδ ἔογ ΒΟΤἢ τΠεῖγ ροπογαὶ ἀσουγδοῦ Δηα δπτ αίτγ ἡ Α5 ϑιγθοῖου 
ποίεά, 


Ϊῃ τῃ6 πίπτῇ σθηΐυγΥ Π6Γ6 νγὰ5 ἃ ΠοῖδΌ]6 γονῖναὶ οἵ ἰδαγηϊηρ 
1η ἴῃς ΒυζΖαητίηθ Ετηρίγθ. Α παῖαγαὶ γοϑα]τ ΟΥὨ 1ῃ15 νγου]α θα 
ἴο οᾶιι56 ΟΠ Γι βυδη βοῃοϊαῦα το 566 Κ ἃ Ὀοίζεγ τοχὶ οἵ τῃ68 
(σοβρεὶς Ὀγ βοίηρ ὈδοΚκ ἔγοπὴ ουτγεηΐ τοχῖβ ἴο ΠΊΟΓΕ δηοίθηΐ 


78 γγ 116 ραρυγιβ ΝΤ Μ85 σοῃτείπιιθά τὸ 6 σορίθα πη1] δῖ ἰθαβὺ τΠ6 οἰρῃτῃ σοπταγν, Ποπο 
οὗ τπ6 δχίδηϊ ραρυγὶ θευοπά 9.΄ “ΔΒ αγϑ οἱοβεὶν γοἰαϊθα τὸ δὴν Κπονγῃ ἸΠΟΙΪΔ] ϑν]Π655. ἸΝΘΙΓΠΘΓ 
Ὧο ΔΠΥ δχίδηϊ βαρυγὶ οὗ ἰαῖθ ἀδῖθ ἀρρβθαὰῦ ἴο 6 οορίβά ἔγοπη δΔηγ δχίδηϊ νϑι τῇ Μ8. ΤΠΘ 
ΡΑργτῖ ΔΠ4 πποῖα] Μ55 811 ρρϑαῦ ἴο γϑίθοις ἰβο]αϊθά ἀπά ἱπάβρεπαάθηζ [{Π65 ΟἱἉ ΓΔ Π5ΠῚ5510η. 

5 ἙΙρίάο Μίοηί, [ηἰγοάηΖίοπο αἰΐα Ραϊδοργαβία Οὐγόοα, δτααὶ ΒιΖαητίπὶ ε Νεοργεοὶ 5 
(Ραάονα: 1ἰνίδηα Ἑαϊττίος, 1973) 64, ςταῖο5 τΠατ “ΘΌΟΘΗ ἃ γα ουΠΊ νγὰβ ἼΠ6 πιοβῖ ργοϊοιηα τΠδῖ 
τῃ6 Οτεοκ μαπανττίηρ Πα ππάργροπο ἰη ἰτ5 2500 γραΐβ οἵ δὌχίβιθησς" (γα πϑίατίοη ὈΥ τῃ6 
ΡΙσβοηῖ νττοῦ). 

Μίοηὶ, ΠπἰγοάηΖίοηε, 64, ςταῖο5, “Αἴ τῆς Ὀερίπηΐηρ οὗ τΠ6 ηἰπτῃ σοπτατυ τΠ6 τγαηϑ]τοτ- 
διίοη.. . . Οὗ ΠΊΔΩΥ γγοΎΚ5 ἔγοπη πη) ιβοα 6 τὸ πλϊπιιβ οι! 6 δουρί σοπηπηθηοα8... . . Οπ τΠ6 οπα 
Βδηά, ἐς ἐγαηςβογηιαίίοη ργουοκοα {6 1γγοραγαφίθ ἀδοιγμοίοη οὗ ργαοίίοαϊν αἰ] οοάϊοος ἴῃ 
μηιοαὶ, τὐβ το» τϑοΥ6 η0 ΟΊ ΘΘΥ γϑοορίθα; οτ ἴῃ 6 οἵμοῦ Βαηπά, [15 τγδη5}Πτογατίοη θθοδπηο τΠ6 541- 
γαῖίοη ἴογ ΠυπηδηἰΥ οἵ πυπΊθγοιι5 ϑγου 8. νΒΙΟΠ ΟἸΠΟγνν56 ννουἹά πᾶνε 6 θη ἰγγθραγαθ ]ν 
Ἰοβτ᾽ (ργεβθηῖ ννυγτογ᾿ 5 τΓδηβἰδτίοη; ΘΠ ρ 8515 δα 464). 

81 Ἐργ ὀχαπιρίθ, Ραμ! Οδομτοι, “Οοάοχ Ὁ [05] ἀπά Οοάοχ Λ [039], 715 35 (1934) 
248-266, 4556 1065 ον! άθησθ ὑνῃ 1 σαρροϑῖβ [Παΐ τΠ6 πἰπτῃ-οθητατυ ΒυΖαητίπθ ἀπο] ΛΔ 039 
“ὈΘΥΓΔΙΠΪν Πᾶ5 δοπηθτῃηρ οὗἩ 1[Π6 δυτΠοΥΥ οὗἩ ἃ πηαπαβογρῖ οὗ τπ6 ἔουσιῃ οὐ ΠΕ σαπτυγν" 
(265) ἀπά “τηίρῃς θῈ ργονϑά το ὃ6 ἴῃ οἱοβε γοἰδι!  οη5 ΠΡ Π ἃ πηδηπβογίρι ΟἹ τῃ6 ταϊγὰ [Π] 
σοηταγ" (266). 


560 


Αρρεπαῖχσ: Τ1ΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


Μ55....... ΑἕΜἡ Δδηδίορυ τηὰὺ δε [ουηα ἰῃ τΠ6 οἴΐθοι οἵ τῃε 
Τανῖν] οἵ ἰϑαγηίηρ ππάου ΟΠ] θπηαρηθ οἡ [Π6 τοχὶ οἵ 16 
Τ διϊῃ οἰαβ51ο5. Μ55 οἵ [Π6 βαενθητῃ δηᾷ εἰρῇτῃ σθηΐατθβ.. .. 
ΔΥΘ [1]] οἵ σογγαρτοηβ ΟΠ ἀο ποῖ οσοσιΓ ἴῃ Μ55 οἱ 1Π6 
5 θβθααεητ ροτίοα. ὃ: 


ΤΠα ἀϊδαρρδαγδηςα οἵ [Π056 ππο]] ΘΧΘΠΊΡΙΑΓ5 ννὰ5 ἀτ|6 ἴο “Ἰηβίδηϊ 
ΟὈϑοΙαβοθηοθ" [ΓΟ] νην [Π6 ὙΓΔΉ5Γ6Γ ἰηῖο [Π6 ΠΕῸ ΠῊΪΠτι50 16 βοτρί. 
Οποε οορί66, τῃ6 ππΠοΙΔ] ΘΧΟ Πρ ΑΓ5 γΈΓΘ ἈΡΡΑΓΘΉΓΥ (15855 ΘΠ 0164 δηά 
ὉΠΠ1ΖΘΑ [ΟΥ̓ δούαρ δηα 56οι Γ ρυΓΡΟ565, ΟΥ̓ νναϑῃ θα δη4 βογαρβά δηά 
τουβοα ἔου ρα! πιρβοϑῦ ὑγοῦκα θΟΤῃ 5δογοά ἀπά βθουίαγ  ϑιοῃ ἰς τῇς 
ΡΓΟΡΕΟΓ ὑπαἀεγϑίδηαίηρ οὗ {Π6 “ογρῃδη᾽ δἴδίιις οἵ {Π6 δα ]ν ΠΊΙΠτΙ5Ο11165 ἃ5 
5ταῖοα Ὀγ [Ἄκε, Βίαϊκε, απ ΝΝενν: πον αἰ 4 ποῖ οἰαίπι τΠδι Ἔν ΕΓ ἜΧοπΊ- 
ΟΙΑΓ αἵ 411 {{π|65 ννὰβ5 βυϑιθῃηδίοα νῦν ἀσϑίγουβα αἰτοῦ σοργίηρ, Ὀὰϊῖ τΠαῖ, 
ἀυπηρ τ[ῃ6 σοηνείβίοη ραγοά, οἤσα ἃ ΠΊΪΠΙ5Ο16 ΘΟΡΥ οΟἵὨ δηῃ πηοϊα] 
ΘΧορ ΑΓ Βα Ῥθθη ργαραγϑα, τΠ6 2776 1416 πηοῖαί ργρϑάθοο55ΟΥ νγὰ5 α15- 
556] 64 ἀπά τουβοθά ἔοσγ οἵπεῖ ρυτροβεβ.ὃ Ταῦ τηϊ5 Ργοσεάθγε 


ὅ2 Β Ἢ. δεγθοῖοι, “Ἴῃς Εδυὶγ Αποθβίγυ οὗ τῃ6 ΤἸδχίις βδοθρῖις οὗ τη Θοβρεῖς," [15 38 
(1937) 229. 

ὅ3 Τῆς Κπονῃ τϑιιβ οὐ αἰβαββθηη θα ὑποία] Μ85 ἴο τοῖν ρα! πηρβεϑῖ οορίθβ οὗ 
οοπτῆϊπποι5-τοχῖ ΠῚ Π 150 1165 ἀΠα ᾿ΘοΟΙΟΠΑΓ65 {Ππ|ῖγαῖθ5 5δογθα πι56. ΤΠ ΘΟ]ΟρΡΊοΔΙ τ156 15 Ἔσχϑπη- 
ΡΙΠΗΘα Ὀν Οοάεχ Ἐρμγαοπηὶ Ἀδβογίρτας (0.04), ταυνείτεθη νυ τ τῃ6 5ογπιοηβ οἵ Ερῃτγδοπι τΠ6 
ϑγτδη. Απ Θχαπηρὶα οὗ ργοΐδπο τι86 15 γε βοϊοα Ὀγ τῆ ἰδοϊοπαγν ἔγαρπηθης 8-974 (σεηϊ. ΧΙΠ) 
γνΒΙοἢ Πδα θδβη οὐ ἴο 56γνε δ5 ἴΠ6 [ἰπἰηρ ἴοΥ ἃ 5!Πρρεῦ (566 Αἰαπά δηὰ Αἰαπά, 7όχε οὔ ἐ}ρ6 ΝΥ, 

Ἰαῖβ 53). 

ἐκ ΚΙΓΘΟΡΡ [ἴκο, “Τῆς Εσςοϊβϑἰαβτοαὶ Ἰεχι," Εχουγϑιβ 1 ἴῃ Κίγβορρ [ἀΚο, Κοθοτῖ ΡΒ ΒΙακο, 
Δη4 δ511νὰ Νεν, “ΤῈ (ὐδοβαύθδαη Ἰδχί οἵ τῆς (σοβρεὶ οἵ Μαικ, ΗΤᾺΚ 21 (1928) 348-349: 
“Μδην οἵ τῇς Μ85 ποὺν δῖ δἰπαὶ, Ραϊπιοϑβ, ἀῃα [θιπιβα! θη πλαδῖ 6 σορίο5 υτίττθη ἴῃ τΠ6 5οτῖρ- 
τοιία Οὗ 1ῃ656 πιοηδϑίεγίθβ. να ὄβχρεοῖθα τὸ ἔἰπά. .. ΠΊΔΠΥ οᾶ565 Οἱ αἴγθοῖ σοργίηρ. Βυϊ 
1ΠοΓΘ ἃΓΘ ΡΎΔΟυ ΘΑ ΠΥ ΠῸ 800} ο8565.. .. Τῆ6 ἀπιουηΐ οἵ αἰγθοῖ βεηθαίοσυ ΟΠ Πμᾶ5 Ῥθθη 
ἀειεοῖεά.. ... ἰ5 δἰπτοβῖ Παρ] ρ]6.. .. Το ἄγ. .. [ἈΠΉ1Π165 οἵἉ αἸδῖδηϊ σοιι51Π5 -- Βαϊ [Πα 
ΤΠΔΠΙΙΒΟΓΡῖΒ.. .. ἅΓ6 δἰπιοϑῖ 41] οὐὕρῆδη ομ!]ἄγθη νυ που ὈΓΟΙΠΟΓ5 ΟΥ̓ 5ἰδῖθυβ. . .. [Ὁ 15 Παγά 
ἴο Γαβίβῦ [Π6 σοποαβίοη τΠδῖ [Π6 50γθ 65 ἀ804}Ὑ ἀδβίγουβα ΤΠ 61Γ ΘΧΟΠΊρΙαΓα θη Ποὺ Παά 
οΟρί 64 τῆς Ξδογεά ῬοοΚϑ." Οδύβοη, ΚΠΝ 1 οραίο, 47-48, ΕΞ ρβοίδ!!ν 47, ἢ. 5, οἰαἰπλς τῃαῖ τῃϊ5 
β[δῖθπιθηΐ ἰηνοΙν 65 ἃ “Ἰορίοδὶ [}]]δογ." Βαϊ τΠ15 ΥΟΠΡΙΥ ἱπηρ]!]σαῖθ5. [ἀκα, ΒΙΆΚο, ἀπά Ννν, 
ψγηῸ ὑτροα ΟἿ]ΥῪ τΠᾶῖ {Π6 ἰδοῖ οἵ σεπθαίορίοαὶ [165 ἀπηοηρ [Π6 πηππβοι65 βασραβῖθα δη 
Ἐχιθηβίνα ἀθϑιγαοιίοη οἱ {Ποῖ ἱπηπηθάϊατο μηοῖαὶ Θχθυηρ δία αὐ 1}9)6 {1716 ΟΥ̓ σογοΥ51071 ἔτΟΠᾺ 
ὉΠΟΙΔ] ἴο ΠΙΙΠ 5616 βοτίρτ. [Κρ, ΒΙΆΚο, ἀπα ΝΝονν ρεύῃαρβ ργονι ἀβα πππο]θαῦ σομη πη ΠΙ σδτΊ ἢ. 
Οἡ 1τῃ]5 ροίπτ, θαϊ σογτδίη]γ ποῖ ἃ “Ἰορίοαδὶ [4] ον. 

ὅδε 1, Ὁ. Κενποϊάς ἀπά Ν. 6. γβοη, δογίϑψες «πὰ ϑεβοίαγς: Α Οπμίαθ ἴο ἔϑὸ 
7γαηςηιδοῖοη Οὐ Οὐθοῖ ἀπά 1 αἰη [{ι1τογαίμγε, 3τὰ οα. (Οχίογα: Οαγθηάοη, 1991) 58-61, 
τοραγαίηρ τῃ6 “Ἀδπαίβδϑδαηοα οὗ τπ6 ἸΝίπτῃ (ὐδητυτγ᾽ (58): “ὝΠῸὸ τοχί οἵ δἰπιοβῖ 11 δυτῃουβ 
ἀεροπάς Οἱ Ππηαῖοῖν ΟἹ ΟΠ6 ΟΥ ΠΊΟΓΕ ὈΟΟΙ5 τ Γτ6η ἴΠ ΤΙ ΠΌΒΟΙ6 βογρῖ δ 15 [π|πτῃ 
σΘηταΓΥ)} ἀαῖα ΟΥ 5ΠΟΓΙΥ αἴτοσ... .. ΤΠ φυδητν οἵ Πτογαάῖαγα τῃδῖ ἰ5 ἀνα]. 0 ]6 το τι5 ἔγο πη 
τῆς ρᾶρυτὶ ἀη4 τῃ6 πποίδ] πηδηιιβουρῦβ 15 ΟἽΪΚ ἃ 5Π18}} ργοροιτίοη οἵ τῃ6 ψπῃοϊε"; αἷ5ο, “Ἃ 
ξαγΓΠΕΥ ἀϑϑυΠΊρτοη ΘΘΠΟΓΆΙΥ πΊδά6 15 Πα ΟΠ6 ΠΊΙΠΌΙ5Ο116 ΘΟΡΥ νγὰ85 πηδ46 ἔτο πὶ οπ6 πποίδ] 
οΟρυ. ΤΠ6 ἀποία]! ῬΟΟΚ νγᾶβ [Π6η αἰβοαγάθα, ἀπα τΠ6 πηϊπιιβοα]α θΟΟΚ Ὀθοᾶπηα Π6 βοῦγοα οἵ 
411 ἔαστμου σορίθβ. ΤῊϊ5 ΤΠΘΟΥΥ Πᾶ5 ἃ σουῖδίη ἃ ΡΥΟΥΙ }50ΠΠ᾿Οδτῖοη ΟΠ ὕννο σγομηάϑ, δίηοα [1] 
τΠ6 τᾷ5Κ οἵἉ τγδ ἢ 511 τογατίοη [το ΠῚ ἃ δουρὺ Πα νγὰ8 Ὀδοομηϊηρ [655 ΔΠ6 [655 [Δ ΠΆΠ|ΑΓ νγου]Ἱα ποῖ 
6 ψΠΠΉΡΙΥ ἀπάογίακοη πιοῦα οἴτθη τΠδῃ νγὰ8 Δ 5 τον πϑοδββαγυ, πα [2] {Πογα 15 αἵ ἰθβαβῖ 
80Π16 {1 6|Ποοα τΠαῖ αἴτεγ τΠ6 ἀδβιγαοτίοη οὗ [Π6 ργανίουβ σθηταγ65 ΠΊΔΠΥ ταχίβ 5αΓν να Ἰῃ 
ΟΠ6 ΘΟΟΡΥ Οἠἱγ" (60). ΥΝΉΙΠς Ἀσνπο 45 δπα ὙΠ 5οη δαπηῖτ παῖ “ἼΠ656 δύριιπηθηῖβ 40 ποῖ 
διηοῦηΐ το ρῥτοοῖ, ἀπά ΤΠ6Γ6 ἃΓῈ σᾶδ65 ΠΊΟΗ σαη ΟἾΪΚ Ὀ6 Ὄχρίαίπθα ὈΥ πΊοΓΘ σΟΠΊρΙ]Ἰοαϊοα 
Βγρουμεβαβ᾽ (60), τΠ6 πιοῦ6 σοπΊρΙοΧ οᾶ865 οἰτθα δοῖπδ!]ν ρᾶγα}16] της θεῖς ΝΤ δἰταδτίοη, ἰπ 
ὙΠΙΟΙ 7147} ΠΟΙΔ] Μ55 γι θοτίηρ ἀἴνθγβθ τοχῦμδὶ 5[ ΓΘ 4 ΠΊ5 Ἀρρθαῦ ἴὸ παν θ6θῃ οορίθ4 ἱπά6- 
ΡῬαπάρδητν ἰπῖο τΠ6 πηϊπιιβο 6 5ουρῖ ἀπ τΠ θη {Π6 ἀΠΟΙΔ] ΘΧΟ Πρ ΑΓβ ὑγαγα ἀαϑιγογαά. 


561 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῈ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΥ ΟΥ ΤΥ 


ΟσΟυΓΓΘα οὐ [Π6 φγαηά 80416 ἰς ἀβπηοηϑβίγαϊθα Ὀγ τΠ6 ἀδαγῃ οἵ πποῖϊα] 
Μ55 νΠεη οοητΓγαβῖθα ἴο {Π6 ἰαῦρα ιδηττν οἵ πηγοαταα τηϊπιιβοι!] 6 Μ55 
85 58 νη ἴΠ τῃ6 ἔο!]οννίηρ ομαγτ: ὃ 


600 -Ἴ 


500 -" 
400 -- 
300 -- 
200 - 
100 -Ί Ι 
Ὁ -πΗΒΙΗ͂ακἢ Ϊ Ι Ϊ ΤΪ Ι 
Π "} ιν ν 


Τ 
ΝΜ ΝΠ ΝΠ ΙΧ Χ ΧΙ ΧΗ ΧΠ ΧΙ Χν ΧΥῚ 


ΟΙαῖῖ 1: Τῆς Εχτδαης (ὐοπτίπποι5- Τοχὺ Μ55 1 (ὐδητυτσίος Π-ΧΥῚ 


ΤΉΙϊς ἀἸοΠποϊοιυΥ ἰ5 αν! ἀθποβα ὄνεη ἀπυτγίηρ [Π6 βαγ]]65ῖ ρογίοη οἵ 
186 πιϊπιιβοι!α ογὰ ὑνμθη Βοτῇ βοτίρῖς οοοχίϑτοα. δ) ΤΗΝ πιϊπιιβοι!ς Μ85 
ἔγοπὴ [Π6 πΙητῃ τγοιρῇ ρεγπαρ5 {Π6 Πγϑῖ ΠΔ}} οἵ τῃ6 δἰθνβητῃ σαηταγν 
ΔΓΘ ΝΘΓΥ ΠΚΟΙΡ ἴο γεργεδθηῦ ὉΠΟΙΪΔ] ΘΧΕΠΊρ ΙΑ 5 [ΔΓ ΘΑΓΠΘΓ τΠΔη ΤΠ ο568 
ὉΠΟΙ415 ὙΠ 1Οἢ ἀαΐα ἔγοπΊ [Π6 πἰητ σοσηΐαγνυ. 115, ΠΠΔΠΥ ΘΑΓΙΥ ΠΊΪΠι15- 
Οα165 ἀγα ΠΟῪ ΟΗΪΚ ὕνο ΟΥ̓ Τῆγεα ββηθγαί!οη8 ΓΕ] να [γΟΠΊ ρΑΡΥ 5 
Δηοαϑβίοῦβ οὗ {πΠ6 Γουγίῃ σαπίυγΥ οὐ θαΐογε, ρεῦπαρϑ Ἔνεη οἰοϑοῖ. 1 Π6γα 
ΔΓΘ ΠΟ ἱπαϊσαΐοῦβ ορροϑβίηρ 5110ῃ ἃ ροβϑϑι1Πτν, ἀηα τΠ6 5Γ6 ΠῚ ΠΊΔΙΙΟΔΠ]Υ 
᾿πἀδροηάθηϊ πδίαγο οἵ πιοϑβῖ δαΓ Ὺ Πλητιβοι 16 νυν ΓΠ 65565 (ὉΠ 61 Ὅγρ μδηἢ 
δἴαῖι5 ἃ5 ρου [ΑΚα, ΒΙαϊκο, δηα ΝΝονν) ᾿πούϑαβθϑβ {Π6 ΠΚ6ΠΠοοὐ ἀηα ρτορα- 
ὈΠΙῸν οὗ 5 ἢ 4 οαϑε. δ 5 1 θεοοπλθβ ργθϑαμηρταοιϑ ἴΟ ΒΌΡΡΟΞβ6 οὐπουννίβε, 


86 ΤΗς ἄαζϊα αγὸ τ θη ἔτοπι ΑἸαπα δῃά Αἰδηά, Τὸχί ΟΓ ἢ)6 ΝΤ, 81, ἼΔ0]6 4: “στ δυτίοη οὗ 
Οὐθοκ πηδπιιβοῦρῖβ ὈΥ σοηταγν." 

7 7λΚε, “Ἐςοϊδβἰαϑιίοαὶ Τεχι, 348, σοΥΎΘ ον κά, ΝῊ ἴα {ποῦ ΟἿΪν ἃ ἔδνν ἔγαρτηθηῖβ 
(θνθη ἴῃ τῃ6 ἴννο οἰάεϑβῖ οἵ τῆς πιοηδϑῖίο οο ]θοτίοηϑ, δηαὶ ἀπά 51. 5404) ὑνῃ οἢ σΟΠΊ6 ἔγο ΠῚ ἃ 
ἀδῖα βαυ! θοῦ [μη τΠῃ6 ΤΟΤΠ σαπταγγὴ ὙΠογα πησϑῖ πᾶνα θθθη ἰῃ οχίϑίθηοα ΠΊΔΠΥ τΠοιιϑαηάς οἵὨ 
ΤηΔΠ ϑΟΥΙΡῖ5 Οὗ [Π6 σοβρεῖβ ἴῃ [6 σγϑαῖ ἀδγβ οἵ ΒυζΖδητίπα ργοβρογίτυ, θθύνγθθη τΠ6 ἔουστῃ 
Δ τΠ6 ταπῖῃ σοητυγίθβ. ΤΉΘΓα ἀγα ΠΟΥ Ἔχίδηϊ Ὀυϊ ἃ ρ ΓΔ Ό]Υ 51Π|41} Πα πη θ τ. ἢ 

88 ( ργταίη τηδ)]ουίτν τοχί ϑΌΡΡροτίεγβ Πᾶνα οἰαἰ πηθα τῃδῦ ΟὨΪν τΠ6 ΒυΖαηῖπα Μ55 νγεῦα σοη- 
5146γθα “βοοά᾽ δηὰᾶ νγου]ά νγθαγ οὔΐ ἔγομη ΠθανΎ 156. Μ55 Γεραγαθα ἃ5 β βταπάαγά ξπρροβ- 
αν γεγο 86ῖ ἀ5146, ἴΠπ|5 Ἔχρίαἰπίπρ τΠεἰγΓ ργοδογνατοη. 5Ό0} ἃ οἰαίπη, πονγανοῦ, ἰπα]οῦ5 ου θῇ 
τΠ6 δχίδηϊ θαυν ΒυΖαπτηθ Μ85. ΤΠ6 ἀγριπΊθης 15 ΒρθοΙοι5 δῖ Ὀεδῖ, Δη 4 [4115 ἴο τὰ Κα δοσοιηῖ 
οὗ τῃ6 δπτίγεῖυ οἵ τΠ6 ἀαἴα. ΤΠΘΓα 15 70 δνίάθηοα το βπρροσί β6]θοῖίνα ργθβαγνδίίοη θᾶ56α οἡ 
τῃ68 τΥρε οὗἉ τεχί ἃ Μ5 οοπταίπβά. Τὴ ἕδος τΠαὶ Μ85 ἀἰβδαρρθαγβά ἢ ργθαῖου ἐγθαθθηου ἀπτ- 
ἴπρ {π6 το “σοργίηρ γεγο τ! 05 Το ΠΥ δοσοιηῖβ [ῸΓ ἃ [ὯΓ φγδαΐῖοι ιδητν οὗ ἰο55 ἀπά 
ἀεβιγαοτίοη τΠΔΠῃ ΠΟΥΠΊΔΙ νγθαῦ ΔΠαᾺ τί. ΘΌΟἢ σοηνουβίοη Δ551ΠΊ65 [Π6 ἰδοῦ ργοάιπος τὸ 6 
ῬγορογίἼοπαί το τῆς ργενίοιιβ 5ῖαϊθ οἵ πηδηιπβουρί δχίδτθησο; [Ὁ ἀο65 ποΐ γαῖα τΠδῖ τΠ6 ἔονν 
Μ85 ἀη4 ἔγαρηηθηῖβ Ὑν ΠΟ νου] βαγνίνα ἔγοτη {Π16 ΘΑ ΠΟΥ ρουοα νγου]α πηαϊ παῖ ἃ 5.Π1|ᾺΓ 
Ρτορογτίοη ἴῃ ἃ σῆδποα ΠΛ ΠΟΥ βαγγίναι. 56] θοτίν!γ Ῥαβθα ἀροη τΠ6 ἔγρε οἵἉ τοχῖ οοπιαίπθα 
ἴῃ ἃ Μ8 4065 ποῖ 566ΠῚ ἴὸ ἢᾶνϑ θθβῆ ἃ ἔδοϊου ἰῃ εἰἴποῦ σοργίηρ οὐ ργεβεγναίίοη. Αἴ θεϑβῖ, τῃ 6 
Μϑ85 56] βοιθά ἔογ σοηνοίβίοῃ ἀυτίπρ οἰ ΠΥ σοργίηρ γονοϊατίοη νγου]Ἱά θ6 σοπϑιάογθα “βοοαῦ 
ἃ5 Ταρᾶγαϑ σογίραὶ σμαγαοῖου, θὰϊ [15 5Ξᾶγ8 ποιῃίηρ ἀθουῦῖ τΠ6 4πΑ] τ οὗ τΠ6 ἐεχέ. δοῦρα] Ἔχοοὶ- 
Ἰεποα ἰπ τοΓΠῚ8 Οἱ ΔοοιΔΟΥ ΠΑ ΟΥΓΠΟΡΙΆΡΗΥ ννὰ5 ὑγρὰ ὈΥ πιΔηΥ τ τογ5. (ἱποϊπαϊηρ (ὑ45- 
δοάοτιβ ἀπά ΤΠεοάοτο οἵ δτπαίππ1). δνν βογῖθα5 ϑγου]α νγαηΐ το 5Βρεπά {{π|6, θποῦρυ, βξξοτί 
ΟΥ̓ ΘΕΧΡΘΠ58 [ἴῃ σοργίηρ, σοΥγθοτίηρ, οὐ ἀθοὶρπογίηρ Μ55 οἵ ἀβπη ΠΧ ]Υ ΡΟΟΥ 5οΥθ 4] 4αδ τ. 


562 


Αρρεπαῖχ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒγυζΖαητίηθ ΡΥ ΟσΥ 


ΘΘΡΘΟΙ ΠΥ ΠΏ Θη ΠΊΔΠΥ͂ ΠῚ 50 1165 ἀγα ΔΙ γεδαν γεσορηϊΖαά ὈΥ ΠΙΟάσΓη 
ΘοΙθοῖίος ἴο σοηίδίη “θαυ τοχῖβ (ἀθΠηθα, οἵ οσουτθθ, ΟΥ̓ {ΠΕ ῚΓ 
ποη-ΒυΖδητίηθ πδῖαγ6). Α'5 ϑουίνθηοῦ ποῖθϑα ἴῃ 1859, 


[τ βὰς πϑνοσῦ 1 τ 1ηΚ Ὀ6θη δ Πγπηθα Ὀγ Δηγ οπα. .. {παῖ τΠ6 
Πηᾶ55 Οἱ οὐγδῖνα ἀοοσμππηθηΐῖδ ἃΓ6 ΟΟΥΓΙΡΙ σΟρ᾿65. οἵ {πε 
ὉΠ ΟΙ815 5.111 οχίαη: τῃ6 ἴαοῦ Πδ5 βοδύοθὶυ Ὀ6θῃ βιβρθοῖθά ἰη ἃ 
581η916 ἰηδίδηοθ, ΔΠα σοΓΔΙΠΪΥ ΠΕΥΕΓ ργονβά. .... [1 ἰ5 
ΘΠΟΌΡΉ {Πα 5Π0ῃ δη [6Α1]γ] ΟΥΡΊη ἰ5 ροϑοῖφίθ, τὸ τηδο [ἴ αἵ 
ΟΠΟΘ ΠΠΓΘΑΒΟΠΔΌΪ6 δηα πη͵π5ῖ το 5Ππ| {Π6ΠῚ Οἷϊ [ΤῸΠῚ ἃ 
“ἀοτογηληίηρ νοϊοθ" (οἵ σουγδα ἸΟΙ ΠΟΥ  ΟΥΠ6Γ5) οἡ 
4αεβτίοπϑ οἱ ἀουθτΈα] γοδαϊηρ. ἢ 


[τ 5 Ῥϑίοδ!!ν δ « ὈΥΊΟΥΪ Ὀϊδ5 ἀραϊηϑῖ ΒυΖδητῖηθ ππποῖα]5 Δη 4 ΘΑΓΙΚ 
ΤΙ Πτ5Οι1165 ν Π]Οἢ ργανθηῖβ [Π61Γ ΓΟ ΠΙΠΙΟΠ 85 Ρ ΘΒ ΎΨΙηρ ἃ ΝΕΓΥ ΘΑΓΙ͂Υ 
ἴγρε οἵ τοχί. [{ 5ιοἢ Μ55 ἴῃ ἴδοῖ δ Ῥθδγοῦβ οἱ δηοίθηΐ {Υδα! το η, ΟΠ 
σΤΔηποΐῖ 8θ6ῖ δὴ Θχο  ϑοηδΎ ἀαΐθ Ὀαδίογε αἵ ἰθαδῖ [ῃ6 πη] 4- ΘΙ θνθητῃ 
οσηΐατγ. ΪΝοῖθ τῃαῦ τῃ6 ΒυΖδητηθ- ὈΥΙΟΥΙΓΥ ΓΠΘΟΓΥ 4065 πο Γ56 ΟΥ̓ [4] 
ὌΡΟΩ ἃ ἰαῖθ οὐτοῖ ρογοα; [{πΠ6 ΤΠΘΟΥΥ σου]α ργοσθδθά 1η πλο ἢ [Π6 54Π16 
ἔοΥΠΊ ἡγοῦ {86 δηά οὗ Πε 5ἰχτῇ σδητυγν πιδάθ τπῈ οὐτοῦ! ἀατε.} Ηον- 
ανού, 1 ἃ βἴγοηρ ριδδιπηρίίοη οχίϑδῖς παῖ (αῖ 651) [ῃ6 θαυ θϑῖ 
ΤΙ ΠτΙ5011165 ΡΓΈΒΈΓν ἃ ΠΊΙΟΓ ΠΊΟΓΕ Δ ΠΟΙ Θηΐ τοχῖ, Δἢ ΘΑΓΠΘΓ Ουτο σου] 
ποῖ 6 ἄοπε Ἔχοερῖ δ Γ5Κ οἵἉ δ πλϊπατίηρ [Π6 εν! ἄθησα οἵ πηδην “Ἰαῖε᾽ 
Μ55 οοηϊαϊηϊηρ ταχῖβ ΏΙΟ ἃγα Γαργαβεηΐαῖίνε οἱ “θαυ ἘΧΕΠΊΡΙΑΓ5 
ϑΡΔΠηΪηρ ἃ ὈΓΟΔα σΠΓΟΠΟΙΟρΊΟδΙ δΔηα σοοργαρῇ!οδὶ Γηρα. 


7. Το σοποορὶ οΓα ςἴηρίο “Ῥοςι" Η5 οΥ ςηριαὶϊ φγοη οΥΓ 4.55 15 μηἱπίροῖν 
ἰο Ῥαῦε 1γαγι5γη1551οηαί ΘΌΙΘΉΟΘ 10. 15 [αύου. ὙΝΉ116 οογίαίη “θαυ Μ85 
ΤΑΥ͂ Ὀ6 σοηϑίΕΓεα οὗἉ 5ῈΡΘΓΙΟΥ α0 410} ἃ5 Γεραγάβ [Π6 σοργίηρ 5Κ1] οὗἉ 
1ΠΕΙΓ δοῦρε ΟΥΓΥ ἴῃ6 ἴγρε οἵ τοχῖ {ποὺ οοηίδϊη, 500 «065 ποῖ 


89 ςογνοηοι, Οοάσχ Αμρίθησῖς, νἱϊϊ, ΘμηρΠαδὶ5 οὐ ρίπα!. ϑουίνθηου 5 Οἰθαγ βτατθηθηΐ ΟΠοΘ 
ΠΊΟΓΘ 5Πο0υ4 6 σοπιγαβῖθα ΊΓ γνΆΠ]Δοε᾽ 5 “Ὑον] 5] 51 ἀϑϑουτοηβ (ὙΝΆΠ1Δοο, “Ἀθν:ϑ! οη 5 τη," 
283). δογίνεηου Πἰπη156 1 ((οάοχ Απρίθηςῖς, ν1) 5 Βύρὶν οοητγδαίοῦς γνΆΠδοο: ἽΕ ἰη τὴν 1π46- 
τηθηῖ ἐρο ΕἰΖουῖν ἑοχὲ [ΤᾺ] ἀρργοάοῦθς ἩΘΑΥΘΥ ΟἹ {706 «Ὁ ]οἷθ 1ὸ {96 σαογϑά αηίορυαρῇς. .. ἰῖ ἰ5 
ΟΗΪΥ θοδιιβ6 1 Ροἰϊουο ἐθαὶ 1ἰ ᾿ς ϑ ίζου αἰεί ἐο" (εταρ 515 Δ41464). [ἢ ἃ ἰδίτοὺ νυγτῖθη ΠΘαΓ 
τῆς οπά οἵ δογίνθηοι᾽ 5 ΠΠῸ (Νον 18, 1889), δογίνεηθι βἴδῖθβ, Ἵ τγοεοῖ τ. Ηουτ᾽ 5 θά561655 
ΤΠ ΘΟΥ65 ἃ5 ΘαΓΠΘΒΠΥ 45 Πα [Βυγροη] 4068, Πα ΔΠ1| σ]Δα το 566 1Π6Ὺ γα ποῖ ραϊηίπρ σγοιπηά 
εὐνον [ἀνβη ΤΠΟΌρΡΗ] 1 5ταηα τηϊάνγαν Ὀεΐννεθη [Π6 ἴννο 50Π 0015, 1710 1]γεῖγρ 1401) ῬΊΟΥ ἰῸ Βπγ- 
ϑοη τϑαη ἴο Που" (Εάννατα Μογγῖοκ σουδυτη, [οϑη ϑηαηι Βηγροη, [αἴ [)οαη οΓ ΟΡΙοΡ- 
ἐξίογ; Α Βίοργαργ, 2 νοἱβ. [1οπάοη: [μη Μύτγτγαν, 1892] 2:229, οπηρμαβὶς 8464). γνΆΠδος 
δἴτοπιρῖβ ἴο ρύονε ἴοο πΠΊθο ἢ Π6η οΠαγρίηρ ργο- ΒΥ Ζδητπα βαρροτγίοτβ ΜΙ ταν] δἰ οηδῖ τθη- 
ἀεποίθβ. ΤΠούα 15. 70 τθᾶβοη ἴο βαρβιίταϊα ἃ “ΠΟΥ γον βἰοπ βπη᾽ νΠΙΟΠ αἰδιογῖα ϑου νΘΠοΓ 5 
ΡοβιτΊΟ ΠΊΘΓΕΙΥ το ἀἸδογοα!τ [Π6 οἰαἰπλ5 οὗ τπ6 ργο- ΒυΖαητίπα βαρροτίοΥβ. 

50 ςνοπου ΘΑ ΠΟ ΒΔ Ξαρροβῖθα 1Π6 ΤΟΠΤΗ ΘΘΏΓΌΓΥ 85 1Π6 ἀρργορτίαϊο ουτοῦῖ ροτοά 
(οάεσχ Απμρίθηςῖς, ΧΧ), Ὀὰῖ ἰαῦου σαγ ΠΥ ἡπμδηορα τῃ6 οατΟΓ δῖα ἃ5 ἍεΥα {Ποῖα ἰ5 ὦ γεαὶ 
ἀρυθθηηθηΐ Ῥοίτοθθῃ αἰϊ εἴγ6 ἀοομηηθηῖς οοπταϊηῖηρ [Π6 (ΘΟβρεὶβ ἀρ ἴο 1Π6 5ἰχτῃ οϑηταγυ, ἀηα ἴῃ 
ΟἾΠΟΓ ρατῖς οἵ 1ῃ6 Νενν Ἰεβιαπηθηῦ ΠΡ τὸ τπΠ6 πηι’ (Ρίαΐη ]πιγοαμοίίοη, 2πὰ 6α., 484, 
ΘΠΊρΡἢ 55 δα464). Ενϑη 50, ἴπεῦθ ννοιἹὰ Ῥ6 “ἔαγ πλοῦε ΠυΠΊΘΓΟι5 οᾶθ65 ΏΘΓΘ 16 πηοβῖ 
δΔηοίθηΐ ἀοσμππΊθηϊδ ἃΓ6 δῖ νυ πο 6 Ὑν]ΓΠ ΘΔῸἢ ΟἸΠΕΓἢ 5 Ορροββά ἴο 50ἢ σοΠΠΠΊΟΠ ἈΡΥΘοπΊθηΐ 
((014.). Τῃ βοῇ οᾶ565, “δ ἰδοὺ πποία] ἀπ ουγϑῖνα σορίθς᾽ ὈΕΟΟΠΊΘ “ΟΓ Τ]ΠΟἢ ἱπηρογίδηοθο, ἃ5 
τῃ6 βυγνίνίηρ γαργθβθηϊαιίνες οἵ οἴμοὺ σοαίοαδ5, ΝΕΥῪ ΡΓΟΡΔΟΪν. .. δα ]16Γ, [ΠΔΠ ΔΠΥ ΠΟΥ 
οχίδητ᾽ (1014.). Τῆι5, ἰῃ τῆς θῈ1Κ Οἵ τῃ6 νατίδηϊ πηϊτ5, ΘΟ ΝΠ οΥ Δ58θγίβ {Παΐ τ[Π6 ἰαΐογ ννἱῖ- 
Π65565 71:51 Ὀ6 Πραγά, Δη4 τῃαϊ ψ ΙΓ “ἃ ἀδτογηγηίηρ νοΐος" (Απμρίθηϑῖς, ν 111). 


563 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῈ (δβε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΓΟΥ ΤΥ 


Δα ΟΠΊΔΙΙΟΔΙΥ σοηΐοΓ Δηῃ Δι ΠΟΥ ταῖν ἴδ το 50 ἢ Μ55. 10 γεϊϊοσγαῖε: 
Ιαῖα Μ55 αἷἰϑο σοηΐδίη “βαγν" ταχίβ; ροου!υ-οορίεα Μ55 οδῇ οοηίδίη 
“ροοα᾽ τοχῖβ; σαγθπΠ]γ- ΟΡ αὶ Μ55 Π]ΔΥ σοηΐαϊη τοΧίβ οἵ [ΠΓοτοῦ 484]- 
ἴτγ; ΠΏ Ιη ναγίοιι5 ταχτυραβ 50Π16 Μ55 0] ΡῈ θείου γαργαϑθηῖϊαῦνε5 
τῃΔηῃ οἴμοῖβ. Βυΐ {τα η δ 55] Οη4] σοΠ 5: ἀθγδ τ Οἢ 5 ρΎθομ46 [ῃ6 σοηοορῖ 
τῃδϊ ΔΗΥ͂ 51Π9]6 Μ5 οἵ 5Π18}}] σγοιρ οἱ Μ55 πηὶρῃϊ ΠΟΙ ἃ βἴδῖιι5 5ΌΡΘΓΙΟΥ 
ΕἸΠΕ το ἃ τεχίγρα οὐ ἴπ6 [1] σοηβρθοῖις οἵ τῆς6 βεἴγεαη οἵ 
{ΓΔ Π5Π115510. 


δίησα ἴ[ῃ6 ΒυζΖαηῖηθ Ἰδχίίουπ, ἰ5 σοηβ ἀογθα το θ6 τΠαῖ ἔοτπη οἵ 
1Π6 τοχῖ γΓοπΊ ΠΟ 411 οἴμοι [οΥπΠΊ5 ἀογίνθα, 1 ΘηοοΠΊρα5565 ἴΠ6 
Τα Πα  ηἰηρ ΟΟΠΠΡΟΠΘηΐ τΕΧΕΥρΕῈ φτοιρ5. Ὑεῖ δηοηρ ἴΠ6 Μ55 ΠΟΙ 
αἸΓΘΟΙΎ σΟΠΊΡΓΙ56 [Π6 ΒυΖαητίηθ ἸοχτςΟΥ ΠῚ, [Π6Γ6 1570 5ἰηρ]6 “Ῥεβῖ" Μ5 
ΠΟΙ ΔΠΥ “Ὀεβῖ ργοιρ᾽ οἱ Μ55; Πού οδῇ τη ΠουὙ ΒΥΖδητη6 Βα ΡΓΟῸΡ5 
ΟΥ̓́ΘΙΓΙ46 τῃ6 ἀρούθραῖθ το ρτΥ οἵ [Π6 σθηθγαὶ ΒΥ ΖΑΏΓΠ6 {ΓΔ ἢ 5Π]5510η. 


8. Απ οχοϊμδῖθο [οἰϊοτοῖηρ ΟΡ ἐφ6 οἰἱαοοί Μ85 ΟΥ τυϊίμοϑδθς 15 
ἰγαη "1551 οηαἰἰγ βατυρά. ΤΏς οἹδϑῖ πηδηιιβουρῖ οἵ 411 νου] ὈῈ τῇς 
ΔυΪοΟρΡΎΆΡΗ, Ὀυϊ 500} ἰ5 ποῖ Ἔχίδηϊ. (σίνθη [Π6 οχίρθηοίθβ δ Γθοῖίηρ ΘΓ 
ΤΓΔΏ 511551 04] ΠΙϑτοΥΥ δηα [Π6 [164 ἀδἴα ρΓΘΘΟΓν α [ΓΟΠῚ ΘΑΓΙ͂Υ {{Π168, 
11 15 ἃ Πῃθ᾽ ΠΟΔοΙρίοδὶ οΥΓΟΥ το 5516 [Παΐ “ΟΙ 651 ἰς θ65ῖ. δ1η06 [6 
96 οἵ ἃ Μ5 4065 Ποῖ ΠΕΟΘ 55 ΆΓΠΥ γα θοῦ [Π6 ἀρα οἵἉ [ἴ5 τεχῖ, δηα ἰποα 
Ιαῖθι Μ55 ΠΊΑΥ ργδϑβεῖνε ἃ [εχΐ ΠΊΟΓΕ ἀποίθηΐ τΠδη παῖ Γοιη4 ἴῃ ΟΙά6Γ 
Ὑν]Ώ65565, [Π6 “ὍΙ4651 15 Ῥ6 5 τ᾽ σοπορρί 15 Ῥα564 οἡ ἃ [Π14ον. ὙΝΉ1]6 οἱ ογ 
Μϑ55, νϑιβίοηϑβ, Δη4 [1 Πθγ5 ἀθπηοηϑβίγαϊθ ἃ ἐθγ)11}1145 ἃ 440 ἴου ἃ ϑίνθη 
τοδάϊηρ, [Π61Γ γοϑρθοῦνα ἀδῖοβ 4ο ποῖ σοηΐογ δας θητοΙτγ; [πο ΟὨΪΥ 
Θ51Α ὈΠ15} [Π6 οχίϑῖθηςα οἵ ἃ ρίνβ γοδαϊηρ δῖ ἃ βίνϑῃ ἀδῖαβ. ΑἹ] τοδάϊηρς 
ὙΠ ἃ ναγίδηΐ πη 5Ποι}4 6 σοηϑβίάογοα πηάογ αἰΐ ἀβρθοῖς οἵ 
{ΓΔΠ 5551 0η: ΠΊΙΠΟΙΓΥ τοδάϊηρα ΏΪΟῆ ἰεανα πὸ σοπίϊηιια! {τΓᾶσα 
τῃγοιρῃοα {ΓΔ 5Π115510 04] ΠΙ5ΤΟΓΥ ΔΓ 5τι5ρθοῖ; [Π6Ὺ ἀΓ6 Π“οἵ τῆλ 46 ΠΊΟΓΘ 
ΔΌΛΠΘΠΤΙΟ ΠΊΘΓΕΙΥ ὈΥ Δῃ ἀρρβϑαίδησθ ἴῃ ΟΠ6 ΟΥ̓ ἃ ἴδνν ἀποίθηΐ ν]Π65565. 


9. 1γαμςη1 5510, αἰ σοηοιἀθγαίοῦς σομρίθα τοῦ") τπέογηαὶ ρυ]ηοΙρίος 
Ῥοῖηὲ ἴο τὸ βυΖαμεηο ΤΟΧΊΪΟΥΗΙ ἀ5 4 ἰοααϊηρ ἔουοθ τπ {6 Ρϊδίογγ οὗ 
ἐγαγι5)γ11551ο0η. ΓΘ ΒγΖαητίηθ ἸδχίςογπΊ 15 ποῖ ροβιμ]αιθα « ὨΥΊΟΥ͂ ἴο Ὀ6 
τῃ6 οΥρΙ ΠΑ] ἔογπ οἵ {Π6 τοχῖ, Πού θνϑῆ [Π6 βΌΡΟΓΙΟΥ τοχτῖγρα. 1ΠῸ σοη- 
οἰ [Ο]]ονγ5 ΟΠΪΥ 85 ἃ ἰορίοδὶ ἀβάποιοη ἔγοπ ᾿πῖογηδ] δηα οχίθγηδὶ 
σοηϑΙ ἀθγδί!οη5 ν᾽ ονγεα ἔγοπῚ ὙΠ] ἃ ΤΓΔΠ5Π11551041- Π!5το οὶ [γαπηα- 
ψνογκ. ΪΝοῖθ ραγ συ] Υ]ν [Πδἴ {Π6Γ6 5.70 διιτοπηδῖϊο ργοὈΠΠΥ τῃδῖ τΠ6 
ΠΊΔ] ΟΥΙΓΥ͂ ΟὗἉ νυν] Π65565 ὙΠ Ον Εν Π61ΠῚ [Π6 Μ5 ΓΔ Ι ΠΙΟἢ δἴ ΔΠΥ ΡΑΓΓΟΌΪΑΓ 
ΡοΙηῖ -- τῃ15 ἀδβρίτα {γα Π5Π115510η4] Ἔχρβοίδιοηβ. ΜδηΥ ναγίδηϊ 1115 
58ονν ἴΠε6 Ππ1455 οἵ ΒυζΖαητίηθ- ούὰ Μ55 αἰν! 46 αὶ ΠΘΑΥΎ Ἔν η]Υ ΔπΊοηρ ἴνγο 
ΟΥ̓ΠΊΟΓΟ σοπιροτίηρ τοδάΐηρϑβ.)} ΤῊ 5 5θῦνεϑ 5 οἰθᾶγ ουἱάθηςο τΠδῖ τῃθγο 


51 ξ6ς τῇς “ΜΡ ἀδείρπατίοη ἰη Ζαπο Ο. Ηοάρεβ ἀπά Αὐτμυγ 1. Ἑαγοῖαα, ΤῈ Ογοεί Νε 
7δοιαηιθηΐ αοοογάϊηρ το 1,6 Μα)ογίεν 1 χί, 2ια δα. (ΝΑ βῆν6: ΤΠποπηας Νείβοη, 1985); α͵50, 
Ὀτδοκοῖεα πα πηλύρίπαὶ ρᾶδδᾶρθβ ἰη Μαιυτγίοε Α. Ἀορίπβοη δηα ΝΠ απ (. Ρίεγροηῖ, 65. 
ΤΡο Ογεοῖ Νίϑὼ Τδείαηιθηΐ Αςοογαϊηρ το τῦ6 ΒγΖαμίϊπθ Τδχίζογηι (ϑουτῃρθογοῦρῃ, ΜΑ: 
ΟΒητοη ΒοοΚ ΡυΡΙ βίης, 2001). 


564 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒγζΖαητίηθ ῬγΎΥ 


οἂῃ Ὀ6 ΠΟ διιϊτοπηδίϊο δητὶοΙραίίοη οὗἉ δἰ Π6Γ τοχῦμαὶ πΠΠΙΓΟΥΠΊΪΥ ΟΥ ονοῖ- 
ΘΙ ΠλΪηρ᾽ ΠΠΊΘΓΙΟΔΙ] ΞΠΡΡοΟΙΐ ἂὖ ΔΠΥ ΡοΪηΐ Δπλοηρ [Π6 Μ55 σοῃηρτΓδίηρ 
τῇς Βυζδητίης Ἰοχιξογηλ."} ὙΝΉ θη ἃ τεϊατίνε ἀπ  βουπη τ ἄθεος οσοατ 
Ὀεγοηά τς 6αμα}}Υ-αἰν! 464 σ4565, [Π15 ᾿Πἀ]σαῖα5 ἃ [ΓΔ 5Π11551 08] ἐγα71- 
ϑοθηάδηοο οἵ ΡΟ ΔΌΠΠ11165, Πα 56 Γν 65 ἃ5 ρΡΓΘδΠΊρΡτνα ον! ἄθησα [ἢ νου 
οἵ [Πο56 τϑδάϊηρβ ΜΉΘ Πηα 5ΊΓΟηΡ [ΓΔΠ5Π11551 014] ΞῸΡΡΟΥΙΪ 45 ἃ γθϑα]ῖ 
οἵ ππρ]αηηθα σοηβοαμπδησο. Ἀδῖμοῦ τΏΔη ἃ οδιι56 ἴοΥ βιβρίοίοη Οὐ Γα]6ο- 
τίοη, ἴΠοβ56 ρίδοθβ Πα [Πῃ6 Μ55 οἵ τῃς ΒυζΖαητίηθ Ἰοχίξογη) βἴδηά 
ΠΘΑΙΥ ὈΠΙΓΟΓΠῚ ἈΓΡΊΙΘ 5ΊΓΟΠΡΙΥ [ΟΥ̓ {ΓΔ 5Π115510 04] ΟΥΡΙ ΠΑ] τγ, θα5 64 
ὍΡΟΙ 1Π6 ον άθησα οἵ [Π6 ἀϊν! 464 οΔ565. 


Οποο τῃ6 ΒυζΖαηῖίης Ἰδχίςουπι ραῖη5 ν δ]! ΔἸ ΟἹ τῃ6 Ὀδ515 οἵ τΠ6 
ΡΓΘοράϊηρ σοηϑ ἀογδίοηδβ, [Ὁ σα Ὀ6 φγδηϊθά ἃ βρη! Ποδηΐ γοΐοο γεραγά- 
ἴῃ {Π6 6ϑιδὈ 5 πΊθηϊ οἵ τΠ6 οτρΊ ΠΑ] τοχί. ΠΕ τοσαῦτ Πονν5 Παίαγα ΠΥ 
[ΓΟ ΠῚ {ΓΔ ἢ 51115510Π4] ΟΠ 5146 γαῖ η8, Ὀῖ 15 ποῖ ἀἸοϊαϊοα ὈΥ ργαϑαρροϑι- 
[ἰΟη5 δχίθγηδὶ ἴο {γΓδη 51 5510η4] ἰδοΐοίβ. [πΠᾳ664, ννεῦθ ΔηΥ οΟἴποῦ 
ταχῦγρε ἴο ἀεπηοηϑβίγαϊα [Π6 54Π16 [ΓΔ Π5Π115510η4] ΟΥΤοΓα, [Πδΐ ταχτῦγρα 
νου] Ρ6 ανογθά ονοῦ μα ΒυΖαητίηθ. 


ΝΝοῖε τῃδῖ τῃε ΒυζΖδητηθ- ρυ]οστγ Βγροῖῃοϑὶς οδη (ὁ ποῖῃϊηρ τὸ 
ΓΈ5ΟΪνα [Π6 ΠΊΔΠΥ οᾶ565 ΏΘΓΕ Ἕχίθγηδὶ ον! ἄθηοα 15 αν 464 δηα νΏΕΓα 
ΠΟ γϑδάϊηρ οἰθαυν ἀοπηηδῖθ5. [ἢ 5 Οἢ οᾶ565, ᾿ΠΓΘΓΠΔ] ΡΓΠΟΙΡΙ65 σοῸρΙ Θά 
ὙΠ τγΓδ ἢ 51Π}15510η4] ργο Δ ὈΠΠ11165 πγαδῖ θ6 ἱηνοκοά ἴο ἀδιίογπηηθ [ῃ6 
βιγοηροβῖ γοδαΐηρ." δ: ΠΉ]ΑΥῖν, ἴῃ ΠΊΔΠΥ οᾶ565 ἱπίογηαί ρτϊποίρ!ες οὔξου 
ΠΟ οἶδα ἀβοϊβίοῃ, ΔΠ ἃ δχίθγηδὶ οσδποη8 Πηαϑῖ τα κ6 ἃ ἰϑδάϊπρ το 6.7, (δβες 


"2 Τῆς Αρορδίυρϑε ἰ5 ἃ οᾶβθ ἴῃ ροίπι: [Π6γῸ ἅγθ ἔτϑο σοπιροιίηρ, τγρ65 οἵ τοχὶ ψ τΠΐπ τῃ6 
ΒγυζΖαητίηθ πηδ] οσν (Αν δηα Ὁ), πϑίτποῦ ἴγρε ἀοπιηηδηῖ, ἀηα θοῖῇ οἔζεθη δἵ ναγίδηοθ ἢ 
ΟΠ6 Δἃποῖμοι. Ὑδῖ 1Ππ686 αἰβραγαῖθ ἴγρεδ ἄρ [γθαπθητ!ν ἀραίηβ τπῃ6 ΟἸἹα {Πποῖ4] ἀπά 
Ἐργυρτίδη ραρυτας τεδάϊηρβ. [πη τῃ6 Αροοαίγρβε ἴμ6 ΒυζΖαητίπθ Μ85 πᾶρρβη ἴο αἴϑογρε τοῦτα 
οἴτθη τΠ8π τΠ6Υ οογϑοΥθ, ΥΠΘγΘα5 ΘΙ 5ΘΎγ ΘΓ ἴῃ [Π6 ΝΤ ΒγΖαητῖηθ σοηνούρθησθ [5 ΤΟΥ ἔγο- 
ααθηῖ. 

55 ον Ὄχαπηρίο, Με 21:30, νμοτο Κοδίηβοη-Ρίεγροπι γοδα δευτερω (ἢ ΒΟΊΜ5ΖΩ 
ΕἾ 2833 205 700 892 1342 1424 1506 2542 Ῥῆηι πιὰβ Ὀ0) δπά Ηοάρβ- αγβῖδά (ν τ ΝΑΖ7) 
το ετερὼ (Ν᾿ Οἵ Ὁ ΚΌ ΔΘΠ ΕἾ 2 157 346 565 579 788 1071 ρ;1): τπ6 ονίάθηοο ἰ5 
ἀἰν! 464 ἀῃὰ πὸ ρδύδ}16] ρᾶβϑδᾶρϑ ἰ5 ἰπνοϊνβά. (π6 πιιδῖ ἀθιθγπη πο ἔγο ΠῚ ἰπτογπαὶ ονυίάθποα τῃ 6 
ΤοΓα ΠΠΚοὶγ οτίρίηδὶ γοδάϊηρ. Μι οἰβθνμεγα τ1565 ἕτερος 7Χχ, ΜΚ Ίχ, [π Ἰχ, ἀπά ΓΚ δὴ ονεῖ- 
ὙΠ οΙπηηρ 32χ; Μὶ τι565 δεύτερος 3χ, ΜΚ ὅχ, [Κ ὅχ, [π 4χ. ὙΝΈΠ]6 ετερος ἰ5 σμαγδοϊογ το ]ν 
Γι Καη, ἴῃ Με τΠμοτα ἰς το {ππ||6 ἀδἴα ἴο σοπῆγπι ἃ τοηάθηου. Τῆς Ἀοδηβοη-ΡΙεγροηῖ ἀδοὶ- 
βίοῃ ἔογ δεύυτερῶὼ τοι βοῖβ ἃ 51γ}151τ|Ὁ σοηβιἀογατίοη: Μι ἐπαπιογαῖος “Εγϑῖ᾽ δηά “βεοοηά᾽ [πῃ 
Με 22:25-26 δπά 22:38-39, ἀπ4 οἰβεννῆοεσα 4065 ποῖ ᾿χίᾶροδα πρῶτος ἀπά ετερος. ΤΠ 
δευτερὼ ἀρρθαΐϑ ἴο δ6 τῇς πιοϑβῖ γβαβοπδῦ]ο ἀβοϊβίοη ἰη νίονν οἵ Μαίμοδη πβᾶρα. 

ΝΟ οἰδαγ-οαζ ἰητογπαὶ ρυϊποίριο ολπ ἀοτογηίηο ἰη ΓΚ 23:42 θοῦνθθη εἰς τὴν βασιλεῖαν 
δηα εν τη βασιλεια. [Κη σΟ5ρ6] ἀϑᾶρα 5Πον5 εν τὴ βασιλεια ὄχ ἀπά εἰς τὴν βασιλειαν 
3χ; εν τὴ 71χ (ΝΑΖ27 69Χ) δηῃά εἰς τὴν 44χ (ΝΑ27 39χ). ΤἼδβ δἰτογπαῖθ ἔουπὶ ὁσουγβ ἴοο ἔγο- 
ἀΌΘΗΙΥ ἴο ες ἀἰβπη5564. Αοῖβ Πᾶ5 εἰς τὴν βασιλειαν ΟΠΪγ ἴχ, νν]ἢ πὸ οᾶθ65 οὗ εν τῇ 
βασιλεια, θα εἰς τὴν οσοιτ5 54Χ (ΝΑΖ7 53Χ), ἀπά εν τὴ 41χ (ΝΑ27 45χ). Ἀθαθθη Ϊ. ϑυνδῆβοῃ, 
εα., Νίδευ Τδείαηιθηὶ Οσγθεῖς Μαμηβουίρίς: [πο (5 ΘΓ Π614: 5Π6 ΓΗ ς614 Αοδάοπγϊς Ργα55, 1995) 
δῖνϑϑ [Π6 δχΐθυπαὶ θυϊάθηςα ἰη [κ 23:42: εἰς τὴν βασιλειαν -Ξ- 7581; εν τῇ βασιλεια Ξ ὅπ 
ΝΑΘΟΚΜΌΓΔΘΛΠΨ εἶ εἾὖ2 33 28 157 565 579 700 1071 1424. ΑἹ] τμδοτῖος Ψ1] 
τΆΚῈ ἃ ἀδοϊβδίοη Ῥαβδθά οὐ ἃ ρδιζίουαγ δϑυπηαϊίοη οὐ τΠ6 δχίθγηδὶ ενίάθηοθ. ΤῈ 
ΒυΖαητίπα- ΥἹΟΥ͂ ροϑβίτοη [Ο]Π]ΠΟνν8 Γθαβοηδ Ὁ ]6 {ΓΔ Π5ΠΊ15510η4] σΟΠ 5: ἀογατ ΟΠ 5 1η Γα]θοτίησ 
τῃ6 τοδαϊηρ οἵ γε Μ85 (ζννο ἸοοδὶΖθα τὸ Ερυρι) ἰῃ ἔανου οἵ τῃδῖ βιρροτῖβα ὀνεγνμοὶπη- 
ἰηΡ]ν ννΠἰη τΠ6 πιαπαβοτίρῖ τγδα! τ οη. 


565 


Αρρεπαῖχ: ΤΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΩΟΎΥ 


Αἰ5ο δχιϑῦ νοΓΕ [ῃ6 Μ55 ἂαύ αἰνιἀθα δηα νἤοΓα ᾿ητογηδὶ Ἔνι 6 η06 15 Ποῖ 
ἀοδτογπηηδῦνα, ἴῃ ὙΠΟ ἃ ΓοαϑοηδΌ]6 5ΟΠΟΙΑΓΥ δϑτϊπγαῖθ 15 [Π6 θοϑῖ Ομ 
δῇ δχρεοῖ."" 


ΠΕ ΡΓΙΠΊΑΓΥ ΓᾺ]65 ἴου θαϊαποίηρ ᾿Πτογη4] ἀπ α αχίθγηαὶ ον άθηοα 
ΔΓΘ 51Π1Ρ]6, Δῃηα ἀῦα ογάδγϑά ἴῃ δοοογάδηοθ ἢ Κποόννη ἴδοῖβ γαραγάϊηρ 
5ΟΓ0 4] ΠαΡΙῖ5: (1) οἤθ 5ῃοια δναϊπαῖθ γοδαϊηρβ ἢ [86 ᾿ητθητοη οὗ 
ἀἰξοονογίηρ ἀπτθοθάθηϊ [ΓΑ που ρτίοπαὶ οδ565;79 (2) γεδάϊηρϑ 5Βου]ά μῈ 
σοΟΠΒΙ 4ογοά ἴῃ {86 ᾿ίρῃϊ οἵ ροϑβ51016 ᾿Ἰητθητοηδὶ αἰτογαῦίοη; (3) ΠΠΔ]]}ν, 
τοδάϊηρθ ΙΓ ἃ ναγίδηῖΐ τπἰΐ πηπδὺ 6 οδναϊπαῖθά το ἃ 
{ΓΔ Π5115510Π41- ΠΙϑ ΟΥΙΟα] ραυϑραοῖῦίνε ἴο σοη ἢ ΟΥ ΠΊΟΘΙΓΥ ΡΓΘΙΙΠ11- 
ΠΔΓῪ 4556 55ΠΊ6ηῖ5. 1Π6 ΓΙρογοι5 Δρρ]]οδτοη οἵ [Π]5 πηθτ Ποάοϊορυ ΜΝ] 
Ιεδα το νδ]4 σοπο 5] ΟΠ 5 6514 15Π64 Οἡ ἃ 5011η4 {ΓΔ Π51Π15510Π4] 4515. 
ΘΌΟΘΙ δοσοῖάϑ ΜΙ νγηδῦ [Π6 οχίδηϊ πηδηπϑουρί ον άθησθ σοη 5: 4ογθα ἴῃ 
Ἰίρῆς οἱ τγαπϑπηϊβϑίοηδὶ ργοςθβ5 ΔπΠ 4 Κπουνῃ 5ογῖθαὶ Παρ τ5 τ6115 τι5.77 


5ΊΩ Μὲ 24:33, τῇς Μ85 ἅτ ἀἰνί θά ῬδΌνθθῃ παντα ταῦτα (Β 1, ΔΘ 565 579 }ῆ1 ε ἢ 57 δ᾽ 
ἀπά ταῦτα παντα (δὲ Ὁ ΚΥΝ Γ 0281 εἶ Εὖ .33 700 892 1241 1424 [-2211 }ηῖ ἴαϊ 5.0). ΤῈ6 
88ΠΊ6 Ρῇγαβα (ΜΠ [15 ΟΥΏ νΑΓΙΔΙ]0Π5) ΓΘΟΌΓ5 ἴῃ [Π6 ποχί νϑῦβθ. Μδιποδη βαρ ἰ5 αἰν 464 
(παντα ταῦτα 4χ ΒΥΖ, 2χ ΝΑΖ7; ταῦτα πανταὰ 5χ ΒΥΖ, 6χ ΝΑΖ7). Τῇε ργϑβθηΐ νυυιτοτ 5 
ΒγζΖαητίπθ βαἀϊτίοη γοαάς ταῦτα πάντα, Ὀαῖ ποῖ ΜΙ ἃ ἰθν 8] οὐ σθαι ΠΥ ρᾶγΆ}168] τὸ {π6 ργθ- 
σράϊηρ ΘΧΑΠΊΡΙ65. Νοῖθ παῖ τΠ6 ἀοπηίπαηΐϊ τοδαϊηρ οὐ τΠ6 ραγ}16]5 ἰη Μὶ δηα ΜΚ 15 οὔἱυ 
ταῦτα 5οἷπμς, αῃιαὰ τῃπι5 4οεβ ποῖ θβαῦ οῃ 168 ΡγρδΘης οᾶ56. 566 αἰ50 Μὲ 21:33, νῃϊοῃ τοδάς 
εἰτποῖ ἄνθρωπος αἰοπε (δὶ ΒΟ Ὁ ΚΙ. ΔΘΠ ΕἾ. 33 565 579 700 1424 }Ρ᾽") οὐ ἄνθρωπος τις 
(( ἘΕΟΜῦ Θ΄ Ω 228 69 124 157 346 788 1071 2;1); τῃ8 ἜΧίθγπδὶ δνϊάβηςβ 15 θυ Οὐ 5] Ὁ 
αἰν! 64. [ἢ τουπη5 οἵ ᾿πΐθγη] σοηβ᾽ ἀθγατοη5, [Πἰ5 γοῦ]α θ6 τΠ6 οπίγν ρίασθ γπογ Μι 565 τΠ6 
Τκαη ρητγαβα ἄνθρωπος τις. ΤῊ Ϊ5 ἴῃ 1561} 15 ποῖ 5 Ποίθηϊ τὸ τα]8 οὐἵ [Π6 Ιοηροῖ γοδάϊηρ. 
Ἡροπηοϊοτεοϊδαζοη [τῸΠῚ -ς το -ς σου] Πᾶνα οδιι864 [Π6 ΟΠ 551 0η. ΤΠΘΓΘ 5] ΠΊΡΙΥ 15 ᾿Πϑ  ΠοΙοηῖ 
ον! άθησα ἴο ἀδοίάθ οἰ Ποῦ νὰν ἔγοπη ἃ ΒυΖαητΠ6- ΡΥ] ΟΥ ρΡΡΎΟΔ ΟΠ. 

76 Νοῖδ τῇς ἂρῖ οδβογνδιίοῃ οἵ ]. Ν νῖ!ς Βίγά5411, “Τῃς ϑουγος οἵ (ὐαῖθπα (ὐοπηπηθηῖϑ ἴῃ 
Τομη 21:25, Νουῖ 36 (1994) 277: “Τῆς νίονν τῃαΐῖ βουθθβ Ὄβχϑγοὶζϑα [510] ἱπάθροπάρηϊς 
οὐτῖοα] ᾿πἀραπηθηῖ ἴῃ [Π6 Ρργοσα885 οἵ γα βουιρίίοη.. . . Δρρβαῖβ ἴο ΠΊ6 ἴο 5Ὸ σομΊρΙ οἴο]ν οοη- 
{ΥΓΆΓΎ ἴο τπ6 Κπονγῃ Πδθτ5 οἵ βουῖθ68. [50γ104}] ομδηραθβ.. .. τε Π 64 το με οἵ ΟΥ̓ΠΟΡΙΆΡΗΥ οὐ 
ΒΓΔΙΉΠΊΔΓ, ΟΥ̓ ΡΕΓΠΑρ5 οἵ γοσαθυ αν Οἡ 51]15τ|0 σγουπαά5.᾽ 

27 ΤΗῖς ἀο65 ποῖ πιθᾶῃ [Πδΐ ΘΥΟΥΥ ἀπὶς οὗ νατίατίοῃ Πᾶ5 ἃ 5ἰΠΊρ]6 βχρίἀπδίίοῃ, ποὺ {παῖ 
1Πογα ἀγ ὰϊ ἴον ρίασθς γΠογα ὄχίογηαὶ ον ἄθησα 5 56 ΓΙ ΟἸ 5} αἀἰν! 464, νΠογα ᾿πτογηΔ] ονὶ- 
ἄξῃος πιὰῪ ας δηιθίριοιβ, οὐ ΘΓ θοῖῃ [λοῖοτβ πηὰν σοπηθίπθ. Α βοϊαῖα σογίαίπτυ ὄνθῃ 
γνΠη ἃ ΒΥΖδηΓΙΠ6-ΡΥΟΥΥ ραγβρθοῖίνα οδηποῖ θ6 οὈϊαϊπΠθα ἴῃ 5010 οα8565. Εὐγίποτ, τΠ6 
ΒυΖαητπ6- ΡΥ ΟΥ̓ ΤΠΘΟΓΥ Τα ΠΊδΙ 5 576 οἵ το τον ϑίοη ἴῃ ΠΗ Οὗ πον ον ἄθησθ. ΤΠ6 ργαβθηῖ 
ὙΓΙΤΟΓ Πὰς γον 56 Πἰ5. ΓοΥΠΊοσ Πυροῖμοβϑὶς (5866 Μαυτῖος Α. Ἀοδίηβοῃ ἂηα ὙΝΠ]Π πὶ Ὁ. 
ΡΙεγροηῖ, βά5., 7396 Νίϑεὼ Τδειαηιθηΐ αοοογάϊηρ το 6 βΒγΖαηίῖηο  Μα)ουῖέν Τόχίογηι [Ατίδητῖα: 
Οὐρίπαὶ γνογά, 1991] χχχ- χχχί) γαραγαϊηρ ογΟβ8- ΟΠ ρδιβοη ΔΠ4 σοΥΓθουίοη Οἵ Μ88 88 ἃ ρτί- 
ΤΊΔΓῪ ἴδοϊοῦ ἰπ {Π6 Θϑιδ 5 πιοηῖ Δπα 5140 }Π1Ζατίοη οἵ ΒγζΖαητίπο ἀοπιίπαποθ. (Οο]]δτοη 
ΓΟΒΘΑΓΟΠ ἰπ τῃ6 ῥογίοορε «αμίϊογαο (1π 7:53-8:11) πιακοβ ἰ ΔΡαΠάἀδΠΕΥ οἶδα {παῖ 
ΟΥΟ55-ΟΟΥ Τοῦ οη αἸ4 ποΓ σου ΟἹ 500} ἃ 5086 ἃ5 ἴο δἰτεὺ 5' βρη] ΠΟΔΠΤΙΥ [Π6 τοχίμα] γα] τ! ΟΠ 5 
οἱ νατίοιι 5[Γθαπ|5 οἵ ἀββοθηῖ. ΤΠ ἀαῖα πον τοίηΐοτοθ [Κε, ΒΊΑ, απὰ Νϑνν γθρδγάϊηρ τΠ6 
Θθηογ] ἱπάδρεπάδθηοα οἵ 7,421} 1π65 οἵ τγδη8Πι)!55ἴοη ΜΠ η τπΠ6 ΒγΖαητίηα Ἰδχιξογπη, ΠΟ 
11π65 οὗ πϑοβϑϑιτΥ ἀογῖνα ἔγοΟ ΠῚ ΘΑΥΙΥ {{Π|68. 


566 


Αρρεπαῖχσ: Τ1ΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΥ ΎΥ 


ϑοϊοοιοα ΟΡ])θοιίοης το ἢΡ6 ΒγΖαπεΐπο- Ργίογίν Ηροιροςὶς" ὃ 


ὙΝΏΙΠ6 πιοάδγη βοϊθοῖίος ἀθπηαηά παῖ τῃ6 ΒυΖδητηθ- ΓΟ ΟΥΓΥ 
Βγροῖῇ 815 ργθϑθηῖ ἃ Γθαϑοηδῦ]6 ἀδίθηβα δΔηα Ὄχρδηδίίοη οἱ [15 ΤΠ ΟΥΥ 
ΔΠ ἃ σοποΙϑἰοη5,, τΠπεῖτ ον πιεῖμοά ἰ5 αρϊείογϊοαὶ, ογθαῖηρ ἃ τοχῦ ψΊῃ- 
ουΐ ἃ ἴΠΘογΥ, ΤΠ γΘΌΥ οχίγοαῖηρ {Π6ΠΊ56Ιν 65 [ΓΟΠῚ ΟΟΠΊΡ]]ΟΔΊΙΟΠ5 ΠΊΟΓΘ 
56 εΓ6 [ΏῃΔη [Πο56 [δορά πηᾳογΓ ΒΥΖδητηθ- τ] οστγ. γνεγα πηοάθγη θοϊθο- 
[05 γα αϊγεα το ἀεο!ηθαῖα ἂἀηα ἀδίθπα {Π6 ργθϑιπηθα {ΓΔ 5Π115510 4] 
ΒΙδῖογΥ ἀπο νηρ {ΠΕ} ργείεγγαα τοχῖ, τ[Π6 Ἐχρίδηδίίοη νγοι]ά θα [δγ 
τήοτα ἀἸ ΠΟ]. ΕοΥ δὴν ταχίιαὶ [ΠΘοῦγ, Ιορῖοδ] δηα γοαϑοηδΌ]6 5ο] αΠ]Οἢ 5 
Πηαδῖ 6 ρτονιἀδα γεραγάϊηρ ἃ ΠΊΜΡΙΙΟΙΥ οἱ Πιἰδίογοαὶ δηά 
{ΓΔΠ 5155] ΠΔ] ἰ551165: Οἴ Π 156 ΤΠ6ΓΘ οχὶϑῖβ ΠῸ 56 οι Γ6 πΠάογρΙΠηΪηρ 
ἴογ. [5 σοποϊιβϑίοηβ. ΤΠ6 [ΟἹ] οννίησς τΥρίοαὶ οδ]θοϊίοηβ ἴο [Π6 
ΒγυΖδητηθ- ῬΥΪΟΥΙΓΥ ΤΠΘΟΥΥ οη 6 ρδγϑ] 6] θα ΟΥ 51Π|114Γ ΟὈ]δοΙ]Οη 5 
ἀϑαϊηδῖ πηοάδγη δοϊθοῖίς ΤΠΘΟΥΥ ἰῃ Γαραγά ἴο [5 ρτδβιπΊϑά 
{ΓΔ Π 5155] ΟΠ] ΠΊΟ6]. 16 πγαῖτοῦ οἵ πιοϑβῖ ἱπηῃρογίδηοα ἰ5 ἡ Πεῖηογ τΠ6 
ΔΏΒΥΨΟΙ ΒΌΡΡΙΙΘα ὈΥ ΕἸΠΕ ἰδοίίοη δοοογάς {Υδη51Π)1551 0 Π 4} 7 ΜΙ 
ἰδτογίοαὶ ργοραθ τυ οὐ νυ τῇ πιο Ηἰβτοσίοα! ορεπηί5πα. 


28 ΤΗς ξοορβ οὗ {Π6 ργββϑηΐ ρᾶρεϑΐ ρυβοϊμάθς ἃ ἀθιαί!θα ἱπτογδοτίοη ΜΙ τΠ6 5ρθοϊ εἴς οτί- 
τίς ἀραίηϑί ναγίοιις ργο- ΒυΖδητίηθ ΤΠΘοΥ65 (ποῖ σοποθγη “ΠΊΔ]ΟΥΓΥ τοχῖ’ ΠγΥροῖμθ565 
Δη4 ἃ ργθάοπηηδητν τΠδοϊορίοδὶ ἀρρύοδοῃ). ΤΠ656. οὐ α]αθς ἰποίμάς ἈΙομαγα Α. Ἰᾶγίου, 
“Οὐδεη Απηθ Ἀαδϑυστθοῖθαῦ Α Ἀονίονν Αὐτοὶ," ΠΕ75. 20 (1977) 377-81; Ιάδπι, “Ουαυδθη 
Απης᾿ Κονί5τ66: Α Κεο)οϊπάον, [Ε1}5 21 (1978) 169-171; Θόοτάοη 10. ερ, “Μοάεγη Ἰδχίμαὶ 
Οὐ οἰ5πη) δηα τῃ6 Ἀδνίναὶ οὗ της Ἰδχίις Ἀδοσθρτις," Π[Ε75 21 (1978) 19-33; Ιάφπι, “Κε)οίη- 
ἀευ," 157-160; Ιάεπὶ, “Α Ογτσαα οἵ ΥΥ Ν. Ριοκοηηρ5 ΤΡ6 ] θην οΓ ἐρο θοῦ Τεσίαηιογὶ 
1δχι: Α Ἀδνίονν Αὐτοὶ," 17 41 (1979) 397-423 [Εεε᾿ 5 ἀγῦίοἱος ἀγα σοῃηἰη64 Δη4 γοννγϊτθη 
ἃ5 “Πα Μα]ογίτν Ἰοχ δπα τῆς Οτὶρίπαὶ Τεχὶ οἵ τπ6 Νδνν Ταβταπηθηῖ," ἴῃ ΕΡΡ δπὰ δε, 7)}ε- 
οΥ̓ν ἀπὰ Μειροά, 183-208]; 9). Α. (αύβοη, “Ἑουγίθβεη Τῆ 6565," ομαρῖεγ 7 οἱ ἢἰ5 ΚΠῪ Δ εραάΐο, 
43-78; ΜΙοΠΔ6Ι Υν ΗοΙπηε5, “ΤῊ “Μδ)ογίτυ ταχὺ ἀθραῖε: πονν ἔουπῚ Οὗ δῃ οἱ ἰ5516," Τβοηιθ- 
[Ἰο5 8:2 (Ἰαπυαγν 1983) 13-19; Κορογ 1, Οπηδηβοη, “Α Ῥεγβρθοῖίνα οἡ τπ6 δῖπαν οἵ τπ6 Νενν 
Ἰδϑιαιηθηῖ Ἰεχι, βίφρίο Ἰγαηείαίου 34 (1983) 107-108; Τλ4π161 Β. γνΆΠΑςς, “δόμα δεοοηῃά 
ΤΠουρηῖς οἡ τΠ6 Μα)ογίτν Ἰεχι," δίρϑας 146 (1989) 270-290; Ι46π|, “ΤΠς Μα]ογτν Ἰεχι δηὰ 
τῆς Οὐἡρίηαὶ Ἰδχῦ: Ασγα πον [ἀθητίοα!»᾽ βίρϑας 148 (1991) 151-169; ἰάοπ), “Ἰηβρίγατίοη, 
Ῥγεβεγνδιίοηῃ, δηᾶ ἵΝενν Ἰδδιαπηθηῖ Ἰδχίμαὶ Οὐ τοἰϑηη," γάρ ΤΡοοίορίοαὶ ]ομγηαὶ 12 (1992) 
21-50; Ιά6π|, “Μα)ογιτν Ἰεχὺ ΤΠ Θοσν," ᾿η ΕΒγπιδη ἀπά ἩΪπΊ658, 7οχὶ οὔ ἐρο ΝΤ, 307-315; Τ᾿ Ἀ. 
Καϊβῖοη, “ΤΏ “Μαγογιν 1 χ᾽ πὰ ΒγυζΖαητίης Οτρίης, ΝῚΤ5 38 (1992) 122-137. 

“Τῆς ρύδβοπῖ ψυίτοῦ Πᾶς ΓΘρ 64 τὸ ναγίοιιβ οὐ ἰοἰβπὴς πὰ οΒΑΙΙθηροβ; 866 Ἀοβίπβοη, 
“Τνο Ραβϑᾶρϑϑ ἰὴ Μαγκ," 66-111: Ι46π|, “Ἀδοβηβίοηδὶ 'Ναΐυγε," 46-74. Μδὴν οὐϊτ65 ΟΥ τῃ 6 
“ΤΠΔ] ΟΥΙΤΥ τοχτ᾿ ροϑβίτοη ἀΓ6 νΑ]14, ραγυ Αγ] τΠ6 το ατατίοη οἵ δχίγαπηα οἰδ᾽Π15 ὙΠΟ Πᾶνα 
ποῖμίηρ τὸ 4ο νν ἢ ΒΥΖαπτπα- ΡΥ ουίτυ, ἀπ πα ϑυοπδΌ]6 ἀρρθαὶς το “Ῥγονί ἀθητίαὶ! ργθβογνα- 
τίοη." Τῆς ΓΑ ΠΔον Οἵ της “ἹΠθοϊορίοαὶ ἀγριπηθητ᾽ ἰ5 ἀοπηοηϑδίγαϊθα Ὀγ ὙΝΠΠ]Π απ 1). Βαιτίοκ, 
“Αποίοητ Μαπῃιιβοτρῖβ δπα ΒΙΡΠ1οα] Ἐχροβίτίοη," ΤΡ6 Μαρίεγ᾽ς ϑοηιίγιανγν }ομγηαὶ 9:1 (1998) 
25-38, ΠΟ ἀρρεαὶς ἴο “Ῥγονι ἀθητίαὶ ργεβογναιοη᾽ ἴῃ ΟΥ̓ΘΥ τὸ ΘϑιΠ5} της Αἰοχαμάγιάη 
τϑδαϊηρ δ5 [ῃ6 “οὐἱρί πα!" τοχὶ οἵ 1ογ 11:24 (1ῃ6 οπηϊβϑίοη οἵ κλωμενον): “17 7οηι 19:36 ἴς 
αμίροηῖῖς απα ἀοομγαίο, Ῥοτῦ οαπ Ῥγοίβοη ῥῈ Ἷουγϑοὶ ἴῃ 1 (ογιητῃίδης 11:24)... [1Πε 
ΒγυζΖαητίηθ γοδάϊηρ 15] δὴ σατο}: τὸ τῃ6 οτἱρίηα! τοχῖ... .. ΤΡΟ56 τῶῦο ηιαάθ 54} 4π σατο 
αΥγ6 ςμφγϑοὶ το (σοά᾽ς ἡπαρηιθηΐ Ὀδοαιιβ6 ἔρον Πα ποὶ γἹρριν ργόσευυθ ἘΠ υυτίττθη γνοσγά....... 
ΤΠΟ ρδβῖου οὔ δβχροϑβίζου ΨῆΟ σοπἊίηπα5 ἴο ῥγοράφαίο 1ἴγ6 σογγηρίοα δ ογά ἴῃ τῃ 6 ρα]. οὔθ βογ- 
γᾶποα οὗ τῃ6 Τιογα’ 5 ἼΔ0]6 1} θ6 ῥοαὶ αοοομρίανίο ἔοΥ αοἰυεἶν ρεγυθγεης Πρ6 δογίρίηγες γαῖ ον 
ἐραγι ργεξογυΐης {671 (Βατγγίοῖκ, 37; σπηρμδβὶβ Δ4464). ϑ ἢ ἃ {πὸ οἵ γεαβδοηίηρ οὔ ΔΠΥ 5146 15 
οἵ οουζϑδ6 561{-οῇοατίηρ. 

100 (Ε Κοης Ὁ. ΟΙαγκο, Τόχίμαὶ Ορεϊριίφηι: Α ΟΥὐϊείημο οὕ τΡ6 ὑὐηϊίοα ΒΊρΙο δοοϊοιϊος᾽ ΟΥ̓ΘΟΙ 
Νίϑω Τδειαηιθηΐ, ἸΟΙΝΤ ϑαρρίοπηθηῖ δογίθς 138 (ΘΠ ΓΗ 614: 5Π6 [ΗΠ 614 Αοδάομηϊος Ῥύοβ55, 1997). 
Βοννοῖβ, βιριορυαρθγ, 165, Ξυρροθῖς παῖ “ἃ ροϊπί 5Πῃοι 4 6 γϑδοῃπθα δ νη ο ἢ οὐ 
σΟΠΊΠΠΟΠ-56η86 νΙΟΥ ΟὗὨ ρΡγΟ Δ ΌΠΙΥ ΓΘ 6]5 αὖ θεΐπρ 5 Κ6α ἴο δοσδρῖ ΔΠΥ ΠΊΟΓΕ σοἰ ΠΟΙ 6 ΠΟΘ ἃ5 
τΠ6 τϑβα} οὗἩ πΊογα σμαποα." 


567 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΎ ΤΥ 


1. Νο οαγίν ΒγΖαηεηθ Ἠιαη ΗΜ ΘΟΥΡΙ5 ΡΥΊΟΥ 10 196 [ΟΗΥῚΡ σΘΉ ΉΥγ. 
ΘΟΠΊΘ ΓΕΒρΡΟΊ56 ἴο [15 οδ]δοϊίοη ἢᾶ5 δἰγθδαν Ὀβθῃ ργον! (6, Ὀυΐϊ ἃ 
οαπηα]ῦνα σοι ! Πδτίοη οἱ [δοῖοῦβ ργονι 65 [Π6 Ὀαϑβῖ ΓΘρΡΙγΥ: 


(α) ΤῊε Πἰπλϊτοα δηα ΙοοΔ]1Ζοα παῖατα οἵ [Π6 οχίδηϊ βαυ]ν Μ55 5πρ- 
σοϑῖβ {Πα ργθϑαΠΊρίοη5. Γαραγάϊηρ τοχίτ-οΥ 0] ΔηΓ ΌΠΥ τὰν 6 
Πανγβα. Ἐογ οἰαϑϑίοαὶ νγοῦκβ, Βοννεῖβ ποΐεβ [Παΐ “ΠΕ ροϑβϑι1Π1γ οχιϑῖβ 
τῃαῖ τῃε δχίδηϊ σορίθ5 (γῆθη ἔθ) 4ο ποῖ δοουγαΐοὶγ γαργαδθηῖ 6 οὔρ- 
ἰπα] ργορογιίοη. ᾿ἴ γγεγε ἃ τῃουβαπα δχδπὶ ραρυτὶ ἀη4 πποία] Μ55 
οχίδηϊ τομὴ Ὀεΐογο [Π6 Γουσῖ σοητΌΓΥ ΥΏΙΟΠ ννεγα γον εἰν σοτηρ θα 
Δη4 50 ΠΟΙΘΠΤῪ ταργθδθηΐαῖνα οἱ τΠ6 δβητίγε Εδϑίθγηῃ θπιρίγα (Όγ τΠ6 
Ἰοοδτίοη οἵ {Π61Ὁ αἰδοονείυ), ροῦμαρβ οὔθ σου] βρϑαῖκ ὑ σγθαῖοῦ 
Δ ΠΟΥ τΠΔη τοπ [Π6 62 ΓγΓαρι ΠΓΑΓΥ ΡΑΡΥΥΙ νγῈ ΟὈΓΓΘΠΤΙΥ ΡΟ 55655 
τομῇ [Πα ογὰ. 1Ἴθ γεδοῦγτοθβ οἱ [Π6 ργθ- [οὐσῖῇῃ σθητυγυ ογὰ πηΐογίι- 
ΠΔΊοΙν ΓΟ Δ] ΠΊΘΑΡΘΥ, ΓΟ ϑ ΓΟ α ἴο ἃ ΠΠπη164 ὈΟΑῪ οἱ νν]ῖη65565. ἔνϑηῃ 1 
τῆς ταχτ- οὐ 104] αν! ἄθησε 15 Ἐχιθ π66 [ΓΟ ΡῊ [Π6 εἰρθτῃ σσηταγν, [Π6 γα 
νου] θῈ οηἱν 424 ἀοοιιπτεηΐδ, ΠΊΟΞ51|Υ ΓΓαριηθηΐαγυ. [ἢ σοητγαβῦ το [Π15 
ΤΊΘΑΡΟΓ ἴοΐα], [ῃΠ6 οἰτ-γορϑαῖϊθα δροϊοροϑίίο ἃρρϑαὶ ἴο ἴπ6 ναῖπε δηά 
Γαϑῖογαϊίνε βρη ]Ἕοδηοθ οὗ τῃ6 5000: ταπηδίηϊησ Ούθοκ ΝΤ Μ55 
ὈεοοπΊ65 Δη [416 θοαβῖ ἴῃ [Π6 νυυηρ5 οἱ πηοάθγη δοϊθοῖος θη [Πο56 
ΠαΠΊΘΓΟΙΙ5 Μ595 ἅτ ποῖ {{Π|ΖΘα τὸ γοϑῖοτε τμ6 οὐ ρίπαὶ τοχε. τ 


(Ὁ) Τῆς “οοργίῃρ γονο ΠΟ 8 ΡΓΘΥΙΟΙΙΒΙΥ πΠοῖθα ΘΓ Ο ΒΥ 
αἰεοτεα τῃ6 σοπτπυΥ ΟΥἉ ΤΠ 6 {ΓΔ Π5Π115510Π8] 51Γ64Π1. 115 ΡΓΟΌΙΘΠῚ 15 
ποῖ δάνογϑβε, Βαϊ γα Γ65 ἃ ΡΙΌΡΕΓ σοηϑι ἀθγδίοη οἱ [15 βἴεοι. δ Πγοῖ 
ΓΟ Π]Οη τΓΔηϑίοσγεα τῃ6 ΝΤ τοχΐ [τῸΠῚ ρᾶρυγιδ ἴοὸ νβ]]πΠ1; 
ΡΓΘ-αχίβτηρ ΡΑΡΥΤΙ γεγα ἀδϑίγογεα οὐΓΟ οἴπειννιδα δραηάοπαά. 1115 
ΕΠΠΠλϊηδῖαα ΠΊΔΠΥ ρΓΘάθοα550Γ5 Οἵ Ἔβχίδηϊ ν6111|ΠῚ Μ55 85 ὙγῈ}} δ5 ἴῃ ο86 οἵ 
ποη-αχίδηϊ γϑ]] πὶ ἀεβοδηδηΐβ. [Πδ βεοοηα γανοϊπτοη -- [Π6 σοηνοῖ- 
510 [ΓῸΠῚ ἨΠΟΪΔ4] ἴΟ ΠΊΪΠτΙ50 1116 5ΟΥΙρῖ -- ννὰ5 }51 45 γδα 10]. [Ὁ οἰ ΓΘουν εἰν 
οἰΠ] Παϊοα τΠ6 Π66α ἴο ργθϑονα πΠΟΪ4] Μ55 ΠΟΘ ἃ ΠΊΪΠΠ 5016 ΘΟΡΥ Πδά 
Ὀεϑη πιδάθ. ΓΠΕΓα 15 ΠΟ Γβᾶβοη ἴο Γα͵εοῖ [Π6 Θαγ! 651 ΠῚ. Πτι50 165, αν ἢ 
ΤΊΔΗΥ͂ ἀδίϊηρ ἰηἴο [Π6 δἰθνθητῃ σθηςΌΓΥ, ἃ5 ΟΡ 65 οὗ πΠΟ]4] ΘΧΘΠΊΡΙΑΓ5 ΠΟ 
ἸοΠΡΕΓ οχίδηϊ. 16 5Π14}} Πα ΕΓ οἱ οχίδηϊ ρυθ- ΠΙΠτΠ -σοηταγν τππποῖδ] 
Μ55 δηἋ [γΓδρῃΊθηΐβ ΠΊΔΥ {Π6ΠΊΘΟΙν 65 ἀουῖνα [ΓΟΠῚ ρΑρΡΥ 15 ρΓΘἀθο 550 5 
Ιεἔτ το ἀδτογιίογαῖθ αἴτει ν 6] ΠΔ ΟΟΡ 65 νγεγα πηδά6. {{{ῃπῸ σα θδ] ρον 
ἱπάερεηάθηϊ Θαυ ΠΊΪΠιΙ5Οι1165 516ΠῚ ἔγοπὶ πον-ἰοϑῖ ἱπάδβρεπάβδηϊ 
ὉΠΟΙ415 ΥΠΙΟΠ {Ποπηβοῖναεβ [ΘΠ Πη6 4 ἔγοπῇ ᾿πΠἀαραηάθηϊ ΘΑΥΥ ΡΑΡΥΤΙ, 
1Π6η ΠΟ Μδ 15 ᾿πΠΠ6Ύ ΠΥ ργαίθγα 6 πηθγεὶν Ὀθοδιι56 οἵ [15 ἀρ6, ΠΊαῖο ΓΙΑ] 


101 Βόννεῖς, ΒιΡ ορυαρΡΎ, 75. 

102 (Ε Θογάοη Ὁ. Εβο, “Ἰδχίθαὶ Οὐ τἰοῖσπὶ οὗ τῃ6 δι Τεβιαπιθηῖ, ἴῃ ΕΡΡ ἀπά Βεε, 7)}6- 
ΟΥ̓ «πὰ Μειροά, 3. Αἴτοῦ πούίηρ τῃ6 “5,338 Ούδεκ Μ585," δε ἀβοίαγθβ “[Πθ τδϑὶς Οἵ τΠ6 τοχίπδὶ 
ΟΥΠΙΟ 25 “το 5{{{ τῃγοιιρῇ 41] τ 15 πιατογίαὶ, οαγθα ΠΥ οοΙ] Ατηρ (οοπηραιη 6) Θά ἢ Μ5 ΜΙ 41] 
τῃ6 οἴπεῖϑ᾽ Ὀεΐογε Πηδ] ἀθοϊβίοηβ οδῃ θ6 πηδάθ. ϑιοῃ [η ἔδοϊ μα5 πϑύϑυ Ὀθθη ἄοπα; ταῖμου, 
τη άθγῃ ΘΟ] θοῦ! οἱ5 ΠῚ ρρθαῦβ ἴὸ θ6 ργβαϊοαϊθα οὔ ἃ ἀββϑίγα 5. ΠΥ τὸ ταάποθ [Π6 πγαβϑῖνα 
ἀαδητΥ Οὗ Μ85 ἴο ἃ 5Π18}} Δ τηλπάρ θα ]6 πυηθογ. ΤΠιι5, [Π6 6] πηϊπατίοη οὗ τΠ6 ΒγυΖαπτὶῃα 
Π1Δ] ΟΥΥ ὈΘΟΟΠΊ65 ἃ σοηνθηϊθηΐ ΓΟΠΊΘαγ. 


568 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῈ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΥ ΎΥ 


οὐ 3οτίρι. 05 Τῆ6 σεπβαϊορίοαὶ ἱπάερεπάδποβ οὗ πιοβῖ οὗ [86 δχίϑτίπρ Μ85 
Ροϊπῦς θοῖκ τὸ τς βαγ δῖ τἰπη65.᾽ ἢ 


(ο) Τῆς Ἰοοδὶ τοχὺ οἵ Ερυριτῖ τ ἰ5 ποῖ Π|κεὶν τὸ γθεϊβος τῃαι ὑνῃΪοἢ 
Ρειτηθαῖθα [6 ρυτηαν γθεκ-ϑροακίηρ ρογίοη οἵ τ[Π6 Ετηριγα (Θοῦτἢ- 
ἜΥἢ [τὴν ΤὨγοΟΌρΡῃ πηοάθγῃ ύδθοα δηα ἸγΚοΥ τὸ Απτὶοοῇ οἡ [Π6 
Οτοητῖ65), ΓΟ ΠῚ νῃ]Οἢ ννῈ Πᾶνε 70 Μ5, νϑβί ηδὶ, οὐ ραύτβτῖο ἀΑἴα ἴγΟ ΠῚ 
Ῥεΐοτε τῃς πηϊά- ἔουτιῃ σοητατν, 5 Αἴτοῦ τπαῦ ροΐπτ οπο ἢπα5 ἔγομα τῃαΐ 
ΤΟΡΊΟη ἃ ΠΙΡΗΪΥ ρογναβίνα δηα ἀομπηίηδηΐῖ ΒυΖδητίηθ βἴγθαμη. [Ὁ 15. [ᾺΓ 
ΠΊΟΓΘ ΓΘΑΒΟΠΔΌΪΕ ἴο Δ5511Π16 [Πα [Π6 ργεάδοθββοῦβ οἵ [Πδΐ 5[Γ6 ΠῚ 51 ΠΊΡΙΥ 
γοίαιη θα τῃ 6 5416 τοχῖιαὶ σοπρ᾽ θχίοη ΜῈ ]Οἢ θαυ] ογ Πα ρεγπηθαῖθα τΠδῖ 
τερίοη. 7 Οὐβοιννίβα, τῆς φύθαῖο τὰ5Κ ἰ5 τὸ εχρίαίῃ ἃ ργονίοιιϑ 


1053 Οη]γ τῇς 5Ξο-ο]οά Κ΄ ΒγΖαπεῖίπο βαθῖγρε τγοξθοῖς Ιᾶτο ΔΠ4 οἶθαγ βτοπηπιατίς ἀθροη- 
ἄδηοα ἴῃ Μ85 οἵ τῃ6 ὑννε! ἢ δηα ἰοῦ σθητατγίθβ. 566 Εγθάογκ γν 1556, 7396 Ργοβ ο ΜοιΡοά [οΥ 
το ΟἸαξειποαίου ἀπά Ευαϊπμαϊίοη οΓ Μαηηςοῦῖρι Ευϊάθηςο ας ἀρρ[ϊεά το 16 ( οπππμομς θεῖ 
7εχι οΓ ΤΡο (οΞροὶ οὗ Γπῖκο, στα 165 ἀπα Ποσμππιοηῖβ 44; εα., [τνίπρ ΑἸδη ϑραγᾷϑ οἵ δ]. (σαπὰ 
Καρίας: Εογάπηδης, 1982) 92. ϑΌΟἢ ἃ ἰαῖθ γεοθηβίοη 4065 ποΐ γϑῆθος τπ6 ἀοπγίηδηῖ ΒυΖαητίης 
Τεχτίοσηῃ ἔουπά ἴῃ τΠ6 Κ᾽ τεχι. 

Ἰοέ (Ε Ὁ. ΥΝ 8. Ἐπ άτίομβθη, “ὝΗο Οοιῃίο ψεγθίοῃ δηά τπ6 Ἐουγῃ- δῆτα ΒυΖαητίπο 
Ἴεχι,; 715. 39 (1938) 42-43: “Τῃς (Οσοτῃϊς νεγβίοη [π||4- ξουτ ἢ σδηταγν)} ἰ5 Ὀαβ6α οἢ ἃ 
ΒυζΖαητίπα τοχῖ ΠΟΙ ἀρρτγοχιίπιαϊθα τὸ τῃαῖ οἵ ΟΠγγβοβίοπι, πα ἰ5 γαργεβθηϊθα ἴῃ τΠπ6 
(Θοβρεῖς ὃν τῆς [81 -ἸΟ ἢ σδηταγν] πποῖα]ς ΕΕΟΘΗΤΙΝ δηά ἴῃ της Ραυ]πο Ἐρίϑι165 Ὁν ΚΙῚΡ’ 
566 4150 Βπιοα Μ. Μεΐζρει, “Τπε (σοτῃϊο Νεγβίοη," ἰῃ μἰ5 7396 Εαγίγ Μευξίογις οὔ ἢ Νίοιὺ 178ς- 
ἐαγηθηΐ: ΤΡΟΙΥ ΟΥρίη, Τγαμϑηιϑοίοη, ἀπαὶ {1ηηατίοης (Οχίοτγα: ΟἸαγοπάοη, 1977) 375-393, 
Ἔβρϑοία!ν 384-385. ΤΠ εἰρηϊησαηοα οὗ τπ6 ΒυΖαπιίης γογίαρο οἵ τῃ6 (σοτῃϊο νεγβίοη 5μου]α 
ποῖ θ6 πα ογοϑυπηδῖθα γῇ θη σοπϑβίἀογίηρ [Π6 ἰατα ἀποῖα}5 ΔΠ 4 ΘαΥ]Ὺ ΠΙΪΠι5 οι] 65 πηδ 46 [ΓΟ ΠῚ 
ΠΟΥ Ποπ-οχίδηϊ πΠΟ]4] ἀοοιιπηθηϊ5. 

105 ς6 6. ΟοΙ]π Η. Βοθεγῖς ἀπά Τ' Ο. ϑικθαῖ, ΤΡὸ Βίγι οΓ τὉϑ6 Οοάοχ (Ἰιοπάοπ: Βυί5ἢ 
Αραάοηην, 1987) 3: “Αη ονονῃοὶπηίηρ ργορογτίοη οὗ [πΠ6 δυϊάθποθ σοπΊα5 ἔγοπὶ Εργρῖ, ἀπά 
Ἔνθ τΠ6η. . . ἔτῸ ΠῚ νδγίοιι5 ργονί ποδὶ του 5 Δηα ν]]Πᾶρθ5.. .. να οδπποῖ ἀϑϑαπηθ παῖ... 
τΠ6 ργορογίοηβ.. . . ΜΈΙΟΙ Πᾶνα βαγνίνϑα ἔγοτη αἰ ογθηϊ ροτοαϑ, γῇ θοῦ τΠ6 ροβίτίοη ἴῃ τΠ6 
δηοίθηῖ νου] σϑηογδ! !ν." ΕΟγίμογ (35), ὍνῈ σαηποῖ Ὀ6 οογίδίη οἰτποῦ τπᾶῦ πον ἀγα τυρίοδὶ οἵ 
Ἐξγρι ἃ5 ἃ ἍΠΟΪΘ, ΟΥ. . . Οἵ τῃ6 Οὐδθοο- Ἀοπίδη ὑγου]α ἂ5 ἃ ΠΟΙ 6." 

106. Ἐρρ, “Οοπεϊπυίπρ [πτουπάς,᾽ ΤΡοοΥγ ἀπά Μοιροά, 119, οτἰτἰαιοά Κυτε ΑἸδπά τοραγά- 
ἴῃ τῃ6 Ἐρυρτίδῃ ραρυτῖ: “1 πηὰὺ Ὀ6 51ΓἸΟΤῪ σοΥΓαοῖ ἴο 580 ἴΠδῖ [Π6 ΘΑΥ]Ὺ ΠβίοΎΥ οἵ {Π6 ταχὺ 
ἰς ἀϊγθοῖίν ἀρὰ ἱριριδάϊαϊοίγν νἱ51 016 ογῖγν ἴῃ τΠ 656 βαυ]Πθϑῖ ραρυτὶ Δηα πποΐα]5. Ὑεῖ, οδη να γθαΠ]ν 
ενν Βα οοηῖδηῖ ΜΠ Εργρῖ 45 τΠ6 Ὄχοϊπϑῖνα ἰοοϑ]α ἔου {Π15 σΠ]ΠΊρ86 ἰηῖο τΠ6 δαγ!δ8ῖ τοχῦμδὶ 
Βιβτογγῦ γνὰ5 Δηγ ΝΤ ῬΟΟΚ νυυτῖθη τΠογρ, πα ἀοθ5 ποῖ Ερυρι τπϑγϑέογα οἰθαυ]ν ταργθβθηῖ 
ΟΠΪΥ ἃ βϑεοοπάαγν δπα ἀογίναιίνε βἴαρα ἰη τοχίμδὶ ἰδίου. .. ὐδῃ νγα ργοοθϑαά ν]Π ΔηΥ 
ἈΒΒΌΓΔΠΟΘ [Πῖ [Π6856.... ΓΑ ΠΟΠΊΪ 5αγνίνίπρ Θαγ 650 Μ55 ΔΓ6 ἴῃ ΔΗΥ Γ68] 56η86 γΕργεϑθη α 6 
Οὗ τΠ6 βητίγα θαυ! δϑῖ ΠΙβίουυ οἱ 1Π6 τοχι᾿ ΕΡρ᾽ 5 διηαζίηρ 1991 γθνϑύβαὶ οὐ [15 ροϊπι (οἰτθά 
Ῥ6]ονν) ἀρρϑαδὶβ ἴο ροϑς:ριην ἀπ ποῖ ργοραϑι εν ἀπα [α1]5 τὸ 65τα Ὁ }Π15} ΠΥ 580 σοηνϊποίηρ 
Ῥα515. 

107 ἘΙάοη 7ἃν Ερρ, “Νεν Τοβιατηθης Ῥαρυτις Μαπυβοιίρῖς ἀπά Τοεῖοῦ Οὐδυγγίπο ἰπ 
Οτεοο- ομηδη ΤΊΠ165," ἰη Βίγρογ Α. Ῥεαΐβοῃ, εἴ δ].. βά5., 7ὦ)'ϑε ἔμίμγο οὔ Εαγὶν ΟΡγυϊϑεϊαηγ: 
Εξϑαγς ἴπ Ποπου οΓ Ποίριμε Κοεσίευ (ΜΙπηθαρο! δ: Ἐοτγίγοββ, 1991) 55, πα Κα ἃ ρβοιυ]αγ 
τανεύβαὶ ννἱτπουτ σα Ποίθης ον άθηοα (επηρἢῃαβὶς Δ4464): “(1) τῇς νατίοιι5 τοχῦμδὶ σομηρίοχ- 


ἴοΠ5.. . . ουπά ἰη Ἐργρι -- ἀἸ4 ποῖ ὕάῦνε το οτίρίπαϊε τπεγο, θαὰϊ οομία. . . μανα πιονϑά δηγ- 
ὙΠ εΓο ἴῃ τῃ6 Μεαϊτογγαηθδη ύθα... .. (2) [τ 15... .. συΐϊτα ργοῦδῦ]ε, τῃδΐ τΠ6 ργθϑθηῖΐ ύγὰν οἵ 
τοχί-ἴγρ65 ταργαβθηϊθά ἴῃ τπη6 Ἐρυρτίδη ἵΝονν Ἰδβδιαπηθηΐ ραρυτὶ ἀο. .. ΓΘργθβθηῖ τοχιτ-τΥρ65 


ἔτοπὶ τμ6 εμεῖγε Μααϊτουταπθδη τορίοη." ΝΝοῖ ομἱν ἀο65 Ερρ οοπιγδαίοι Ἀοθογῖβ ἀπα 5Κααῖ 
1987, Ὀυΐ αἰδο Πὶ5 οὐ 1980 5ταϊθπιθηΐ οἰϊθαά ἀρονθ. Ερρ 1991 ἀοβς ἀεπιοηβίγαϊθ ἃ 
γν] ἀασργοδα σοπηπηαηϊοατίοη Ὀαῖνγαθη Ερυρί πα οἵποῦ ἀύθαβ οἵ ἴπ6ὸ Ἀοπιδῃ ἘΠΊρίγα ἀυτίηρ 
16 δαυν σοηταγίθδ, θὰϊ Π15 αν άθποθ σοποοΎΠ 5 ΟΠΪΥ [Π6 οαΥγγῖηρ ΟΥ̓ ΡΕΥΒΟΠΔ] ἰδοῦ δηά 
σΟΠΊΠΊΘΓΟΙΑ] ΟΥ̓ Οὔ οἷα] ἀοουπηθηῖ8 -- ΠΟΥ ΔΠΥ ΝΤ Μ838. [ἢ πιοϑβῖ οἰϊβα βἰτιδτίοηδ, [οτος οἴτθη 
ὙγΘΩΐ ἀδΊΓαΥ, ὙγΘΓΘ ἰοβῖ, ΟΥ̓ ΓΘΠ]ΔΙΠ64 πηδηβννεγθά. ΕΡΡ 1991 ρτονίἀθς5 πὸ δνίάθηςθ ργονίπρ 
τπαῖ ΝΤ ἀοσαπιθηῖβ ἀυτίπρ [Π6 ογὰ οἱ ρϑυβθοιτοῃ {ταν ]θα ἃ5 Οὐ Γ {τὰ η5- ΕἸ ρίγα ἀοσα- 
τηθηΐδ. ΝΟΥ ἄοεβ Π6 ἀδπηοηβίγαϊθ [Πΐ ΔΠῪ ΘΑΥΥ ΝΤ ΡΔρΡΥΓΙ8 ΟΥ̓ ἀπΠοΙ4] ἔγαρπιθηΐϊ το] βοῖβ ἃ 


569 


Αρρεπαῖχ: ΤΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΎΥ 


ποη-ΒγζΖαητίηθ ἀοπηϊηδησα ἰη τΠαΐ Γορίοη ϑγΒ]Οἢ νγὰ5 ΓΠΟΓΟΌΡΗΙΪΥ ονοῖ- 
νΠΒΕἸπηθα Ὀγ με ΒγυΖδητηθ Π1066] νυ τη 1655 τΠΔη ἃ σθητυτν τ ΠΟουΐ ἃ 
νγογαὰ οὗ Βίβίογιοαὶ σοπἢγπηδίίοη οὐ Δα ΠογΖαίίοη, ὙΠ ΕΓ ἔΓΟΠῚ 
[Δ Πογ5, σοιη0115, ΟΥ̓ ΘΟΟ] 651450104] Οὐ φονθγηπΊθηϊαὶ ἄεοτες. 98 ΑἸςο, οπα 
τηιισῖ Θχρ δίῃ ἃ γουθγεαί οἵ ἀοπγίπδηςο ἰῃ [Π6 νυ δϑῖ γορίοη τοϊροηΐ 566- 
ἴῃφ ἃ ΡΆΓγΔ116] σῆδηρα [ἢ 5Π|416Γ Γερίοη5 οἵ [ῃ6 Επηρίγα, ἡ Πεγα ἰοοδ] 
γΑΓΙΘ[165 οἱ τοχὶ πιαϊηται 64 {Π61Ὁ Γοριοηδὶ ᾿ὩΠπΘησα ΙΓ θα ςρογδαϊο 
ΒγζΖαητίηθ ᾿ἰπτγΓαβίοη ἰπΠπθηοίηρσ Π61Γ τΓοδαάϊηρα ΟΥ̓ δὴ δχίθηαθά 
Ρεποα. 


(4) Τπθ 51||16Θηοθ οἵ θυ] [Θ5ΓΪΠΊΟΠΥ [τῸΠῚ [Π6 ΡΓΙΠΊΔΓΥ 
Οτεοκ-ϑρεακίηρ γορίοη οἵ τῃ6 Επηρίγο ἰϑαάς ἴο ὕνγο ορροϑβίῖα νἱθννβ. 
Μοάεζη βοϊθοῖίος ἃ5511Π16 Δῃ θα Ύ ἀοπλίηδηςα οἵ ἃ Π05:- ΒΥ Ζαητίηθ τοχὶ 
ἴῃ ἴῃοβ86 θαβ ΨΏΙΟΙ ἰαῖοῦ Ὀθοδπηθ ἴΠ6 5 γΓοηρῃοἹα οἵ ΒγζΖδητίηθ 50ρ- 
Ροτῖ, ἀδδρίτα {Π6 {γδ ἢ 5Π115510Π4] πη} 6 ΠΟοΟα οἵ 50ἢ Πανὶηρ οσουτγγοά 
ἴῃ Πίβξῖογυ. Τὴ6 ΒυΖδητπθ- ΡΥ ΟΣ δανοοαῖαβ διιρσαϑῖ τῃαΐ τ[Π6 ἰαἴοῦ 
οχίβίθηοα δηα ἀοπηίηδησα οἵ ἴῃ6 ΒυζΖαητίηθ Ἰδχίξογπι ἴῃ τΠᾶΐ ΓΕΡΊΟΩ 
Ρτον 65 ργθδυτηρίνα ον άθηοα [αν υηρ ἃ 51Π|114 ἀπ ΠΔ ΠΟΘ [ἢ ΘΑΥ ΘΓ 
τἰπγες. 10) Τὸ ἰς γβαβόπαῦ!θ τὸ βιρροϑβε δῖ, ἃ5 τοχῖβ βργοδά σβοριαρῃί- 
ΟΔΠΥ ἔτΟΠΊ [Π6ΙΓ [Π|{14] ΙΟοα]α, γαρίοπδὶ αἰτθγαίίοη νγοι]α ἰπογθαβα 
ΡΓΟΡΟΙΠΙΟΠΑΙΥ ἴο αἀϊδίαποθ. 115 15. Ἐβρβοῖδ!ν τΠ6 οαβ6 φρίνβη [Π6 
“ἀποΟΟΠΙΓΟΙΘα ρΡοΟρυαγ ταχὺ Ρμεποιηθηοη οἱ [Π6 δα Υ σθηςαΓ65. 
ΟΟρί65 ργοαπορα ψ ΙΓ ]η ἃ οἱοβ6 ΡΓΟΧΙΠΊΥ ἴο [Π6 51{6 ΟΥἁἉ ΟΥ̓ ΡΊΏ ΟΥ̓ΪΏ114] 
τεοθρτίοη οἵ ἃ βρίνθ τοχῦ νου] Ὀ6 Ἔχρθοϊθα ἴο γοΐδίη ἃ ΠΊΟΓΘ ὉὈΠΙΪΟΓΠῚ 
ταχίτια] σΟΠΊΡΙΘχίοη ΟἸΟ ΚΕἸ ΓΕΘΘΠΊ]]ηρ τΠαῖ οἵἩ τΠ6 διυϊοριύαρῃ; τἢ15 
νου] σου το] ομί τῆς ἱπηροϑβιτοη οἵ [ουπηα] “σοηῖγο ς᾽" προη τΠ6 
σΟρΡγἱηρ Οὐ αἰ5ϑθηλ το οἱ τΠ6 τοχῖ. Οὐορίθς ργοάμπορθα δῖ ἃ ΠΊΟΓΘ 


ΡΑΙΔθορυάρῃΥ ϑρροϑβιίηρ δη οτὶρίη οὐϑί46 οὗ Εργρί. Τιπιοῖῆν [. Εἴππου, ἽὍΤΠ6 Αποίορης νν1τ- 
Π65565 Οὗ τπ6 Ἐρίβ:|6 το τῃ6 Ηθῦγοννδ: Α ΟὐοιηρυτῖοΥ- Α85:5τ6 4 Απαὶγνβ 5 Οὗ τῃ6 Ῥαργτιβ πα 
ὕὕποιϊα! Μαπαβογίρῖβ οἵ ΠΡῸΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ᾽ (ΡΗ 155, Μυγάοςῃ [Πηἰνεγϑίτν, 1999) 194-211 
ἀεπιοηβίγαϊαβ [Πᾶΐ νδυίοι5 ΘΑΥΥ ΡΑΡΥΤΙ πα πποία]ς ΟΝ φΦΝΑΒΡ Τὴ Πᾶνα 5: Π|1|ὰΓ 
ΟΥΠΟΡΎΆΡΠυ, ἀπ οὐ ἴΠ6 ΠΥροῖῃ 6815 [παῖ 5Παγθα οὐ ΠΟρΊΆΡΠΥ ἱΠΊρΡ]|165 5Παγθα ργονθηδηοα, 
ΕἸΠΠΘΥ͂ δπροαϑῖβ [Παᾶΐ [Π656 ὙΠ Π65565 ὙγΕΓΕ ΘΟΡΙΘα ἴῃ [Π6 54Π16 Γερίοῃ, ροβϑβί]γ Ερσγρίι. 

105 Ἑ] οη [αν Ἐρρ, “Ἴῇο ϑἰρηϊβοδηςς οἵ τῃ6 Ῥαργτὶ ἔογ ἀδιογηηϊπίηρ, τῃ6 Νάταγο οὗ τῇς 
ΝΝονν Τεϑταπιθηῖ Ἰοχε ἰη τΠπ6 ϑεοοπα (ὐδητατγ: Α Ὀυπαπηίο Νίονν οἱ Ἰδχτιδὶ Ἴγα ἢ 5 πη155οη," ἴῃ 
ἘρΡΡ αδπὰ Βεο, Τῴϑουγ «πὰ Μεῖροά, 274-297 [οτἱρίπαὶ ἀυτῖο]8 ρα 1564 1989] ἀπτιοϊραϊοα ΠΙ5 
ἰαῖογ 1991 ροϑβίτίοῃ, δας ννῖτἢ τΠ6 σδυτοπαιῪ ποῖα {παῖ ΗΪ5 Ξρθοπ]ατίοη “15 [ΓΡΕΙῪ Δη ΘΧθσοῖδα 
ἴῃ Πἰβτουγί δ! -οὐυ σα] ἱπηιαρί πατοη᾽ (274). ΝῸ βοῃ οαυτίοη ἀρρθαῖβ ἰη ΕΡρ 1991. ΝΝενεσῖμο- 
1655, ΕΡΡ 1989 511} Ξταϊθα τῃδῖ τῃ6 45 θαυ! θβϑῖ ραρυτὶ “4}} σοπιθ ἔγοπιὶ Ερυρι ἀπά... τνγθηῖν 
ΟΥ τῃε56.. . . νγούε ππραυτῃθα δὲ Οχυγμυπομι᾽ (277); Δηα, νΏ116 [ἴ ἰ5 “Ῥοβϑβίθ!θ.. .. τῃδῖ 
ΟΠ6 ΟΥ̓ δνβῃ 811} οἵ 1π686 δαγ]ν ΟΠ τ βτίαη ραργτὶ σου] πανα Ὀθθη ννγίττθη οἰβαννηθγα.. .. [τ 
πιαβῦ θ6 ΓαπηθΠ ογοα {Πᾶΐ νι }}ν 411 οὗ τΠ6 ραρυτὶ ἂῦϑ ἔγοπὶ Εσυρτίδη τα 15}: Ποᾶρ5 ἀπά 
ΡΓΘΒαΤΊΔΌΪν, τΠπογθίογθ, νγοῦα ἰπ οχιθπαθα τι86 -- πιοδὲ {Κοὶγ ἰπ Ερυρι (279). δίπος ἃ 
ποη-ργυρτίδη οτρίη ἔου ἵγαρπηθηῖς ἔοππα ἰῃ τΠαῖ ταρίοη οαϑηοί Ὀ6 ργόνθη, 81} βρεβουϊδτίοη 
ἴο [Π6 σοπίγαγυ γα πιαίης5 “Πἰδτουίοαὶ δηα ογθαῖνα ἱπηαρί παι οη᾽ (283) ταῖποῦ τῃΔη δηγτῃίηρ 
ΤΟΘΘΠΊΒΠηρ ἴδοι. 

109 Του Πἴδη, [06 Ργάσσογ. Παεν,, 36, ρρβαὶβ ἰῃ τπε ΘΥΪΎ τῆϊγ σθητυγΥ τὸ τμ6 ἀροϑβτο!ὶς 
οαἱροάγαορ ἴῃ τΠ6 ρτίπηατν Οτθοκ-βρεακίηρ ταρίοη οὗ τΠ6 ἘΠΊρΡΙΓ ἃ5 ρίδσθϑ νοῦ τπῸ6 “δυτποη- 
τίς νυ ΥΠρ 5 Οὗ [Π6 ΝΤ Δ ΓΠΟΥΒ ΘἸΤΠῸΓ Πα οτρ παῖθα οὐ γε ἢἰγβ 5β6ηΐ δΔηα γΠ ΘΓ δας Πογιτα- 
τίνα σορίθβ σου] 511} Ὀ6 ἔουπά. ΤΗΣ εἰρηιῆοδης ροϊηΐ 15 {Πατ Τδυτα Π]Π]Π᾿5 ρΡΡΘ 4] νγὰβ ποῖ 
τηδάθ τὸ Νοῖῃ Αἰτίοα, Εὐτορο, Ερσγρὶ οἵ Ῥαϊθϑδτίπθ, ας τὸ τπο86 88Π1Ὶ6 ΡΓΪΠΊΔΙΎ 
Οὐθοκ-αϑρβακίηρ γορίοῃϑβ ἔγοπὶ νηΐ οἢ νγα Πᾶνα π0 οχίδηΐ ονίάθηοο ἀπτίηρ τ[Π6 Πγβῦ τῆγθα σθη- 
τυ 168. 


570 


Αρρεπαῖχσ: Τ1ΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΎ ΤΥ 


Ταπλοΐῖα ἀἰξίαποα ἔγοπΊ [Π6 5116 οἵ οὔἱρίηῃ νου τη τὸ ἀΐνεγρα ἴῃ 
σγθαῖοσ σιδητῖν. ΠῚ διὸ ἃ Πυροῖμοβϑὶς 15 σούγθοῖ, [Π6 ΡΓΙΠΊΔΓΥ 
Οὐεοκ--ϑρϑακίηρ γορίοη ἀυτίηρ [Π6 ρογοα οἵ “φβορσδρῃϊοδὶ 5] 6 ησοοῦ 
νου] Ὀ6 Ἐχρθοῖθα ἴο τοϊδίη ἃ ΒυΖδητίηα τοχῖ, [πιδῖ 45 οἵποῦ Ἰοοδ]Ζοά 
ΓΕρΊοη5 ργθβϑενεα τΠ 61 αἰδραίαῖθ τοχῖβ ἴῃ τΠ6 Επτόρθδη δηα Αἰγοδῃ 
γγεϑβῖ δ5 ΨῈ}} ἂς Ίη Ερυρι δηα Ῥαϊϑϑίίηθ; [15 15 θαβῖς {γδ 51 15510η4] [Π6- 
ΟΓΥ αἵ νγοσκ. 


(6) Ἴο ἄταν ἃ σοπηραγδοη ἢ δηοῖμοῦ ον -Π6 14 Πγροῖμεβί5, 
τῃ6 ΘΑΙ͂Ύ οχιϑῖθηοα οἵ [Π6 ΒυζΖδητίηθ ἸδΧχΟΟΓΠῚ Γοϑῖβ Οἡ ἃ 5 ΓΟΏΡΟΥ Ὀᾶ515 
τῃΔη τῃ6 δσυπορῖίο Ὁ. 16 ὕνο- δηά ἔουγ-ϑοῦγοῦ ΤΠ ΟΥ 65 ἄρα ἴου [Π6 
ΠΘΟΘΘΒΔΙΎ οχίβίθηςα οἵ ἃ Ὁ ἀοουπηθηῖ ψίΠουΐ ροϑβθϑϑίηρ ονθ ἃ [τἀ5- 
τηξηΐ οἵἉ 5ι|0ῃ. [ητογηα] ον! άθησα 15 οἰαἰ Π]θα το ροὶηΐ ᾿ΠΘΧΟΓΔΌΪΥ ἴῃ {παῖ 
αἰγθοῦοη (ΒΘ ΊΠοΥ [Π6 ργαδθηΐ ννΓΟΓ ΟΟΠΟΙΓ5 15 Ποῖ Δη 1556). ΟἹ τΠ6 
Δ55ΠΠρ.ΊΟη [Πα 50 ἢ ϑρθου] δι οη Γαργθβθηΐβ [δοῖ, ΒΟ ΟἾαΓ5 ογθαῖα σοη- 
σοΓάδησεϑβ, 5 ΏΟΡρϑβ65, Δη4 δνϑῇ {ῃθοϊορίθς ἴοσγ Ὁ; 5οπΊ6 θὄνϑῇ οἰδί ΠΊ 
“ῬτοοΙ" οἱ [ἴ5 Ἔχ ϑβῖθηςθ ΌΥ δρρϑαδιπηρ ἴο τοχίμδ] ναγδηῖβ ἰη ἃ Ποη-οχίδηϊ 
ἀοουμηρηῦ! Ὁ ΜδηΥ βοϊθοῖίς βο βοαῖς ἔγθου δοσερ Ὁ ἃ5 ἃ “τ6}])" 
Πγοῖ- θη ἀοουπηθηΐῖ ἀδϑρίτο [Π6 υτῖογ ἰσοΐ οἱ πηδππβογρῖ ον άθηοθ 
ἴου 510ῃ. Ὑεῖ [656 54Π16 50 Ἶδὺβ ραγδά οχ ΠΥ ΑΥΡΊΙΘ ἀρδιηϑδῖ ρΟϑ51016 
ΔΌΪΠΘΏΤΙΟΙΓΥ οἵ τῃ6 Βυζαηῖίηθ Ἰδχίζογμη οἡ ἴπ6 Ῥαϑὶ5 οἵ ἃ ἰδοὸκ οἵ 
ΡΓΘ-[Ομ71}) σθητατγν ἀοοιιπηδηϊαγν ονίάθησο. Βαῖ πο Ὁ ἀοοππηθηΐ οὐ ἔγαρ- 
πηρηΐ Πᾶ5 δνϑῦ θθθη [οιπα (Δα [{Κ6]γ ΜΝ} που), ἔγοπ απ. σθηταγν. Ὑεῖ 
ἔγοτὴ αἵ ἰδαδῖ ΑὮ 350 οηνγαγαά [ῃ6 ΒυζΖαητίης Ἰδχιίογπι 4065 οχίϑι. ΤΉϊ5 
τῆς Ἔνιάθηςσθ [ἀνουηρ [Π6 ΘΑΓΥ οχίϑῖθηοα οἵ τῃ6 ΒυΖδητίηθ ἸδχίςΟΥΠῚ 15 
[ΑΥ ϑἴτοηροῦ πη [Π6 οᾶδ6 ἴογ Ὁ. Α ργϑ- [οὐσῃ σδηΐυγυ ἀοπηϊηδηΐ 
ΒγζΖδητίηθ Ἰδχυςου ΠῚ ΠΊΟΓΘ ΘΠ] ΡΠ Ασα! ΠΥ σαη 6 ροβιμ!αῖθα τ Π]η τῃ6 
ΡΓΠΊΔΓΥ τος -ϑρθακίηρ γορίοη οὗ τ[ῃ6 ἘΠΊΡΙΓΟ, ἀδϑρίϊα ἃ ἰΔοΚ οἵ βαγ]ν 
ον! ἄθησθ. γα 5Π11551 0 Π411γ, ΤΠ ΘΓ 15 ΠΟ σοΟΙρ 6] Π1πρ Γθά5οη ἴο σΟΠΟΪπμα6 ἃ 
πο -ΒγΖαητίηθ ἀοπληδηςα ἴῃ [Παΐ Γαρίοη ΡΓΟΥ ἴο [Π6 ΓΟυΓΓ σσηταγΥ 
51Π06 ΠΟ ΓΕΔ5ΟΠΔΌΪ]6 ΠΊΪΠΟΓΙΓΥ͂ ΓΕρΡ ΓΘ ϑθητδτΊΟη νγὰ5 [6 δηοηρ ἰαῖοῦ νι - 
Π65565 ἴῃ ἴΠᾶΐ 54Π|6 Γαρίοη ὄνθῆ {πουρῇ 50 οἰθαγν ΟσουτΓρά 
οἰβενμογο. 


(Ὁ πε! τῇς ἀϊδοονοῦν οὐ 9275 ἴῃ 1955, ἃ τεϊδιίνεῖν “ρυτγε᾽ 
ΑΙοχαπαγδη Μ5 νγὰβ πηκηόννῃ ἀπηοηρ ἴΠ6 Εργρδη ρΑρυτῖ; [Π6Γ6 νγὰβ 
ΠΟ Ρζγοοί [Πδῖ ἃ τοχῖ 5: Π}118Ὁ ἴο τῃαῖ οἵ Οὐαεχ Ναϊίοδηι5 Ἕχιϑιθα ΡΓΙΟΥ το 
τῆς ἔουσῖῃ σοητατγ. Βείογε 3575, βοπηθ δα βιιρρεβῖθα παῖ Οτίρθη Πδά 


110 ς 86 7απιος Μ. Ἀοβίπβοῃ δηά Ο. Ηδὶ!, “Ζειιρῃίθβε οἶπος βοῃγ ΠΟ Π η, στο βομθη 
νογκαηοηίβομθη Ἰδχῖθβ: Με 6,280 δὲ ἡ, ΒΡ Οχγ. 6551, 1-17 (ΕντΤη 36) πᾶ Ὁ 12,27," ΖΝΥ͂ 89 
(1998) 30-44;: 150 [απλ65 Μ. Ἀορίπβοη, “Ἃ γνητιθη Οσεεκ ϑαγίηρϑε ΟἸπβῖοῦ ΟἹάογ πη Ὁ: Α 
γεβιίβο" ΗΤᾺΚ 92 (1999) 61-77. 

111 γγβροοῖς απά τς Κπονν τΠ6 ἱπιρ!ἰοατίοης Οὗ τῃ6 Ὄχίαπὶ ΒυΖαητίπο ονίάθποθ ἃΠᾺ Ὑγ6ΓῸ 
ΘΟΠΊΡΕΙΙ6α το ροβταϊαῖο ἃ “ϑυγίδη [ΞΞ ΒυΖαῃτη6] γθοθηβίοπ᾽ τὸ ἀσοοπηΐ ἴου [Π6 γὰρ ἃ ἀρρθϑαγ- 
Δῃς6 ἀπ ἀοπγίπαποα οὗ τπ6 ΒυΖαητίηθ Ἰδχιίογηι ἴῃ τῃδῦ ργίπιαγν το κ-ϑρθακίηρ γορίοη οἵ 
τῃ6 Ἐπιρίγα ἔγοπι [Π6 πη14-ουττῃ σοηταγν οηννγαγά. 


571 


Αρρεπαῖχσ: Τ1Π6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΠΟΥ ΤΥ 


ογραῖθά τῇς ΑἸθχαπάτίδη τοχὶ ξο]Ποννίηρ Ηἰς γοϊοοδυίοη τὸ (δεβαγθα. ἷ 


ΤῊ “χ θα ραργυτὶ ΓοπΠ4 ρῥτίοΥ ἴο 3575 Πδα ργονοκβα βςρβουϊαδτίοη τΠδὶ 
τῃς ΑἸεχαπάτίδη τοχτῦγρα νγᾶ5 τῃ6 6πα ργοάποτϊ οἔ ἃ γβοθηῖ γθοθπϑίοῃ. Ὁ 
475 οἵ οουγδ6 σῃδηρϑαά πηαῖτοιβ ἀγα ΔΈ 4}}γ. Βαϊ 21] ἃ πηογα 45 γϑᾶῦ5 
Α950, ΠΟ ΟΠ6 σου] 5ρ6δκ ἀοριηδίοδ! !ν γοραγαάϊηρ [Π6 ΘΑΥΥ οχίϑδῖθηοο οἵ ἃ 
τοχῦ γθϑ ΘΠ] ηρ Ντοδηι5. 5: ΠΉΠΑΥΙν, Ομ6 οαπηοῖ Γ{6 οὐ {Π6 ρΟ55101- 
10 (511π| ἴο 6 51.1.6) τ[Παἴ ἃ Ξ6σοηά οὐ {Π|Γἀ σθηταγυ ΒΥ Ζδητη6 Μ5 τηϊρῃϊ 
βοηΘΑΥ δ6 ἀἸδοονογθα ἴῃ {Π6 5δηα5 οἱ Εργρί. γνεῖα 5 οἢ το οσοιτ, οού- 
τα] ΓΕΒΘαΓΟ 6.5 5111] νγου]α θ6 ᾿πο]]Π6 4 το ἀδβοῦθα 500 ἢ ἃ Μ5 85 ΠΊΘΓΕΙΥ 
“φοηταίη Πρ ποτα “ΒυΖδητηθ-ΠΠ|κ 6 τοδάϊηρε τΠΔηῃ ΟἿΠΟΓ Θαγ]Ὺ ἀοοι- 
τηθηῖϑ; [5 ἄτι ἴο Δη « ῥΥΊΟΥ͂Ι νον [Πῖ [ῃ6 ΒυΖαητίησ τοχῦ σου] ογῖγν Ὀ6 
“ΜΊΌΟᾺ ἰατον, 


2. Μάαογ αἸδΥΉΡΙΙΟΗΣ 1 ἰγαηϑηιδοοηαί ΡίδίοΥν οἰϊγηῖπαϊοα 
ποη- ΒγΖαη 6 ργράθοθςοους. ΤΏθθ6. ΟΡ] θοῦ οηβ. [4]] ππάθυ ὕννο πηδὶη 
Βεδάς: τῃε Π)᾽οοΙοιίδη ρογβθοιτοη Δηα {Π6 Γἰ56 οἱ [5]4Π|. 


(4) ΤΏδ οἰαίπὶ ἰ5 τῃαϊ ναγίοιι5 ρεγβθοιτοηβ, ΔΠα Θ5ρ οί! ]ν τΠαῖ οἵὗἁ 
ΤΙοοΙδτίδη, 50 ἀθοϊπηαῖθα τῃ6 πυπηθ6.Γ Οἵ ΝΤ Μ85 τΠαΐ ργθνίοιϑ!υ ἀοπ11- 
Πδηΐ ΤοΧτΎρε5 ὑγΈΓ6 411} θὰ δ] πη] ηδῖοα, ᾿ρανίηρ [Π6 τἰϑίηρ ΒυΖδητηθ το 
ΕΠ τῆς σαρ.᾿ 5 ΤΗΐς γθα!]ν ἀϑϑιπιο5 το πη ἢ: 8Π ἰπἰτ|4] ργοδαπιρτίοη ἰ5 
τῃαῖ ἃ ποη- ΒυΖδητίηδ τοχῖ ἀοηγηαϊοα [ῃ6 Εδϑίθγη ΕπΊριγο; [Πθη, θη 
Ρεοιβθουῖοῦβ ἀθιηδη 66 5ογρίαγος [ου ἀθδιγαοτίοη, [μῃ6 ΑἸοχαηάτδη τοχὶ 
ννὰ5 [ῃαῦ ὙΏΙΟΙ ννὰ5 ον ΠΟΙ ΠΡῚΥ σαγγοηἀογοά. Ρεγϑθουτίοηβ, μονν- 
ΘΥΘΥ, ΕΓ Ποῖ 56] θοῖϊνα ἴῃ {Π61Γ τοχῖμαὶ ταγροῖβ. 16 Μ55 βυσγοηάογθά 


112 ὅ8ς Κίτθορρ [ΔΚο, ὝΤΗς Τοχὶ οὐ τπ6 Θοβρεῖς ἰη ΑἸοχαπατία," Αγιογίοαη 7]ομγηαὶ ο[ ΤΡο- 
οἷον 6 (1902) 82-83: “τ νου] ὈῈς αἰ ους τὸ ἢ πα ἃ ἀοΖϑη τοδάϊηρβ ἰπ ΠΙΟΠ ἃ ΡΌΓΕΙΚ 
ἽΝ δαῖτα’ νατίαητ 15 Βιρροτγίβα Ὀγ ἂῃ δυῖπουΥ θαυ! τοῦ τμΔπη Οτίρθη... . . Τῆς ἽΝϑαυτγα! τγρε 
οἵ τοχῖ. .. 80 [αγ ἂἃ5 νγ8 Κπονν, νγὰ8 Ποῖ τιι564 ρΡγαν οι γ." Μοϑῖ ἱπτογοϑίίηρ ἰ5 ΓΑ Κε᾿ 5 βῖαῖα- 
τηθηῖ (83, ἢ. 6): “τ την 6 ἀὐριιϑά {παῖ [ἴ [1Π6 “πδυτγα! τοχυ] οχίϑῖθα θεΐογο [Οτροη]᾽ -- θὺῖ 
[Κα σμοβα ποῖ ἴο δάορτ τΠαῖ [1π6 οἵ ἀγριιπηθηΐῖ (ανεη ΤΠΟΌΡ 9.΄ ΠΟΥ ΡΓΟν 65 500} σοΥΓΘοτ) 
ΟΠ ἴΠ6 σγουπα ταῦ 1Π15 νγὰβ “ὝΘΑΙΚ [Π6 54Π1Ί6 Δύριτηθηΐ ἃ5 [Παΐ πι864 ὈΥ {Π6 αἰ501ρ165 δπά 
ΒΟ ΘΟ 5505 οἵ θδη Βυΐροη ΜΏΘΩ ΠΟΥ Δρρϑαδὶ.. .. ἴο τῆς ἰοϑὲ δι μεῖγρεβ οὗ τΠ6. ουγβίνθβ, 
ὙΠΟ Π, {Πα νὺ τπῖπηκ, νγου]α πᾶνε βαρροτῖαα τῃ6 “Ἰτδαϊ! το Πα]᾿ τοχῖ." [πῃ Ἰρῃῖ οἵ φ Ρτονίηρ 
ΑἸοχαηαγίδη δηταίϊτν, τῃ6 11π6 οἵ οδ]δοιίοη ἀτρϑα Ὀγ [ἀκα δηα τερβαῖθα ὈΥ οὐυγίοηϊ ορρο- 
παοηΐβ Οὗ τπΠ6 ΒγΖδητίηθ ἸδχτξςουΠη 566Π18 5ΘΓΙΟΙΒΙΥ νγεακαηθά. 

113 ςς Ἐγοάοτῖς 6. Κεηγοη, Κοοομΐ Γλουοϊορηηοης ἴῃ τρ6 Τὸχίμαὶ ΟΥϊεοἰδηγι ΟΓ {ΡῈ ΟὙΘΟΙ 
Βιρῖο, Ὑπθ ϑομνγθίοῃ Τβοῖαγοβ οἵ τῃ6 Βυτ5ῃ Ασδάοτην, 1932 (Τοπάοη: Εογ τπ6 Βιτ5ἢ 
Αραάοτην ὃν Ηυπρητγου ΜΙῈοτγα, Οχίογα {Πηἰνογβίτυ Ργο55, 1933) 68: “ΤΠ ραργτῖὶ οἵ βδυ]οῦ 
ἀαῖο τπαη Β. . . 5Β0{Π|π το 5πονν {παῖ τΠ6 Β τοχῖ (14 ποῖ ργδθνδὶ! υπίνογβα! νυ ἴῃ Ερυρι..... Β 
ΤΊΔΥ 5111] Γαργθβθηΐῖ ἃ {γα το ΠΟΙ Πᾶ5 σοπιθ ἀονγῃ ΜΙ {Ππ||6 σοπταπηϊπατίοη ἔγοπι τΠ6 
ΘΙ Π651 τἰπ165; Ὀυϊ, 1 50, [Π6 ΞΓ64Π| γάη [ἢ ἃ λίγον σμδηη6]." [ἢ ἔαοῖ, Θ΄ Πα σοηνϊπορά 
Κρηγοη (69-70) τμᾶῖ Οτίρθη πα Ῥγοῦρῃῖ της “Ὁδαβαγθδη᾽ τοχὶ ΜΙ Ηἰπὶ ἔγοπὶ ἔρυρι ἰπῖο 
Ῥαϊεβτίης, γορίδοίηρ τ[Π6 ἀοπηίηδηῖ “ΑΙθχαπάγδη᾽ τοχί τπογα! 1 δοϊκίηρ 95΄, Κοηγοη γοπηαϊηθα 
5Κορτίοαὶ ταραγαίηρ ἃ ργο-Οτροηῖς ΑἸοχαπαάτίδη τοχῖ γοβο πη] ηρ Β ἴῃ Εργρί. 

1 Θογάοη Ὁ. Ἐεο, βάργγης Βοάριεν 11 (Ρ66): Πἰς Τοχίμαὶ Κοίαιοησρῖρς απὰ δογῖψαϊ ΟΡαγ- 
αοίογίδεϊος, δια ες ἀπά Ποοιπηθηῖβ 34 (5410 [ἀκα (τγ: {Πη]νεγϑίτυ οὐ ὕταῃ, 1968), ἀνοϊά5 
ΙΔ 6]Πηρ Δηγ τοδαϊηρϑ οἵ φϑ ἃ5 “ΒγΖδητίηα," ὄνϑῆ ΤΠπΟΌΡἢ ΠΊΔΠΥ ΟὗὨἉ ἰἴ5 τοδαϊπρϑβ Δ]σ νἸΓΠ 
τῃς6 ΒγΖαητίης Ἰδχιίογπη: 95 Π85 ἃ “Ἰομάθηογ τονγατα ἃ ᾿ΒυζΖαητίπο τγρε᾽ οἵ τϑδάϊηρ᾽ (29), 
Ῥυϊ ἀοα8 ποΐ “δῖνε βαῦ!ν νη 655 ἴο τοδάϊησε Πεγετοΐογε ἱπαρεα ἃ5 “Βγζαητίης᾽. .. [τῖΠ6τ,] 
τῃ6 ΒυΖαητίηθ Μ88 γϑῆϊθοῖ.. .. {Π6 5ογρα!] ἐοπμάθηοῖος τπαΐ ἀγα δἰγθααν τὸ θ6 Γοπηά ἰῃ τῃ6 86ο- 
οπά σρηταγν" (ΕΘ Πηρ 515 δα 464). γε τῃογα ἰ5 πὸ βοοά τϑαϑοὴ ΨΥ 500 ῃ τοδάϊηρς ἴῃ ΘΑΓΥ 
ΡΑρυτ οουἹά ποῦ ΡῈ “ΒυζΖαητίης," ἀδπιοηϑβίγατίηρ δῃ Οὐϊδ46 ᾿πΠΠπθ ποθ ΠρΟη τΠ6 Ἰοοδ]1Ζοά 
Ἐβγρτίδῃ τοχῖ οἵ [Π6 βεοοῃά δηά τῃϊγὰ σθητατγ68. 

115. Ε ἩοΙπΊ65, “Μα)]ογίτν Ἰδχι Ποθαῖς, 16. 


572 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖδητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


Δ ἃ ἀεϑβίγουα ἰῃ ἃ βίνβ γερίοη νγου]ά γε θοῦ [Π6 σεηθγαὶ ργοροστίοη οὗ 
οχί βίην Μ55, γεραγα 655 οἵ ταχίγρε; 50 ἴοο ἴΠ056 ΨΈΙΟΗ βαγνίνοα. γνεσγα 
1000 Μ55 ἀδϑιγου ά [ἢ ἃ ἰοοδὶ αὔδα οἵ 1 οἢ οὐἱν 100 ννοῦε ΒυζΖδῃῖίηε, 
ὄνεη ἃ 9070 ἀδοϊπγαῖίοη ννοι]α ἰθανα ἃ 50 ΓΝ ν 4] ρΓΟρουΓΙ ΟΠ 51Π|114Γ ἴο 
ταῦ ὑνῃ]οἢ ννὰβ ἀθειγογθά. (πε οδηηοῖ 5ΓΓΕΊ ἢ ΟΥ̓ ΠΥ ἴο ΡΓΘ511Π16 ἃ 
ΓΕΥΘΙ54] οἱ τοχίγρε ἀοπηίπδηοα ἃ5 ἴΠ6 Γαδ] Οἵ ὈδβΊο ΠΥ γαΠ ΟΠ 
Ροιβεουτίοηϑβ.  ἷα 


5ΟΠῚ6 βιρροϑῖ [Πα [Π6 Π]ΙΟοΙδτίδη ρουβ ΘΟ ΤΟΏ νγᾶ5 ΠΊΟΓΕ 56 6 ΓῈ ἴῃ 
Ῥαϊθϑῖίηθ δηα Ερσυρῖ, {Πού ῦν ψὶρίηρ ουὐ τΠ6 ἀοπηίηδηῖ ΑἸοχαηατδηῃ 
τοχί 1 ἴΠο586 Γθρίοηβ. [,655- 56 ΓΟ ΪῪ ρογβδθοπῖθα ταρίοηβ τΠ6η νου ]ά 
Βᾶνϑ {ΠΕῚΓ τοχῖβ ἴγεα τὸ ἀομηϊηδῖθ. Βαϊ ἀποῖμογ [Π|Δον οχίβῖσ: Πδα τῃ6 
ΑΙοχαπαγδη ταχὺ Ῥθθῃ ΟΥΡΙΠΔ], ἰ 5Που]4 πᾶνε ἀοπηπαῖθα [6 
Οτεοκ-ϑρϑακίηρ ρογίοη οἵ [Π6 Εδϑίογη ΕγΊριγο. [Ὁ τῆ θη νου] γοϊδίη ἰἴ5 
ἀοπηίηδησα ὄνϑῃ {{{π τοχῖ [ἴῃ ΔΠΥ͂ ΟΥΠΟΓ ΓΘΡΊΟη ὑγΈΓῈ πςΓΟΓΎ ἀδςίγου δά. 
Βυτ 1 ΑΙεχαηάγδη ἀοπηπαηοα αἀἸ4 ποῖ σοηίίηιθ, ομ6 5Π0114 δΔ5511Π16 
ΟΠΙΪΥ ἃ ἰοοδὶ δηά γερίοηδὶ δϑβρεοῖ ἴουὺ παῖ τεχῖ, δηά ππάεογϑίαηα {παῖ 
Ὀεΐοτγο Οοηβίδητηθ [Π6 ΒυΖδητίηθ Τοχτίογη Πδα δἰγοααν Ὀεοοπγα ἀοπ,- 
Ιηδηῖΐ ἴῃ ἴΠ6 ρυηᾶγν γα καϑροακίηρ γορίοη οἵ [πΠ6 Επηρίγο. Τ 15 νγου]ά 
ΘΧο 46. οὐ Πηηἰηγ1Ζ6 ΑἸοχαηάγιδη ἱηΠῸΠΘησΘ ουΐϑι46 οἱ ἔργρι δηά 
Ῥα!θβτίηθ. ΕἸ ου ννᾶν, [Π6 οἰα! πγ6α Θδαυ]ν ἀοπηηδηοα οἵ [Π6 ΑἸοχαηάτδη 
τοχῖ 5 οδἹ]βα ἰητο φιδϑιίοη. 7 


Οὐμεγ [δοῖοῦϑβ διιρσοβῖ ἃ ΡΓΟρουΠΟηΔ] ἀδϑιγποίοη ΔΠ4 5ΌΓΝΝΔΙ οἵ 
Μ55 5 γεραγάϑβ τεχίγρα. ΝΊρο] ΜΠ] βοη Πᾶς ποῖβα τς 1055 οὐ ἀδβδιτιοῦίοη 
οἴ βενβεη ΒυζΖδητῖίηθ- 6 Μ55 ὈΥ ΠΊθδῃ8 πηγοϊαϊθα ἴο ρουβθοστοη: 


6 ΠΊΔΥ ἰαπΊθηΐ [Π6 ἰο55 οἵ τοχῖβ, θοῇ οἰ δ55104] δηα τΠ6ο- 
Ἰορίοδὶ, τῃδῦ ἴοοκ ρίασθ ἴῃ τῃ6 ΒυζΖαητίηθ ἂρο. Βυῖ..... 
οἰγουπηδῖδηοθ5. γεῦ6 ΠΊΟἢ ἀραϊηϑὶ {Π6Π|. [)οσιγαοτοη ὈΥ 
ἤγα δηά [ογείρῃ ἰηναϑίοη νγὰβ [γΓοααθηῖ. νυ τηρ πηδῖογία] 
ννγὰ5 ΓΘ Δ ΙΝ ΕἸ Ὺ 5οαΓο 6 Δηα οχρϑηϑβίῖνα.. .. ᾿βηάϊηρ γαϑυ]!τθά ἴῃ 
1ο55. . . .ὄ ἀεβριτα τπ6 ἴδοῖ τῃΠδΐ τηδηῦ ὈΟΟΚ5 νγεγα πηαγκΚοά 
ΙΓ [6 ονν πῃ Υ᾽ 5 ΠΔΠΊ6 Τοροῖμου ΜΙ [Π6 οαΓ56 οὗ [Π6 [ῃγθα 
Βυπατγεά Δηἀ εἰρῃίθθη [δτῃοῖβ οἵ τπ6 (ὐοιηο01} οἵ ΝΊοαθα οα 
ΔΏΥΟΠΘ ΨΠῸ 5Ποι1ἃ εἴθ] οὐ 5611 τῃ6 θοΟΚ5 ἴο οἴμεῖϑ..... 
Ῥεύπαρβ να 5Που]4 γαῖμοῦ Ὀ6 βυγργβεα τῃδῦ 50. πη Οἢ 
βαγνίνεα 


116 ΤΗΐς ἀοε5 ποΐ πηθδῃ τῃ δῖ τῃ6 οχίβτίηρ ραργτί ἀΠ4 νϑι! πὶ ἐγαρτηθηῖς ἡ οἢ σαγνίνοα της 
ογὰ5. Οἵ ρεγβθοιτοη, [Π6 σοηνθυβίοη ἴὸ να] πὶ, ἀπ 1Π6 σοηνουβίοη τὸ ΠΊΙΠΌΒΟα6 βουρῖ 
γγο ]α τγϑῖαίη ἃ ργορουτίοη γαργθδθηΐατίνα οἵ ργθάβοθβδϑου Μ55. ΤΠὴ6 ὕνο “σοργίηρ τϑνο]α- 
το 5 τηϊηἰ πη1Ζα τΠπ6 ΠΚΟΠΠΟοΟά οὗ ργοροτγτίοπα! γαεργαβθηταίίοη ἔγοπι ργθοθαϊηρ ογὰ8. πα 
ΤΑΥ͂ ΓἸΡΠΕΙΥ ΡΥΘΘαΠῚ6 τΠαῖ, αἴ τπΠ6 ροϊπτ οἵ βᾶοῇῃ “τθνοϊυτοη," τΠο856 Μ55 ὙΠ ]Οἢ νγαγα οογι- 
Ὁεγίεαά ἰπῖο ἃ αἰΓογεηῖ ἔογπη τομαὶ τηαϊηταῖη τῃ 6 οχίβτίηρ ργοροτγτίοη, νν}116 τΠ6 ἔδνν ἔγαρ- 
τηθηῖϑ ΜΨΏΪΟΗ γοπηαϊ 64 ἔγοπῃ τΠ6 ργονίοιι5 αύὰ νου] θθοοπΊο α15- ργορογτοηδῖθ. ΤῊΪς σου]ά 
Ἔχρίαίη τῃ6 αἀἰϊνογβίτυ Γοπηα ἀπλοηρ [Π6 ΠΊΔΗΥ 5ΌΓΝΙ ΠΡ ΡΓΘ- Πἰπτ Π-οοηταγΥ ἀποία] ἔγαρυηθηΐβ. 

117 Τγηροτία! ρεγϑθουτίοῃ οὐ ἰαῖοῦ [5]Απηῖς ἀδδιγαοτίοη 5 ΠΆ ΠΑΥ]Ὺ 5Που] ἃ Πᾶνα δὐξθοϊθ ΓΧΧ 
Μ88 ροβ86556α Ὀῃγ ΟΠ τ βτίδη8 ἰπ [Π6 ΘΑΥΥ σοητατγίθ5, δας ἔονν οἱ αἰ ΠΊ5 τὸ {παῖ οἰ θοϊ οχίϑβῖ. 

118 ΜΠ]5οη, ΤΠ Γἰδτατίος, 79. 


573 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ῬΙΟΥ ΤΥ 


[τ πῃ θΕσοΠΊ65 ἃ γοη6Γ [Πδΐ ονθη [ῃ6 ΒυΖαητηθ ἸδΧΟΓΟΓΠῚ 5110- 
γίνε τῃ6 τηδηϊο!]α αΙΓΠΟαΪτ165. οἱ [5 ογὰ, ἱποπάϊηρ τῃ6 Εουττῃ 
Οπιβδαθ᾽ 5 580Κ οἵ (ὐοῃβδίδητηορίε (ΑΠΌ 1204), ἀΔηα τῆς Οττομηδη σοη- 
4ποϑῖ (ΑΌ 1453). ει Μ55 οἵ ΒυζΖαηῖίηθ δηά ποῃ- ΒυΖαητίηθ ἴγρε αἰά 
ΒΌΓΝΙνΘ {Π6 ἀδβιγιοτοηβ ΟἵὗἉ τΠαΐ οἴ, 1Π ἃ ΠηΔη Π 6 ΥΓ ΥΠΏΙΟἢ το Πθοῖρα {ΠΕ ῚΓ 
ΡΓοροχοπαὶ ἀκ τ θυτίοη. 1 ΠΕ Γα 15 Ππ||6 γθαβοη ἴο ΒΌΡΡΟϑβε [Πδῖ [Π6 ΝΤ 
ταχύ Ἔν εῦ 5 Γ{ογϑα δηντῃϊηρ ΠΊΟΓΕ [ΠΔη ρΡΓΟρουΟΠΔ4] ἀεϑιγαοίίοη ἀπτηρ 
ΔΏΥ τἰπ16 οἵ ρογβθουτίοη, νοῦ γ ὈΥ [)εοίπ5, [)ΙοοΙοτίδη, Γπ]|4ῃ τΠ6 
Αροβίαῖθ, Μομαπηπηθάδη γΓᾺ]6Γ5, ΟΥΓ θύθῇ πηϊϑρι46α δηα [Δηδίϊοδὶ 
ΟΠ ςτΔη8. 


(Ὁ) Τῆς [ςἰαπηῖο Οοηαπιοϑβῖ ννὰ5 ποῖ ἃ5 τοί !]ν ἀοϑιπιοῖίνε τὸ ΝΤ 
Μ35 45 Πᾶ5 θβϑῃ οἰαἰπηϑα. 7 Μοπδβίογίθς ἀῃα σμαγομος ἴῃ Βοτῇ Ρα]οϑτίπα 
δηα Ἐρυρὲ σοπτίπιοδα Πτογάγυ δου νΥ ἐοΠοννίηρ τ σοπαμοβιῦ δηά 
τηδϊηταί πο σοπηπταπηϊοατίοη ΙΓ τῆς Ἑδϑίεγη ἀπά γγεδίογη Ἐπιρίτο, 2, 
Ἔνθ ὙΏ16 ἴδοίησ ῥΥΘσϑαγα τὸ ἀραπάοηῃ ΟΠ 5ΓΠΙΔΏΥ Δηα σοηνοχΐ ἴο 
1514π|.25 Ηδῖοῇ ραῖϑ τ Ϊ5 ἰπ ργορεῦ ρεγβρθοῖίνε: 


ὙΝΉΘη τῃ6 Αὐαρϑ οοηααοίθα Εργυρῖ, ΡαΙοβτίηθ, αηα δυχία,. .. 
τῃ6 πγοηδϑβίϊο ΔΠ4 βοοΙ 651 451104] ΠΟ ΓΑΓΙ6 5... . ΠαῖΌΓΑΙ ΠΥ οαΠΊ6 
ὉΠῸΘΓ ΓΠΕΙΓΟΟΠΙΓΟΙΪ. Μδην θΟΟΚϑ5 πγαβῖ Πᾶνα ΡαΓΙ5Π66 [ἴῃ [Π15 
{ΓΟῸΙΘα Ἔρος, Ὀὰΐζ 50Π16 δβϑοαρθα ἀδϑιπιοίίοη... .. ΟΠ τίς- 
τἰΔητγν ννᾶ5 ταραγάβα θγ τ[ῃ6 Μοϑβ]επη5 85 ἃ αἰ ν Πα ]ν γον βα! θά 
Γα]ρΊοη, δηα {παν νου] ποῖ ΟΥΑΙ ΠΑΓΠ]Υ Πᾶνα ἴα] [Π1Ρ 6116 4 
ἴο ἀδϑίγοΟΥ οορίθβ οἵ [6 Ομ τβδη δογίρίαγοβ. ΤῈ Αταρϑ8 
ὙΜΈΓΘ [ἢ [δοῖ πηι ἢ [655 [Δ ηδίϊοα] ἀηα ΠΑΥσἢ ἴῃ {Π6 τγϑαϊπηθηΐϊ 
οἵ τῃεῖγ ΟΠ τ βτίδη βυθ]εοῖβ τ[ΠΔῃ 15 5οΠ ΘΕ] Π165 δ ρροΟΞ6α, 
Πα πον ἀἸα ποῖ 4ἰπΠῈ ἂ ἃ γῇ ο δα σοηνοίβίοη οἱ {ΠῈ 
ΟΒτβτίδης. 25 


119 Ἐρρ, “Μοάοεῃ ΤἸεδχῖμαὶ Οὐ τἰοίσα, 30; Οπηδηβοη, “Ῥεγβρεοῖίνο,; 107; ΗοΪπΊ65, 
“Μαϊοτίιν Ἴδχι εραῖς, 16-17. 

120 ὙΠ7Ζμαν Η τ μο!4, ΤΡὸ Πμάφαη [οσεγὲ Μομασίογίος ἴῃ τε ΒγΖαπείηο Ρεγίοα (Νονν 
ΒΗδνεη: Ὑα]ε {7 ηἰνούϑιτν Ργαβ85, 1992) 16-17, ἤοῖθς τπᾶΐ νῃ 116 “πὸ ποραῖῖνα οξθοῖς οἵ τῃ6 
Ατἂῦ οοηαπεβῖ.. . . ἡγεῦα ργοϊουηά δηα [αι -γθδοῃϊηρ," τῃ6 Μι51|1Π| Γα]ο 5 ὑνούα “ὙθαβοηΠΔὈ]ν 
τοϊογαηῖ." Ευγίποῦ, “Ποηδβο15Π} ἴῃ τΠ6 [πάθη ἀθβοσί 414 ποῖ οθᾶβ6 ἴο οχίϑι... .. 186 ἴον 
ΤΟΠδβΓΘΓΙ65 {Πᾶΐ 5 τΟΟΩ [Π6 οΟΥ515.. .. σοπτϊ πα ἴο ΡΙΑΥ Δη ἱπηρογίδηϊ γΟ]6 ἴῃ Π6 ἢ15- 
ΤΟΙΎ οὗ τῃ6 Εδβῖογῃ ΟΠπατγοῃ." 566 αἴ5ο 5. Η. σπῆτῃ, “Ὅτθακ ἱπῖο Αταθίο: [4{6 δπα 1 δτῖοτα 
ἴῃ τῃ6 Μοῃδϑβῖογίββ οἵ Ραϊεβιίπο ἴῃ τπ6 ΝΝΙητῃ (ὐδητατγν," βγΖαπίίοη 56 (1986) 117-38. 

12 το Ε Α. Μείπαγάις, “Ηἰἱβιογίοαὶ ΝΝοῖεβ. οἡ τῃ6 [ἀνὰ οἵ Μα ϑαθα, ἔαςίογηῃ 
ΟΡημγοίγος Κουίοωυ 2 (196879) 394, ςταῖε5, “ΤΠ Αταῦ σοπαιοβῖ οἵ Ῥαϊθβδτίηθ σου] ποῖ πᾶνε 
ΒΘΓΙΟΌΒΙΥ δἔθοτοα τῃ6 πιοπαβτίς Π{π ἴῃ της Οταπα Τἀνύα, ἔου, ἀρργοχιπηδῖεὶυ ἃ ἀθοδάθ ἰαἴου, ἴῃ 
649, ΤοΠη, τῆς δρομηιθος οἵ τῃ6 (ὐγδηα [ἀνίᾶ, νγεηΐ ἴο Ἀοπηα ἴο αἴϊοπα τῃ6 Εγϑῖ Γδίθύδη 
ϑυποα.; 

ὙΣ δύγθετου, “Ἑδυγ Αποοϑῖγυ, 229, δι ρραβῖβ [παῖ “ἃ παπηρογ οἵ (τ βτίδη τοίαρσθοβ γου]Ἱά 
οογτδίη]ν Πᾶνα Π6α το (ὐοπϑβιδητίπορία Ὀτπρίηρ ΙΓ ὉΠ 6πὶ {Ποὶγ πηοϑῖ ναΠπιθα ροτγίδθ]α ρο5- 
865810η8," ἱΠοπἀηρ ΝΤ Μ585. ΤῊ ἰῇ ραῖῖ πηρῃῖ οχρίαίη τῃ6 ποη- ΒΥ Ζδητίηθ ΠΊΪΠ 56 Ὲ165 
ξουη 4 ἰη οχίβτίηρ σεῖς πηοηδϑβίουίθβ. 

123 γγΠπὰπὶ Η. Ρ Ηδῖομ, “Ἀπ {Πποῖ] Ἐγαρπιοπι οἵ τμ6 Θοβρεῖς [0196], ΗΤᾺ 23 (1930) 
152. 


574 


Αρρεπαῖχ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡγΟΎΥ 


Κυτί ΑἸδηα Πᾶ5 ξιιρροβῖθα ταῦ τΠ6 γεαί σλιιβε οἵ Εργριίδη τοχίμαὶ] 
αἸογθηος ἔγοσμη [Π6 ΒυΖδηῖηθ πηγαὶ Πϑ ΓΘδΠῚ Γοἰαῖθ5 ἴο ἃ ΠΊΠΟΙ ΘΑ] ΘΓ 
τῃθο]ορίοαὶ σοηῇτος Ρούνεθη Εδϑίθη δηα ΕρυρτἊτίδη ΟΠ γςτδηϊγ: 


[Ὁ η6] 5Που 4 Κεερ Ερυρτίδη ΟΠυτο ΠΙδῦογΥ πΊογα ΠΓΠΉΪ 
ἴῃ είσῃϊ.. . . ΤὯδ δἱεπδίίοη ἔγοπη [Π6 δαβίθγη σπαγοῃ.. .. 56ῖ 
ἴῃ ἁἀιίοηρ ἴΠ6 ΟΠ τ βτδη ρορυ]ατίοη οἵ ἔργρι ἀυτπηρ {Πα 
[Γουτῖῇῃ σοηταγΥ Δη4 Γοδοῃ 6 [5 σα] Πγϊηδτίοη ἴῃ τΠ6... ΠῚ 
σρηῖαγν [18]... τῃ6 [οὐπηδίίοη οἱ τῃ6 πηοπορῇῃγϑιῖα 
Ομυγο  [. ΤῊ15] ΔΠΠοννβ τ15 ἴο ΡΥΈθΌΡΡροΟΞβα ἃ {τΓΔἀ!τΠοη οἵ τΠ6 
ΝΥῶονν Ἰεβιαπηθηΐ [εχ ἰϑο]αϊϑά δἵ ἰβαβῖ ἔγοπῇ [Π6 ἰαῖεῦ Κοίπε -- 
Δ} ἰδοϊδτίοη 5 απριμοηθά Ὀγῃ τῃε Αὐτὰρ ἀοπιϊπδτίοη. ἢ 


50 Αἰ5ο Βαγαρ, ΠΟ αἰβοιι5565 {Π6 εἴαῖθ οἵ Εργριίδη (ΓΔ ΠΥ 
ὕννο σθητα 165 ϑοίογο τ[ῃ 6 ΑΥὐᾺΡ σοπαιεβϑι: 


ΑΡΡ4 δμεποιιάα (333-451 Α. 10).)... ἀδνοῖβα ἢϊ5 {6 το 
Πρῃῦ ραρδη δηα ΒυζΖδητίηθ σογγαρτοη ἰῃ 81] [5 Γουπη5. ΤΠ6 
ἀγοθαπὶ οἱ Πἰ5 [6 ννὰβ ἴο οηδποίραῖα Εργυρί γα! ρι οι 5 ν ΌΥ 
βοραγαίίησ ἴῃ6 Οὐορτο ΟΒυγοῇ ἔγτομη (ὐοηῃϑβιδητίηορ!ία.... 
[4Π4] δοῃίθνίηρ ρο τσ] ᾿πἀθρεηάθηςθ ἔγοπ τ[Π6 ΒγΖαητηα 
5ῖαῖα. Ὁ 


1 εοριῖα τῃ6 ᾿ἰβοϊδίίοη, σοπηπηιηϊοδίίοη σοητηπ64 Ὑν1 τῃ6 Εδϑῖ- 
εὐ γε ΟΒυτγοῇ ὄνεῃ αἰτοῦ τ[Π6 Αὐτὰρ Οοηφαοϑι. ΤῸ οἴθου νγὰβ θοτῃ 
τοχῖμαὶ δη ρο 104]: 


ΤῊΘ νυ] 65565 οἵ {π6 Ἐρυρτίδη τοχῖ οἵ πε Ούϑοὶς Νονν 1685- 
τὰ] ηῖ. ... ὝΕΓΕ 4} ἴΠ6 ΠΊΟΓΕ οἰθα τ δαθ]εοῖ το {Πα 
1ηΠπθηοα οἵ τη6 Κοίηο [ΞΞ ΒυζΖαητίηθ τοχτ] ΙΓ [Π6 ραβϑίηρ 
οὗ τἰπ16. Ῥο τοΔ] ἰϑοἰδτίοη 14 ποῖ Κααρ τΠπ6 σεοκ πηοηδ9- 


6165 ἰη Εργρί ἴγθε [τοῦ [Π6 ἱπῇπθηοα οἵ τΠ6 ΒγυΖαητηε 
σΒυτο . 76 


124 Ἰζυχχε ΑἸαπά, “Τμα Οορτίς ΝΝὲνν ΤἸδϑιαπηθηῖ," ἰη Ἀοθοῖῦ Η. Εἰβομου, βα., 4 7γρμῖο ἰὸ 
Αὐρηγ νδόρης: διμάϊος μι Εαγίν Οργίσίαη {1|Π{εγαΐεγο ἀπαᾶὶ {᾿ς Εποϊγοπηιοηί, ΡΥΙ αν 17 1176 
ϑγγίαη Εαεὶ ((ίσαρο: ΤΠ6 Γατμούαη ϑοΠμοο] οἱ ὙΠπδοίορυ, 1977) 11-12. ΝΝοῖβ ταῦ Αἰαπά 
οομβιἀοΓ5 500} ταϊατίῖνα ἰβοϊδτίοη ἔγομη Ἑδϑίθγηῃ ΟΥΤΠΟΌΟΧΥ 85 “Ῥγθϑεγνιηρ᾽ ννῃδῖ ΠῈ σοηϑβία- 
ἐγθα τπ6 “οἱ ἀβγ᾽ δηὰ “ποθ δαῖῃθητοῦ [ΟΥΠῚ οὗἩ τΠ6 ΝΤ τοχῖ. Ὑδῖ τΠ15 το] ορίσδὶ ἰδοϊδτίοη 
450 ΠΊΑΥ Πᾶνϑ Παά ἃ γθρι πα! Ζίηρ δηά [πηϊτηρ οἔἔθου προ τῃ6 ΝΤ ἴαχε ἴῃ Εργρι. 1 50, τΠ6 
οοπηπηαηϊσατίοη πα σοορεγατίοη θεΐνγεθη Εσυρί ἅπΠα τΠ6 ρυπηαῪ το κιϑρεακίηρ γορίοη οἵ 
τῇς ἘΠΊΡΙΓα νγὰβ δγεδαν δἷ ἃ πη πΙ πη τη ἰΙοηρσ Ὀαΐογα τΠ6 15] απο σοπαμαϑῖ. 

125 Ἑλγὰρ Βοίαὶ! Εαγαρ, δοοϊοϊορίοαὶ «γα Μογαὶ διμάϊος ἴηι τὸ Εἰοὶα οΓ Οοριῖς Μοπαειοῖςρι, 
δαρρίεπηθης 1 τὸ τῃ6 Απηιαὶ οἵ 1,665 {Ππηἰνογβιτν Οτίθηταὶ δοοίειυ (1 βάθη: Β.Π], 1964) 7. 

126 ΑἸαηά, “Οορτίς ΝΝονν Τεβταπηθηῖ, 12. ΑἸδηά βιιρροβῖβ τπαῖ “{Π] ργοοῦ ἰ5 5Βῃονψῃ ἴο τῃ6 
οοητγαίγ, νγα σδ Ἔχρθοῖ [ῃ6 (ορτίς πηδπαβογρῖ το Ὀ6 τα]δείνε!ν ἔσθ ἔτοπὶ 115 [ΒΥ ΖδητίΠη6] 
᾿πῆποποο." Ἡονγανοῖ, τπ6 ροΙ το] δπα Πἰπριι5το ἰδοϊατίοη οὗ τῃ6 (ορτίς ΟΠαγοῇ τομὴ 
Οτεοκ Βγζαητίπα (τ βτδη τυ 15 σα οἰθηῖ το οχρ δίῃ τη Οορτῖς ΑἸοχαπατγίδη ταχὺ τ πουῦῖ 
ΡΓΘΒαΠΊ Πρ ἃ ΠΘΑΓ - Δ ΤΟΡΤΔΡΗ ΟΥΙΡΙ ΠΔ ΠΥ. 


575 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ΡΩσΥ 


ΤΠο σοπτίπποα οχίδίεπος δπά βυγνίναι οὗ τῃ6 Οορτίς ΟΠΒυτο 7) 
Δηα πιοημδϑβτογίοβ ἰη Εργρι  " πα Ρα οϑείπο 2 Ἔχοπρ! 65 τῆς ἴγαο κἰταα- 
τίοπ, περατίπρ οἰδἰ Π15 το [Π6 σοπύγαγγ ὅν 


3. ΟΡγγεοἌίοηι"ς ᾿Ὡῇμθηοο ηααο 1|)6 ΒγΖαη 1716 ἢ}6 ργθβουγυθα ἰοχί οἵ 
(οποίαμίπορίο, ρὶς Τοχὶ ἰαίου τοαᾶς τρηροσθά Ἡροη 1ἴγ6 Εαξίογηῃ Οσγϑοῖ 
εμγο ᾿γ Πριρογίαϊ οὐ Εσςοϊοςϊαςίῖοαί ἄθογοο. 11 Α “ὍΠονν᾽ οὐ Ἰοςδ!Ζεά τοχῦ, 
ανθῇ 1 864 ΡΥ ἃ ρορυὰγ αύεοκ Βδῖμοῦ νου ποῖ ὈβοοπΊα 
τΓΔΠ 5 ΠῚ 551 ΠΑ ΠΥ ρΡΟρ ΪΑΓ ΠΔΘΓΟΙΥ ἀπε τὸ Ηἰς τερατατίοη. 72 Α ρτονίοιυιϑ 
τγδα ΠΟ η4] τοχῖμ4] ἀοπηηδηο6 ΟΥ̓ΘΓ ἃ ΜΊΔΟΥ Γορίοη νγου]α ποῖ 6 δρδη- 
ἀοπαά οἡ 50ῇ φτομηά. [.655 ρ]δι5 1016 τη Γερο] γαρ δοθπηθηΐ [5 
τῃαϊ ΔηΥ “Πονν" οἵ ἰοοδΙ!Ζϑα τοχῦ νοι] οχραηα ᾿ηἴο Επηρίγο- 46 ἀοτη- 
ἴπᾶποθ Ποῖ Θοο] 651 ϑ]οα] οὐ [πηρογίαὶ ἄθογθθ. ΝῸ 5ποῇ ᾿ΠΠἸροϑιτ θη 
Οἵ ΘΟΠΙΓΟΙ 15 ἀοοππηδηϊαα ΠΙ5τΟΓΙΟΔ ΠΥ. [Ὁ ρίασα5 Δη [ΠΡΟ 551016 ἀεπηδηά 
Οἡ {ΓΔ} 5Π1155]00 ἴο 566 ἃ ἰαΐ6, ΓΙ ΠΟΥ, Δα ΓΕΡΊΟΠΔΙΠΥ ἸΟοΔ]1Ζοα τοχῖ οα 
115 ονγῇ ΟἰβιΓρρίηρ δηα νἱγίμπα!}ν εγααϊοδίίηρ νδΐονευ ργεάθοαβϑοῦ 


127 ςς Ἑαγαρ, Οοριῖς Μοηασιϊοίδηι, 11: “Αςοογάϊηρ, τὸ Πἰβτοτίοα! γθοογάβ.. .. τπογ μα 
Ῥδθη Πυπάτγεοάς οὗ πιοπαβίουίθβ δηα τπουβαπαβ οὗ ΠΊΟΠΚ5 δηα πὰη85 ἰη Ερυρί ὕρ ἴο {Π6 ΝΠ 
σοητατν. Μοϑβῖ οὗ {Π686 “αἰβαρρβαγθά δηἋ Οἡἱ]γυ ἃ ἴδνν βυγνίνϑα," ρυΙΠΊΓΠ]Υ ἀπε το {Πα ἰπτοτ- 
4] “ἀδοδάθηοε οἵ Οοριῖς Μοπαβιίοίβπι." ΤπῈ ΠΠΠ-οθητασν ΠΙδίογίά Μοηαοθογμηη 1η 
Αερυρίο 5.1-4 οἸαϊπηθα ὕνγεῖνα σπαγομθ5 ἀπά 10,000 τηοπκ5 ἰπ ΟΧυτβυπομιι5 αἴοπθ. 500 ἢ 
ϑ[δι!51105 04} ἰπτο ισβίίοη ἴΠ6 Ἵταργαδθητϊαῖίνθ" παῖαγα οὗ 1[Π6 Ἵχίδηϊ πηδηιιβογρί ον άθηοα 
ἀαλτίηρ νη τῃ6 Πἰγϑῖ βανθη σαητατο5 ἰη ἔργρι (116 ἐταρπιθηΐαιν Ούϑεὶς ραργτί, σα. 300 
Οὐθοκ ἀποία! ἐγαρπιθηῖβ, ἀπ ἀγοσπά 600 (ορτίο ἔγαρπιθηῖ8). ὙΝΒΘΙΠοΥ 500 ἢ ἰ5. {τα]Ὺ 
“Τεργϑθηϊαῦνθ᾽ ΓΘΠΊΔ1Π5 ΔΠ ΟΡ 40 65110Π. 

δὲ Βαγαρ, ἰ014., 43-44, ἀδβουθεβ τῃς εἰταδτίοη οὗ τῃ6 (ὐορτίς πηοηδϑβίουίθα ΜΒΪΟἢ οχίϑτθα 
ἰπῖο {Π6 τϑητῃ σοπίυγυ: “ΤΗΘ ΠΙΟΠΑβίου 65 ὙγΈΓα ἔγθοὶυ νἱϑτθά... .. Μοπδβίογίεβ βη]ουα το ]]- 
βίους ἔγεβάοηι. . . . ϑοη16 Μι511Π| ρυίηοαβ.. .. ραϊΓΟηΪΖο [4] πηοηδϑβίοσίθα απα σοητθατο [4] 
τονγαγάς {Π61|Γ ΘΟΟΠΟΙΠΊΪΟΔΙ νγε]ξαγο.ἢ 

129 86. ΗΙγβΟΒ οΙά, Μοραςίογίος, χῖν-χν: Ἕτγομι τμ6 ΠΗ σοηϊατΥ οηνναγά, τῃ6 [πάϑδη 
ἀεβοσγῖ ννᾶβ οὔδ οἱ 1ῃς πηοβῖ ἱπιροιΐδηϊ σθηΐοίβ Οἵ ΠΟ Δ501015ΠῚ ἰη [Π6 δπηρίγο" (Ἰοσατίοης 
τηδρρΡαά, χν]!). ΜοηΚ5 σαπΊδ ἴο [Π 656 5ἰτ65 ἔτοπὶ “Αϑία Μίπου.. . . γριπιβ, σύες, οὐ [τα]γ. 
ενὺνς Μεβοροίαπηϊα, ϑγτία, Ατὐαρία, ἀπὰ Ἐρυρι, ψ ἢ ΠΟΠΚ5 ἤτοπὶ Ρα]θδτίπθ.. .. ἴῃ τῃ6 
ταϊπουτγ" (13). ΑΙΠΟυΡῊ “Ἰηοϑβῖ οἵ 1Π6 πηοηδϑβίουίθβ ἴῃ τΠ6 [μάθαη ἀθβοῦῖ νγοῦα ἀραπαοηθά 
αἵ [{Π6 τίπι6 οἵ τπῃ6 Ατὰρ (ὐοῃηααβι), τΠ6 πηοπαϑβτίς ἰπϑττατοΠ 5 Ποῖ ΟΠΪΥ βυτγγίναα, θαΐ οοη- 
βἴδητν δα το "6 γθρ θη 5 ῃ θα Ὁ. πον σοηνεγίβ ἔγοπῇ Οὐ γἱηρ Γερο" (17), ΠΊΔΗΥ ΟΥὨ νΏΟΠῚ 
τᾶν Πᾶνα Ὀγουρἢτ {Π6]Γ ροΎβ οηΔ] οορί 65 οἵ δογίρταγο ΙΓ {Π6πὶ. 

130 Ορῃβίάογ Αἰ50 τῃ6 σοπτίηποα οχίβδιθπος ἀπ Πτογατν ργοάαοιίοη οὗ 81 (δι βοσίηο᾽ 5 
Το ΠΔϑτοΙΎ αὖ Μουηῖ δἰπαὶ, ἢ σα κ ΝΤ Μ85 βραπηίηρ ἃ ρετίοα ἔτοπιὶ τπ6 Αὐτὰρ Οοπαπεβῖ 
ἱπῖο [π6 ΒγΖαηῃτίηθ τη ππι5οι6 ογὰ. ΜδηΥ οὗ [Π656 Μ85 ἀβπιοπϑβῖγαϊθ ἃ σοπτιπιιθα σοπιππιηῖοα- 
τίοῃ ὙΠ τμ6 οὐΐβί46 ΒγΖαηπιίηθ ϑγου!α ὑν 8116 ἀπάογ Μι5]1πὶ σονεύπαηςοθ. Βαγαρ, ΟὈρς 
“Μοπαςίϊοῖδηι, 44, οἰϊες. ἃ τϑητῃτ-οθηῖασΥ Αταῦῖς Μ5 νῃϊοἢ ἀθβοῦθος 54 δοῖῖνα (τ βτίδη 
τηοηδϑῖοτίθ5 ἰη Μ511π| γαρίοηβ, ΟὨΪΥ πἰπο οἵ νη ΐοῇ (ἰπο]παϊηρ 51η41) θαϊοηρ τὸ Ερυρι; τπ6 
οἴΠοῖ5 τάησα ἔγοπι ΒΑΡ Δα το Ραἰδβτίπο. 

31 ΟΕ Οαύβοῃ, ΚΙ|ν Ποραΐο, 51, 113-114: Εδο, “Μοάδγη Ἰδχίμδὶ Οτἰτἰοἰςπι, 30. 

132 ΟΕ ῬΒΠΙρΡ 7επκίπς, Ηἰάάοη (οβρεῖς: Ηοτυ {ἴο 5 δαγοῦ [Ὁγ 7οβιες ἰοσὶ {ϊς δγαν (Οχέοτά, 
2001), 121, ψγῇδη τοξατίηρ τΠο86 ΠΟ νου] οἰαὶπὶ δηῃ Ἰρηαιίαη ογθατίοη οἵ [Π6 πηοπδγο 4] 
ὈΙΞΠορτῖο: “Ἔνθ μδὰ Ἰρῃδίία5 ρδη πα τὸ γονοϊ τ οηῖΖα τΠ6 οὐοα οἵ ὈίβΠορ, 45 νγὰβ8 8ι5- 
ϑοϑῖθά.. . ., 1ξ 15 οχίγθηοῖν μη οῖν εραΐ εἴ)6 ὉδΥγ ἀϊζογςο τοουϊά οΓ ΟΡ γϊϑιϊαηῖν οομἰά ἤαῦο 
ῬθθΉ {γαη 5 [Οὐηιοα,, «Πα 50 γαρίαΐγν, θγ εἴγ6 δοσθηίγῖς Οἱδίοη Οὗ ΟΠ ηϊάη, αἰϑοῖξ 45 1τηρογίαηέ ηιαγ- 
ἔγγ. Τὰ 15 ναϑῖ!ν πιούα ΠΚΟΙΡ παῖ δρίβοοραὶ διγαοίαγαβ ὑγεῦα δἰγοδαν ἐππάαπηθηῖαὶ τὸ {Π6 
σΠυγοΠ 65 Δούοβ85 ἴπΠ6 Μααϊτουγαηθδη νγου]ά, τΠοΌρἢ τΠ6 ρόνγοῦ ἀπα ργαβῖρα οὐ ὈΊ5Πορ5 οδϑῦ- 
ταῖν ἀἸα φγονν ἃ5 ἴΠ6 ββοοηα ἽθητὝ ΡΓΟΡΊΓ 5564" (εΠΊρΠδβὶ5 Δα 464). Μήπιαιίς ηιμίαη ας, 
ὙγΕΓΘ ΟΠ6 ἴο τορίδος “ἽἼρπαιαβ᾽ ἢ “ΟΠ γυβοβίοπῃ," πα ἽΠε οὔῆσο οὗ ὈΙ5Πορ᾽ νι “Π6 ΝΤ 
ταχῖ," βυρϑυτυτίην “Πα ΒυΖαητίπα ΤἸαχιίουπη" ἴου “δρίβοοραὶ βιγαοϊαγαϑ᾽ δηα “ῬΙ5ΠΟρ5," 
Αἰ50 τεδάϊπρ “Ππ ἔουσγίῃ σοητυγν [ΟΣ “ὝΠΕ6 βθοοπά σδηϊατν, ἀπά τῃ6 ρᾶγᾷ}168] θθοοπηα5 
ΘΧΙΓΘΠΊΘΙΥ Ο]0586. 


576 


Αρρεπαῖχσ: Τ1ΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ΡΥ ΟΎ ΤΥ 


τοχῖς Παά ργδνί ον ἀοπγηδῖαα [ἢ οἰ Π6Γ ἃ ἰοοαδὶ γαρίοη οὐ ἃ ΨΙάοΥ ρθο- 
σΥΑΡΠΪοΑ] γάηρο. Ὑεῖ {15 ὉΠΠΚΟΙῪ 5οσπαγίο 15 ἀγροαά ΠουΣ ΠἰστοΥΙοΔ] 
αν άθησα ὈΥ 58οΠ16 ῆο Ορροϑβε [πε Βυζαητίηα Ἰοχιίογπ. Βαϊ 45 (οἾννῈ}]} 
ποῖά, ἽΠε ΒυζΖαπίῖπα. .. τοχύ-ῖγρα.. . . ΠΔ4 1η [5 ΟΥΙΡῚΠ ΠΟ 580 51Πη9]6 
ἔοοιϑ 85 τε 1 διίη μά ἰπ [ϑγοπιο. 15 


ΤῊΘ σΟΠΊΡΙΕΧ ΤΟΠαγδοῖου οἵ τῃΠ6 Μ55 σοπιργὶϑίηρ τῃ6 ΒγυζΖαητῖηα 
Ἰεχυίογμη ἀδπηοηϑβίγαϊαβ [Παΐ Δηγ “ὍΓΠΟΙ 4] βδηοιίοη5 -- ανθη 1{ {Π6Ὺ Πδὰ 
οχἰβιβα -- 5 ΠἼΡῚΚΥ ἀἸά ποῖ νοῦκ. Α σοηῃϑβίβτθηῖ [ΟΥΠῚ οὗ τοχῖ ννὰ5 πο ρύε- 
βεγνβα Ἔνεπ ἰπ τῇς τερίοη βαγγουπάϊησ (ὐοπεταπτίπορ!ςο. 5} Βατῃευ, ἃς 
[λΚς, ΒΙαΚο, απ ΝΝὸνν Πδά ξιισροϑῖθα οἡ ἴΠ6 ὈΔ515 οἵ ΠυΠΊΘΓΟι5 σΟ]]ΔτΙΟἢ 5 
οἵ ΒγζΖαητίηθ Μ55, ἴπΠ6 ἰδοκ οἵ δὴ οὔϑεύνδθ!θ σοπηπηοηδ τΥ οἵ τοχῖ ἢ 
οἶθαγ 5:6] ΠΟ [165 τας ἴο ᾿ηΠἀ]οαῖο [Πᾶΐ 5ΟΥΌ65 Γαδ Π66 ᾿Πἀοροηάθηϊ 
ΟΥ ΔΗΥ οἴ οΙΑ] βαποτίοηϑβ ἃ5 [ΠΕΥ σΟρΙ 66 {Π61Γ ἜΘΧΘΠΊρΙ ΑΓ Μ55. Α.5 δογίνθηθυ 
ποῖρά, 


Νὸο οπα ΨΠο Π85 δἵ 8]] σα ]66 1Π6 συγοῖνα Μ55. οδη [41] τὸ θῈ 
ϑῖγαοῖς ΙΓ τῃα ἡπαϊουϊαάμαί οἰ αγαςίου ἰτρυθϑϑθα οἡ δἰπιοϑδῖ 
ΘΥΘΓῪ οὔθ οἴ τΠ6η}... . ΤΠ ἴδπου ὑγΏΙΟἢ νγὰβ ομσα [Δ Κ6η ὉΡ, 
τΠαῖ τοῦτα οχίϑῖθα ἃ βἰαηάαγά (ὐοηβιδητπορο ϊΐδη τοχῖ, ἴο 
ὙΜΏΙΟΉ 41] σορί 65 νυγιττθη ΜΠ Ιη τΠ6 [{π|15 Οἵ τΠἴ ΡῬατΓ γομαῖα 
Ὑ ΕΓ σΟΠΓΟΥΠΊ64, πᾶ5 θ6οη [ποίησ ἼτΤαρ61165] “ϑυνερῖ ἀνγαῦ 
αἴ ΟΠο6 δΔηά [ογονεγ".... ὈΥ ἃ οἰοβεῖ βχαπηηδίίοη οἵ [Π6 
ΟΟΡΙ 65 [Π6ΠΊ5ΕἸναβ. ϑύγα!ν τ 6η [Ὁ 11] ῬΕσΟΠΊ65 τ15 ΔΌ5Ο] το ]γ τὸ 
Το] θοῦ ἃ5 πηνΟΥΤΩΥ οἱ βογίοιι5 ἀϊδουβϑίοη, [Π6 δνυιάθηςθ οἵ 
ὙΠ 65565 (ΠΟ 56 πγαῖι4] ναγδτιοη 5 νοι Οἢ [οΥ [Π6ἰγ πάθρεϑη- 
ἄδηοα Δη4 ἰπταρυ!γ) ὈΘοδιι56 {Π61Γ το θποΥ οἡ [Π6 ὙὙΠηΟ]6 15 
τὸ ὩΡΠΟΙ τῃ6 δυῖπουίτν οἵ [τπ6 ΒγυΖαπτίπο Τοχιξογπῃ]. Ὁ 


ΘΟΓΙΘΠΘΙ 5. ΟὈϑογνδίοη νγὰ5 Γαϊτογαῖθα ἃ σθηΓΌΓΥ ἰδοῦ ὈΥ [800 Ὁ 
(βοΠηρ5, ῆο ποῖαβα γορσαγαϊηρ ἴΠ6 ΒυΖδητίηα Ἰδχιουπ τΠαΐ, 


115 οΥρίη 414 ποῖ ΠΟΙ σαηῖογ ἴῃ (ὐοῃϑτΑΠΠΠΟΡΙΘ, ΠΟΥ νγᾶ5 
15 Θνοϊυτοη [Π6 σοποογη οὗ δἰ γ δου πΊθηΪοα] σΟιΠ0115 ΟΥ 
ΡαιΑτο 5... .. [{5 ΟΥΙΡῚΠ5 ἃ5 ὙγῈ]} ἃ5 [Π056 οἵ οἵποὺ 50- δ] δα 
ταχί-Ὑρ65 ρΡΥΓΟΡΔΌΪν σὸ Ὀδοκ ἴο [Π6 διιϊορύαρῃβ..... Τῃ6 
Ἑαβίοση ΟΠυγοῃ Πανοῦ Οἰοία ΠΥ δάοριοα οΟΥ ΓεοορηϊΖαά ἃ 
τερον οὐ Δ ΠοΥΪΖϑα τοχῦ...... Αἴ πο ροίηζ ἰη [ζ5 ΠΙβτοΥΥ 
νγᾶὰ5 ἴἴ νοῦ δάορίθα ΟἸοἰ4Πν Ὀγ τπ6 Εδβίογη ΟΠυτΟΉ, ααϊτα 
ὉΠΠΚῈ το {Π6 5ἴαῖι5 οἵ Γεγοπηοβ Νυϊραῖα ἴῃ τῃ6 γνεβίογη 
ΟΒυτοῇ.. . . ΤΠ6 τούπὴ “τοδοθηβιοηῦὔ [510] ΜΏΪΙΟΗ 15 ΘΟ Π]ΘΓΠ165 
ΔΡΡΙΪ64 το [πε ΒυΖαηῖιηα τοχῖ ἱΠ1Ρ|165. .. 46ΠΠὈογαῖα διταπηρῖβ 


133 Προ ννε!!, “Ναΐατε οὗ ἼἸεχι- γρες5," Μειροάοίοργ, 53. 

11 (Ε Ἑγηοβῖ Ο. Οοῖνε!!, “ΤῊ Οοπηρίοχ ΟΠμδγδοῖοῦ οὗ τΠπ6 [το Βγζαητίης Τοχὶ οὗ τς 
(Θο5ρεϊς," 781, 54 (1935) 212, 220, “ΤΠετα ἰ5 Ποὺ Ποπιορθηθ Υ ἰπη τῆς ἰαῖα πιραίοναὶ τοχί οἵ 
τῃ6 φοβρεῖβ. ΤῈ ἀπίνογβαὶ ἀπ γαῖ} 655 ἀοπηίπαησα οὗ τΠ6 πη] 4416 ἀρα8 ΌΥ οπα τοχί-υρα 15 
ΠΟΥ͂ ΓΕΟΟΡΠΪΖΘΟά 85 ἃ πηγτῃῦ; “ΤΠ παῖυγα οὗ τΠ6 τοχῖ σορί 64 νγὰβ ἃ Πγδῖτεσ οἵ ΠῸ σοποοῖη ἴο 
80Π16 Οὗ 1Π6 5ογ65 ἰῃ τΠ6 ἰατα πη] 4416 ἀρε88." 

135 ςογίνοηου, Απρίθηςῖς, ΧΙ. ἘτηρΠδβὶς οὐ ρίπαι. 


577 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


ὈΥ ἃ ΘΙΟῸΡ οἵ 5ογθαβ ΟΥ̓ δοο θϑιαϑϊοδὶ δας ΠΟΥ 165... τὸ 
ΓΘΥ56 ΟΥ σούζθοῦ [ῃ6 Οτοεκ τοχί.... Τῆς οᾶ56, ἂἃ5. γα ἤᾶνε 
ΟὈϑούνϑα ἀρονβϑ, ννὰ5 οὐμειννίβε. 6 


Αρατγῖ ἔγοτῃ νἱοννίηρ τῃ6 ΒυΖδητίηθ 5 ἃ ΟΠ ϑοβίοιη-ΠΠΠ ΠΟ ΠΟΘα ΟΥ̓ 
ΟΠ οΟΙΑΠγ-ἰπηροβ6α τοχῦ, ΟἴΠοΓ οὐτο5 Πᾶνα ορῖαα ἴογ ἃ αἸΠογοηΐ πιθδη8 οἵ 
Ἔχρ αἰ πῖηρ [Π6 γ156 Δη4 ἀοπηίηδηοο οἵ τ[ῃ6 ΒυΖαητίηθ ΤαχτἊςογπη: 


4. ΤΡο ΒγΖαμίηε ΤΟΧΙ ΟΥΊ 1ς {6 γοϑἶτ Οὗ 4 ργοςθϑς τοῖο} ΟΥΘΥ 16 
ΠΘΉΉΥ16ς οἰοαατίγ πιουθα ἀτοάγ [ΚῸ71 {})6 ΟΥ̓Τρτ αἱ ξογηι Οὗ 11)6 ἐοχὲ 10. 6 ᾿πίου- 
δε ΟΓ 5ῃ1ΟΟΙ 655, Ῥαγη]ΟΉΙΖαίοη, οοημῇαίοη, «πᾶ ργαριηαϊοαί 
“ηργουθηιθηίς. ἢ 


ΟΟΟΙννΕΙ] οἰαιπηθά τῃαῖ “4 ἰοχί-ἴγρ6 15 4 ργοσοθς5, μοὶ {{)6 «φογξ Οὔ οὔθ 
Ραγιά,᾽.57 δϑά τῃαῖ “ϑοῃοίαγς μανε θεθῆ [ογοβα᾽ τὸ τῃἰς οοποϊαϑίοη ἀπε τὸ 
τΠεῖγ βίθαυ οὗ τῃε Αἰοχαπατγίαπ τοχιγρο. δ᾽ ΑΙθο, “Ἔφ6 ςίουγν οἱ ἔβο 
γιαηη5ΟΥρὶ ἰγαάητοῦ Οὔ {1)γ6 Νότου Τδοί "θη 15 1726 5ἸΟΥΝ ΟΠ ΡΥΟΡΥ 551021 β"Ο77 ἃ 
γεϊαεϊοοῖν μριοοπίγοι ρα ἱγαάϊίϊονι ἐο α γἱρογομςῖν σοπίγοι θα ἰγαάϊηοη. 152 1π 
νίαν οἵ ννῃδῖ δογίνεηϑγ δηα (σθο]!ηρϑ 5ϊαϊθα ἀρονθ, ΟΠ6 56 Γ ΟἸΙ5] Πγιιδῖ 
σοηϑΙ46Γ (οἸνν 1} 5 Παγίμοῦ σομηπηθηῖ: “ΤΠ ἱπηρογίδηϊ 46 5010Π5.. . . ΔΓ6, 
ὙΝΠεΓΘ ὑγογα σοπίγοϊς ἀρρ!6 4} ὙΝΉγ} ΒΥ Ποπιρ᾽ ἢ ΤΕ ΠΟ 50 0ἢ σοπίτοὶς 
Ἔν υ ἡγε Γ6 δοῦια!]}Υ ΓΠΠΡΟΞ66, [Π6 δἰτὰδτῖοη θΘΟΟΠΊ65 ΓΔ ΙσΔΠ}Υ αἰτογαά. 


(ὐβου!ηρβ αἰδοὸ Ὄχρίδίης ἴῃΠ6 Βυζαητίηθ Ἰδχιςογπη ὈΥ ἃ “Ῥῖοοαββϑ᾽ 
τλοάεὶ, [ΟΠ] οννίπρ γοη ϑοάεπ’ 5 σαρροβτίοη τπαῖ της Κ' ἀπά Κ᾽ τοχῖς τϑεθοῦ 
6 [π1τ14] Ξἴασος οἵ ἃ ἀθνθίορπιθηϊαὶ ρίοσα55 [παῖ Γαβαα ἴῃ [Π6 Π]Δ)] ΟΥΙΤΥ 
Κ᾽ δηά ἴαγρβ Κ' σγοιρϑ. ἢ ὙΝΉΪ τῇς Ιατοῦ Κ΄ βαρ-στοῦρ αἰ ἀονεῖορ ουΐ 
οὗ τῇς Μ85 οι σοπιρτίβε τῃς Κ΄ ρύουρ, τῃς Κ΄ ἰ5 ποῖ 50 βββ}}γ οἰαϑϑὶ- 
Πεά. Τῆς τγϑη 5155] ΟΠ ΠΥ τηογα ἰορίσαὶ νίονγ νου ῬῈ τᾶς Κ΄ πιοῖα 
ΠΚοΙν τοῖς τ[π6 ονογδγοῃϊηρ ταχῖ ἔγοπῃ νΏΙΟἢ αἰΐ τηϊ ποσίν ΒυΖδητίης 
510-ἴγροϑ5 ἀθνεϊοραϑα αἵ αἰ Πογϑηΐῖ ρογοάς. ΤῊϊς νγου]α σοἰποιάα ν ἢ ΟΟΙ]- 
ὙΧ61], ΔΙ 61 το ἃ ἀἸ}ογεηΐ σοηο] 5] 0 η: 


τῆς Βεῖα [ΞΞ ΑἸοχαηάγδη] Ἰδχι-ῖγρα ράγ Ἔχοθίἰθηςθ 15 ΤῊ 6 ἴγρα 
Γουπά ἴῃ {Π6 ἰαίου γαϊζου ἐξα) ἐ})6 ΘαΥ ΟΥ̓ νγιτποϑϑθσ;. .. [ῃ6 
ΑΙρμα [Ξ- Βυζαηπιίης] Τοχι-ῖγρε ἰ5 Γουπηά ἴῃ νοη ϑοάεη᾽ 5 Κ᾿ 
οὐ Κ΄ ταῖμεῦ τη ἰη Κ' (Εδην ΠῚ) οὐ Κ΄ οὐ ΑἸδχαπάτίηιις ου 
ΟΠ τγυβοβίοπι. ἢ 


136 γάοοῦ ΟΘεοηίηρα, ξαηεΐν Ε ἀπὰ ἰϊς ΑἸΠος ἐπ Μαγᾷ, ϑτααῖος ἀμ Πυοοιπηθηῖς 31 (ϑα!ς 


ΤΑ Οἴτν: {Πηϊνεγβίτν οὐ Τ7τ4}, 1968) 1. 

137 Οο νε!!, ἽΝαΐαγο οἵ Τεχι- Ἰγ ρος," Μειροάοίοργ, 53. Ἐτυρμαβὶς οτὶρίπαι. ΤΕ, ΘΟ ννΕΙ!, 
“Μειμοά ἴῃ Οτουρίηρ," Μειροάοίοργ, 15-20. 

158 Τρ!ᾳ. 

Ἢ ΤΟΙ Ι!, “τι Ἀςαϊνίνιις," Μειροάοίοργ, 164. Ετηρμαβὶς οὐ ρίπα!. 

Ιρια. 

141 ΘΟ ρου ηρ5, ξαηιὶίν Εἴη Μανκ, 1. 

112 Θρ νοι, “Μειβοά ἴῃ Οτουρίηρ, Μειροάοίοργ, 18, δπιρῃαβὶς δἀάθά. (οΙννο}} νίονν5 
1Π656 “ἽἼατοι" [ουπὴ5 ἃ5 ἴΠ6 παὶ εἴαρθ οἵ τῃε ροοϑβεβ. Ἡοννονοῖ, ρίνθη τΠ6 ναγίοιι5 οοργίηρ 
τον] Ὁ] ΟΠ 5 ΔΙΓΘΔαΥ αἰβοιι5566, [Ὁ 15 ΠΊΟΓΘ {Π|Κοὶγ τΠαῖ [Π 656 “Ἰαϊοτ᾽ νν]ῦΠ6 5565 δοῖπα ΠΥ Ργθβαῦνα 
τε δαΥἰοΥ ἀπ ἃ πιοῦθ δας Πθητῖς Δύο Ποῖγραὶ] ἔογ πη τΠΔη Ὁἱοο Ὁθγσά. 


578 


Αρρεπαῖχσ: Τ1ΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ῬΓΟΎΥ 


γε ΟοἸννε}}᾿ 5 “ῬΊοσθϑ5 ργεϑιρροϑι ΠΟ η 5) ΔΓῸ 7107] ΣΟ ΗΠ γ, πα Ὀ6 5 
τῃ6 αιοϑτίοη: Π6 5ἴαῖθβ, (1) “ϑοῦιθθς 4ο ποῖ διιϊοπηδί δ }ν, 45 50 Γ10 65, 
ΟΟΡΥ͂ δοουγαῖο!ν"; ἀπά (2) “ὍΙοϑβε ἀργθοπηθηῖ θαύνγεθῃ πηι βου ρῖβ 15 
ΡΟΒ51016 οἡἱν ΘΓ ΤΠ Γ6 νγὰβ 50Π16 οοητγο!. ὙΝΊ46 ἀϊνεγρεησα θεύνγεθῃ 
τη ϑοτρῖ5 ἱπά οαῖες ἰδοκ οἵ οοπῖτγο!. 75 ΤΗς Ῥεῖῖεῦ ργοοδάσγε νου]Ἱά 
θ6 ἴο γεάθῇηθ τῃ6 ργθϑαρροβίτοη8 1 ΠΙρῃϊ οἵἉ {ΓΔ ἢ 5Π|15510η8] Ἔν! ἀθησο: 
(1) δοῦῖθες ἴογ τῆ πηοϑβῖ ραιῖ νγεύα βϑῆθγα!ν οαγοβεὶ Δα ΓΘΑΘΟΉΔΌΙΥ 
αοομγαίο ἴῃ τ 6ἰγΓ σοργίηρ βημἀθανούβ. γνεγα [ῃ15 ποῖ 50, ἴπΠ6 Μ855 οὔ [Π6 ΝΤ 
Δα 41] ἀῃποϊθηΐ ἡγου 5 ϑυν ΠῚ νου] ἤανε ὈΘΟΟΠΊΕ ἃ Π1855 Οἵ σοηΠιβίοη, 
ΔΠ 4 ΟΠ6 οι] 65 ρα }Γ δἵ Ἔνοῦ γθοονοσίηρ Δ ΟΥΙΡΊΠΔ] [ΟγΠῚ οἱ [Π6 τοχί. 
ΝΠ 411 5οῦθ 65 ὈΪαπἀογθα οὐ πηδᾷ ἰπ ΘΠ] ΔΙ Γογαϊίοη5 ἴο [Π6 τοχὶ 
αἴ ΝΑΥΪΟΙΙ5 {{Π|65, [Π6 ΟΥ̓́ΘΓΔΙ] σπαγδοῖοσ οἱ [Π6 οορίεα τοχῖ νγὰβ 70 50 
αἰτθοϊθα δ5 ἴο ργϑο! πᾶ ἃ Γρϑ ΟΠ Δ ]Υ δοσιγαῖθ [ΓΔ 5155] 0η ΟἹ “ΠΟΓΠΊ4])ἢ 
το ΓΠΊ5, {Π||5 [Δο]ΠἸτατηρ [Π6 ΓΕσΟνΝΕΓΥ ΟἵἩ Δη ΟΥΡΊ ΠΑ] ἔγΟ ΠῚ σΟΙΠ]ρΑΓ5οη Οὗ 
γΆΓΙΟΙΙ5. νυ] }Π65565: (2) (ΟἸνν 611 ἀθῆηθα “σοηΤΓΟΙ "ἢ 5 “δαϊτοη5 ΙΗ 
βαΠοιίοη 5," ἱπιροβθα ἔγοπι ἃ δοῦτος Βουοπα τΠ6 ἱπάϊνί ἀπ] ςοτγίρο. ἢ Ὑοι 
[Π6Γα 15 70 ἀδῃηοηϑίγα]6 πηἰΥ οἵ τοχῖ ΜΠ] τΠ6 ΒγυΖαητίης ἸΟΧ.ΓΟΓΠῚ 
Μϑ55, Δη4 Π|Κοννῖβα ΠῸ δνϊἄθηςσθ [δῖ σοῃῖγο 5 ὙγΕΓῈ ΟΥ̓ΟΥ ΠΠΡΟ56α οἡ ἴΠ6 
ΝΤ τοχῖς θϑέοσγα τε ἰατε Κα τεοθηβίοη. ἢ ΤΗΘ ρυϊπιαγν ἰοοι5 οὗ “σοη- 
{ΓΟ} Γαδ ἀ6α 1 τῃ6 5οῦθ6β᾽ ρεγοαεινβα ἀπ ἴο Ὀ6 οαγεία] Δηα δοουτζαῖε, 
ἀυρ!οαῖίηρ [Π6 ἘΧΕΠΊΡ ΑΓ Μ5 85 ΡΥΘΟΙ56ΙΥ ἃ5 ρΟβ510 16. 115 ἰθνεὶ οἵ “σοη- 
{ΓΟ} 15 ΠΟΙ σα ΠΟΙ ηΐ ἴο Ἔχρ]αίη πλοϑῦ ΟΌ 5 να ]6 Ρῃμθποπηθηδ: [Π6Γα 
ννὰ5 ἃ Θ6ηοΓαὶ ΔΟΟΠΓΔΟΥ͂ ἴῃ ΓΕρΓδθητηρ [Π6 τοχῖ, ἡν ἢ 116 ὈΪΠογς δηά 
᾿ητΘΠΠΙΟΠΔ] δἰ τογαῖοη5 νου] αἰ} ογθητίαῖα τΠ6 ναγίοιιβ τοχτγραβ δηά 
Βα γρα5 ονοῦ [Π6 Ιοηρ ΡΕΓΙΟα οἵἉ {ΓΔ 5Π115510 8] ἢ 5ἴοΥν. 


ΤΠΕῈ ΡΓΠΊΔΓΥ ΡΓΟΌΪΘΠῚ ὙΠ τῃ6 “ῬτΙοοαβ5᾽ τηοα6] ἰ5 ΠΟΝ ἴο 
Δοοοιηΐ ἴογΓ 800 ἃ ρΊόοαδα Πιποιοηίηρ ὈΠΩΘΓ [Π6 σοηϑβίγαϊηῖϊ5. οὗ 
{ΓΔΉ 5155] 0 Δηα ἰοοαίθ. ΗΠ οάρες μᾶ5 βρόκβϑη ἴο 15 ροϊηΐ ἰῃ ἃ οἰδϑϑὶο 
δἰδϊθηθηΐ ΠΟ ΠῸΠΠΠ65 τῃΠ6 “ΡῬΓοσαβ5᾽ νἱδν ἃ5 ἃ ϑοϊτοη ἴο 
{ΓΔΉ 5111551 04] ΠΙϑτΟΥΥ: 


Νο οπμϑ 85 γεῖ Ὄχρἰαἰπϑά ον ἃ ἰοηρ, 5ονν ρῦοοβϑβϑβ βργϑδά 
ΟἿΐ ΟΥ̓ΕΓ ΠΊΔΗΥ σΘΏΓΓΙ65 ἃ5 ὙγῈ]} ἃ5 ΟΥ̓ΘΓ ἃ Ψ|46 σθοργαρῃϊοα] 
ΑΥθα, Δηα ἰηνοϊνίηρ ἃ πιαττπᾺ6 οἵ οοργίδῖ5, ῆο οἴτεῃ 
Κπονν ποιῃϊηρ οἵ 1Π6 5ἴαῖα οἵ τΠε6 τεχῖ οιτ5146 οἵἉ {Π611 οννῃ 
ΠΠΟΠΔϑἴΘΓΙ65. ΟἹ βου ρίογία, σου] δοῆϊανε τῃ15 Ια βργεδά 
ὉὈΠΙΓΟΓΠΊΪΥ οΟυΐ οὗ [Π6 ἀἸνουϑιτυ ργοβϑθηϊθα ὈΥ {Π6 θα ]οΓ 
[γνεβίογη δῃά ΑἸθχαηαγδη] [ογΠ5 οἱ τοχῖ.. . . Δη πηριμα θα 
ΡΙΟΟΘ55 δοῃϊανίηρ γο]αῦνα τα ΠΥ Δηα πΠΙΓΟΓΠΊΪΥ ἴῃ τΠ6 
ἀν ουϑιΠ66 τοχίμαὶ, Πιϑτογιοαδὶ, δηα σα] ταζα] οἰγοιηγβίδηοθ5 [ἢ 


143 ΘΟ ΜΕ], Ἥοττς Ἀϑαϊνίνις, Μειροάοίοργ, 165. 

ΜΈ Τριά,, 168. 

14571ῃ 1935, ΟοΙννε}} (“Οομηρίοχ ΟΠπαγαοῖου," 221) Παά οἰαίπηθά (νἱτμους ονίάθηςς) τπαῖ 
“Πα ροτοα οὗ τίρογοιιβ διτεπηρῖβ αἴ σοπῖγοὶ.... 65 θεδίνγεθη 300 δηα 1200." ϑ500} ἃ οἰαί πὴ 
γγὰ5 ποῖ ταρϑαϊϑα ἴῃ 15 ἰδῖϑὺ ὑγουΚ8. 


579 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ῬΩΟΎΥ 


ὙΏΙΟΗ τε ΝΝενν 1δϑιαιηθηΐ ννὰ5 σΟρΙΘ(,, [ΠΡΟ Ο565 ἱΠΊῚΡΟ551016 
βγαίης Οἢ οὐ πιαρίπαιίοη. ἴδ 


Α ρτοροτγ-ππδηοοα ἽῬτοοαβς᾽ νου] ταοορηϊΖα [ῃ6 νδγοι5 
{ΓΔΠ 5155] 0 η8] δοΐοῦϑ, ἃ5 ὙΝῈ]] ἃ5 {π6 τε πάἄθηου τονναγά γΓαρίοηδὶ ἀδνία- 
τἰοη ἰηῖο ἰοοδ!Ζοα [ΟΥΠΊ5. [15 δοῖΐ οἵ ρίοοθββὲ νοι] ργοάπος 
τοχίῖγρα5 δηα 5 -ἴγρα5 1 ἃ ἰοοδ!]Ζοα τγορίοῃ, θαΐ ποῖ οἡ [5 οὐ 
ΔΗΥ͂ (ΟΠ ὈΘΥΡΕ,ΟΘ ἸΠῖο ἃ 51η916 ἀοπηϊηδηῖ Ἰδχτίογπι. 116 αῦβεηοα οἵ οοη- 
ΓΟ] γὰη5 σοπηΐοῦ το ΟΟΪνν 61} 5 ργοϑαρροϑβιτοη5 ΔΠη6 σΟΠοΟΙΪ 5] 0η8; γαῖ 
ἀραγῖ ἔγοπη ἔογπγα] σΟΠΤΓΟΙ, ἃ [ΓΔ Π5Π11551 008] ῬΥΟΟα 55) ψγου]α Γαδ] [ἢ 
γαγοι5 τοχῖβ αἱ ουρίηρ σΟὨΤΙΠΠ41ΠΥ τομὴ τΠ6 ρᾶύθηῖ Ἰδχιίογη). σϑ. 0 ἢ 
᾿π 664 15 ον ἀθησθα ἴῃ {Π6 νδγίοιιβ γΓεσίοηδὶ τοχίυραβ πα συ Υρ65 
ὙΨΏΘΗ οχίϑῦ ἰη σοητγαϑβῖ ἴο [Π6 πποοητΓΟ 166 ΒγΖδητίηθ ραύθηῖ. 


Τ]ηαοομγαοῖος πα πηι] οαάϊηρ οἰ α17)15 


ΤῊς ΒγυζΖαητίης Ἰδχίζογπ Πᾶ5 θθθη οατοαταυγοα ὈΥ Δάνοιδα ΟΥΙΤ05 
5 “ἰαῖθ" (Όγ Μ5 ἀαϊῖ6), “βεοοηάαγυν᾽ (ΌγῪ γεδαϊηρ5), δηα “σογγιρτ᾽ (ΟΥ ἃ 
ἴα]β6 δϑ5 Πρ. ΟΥ̓ 50Ὑ104] ργοο ν![165). ΤΠ 656 ροϊηῖβ γον οαη Ὀ6 
αἰδοιι5564 45 ἃ πΠιαῖτου οἵ ορροβίηρ ορίπίοῃ. Ὑεῖ 50Π16 οδ565 δχίϑδίῖ γΏΘΓα 
ἱηδοουζαῖθ Δηα ΠΊ 5] ΘΔ ηρ ΟἰαΙΠη5 ἃΓ6 πηλάθ ἀραίηβξί [ῃ6 ΒυζΖδηῖίηε 
δχιίουμη. 1656 ΔΓ6 δἵδϊβα δ5 [δοῖ δηἋ γϑηπηδίη 1η ρχίηῦ ψΙΠοῦὺῖ 51056- 
4υσηΐ σογγθοίίοη, ΤΠαγοΌΥ ΠΊΙ5]θδάϊηρ δΔηα ΓαΓΙΠΘΓ Ὀϊαδίηρ γοδάθτβ 
ἀϑαϊηδῖ τ[Π6 ΒυΖαητίηθ Ἰοδχίΐογμη. ΤὭγαα βο]θοῖθα ΘΧαΠΊρ 65 ἔΓΟΠῚ ἴνγὸ 
ΒυΖδῃτη6- ῬΥΪΟΥΥ ΟρΡρΡοπθηῖϑ {Ππ|πἴγαῖο [Πϊ5 5 Γὰδ] οη: 


1. σοτάοη δα πηδῖκζθβ δῃ ουβῖδηἸ ΠΡ]Υ ἰηδοοιταῖθ ο]41Π| 6 η 
ορροϑβίηρ ἴῃ6 ΒυΖαητίηθ ἱποϊαβίοη οἵ [η 5:30- 4.17) Ηδ βρβακς ἀορπιατί- 
ΟΔΠν ταραγαάϊηρ [Π6 Θποϊοβεα (οὐ “θη α464} σοηϊῖνε σοηϑιΓποτΊΟη, 
τὴν του πυδατος κινήσιν, ννΠΪΟΙ Ἀρρδαῖβ αἵ ἴῃ6 επά οἵ Ϊῃ 5:3 ἴῃ τῃ8 
ΒγζΖδητίηθ ἸδχτΟΓΠΣ: 


ΤΙΣ α56 οὗ Δη 6ῃο]οβεά ρϑηϊνε ργαϑαηῖβ Ἔχ γδοσ ἀΠΑΓΪΠῪ 
ΙΓ ΠΠσα]ς ργο] 6 πη5 ἴοσ [οπδηηϊηθ δας ϑητοῖῖγ. ... ΤΠ ΘΓα 
ΔΙῸ 50ΠΊ6 γοΟΓά-οΥ̓6Γ ᾿Πναγ Δ 0165 [1 [ομδηηΐη6 51}16] (6. σ. 
ἀμὴν ἀμὴν λεγὼ Ὃπυμιῖν; πονεῖ πυμῖν λεγω). ΑΠοΙμοΥ οὗ {Π6568 
1Πγ ΑΓΔ Ό]65. 15 ὙΠ Θαηϊνα σοηϑ. ΠΟ ΙΟη5. ΠΕγα Ὀοτἢ 
ΠΟΌΏ5 α΄Ὲ ἀθῇηϊτε (6. σ. ἐρ6 Ἔγεβ οἵ ἐξ ὉΠη4). ΤΏΘγο ἀγὸ 97 
50 ΟΟσυΓΓΘΠΟ65 ἰη [Π6 (σοβρεὶ (ποῖ ἱποϊπηρ [Πο56 ρΙασος5 
ὙΏοΓα ΒοΙΠ ποιη5 ἃΓῸ σϑηϊνο5 45 ἴῃ 12:2 τῆς οσμῆς του 
μυροῦυ), ρΡΙι5 27 οἴμεῖβ ἴῃ 1 δηά 2 [οῃη. [ἢ βνειν οἂβ6 [6 
νΟΓΑ ΟΥΓΘΓ ἰΠνΑΓΙΔΌΪΥ 15 ἐρ6 πχονίηρ οἱ 196 νγαῖϑυ. 


116 Ζρῃς Ο. Ηοάρε5, “ΤΗο [πιρ!]σφτίοης οὗ ϑτατίβεῖοα! ΡγΟΡΑ ΠΥ ἔογ τῃ6 Η!βτοΥν οὗ τῃς 
Ἴεχι," Αρρεπαϊχ Ὁ ἴῃ ΝΜ ΠΡαν Ν. Ριοκουίηρ, Τ)ῦ6 ]ἀθπεῖν οὗ 6 Νίετο 1δειαηιθηὶ Ἰδχί, τον. δα. 
(ΝΘ ἤν!ς: Τποπηᾶς ΙΝ είβοη, 1980) 168. 

117 Θογάοη Ὁ. Εδθο, “Ὅῃ τῇς ἱπαυτβοητίοιτγ οὗ [ομη 5:35-4,᾽ Ευσηροίϊοαί Οπμαγίογίν 54 
(1982) 207-218, ννυεϊττθη ἴῃ γοβροηβα ἴο {π6 ἀοἴθηβα οἵ τπΠ6 ρᾷβϑᾶρε ἰη Ζαηθ Ηοάρα5, “ΠΕ 
ΑἼρεὶ δὲ Βοιμεβάδ -- Ι͂οῃη 5:4," Βίρϑας 136 (1979) 25-39 (Ἵ ἰς Ηοάρεϑ᾽ ύτίοὶθ ἴῃ ραγισυ]αγ 
τῃαῦ Πᾶ5 ργοπιρῖβα τῃ]5 ργδβεηῖ ραρεοι," 208). 


580 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΎΥ 


[τ 5 85 πΠργοθΆ 16 ἔογ [μη ἴο Πᾶνε νυτῖθη τὴν του πυδατος 
κινήσιν 85 1 ψοΟιΠ]4 ΡῈ ἴού ἃ ρορεῦ Βοβτοηῃίδῃ ἴο 88γ, “1 Τῇ 
ΠΙΧΙη’ ἴο σὸ ΠΡ ἴονγῃ; γ᾽4}] σοπηθ ὙΠ πΊ6, γὰ πραγ" πα 
ΤΊΔΥ σομηΐ Οἡ [{: Πα« Ϊομη νυιττᾺτθη 5:30 Πα ννου]α Πᾶνε βαἱα 
τὴν ταραχῆν [ςἷς] του υδατος. “ὃ 


Ὑξῖ ἃ 5ἰΠΊρ|6 εἰβοϊγοηίο βοᾶῃ οὗ τπ6 [ομαηηίπε νυτιτἰπρ5 17 τενϑαῖς 
τῃαῖ τῃε ει ροαἀδβα σϑηϊτνε σοηϑ.ΠπιοῦΟη Ποῖ ΟὨΪΥ ἀρρϑαίϑβ ἐβῦθ6 {17)165 
Εἰβονῃογα ἴῃ [ομη (Τὴ 6:51; 14:30; 18:10), θὰ ΙΓ ομα Ἔχοθρτίοη (Μι 
13:55, ο τοῦ τέκτονος συἱος) [15 σοῃϑιΓ ΟΊ 15 ΟΠ υννί56 ἐχοίμϑιθ ἴο 
Τομπ ἀπιοηρ [πε σοβρεῖβ. 5 ΤῆΘ επηρεάαβά ρεϑηϊτίνε ἰπ [ἢ 5:3Ρ δοῦθδ!!ν 
ἰδ ἤΊΟΥΘ ομαγδοτεγίϑτίς οὐ [ομδηπίπο 5016 τῃδπη Οὗ ΔηΥ οἵμοῦ ροβρεῖ, ᾿ ἢ 
ΔΗ [5 ΡΥθβθηοθ ἰη [η 5:30 δύριιθβ ΠΠΟΥα ἔογ [ομδηπίπθ ἀμ ρθη ΠΟΙ ν 
τΑῖμου τΠδη πα τ ΠΘητ οἰ τν. 


2. πη τῇς 58π|6 ρᾷρε, ἔβα οἰαἰπης ᾿πδ τ Π  ητιοΙτΥ ἴῃ [ἢ 5:4 θθοδιβα 
οὗ τῃ6 ρῇῆγαβε ἀγγελος κυριοῦ, οἰαἰπγθα το θ6 ἴῃ “αἰπγοϑβῖ 411] Οὗ 1Π6 ϑαῦ]ν 
ὉΠ 0 1415.᾿ δῖηοθ [15 ρῆγαβθ 4065 ποῖ [81 ΙΓ [ΟμδηΠ1Π6 τι5ᾶΡ6, [ἴ Πγιι5ῖ 
Βανα θβθη ἃ ΒυζΖδηῖιηθ “ογεαίίοη. ἔδο δα πη1{5 [Πα κυριοῦ 15 “Ἰδοκίηρ ἴῃ 
τς Ιαΐοῦ πη] οὐ γ" οἵ Μ55 (τῃ6 Β0}Κ οὔ τε ΒυζΖαητίηθ Ἰδχιίουμη), θυϊ Πα 
αἰγθοῖς ῃ15 διτθητοη ἴο [Π6 “δαυγ τπο 415" (ΝΟ ἀγα ποῖ [15164). Βαϊ 
οοπίγα Εδο, τῃ6 “ΒυζΖαητπηθ" γϑδαϊηρ 15 5ΠΊΡΙῪ ἀγγελος 5τΔηα!ηρ Δ[0Π6, 
1ῃ δοοοῦά ψΊ τΠ6 πηηπβοια ἀ4ἴ4. ΕὈτίΠ θυ, [ῃ6 πποῖαὶ ον άθησα 15 ποῖ 
45 δε εἴαῖθβ. Ασοογαΐηρ τὸ ἴῃ6 ἀρραγαῖιιϑε5,. 2 αγγελος κυριοῦ ἰ5 τεδά 
Ὀγ τΠ6 υποῖα]ὶς Α Κα  Υ ΔΠ 0233. ΟΥ̓ ΤΠ 656, οἷν Μ5 Α (ΠΤ σδητατγ) ἰ5 
ΚΘΑΓγ." ΤΕ γεπγαϊηϊηρ κυριοῦ πποῖα]5 ΘΟΠῚ6 ἔγοπῇ [Π6 οἰρῇτῃ (1, 0233) 
δΔῃα ηἰπτῃ (ΚῪ Δ ΠῚ) σδητατγ65. [ἢ σοητγαβῖ, αἰ τοτηδϊ ἰησ πο ]5 νν Ὡ]Οἢ 
οοπϊαίη [ἢ 5:4 γεδα ἀγγελος δοπε, δηα {Π656 ἀδῖθ νυ ΓΠ]1Π [Π6 542716 {ΠῚ6 
ἔγΑΠὴ6 ἃ5 ἴΠο056 πποία]ς οοηϊαϊηϊηρ [Π6 κυριοῦυ ἐχραηβίοη. [ἢ δα α!τοη, 
τῃ6 [π 5:4 τποῖα]ς νν]οἢ ἀο ποῖ ᾿πο]π46 κυροῦ ΟαὐπιπηοΓ [Πο56 νΠ]Ο ἢ 
1᾿πο] 46; [Π656 ἀγα [Π6 [ΟἹ] οννίηρ: δἰχῖῃ σσηταγυ, 078; οἰσῃτῃ σοητῖατγν, Ε; 
πἰητῃ σεητυγν, Οὐ ((Οἷ οπηῖς τῃ6 βηῦτγε νει) ΕΘΗ ΜΌΝΘΛΨ,; 


148 Τρ[ᾳ., 212, δπιρμαϑὶς οὐἱρίπαι. Ἐδθ᾽ 5 οἰοβίηρ ρῆγαβθ ἰ5 ΘΥΓΟΠΘΟΌΞΙΥ αυοῖθά ἔγοπι τῃ6 
ΒυζΖαητίπο τοχὶ οὗ [ῃ 5:4; δε ἱπτθη θα τῃ6 γεοοηβίγιοτίοη τὴν κινησιν τοῦ ὈὉδατος. (4565 
ἌΝ Βογα θοτἢ ποιηβ ἃΓ6 βϑηϊτνθ᾽ (ΘΌΟἢ 5 [π 12:3) ἂγθ δοῦπδ!ν ἰγγοίθναηῖ. ΑἸ5ο, λέγω υμιν 
Ρτεοοαβα ΡΥ ἀμὴν (πη [π ὈγῪ τπ6 ππίαπα ἀμὴν αμην) γαπιαίη5 ἰἀθητίοαὶ τπγοῦρηοας 811 ἔουγ 
θΌ5ρ615. ΤῈ ογῖγ ἰϑ86 15 ΠΕΙΠΟΓ δὴ ἐπ] οαἀ64 σοηϊτίνα σοπβιγΓποῦοη ΟσΟΓ5 ΘΙβθυγΠοΓα ἴῃ 
7α; δε ἀβοϊαγθϑ τῃδῖ δθϑο τοῖν πο το 6 [Π6 οδβ6. 

1495 Ἐρρὺς 5τατίβτι 8] οἰαΐπη5 γο χαΐγα 5οπι6 πιο! Ποδτίοη: ποη- ΘΠ  4464 ἔογπι5 νΠούα θοτ 
ποθηϑ5 ἀγα ἀθἢηϊτο᾽" (Ἔχοϊπμαάϊηρ Ἵν μοῦα θοτἢ ποιηβ ἀγα σϑηϊνεβ᾽) οσσαγ ἴῃ [π οηἱν 87Χ ἴῃ 
ΝΑΖ7 (8όχ ἴῃ ΒΥΖ), ἀπά 24χ ἰπ 1π-2]π ΝΑΖ7 ΒΥΖ, δοοογάϊπρ τὸ δὴ Οπ]ίηθ ΒΙΡ]6 οδοϊγοηϊς 
ϑοδη (5ΘΆΎ ἢ γοϑιτοϊθα τὸ ἀγτϊου]αγ ΠΟΒΠ8). 

150 ΤῊς Τομαπηΐπε ἐπιροαθά ΘοηΪνε5 γοδα δ5 ἕο ]]οννβ: [π 5:3, τὴν τοῦ πυδατος κινησιν; 
7 6:51, τῆς του κοσμου ζωης; [πη 14:30, ο του κοσμου ἀρχῶν; [π 18:10, τον τοῦ ἀρχιερεὼῶς 
δουλον. Μίποτ ναγίδιίοη5 οσσαγ ἰπ Θδοἢ Ἰοοδιίοη, Ὀὰϊ τπ6 ΒυΖδητίηθ ἃπ4 ΝΑΖ7 τοχίβ γϑίδίη 
τῇς πη θβἀἀ66 σεηϊίνε σοηϑιίγαοτίοη ΓΠγούΡ Ποῦ. 

151 ΤΉς ΟΩΪΥ ΟἾΒΠΟΓ ΝΤ Οσουτγοηοοβ οὗ ΘΠ 464 σοηϊτίνος ἀρρϑαγ ἰη Αοῖς (4χ ΒΥΖ; 35Χ 
ΝΑΖ7), Ραμ] (9χ), Ηεῦτονς (3Χ), ἀπά τῃ6 Ροιγίηβ Π|τϑγαῖαγα (9Χ). 

(ὐοηϑβίδητίηθ νοη ΤΙδοποπάοτξ, Ν,ουμγη Τδεια)ηορίμι (σγάθοο: Εαάϊο Οείαυα ΟὙΙσα 
Μαΐου, 2 νοῖβ. (1 εἰρζίρ: (ἰθββεοῖκο ὃζ [εντίθηϊ, 1869: τερ. εἀ., (σγαζ: ΑΚδάοηγίϑομα σποῖς 
ππα Μειαρϑαηβῖαϊς, 1965); οἵ. Ἀδυθοη [. ϑυναηβοη, εβα., Λέίετυ Τϑείαϑηθηὶ (σγθοῖς ΜαρμβοΥρίς: 
7οβη (ΘΒ ΠΠ614: 5Π 6 614 Αοδάοηηϊο Ῥύο55, 1995). 


581 


Αρρεπαῖχσ: Τ1ΠῸ (δε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΓΟΥ ΤΥ 


τοη1ἢ σοηΐαγν, 5. ΤῊ πηοΙ4] ΠΔ)] ΟΥΥ γοας ἄγγελος ΔΙοπα ἰπ ἃ 2:1 
ΡΓορογίίοη ἀραϊηδί {πο56 δάάϊηρ τῃ6 εδχίγαηθοιις κυριου. 116 
ΒΙΧΙΠ-οθητιΥ Ο78 βἰαηάς ἴῃ πραί-θαιαὶ οοηΐϊγαδί ἴο ἴῃ6 “θαυ 
ΠΕΒ-οθητυσυ Μ5 Α οἡ τῃε ορροϑίηρ 5146.) Αγγελος κυριοῦ 51ΠΊΡῚΡ ἰ5 
ποῖ τῆς “ΒγζΖδητίηθ" γϑδαϊηρ, ΠΟΥ 4065 510ῃ ργεάοπηϊηαῖα ονθη δηοηρ 
τῆς πποῖα]ς5 (“βαυγ" οὐ “1ῖθ᾽). Τὴ πη που ρίοι5 θχραηβίοη ἄγγελος 
κΌυριοῦ [Ππ|5 σαηποῖ Ὀ6 τπΓροα 85 ἃ Ῥγοο " οἵ τῃ6 ποῃ-[ ομδηηῖϊηθ οπαγδο- 
τοῦ οὔ ]ἡ 5:3Ρ- 4, ΗδᾺ 5οῇ δη ὄβχρδηβίοῃ Ὀ6θῃ οὐἹρίηδὶ ἴο [ῃ6 ΒΥ Ζδαητπα 
εχιίουμη, [ποτα νου] 6 ΠΟ Ὄχρ απαίίοη ἴου [ἴ5 ἰδοὺ ΟΠ, 5510 ἴῃ [Π6 
ΠΊΔ] ΟΥΙΟΥ͂ ΟΥὁἩ ἀπο 415 ΟΥ ΠῚΪΠ 50 1165; ΠΟΙ νγὰ5 κυροῦ Ἔν ε΄ ΟΠ ΓΕΑ ἔγοΠῚ 
τῃ6 54Π16 ρῆτγαϑβο δἰβοννῃογε (Με 1:20, 24:2:13,19: ΓΚ 1:11: 2:9; Ας 7:30; 
12:7, 23). δίποε κυριοῦ 15 πο ΟΥΡΊηΔ] το τπΠ6 ΒγΖαητίηθ τοχῖ οἵ [η 5:4, 
σΟΠΟΙ 5105 ΓΟΡΑΓΙηρ ᾿ΠΔΌΓΠΘΠΓΙΟΙΥ σαηηοῖ 6 Θβτα 15 Πη6 4 Οἡ ἢ 15 
Ραϑ515.᾽"} 


3. ἸλΔη161 γΝΆΠδος ογθαῖθς “Ὑονιβι οηἶδῖ ἢ ϑτοΥΥ" [ἢ Δϑϑουτηρ τΠαΐῖ 
τῃ6 ΒυζΖαητῖίηθ Ἰδχυςογη) νγὰβ ΠΟΙ ΠΘΓ ἀοπληδηΐ ΠΟΥ ἰη [Π6 “Π]Δ] ΟΥΥἢ 
ἘΠῚ] τῆς πίπτῃ σοπταγγ 7 ΝΟΥ ΟΠΪΥ ἀοε5 5.0} ἃ οἰαἰπὶ Γι σΟΌΠΤΟΥ τὸ 
γνΒαῦ Πᾶς θβθῆ δοκπον)δάρθά εἴης γγεβτοοῖῦ ἀπά Ηοσι, 6 Βὺτ ἰτ 5 ΠΊΡΙΚ 
ἀοε5 ποῖ δοοογά ψ ἢ τη Κποννῃ ἕαοῖς.͵,7 ϑυξῆοίοης τηαπαβοτίρι, "ὃ ἀπά 


55 9 078 ἰς οπο οὔ τῃβ “οοῃϑβίδηϊ ννἹτπ65565᾽ ἴπ 50. 866 αἷ5ο Ηθητυ ΑἸξογά, ΤΡῸ Ογεοῖς 
Νέον Τδείαριοηί: ἪΡ ἃ Οὐϊποαϊν Κουϊςοα 1δχί, 71 6α., 4 νοὶς. (πάσῃ: Ἀἰνίηρτοηϑ, 1874), 
ἴῃ ἰος. [πη 5:4, ννῆογα 078 ἰ5 οἰϊτθά 85 14). 

151 Ἐρρὴς ΟΥΒοΓ οἰαίπη5 οὗ ἱπδυ τ θητί οἰ τΥ ἀγὸ 560] 6οτ ἴο ΟΠΆ!ΠΠ}6ηρα, θαϊ 500} [165 θαγοπα τΠ6 
800ρ6 Οὗ 1Π6 ρταβϑθηΐ ρᾶρεῦ. ΤῈ ροίϊηϊ δῖ ἰ5516 15 ΔοσυγαοΥ ΔΠα ἃ [δ!Γ γεργοβθητδίίοη οἵ τΠ6 
ον! ἄθηοα. 

155 ὙΛΆΠ]Αςο, “Μα)ογτγ Ἰδχὺ ὙΠθουν," ἴῃ ἘΒγπηαη δηα ἩΟΪπΊε5, 7οχὲ οὐ {ρ6 ΝΤ, 311: 
“Απιοηρ ἴΠ6 Ούθοῖς Μ55, ψγΠηδϊ ἰ5 τοάδν [Π6 πηδ)]ουν ἀἸ4 ποῖ ὈδοοπΊα ἃ Π]Δ)] ΟΥ̓ ὉΠΠ] 186 
ΠΪΠτῊ οοητιτγ. Α ραγιίου]αῦ Ὀἷδς 15 αν ἀθηοθα ἰη ΕΒγπιδη- ΗΠ ΟΪΠ165: ΓπΠογουρηροίηρ ἀηα τοὰ- 
ϑ0Π64 ΘΟ] δου οἰ5π ἀγα ἀοίθηαθα ὈΥ φἀνοςαίος οἵ τῃοβ6 ῬΑττίου Αγ τῃθουοε5 (ΕἸΠ τι, 321-335: 
ΗοΙπηε5, 336-360); γεῖ τῃ6 ΒγΖδητίηε δη4 “ἹηΔ)]ΟΥν τοχῖ᾽ ροϑβίτοη 5 ἀγα οὐ ΖΘ ὈΥ Δῃ 
σρβοπθηξ Ἄ!δςς, 297-320) ταῖμοῦ τῃδη ἀἰβοιβϑθα Ὀγ δὴ δανοοδῖε. 

6 (οπηρᾶγο οποο πιογο γεβίοοις δηά Ηοτι, Πηἰγοαπμοίίονι, χἱϊ!, 92: “ΤΡ βωιαανηοηίαὶ ἐοχὶ 
οἔ ἰαίο οχίαγιὶ (σγθοῖ Μ55 σεπεγαϊίγ ἴς φεγομά αἰϊ φμεϑίίοη Ἰἀθηίοαὶ νν τ τπ6 ἀογπίπαπὶ Απτὶ- 
Οομίδη [ΞΞ ΒυΖαητίπθ] ... τοχῖ οἵ τῃ6 βεοοπῃά ΠΑ] οἵ τῃ6 ἔουτῃ σαητατγυ" (ΘΠΊρἢ 8515 
8466). 

157 ὙΜΆΠΔοΘ ργθνίουϑυ Πᾶ4 σαγθα ΠΥ ααΔ 64 Ηἰ5 βτατθπιθηῖ (οπιρμδϑὶς δα ἀ6α τπγοῦρῃ- 
οὐ): (1) ννΆΠδςο, “Ἰπερίγατίοη, Ργεβοεγναιίοη, 30: “Ἂς 17 Ἂς Ο"μυ δχίαηί τοϊΐηθ5565 γουθαὶ, τῃ 6 
ΒγυζΖαητίηα τοχὶ ἀἰ4 ποῖ Ῥβοοπηθ τῃ6 πηΔ)] ΟΥ̓ ταχὺ ὉΠΠ τῃ6 πἰητῃ οδητυσγ"; (2) γΝΆΠ]Αςο, 
“Μα)ογίτν Ἰδχὺ δπα Οτρίπαὶ Τοχι," 159: “Αγιοης ἐχίάηι (συθοῖς "απ μβοΥρίς, ννμαῖ 15 τοάδΥ 
1Π6 πηδ)]οσγ τοχῖ ἀ14 ποῖ Ῥβοοπηα ἃ ΠΊΔ] ΟΥ̓ ὉΠῚ1 τΠ6 πίητῃ σαηταγν. [ἢ δοῖ, ας {96 ὀχίαηέ 
τοϊίγι65565 γουθαὶ, τῇ 6 τηδ)] ουτν τοχί ἀ14 ποῖ οχίϑῃ ἴῃ τῃ6 ἢτγϑδι ἔουγ σδητυτο5." ΤῊΘ ροϊηῖ, οὗ 
σοῦΓ86, 15 ὙΠ ΘΙΠοΥ [Π6 οχίδηΐϊ νν][Π65565 ΡγΟν 46 ἃ οογηρίθίο ρουῖγαγαὶ οἵ [γδ ἢ 51η15510Π4] ἢ15- 
τοῖγ. ΤΠθ ρδιοίϊγ οἵ ργδϑβεγνεά ονίἀθποα ἴτοπὶ ἰοοδ!Ζζεά ταϑίομδ, σουρίο 4 ΜῈ 
ΤΓΔΉ ΒΤ 5510Π4] σοηδἰ ἀΘγδτ ΟΠ 8, ΒΙΓΟΠΡῚΥ͂ 5ρΒθδῖ8 τΠ6 σοπίγαγυ. ΠῚ 50, ὑνΆΠ]δοθ᾽ 5 οἱ αἰ πη5. ἃΓα 
Παννϑά Δα ΠΊΪβγαργαδθηΐῖ [Π6 δοῖμα! βἰτπδτίοη. 

γ8 Τῆς ργϑάθοθββου Θχοπρίαγα οὐ Μ85 Α.ΟΖ (θ05ρ6|5) ἀπα ὙΥ}032 ((π Μαῖῖμον ἀπά ΓΚ 
8:13-24:53) τοῖο βτθηηπηδ σα Πγ-πηγοίαῖθα ΒυΖαητίηθ βουτοα ἜΧοΠΊρίαύβ. Τῆι5, θοῃ Α,ΟΖ 
Δη4 ΥΝ7Ο032 τεῆθοῦ τπ6 ὁπᾶ ργοάμποι οἵ δὴ θαυ οΥ ᾿ἰη6 οἱ Βυζδητίηθ {ΓΔ ηβΠη 55ῖοη ἀογνίησ 
τομῇ σθραγαΐθ ςἴγθατη8. ΜδΠΥ ΟΥΠΟΥΓ ραρυτὶ ἀΠα ἀποία] ἔγαρυηθηῦβ ἔγο ΠῚ σα ηΤΌΓΙ65 ΙΝ -- ΙΧ ἴ685- 
Ὁ Υ το ἃ νν] ἀαβργοαά ΒυΖαητίπθ ργαϑθησα, ονεη 1 ροϑβῖ-ἔουγίῃ σαηταγυ Εργυρῖ. ΤΠὸ ΠΕ δπά 
δΙχῖῃ σθηῖαγν ΒυΖαητίηθ πηοίαἷς (Ν)Ο22, Ο)Ο23, Ῥ,Ο24, 7026, Ἀ͵)Ο27, Σ)Ο42, Φ)Ο43, 064, 
0253) ἀεπιοηϑβίγαϊα τΠἰς ροϊηῖ, ργον! ἀηρ ΠῸ γΓθάβοη ἴο γαὐθοῖ γνεβίοοιῖ ἀπ Ηοτῖ πογο. ΤῈ 
τΥΔη 51 55] ΟΠ] ονϊάθηοα [1561 ροίϊηῖθ ἀγαπηδίίοδ! ν ἴῃ ἃ αἰγθοϊίίοη σοηῖγαγν τὸ γΝΆΠ]δοο᾿ 5 
ΟἸΔΙ ΠΊ5. 


582 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΥ ΟΎΥ 


Ραιτγίβοιο 7 δνίάθπος οχίϑτβ ἔγοπι τῃ6 πη 4- ἔουστῃ σθητυσν οπνναγά τὸ 
514 15} τῃϊ5 ροίητ. ΝΆ ΠΔοα ποῖ ΟΠ]Ὺ ἰρηοῦδβ ἃ ργθνίοι 5 ΒΟΠΟΙΑΓΥ οοη- 
56η5115, Ὀυῖ [4115 ἴο σοηϑβιάοι [Π6 {ΓΔ 5Π115510η4] [δοΐοῦβ Δ ΏΙΟΙ Πᾶνα 
ταϑυγιοῖθα αἰΐ ον άθησο ἔγοπὶ [Π6 ργθ- ΠΤ σσηταγν ρογοα. ΠΠ5 συγγοηῖ 
οἰδίπη ἰ5 {π{{|6 ποτα τΠδη “δοίθοῖίο ποδθ- σοπητ ηρ᾽ οἱ οχίδηϊ νη 65568, 
Οἡ {Π6 [Δ ργαδυμπηρίοη [Πα 500 ΠΊΙΡΗΪ δοσυγαῖο!ν ἀδρίοῦ {Π6 τοῖα] 
ΝΤ {ΓΔ 51η15510η8] οἰτυδτίοη ἴῃ [Π6 ργα- ΠΙΠΓ σδηταγυ εγὰ. ΤΠΘΓα ἰ5. 70 
ΓΕΆ5ΟΠ ἴο ΘῆΡΑΡΘΕ ἰη ἃ 4165{ἸΟ 406 [ΟΓΠῚ οἵ Ποβα-οοπητίηρ ἀραϊηβῖ ἃ ρΓα- 
νίουι5 5ΒΟΠΟΪ ΑΓ σοηδ56η5115, ἰδ ΔΙοηΘ ἴο Ιθῇοῦα σΟΠΙΓΑΓΥ ψΘΓΒΙΟΠΔΙ δηά 
Ραϊτίβτῖο αν! άθησα ΠΏ] Οἢ 15 ΘΙ ΓΟΠΘΙΥ σαρροτγίϊνε οἵ ΒυΖδητίηα ἀομηϊηδησα 
[τοπῇ {Π6 πη14-ΤΟὈτΓἢ σοθηταγΥ οηνναγά. 


ΤΠ6 [πο ΠΠΊΡ6Γ οἵ οχίδηϊ νν1}0Π65565 ΡΥΙΟΥ ἴο [Π6 ΠΤ σοητΟΓΥ 
15. ἸΠ5ὉΠΠΟΙΘηῦ το ΘϑαΌ}Π15} τΠ6 για ργορογίςοηδὶ παΐαγα οἵ 1Π6 τοχῖ ἴῃ 
τῃαῖ ογὰ. Τὴ6 θαγ]ν ἀαἴα ἀῦθ ἴοο [{ἰπη164. (45 Γεϑβρθοῖβ τῆς ΒυζΖδηῖτίηε 
ΤΕΘΙΟἢ) Δη4 ἴοο Ιοοδ!Ζοα (45 γεϑρθοῖβ [ῃ6 Αἰοχαηαάτίδη οὐ Ερυριίδῃ 
ΓΕΘΊΟὨ) [οὐ Πλοα ΠυΠΊΘΓΙΟα] πΠοϑθ- σοπητίηρ ἴο ΠΟΙΪα ΔηΥ ΔυςΠοΥἴν, 5ῖη 06 
5ΌΟΗ 15 ΠΚε]γν το 6 πο7-τεργεϑδϑηΐαίίνε οἵ [Π6 δοῖμαὶ] βἰτυδῖίοη γεραγαϊηρ 
τε τοχῦ ἴῃ [ῃ6 ΘαΓ]Ὺ σθητυτ165. Ραΐ 5 Πρ] ν, γνεσῖοοῖῦ δηα ἘΤοῦΐ νγεγα σού- 
Τεοῦ γαραγάϊηρ ροϑβῖ-Γουστῃ σοηταγν ΒυΖαητίης ἀοπλίηδηοα. [{ το Πθοῖβ ἃ 
ΝΕΓΥ ΡΘΟΌΠ]ΑΓ ἴγρε οἵ νγ]5Π-ΠΠ ΠΠΠ πη θηΐ το ἀύριια “Ὑαν:ϑ! οηἱδῦ ΠΙϑτογν" Οἡ 
τῃ15 ροϊηΐ ΠΊΘΓΕΙ. ἀπ ἴο [Π6 ΠυπΊθεΓ οἵ ἐχίαμιί Μ5 νυ τη 65565 ΏΙΟἢ ρΓγα- 
ἀαδῖε τῃ6 πἰητῃ σδηταγγ. 


(οποϊμαϊην Οεογυαίοης 


ἘνεΥ γναγίδηϊ τη οὰῃ 6 δναϊπμαῖθα [νοσοῦν ἴτοπ] ἃ 
ΒυΖδῃτιηθ- ΓΙΟΥ͂ ραγϑραοῦϊνα, Δη4 41} 1105 5ΠΟὉ]4 Ὀ6 σατο  Πγ Ἔχαπη- 
Ἰῃ6α ψγῇθη αἰτοπηρτηρ ἴο Γαίου [Π6 οΥΙρΊηΑ] τοχῦ. ὙΝΉ1]6 5οΠ]6 ΘΧΔΠΊΡΙ65 
οἵ ΒυΖδῃτηθ- ΡΥ ΟΥ̓ ΔΠαΙγ 515 πᾶνε Δρρθαγθά ἴῃ [Π6 ρίδϑεηΐ 6558}, ἰζ 15 
ἱΠΊΡΟ551016 1 ἃ 5Πουΐ βδπαν ἴο ργθϑθηΐῖ ἃ σοπΊρ οῖα οὐ σοπηρτθῃθη- 
δῖγθ αἰδοιιβδίοη οἵ ναγίδηῖβ. ΑἸ ΠΟΘ δ δηλ γϑὶα οἱ ϑἰρῃηι ποδηῖΐ 
᾿πάἀ ιν! τι] γαγίδηϊ τππη1ῖ5 οδη 6 ρΡγον! 664 1η 5Ποτί οἴ 4165, ἃ [Πογοιρῇ 
ταχτ- Οὐ 104] Ἔχδηλ δῖ! Οη 5ΠΟυ] 4 ΟΟΥΕΓ ΠΊΔΗΥ͂ 56] ΘΠ114] πΠ115 ΜΙ ΓΠ1η ἃ 
σίνθη ροχτίοη οἱ τοχῖ. Μοϑβῖ ναγίδηϊ πΠ105 ΓΟ ]αΓῈ Ἔχιθη 66 αἰδοιι55Ί1 Οῇ [ἢ 
ΟΓΟΓ ἴο ΘϑδὈΠ15} [Π6 ταχύ ἴῃ ἃ ρεύβϑιδϑινα ΠΠΔΉΠΟΥ; 5ΠΟΥΐ 50 ΠΊΠΊΔΓΙ65 
οἴϊθηῃ δῖα νγεακεηβα ὈΥ ἃ [αϊϊυγα τὸ ργαβϑαηΐῖ 41} [Π6 γοθναηΐ πηδίθγίαὶ 
τεραγάίηρ ἃ νατίδπτ πηὶτ.᾽ Ὁ ΤῊΣ ργεβθπῖ τοῦ εἰβοννῃεγε πᾶ5 οὔογοά 


159 (Βγγβοβῖοπι ἴῃ τῇ ἔουττῃ σθητυΥ π564 ἃ ΒυΖαητίπο οὐ “ρτοῖο- ΒυΖδητίπθ᾽ τγρε οὗ 
τοχῖ; 80 ἴοο Οταροῖυ οὗ Νυ888 (5866 [λπ|65 Α. Βγοοκϑ, 7)3ε Νϑῶν 1δείαγηθηΐ Τοχὶ οὐ (σγερουγ οὗ 
Νγ55α, Τῆς ΝΥενν Τεβιαπηθηῖ ἰη της σύθοῖκ Βδίμοῖς 2; εα. σσογάοη δε [Ατίδητα: ϑομοίδίς᾽ 
Ῥγεβ85, 1991] 263-267). Αραγὶ ἔγοπι Ῥῃοτίαβ ἴῃ τΠ6 ηἰπτῃ σδηταγν (566 Ϊ. ΝΘ ν"Π]6 ΒΙΓά541], 
ὙἼΤΠ6 ΤἸδχί οἵ τῃ6 (σοβρεῖς ἰη Ῥμοιῖίας," 775, πη. 5. 7 [1956] 42-55, 190-98; “ῬΠοτίμς ἀηα τῃς 
Ἴεχε οἵ τῆς Βουστῃ (Θο5ρε!," Ν75 4 [195778] 61-63; “ΤΗε Ἰεχι οὗ τῃε Αοῖβ ἀπα τῃ6 Ἐρί 5116 5 
ἴῃ ῬΒοτῖίας," 775, η. 5.9 [1958] 278-291), ρατγβτίο ννγίτουβ θθγοηα τΠ6 ΓοΌγΓ σθηταΓΥ γΆΓΟΙν 
το θοῦ ΔΠΥ τοχῖ ΓΘΒ 6 ΠΊΡ]1ηρ ἃ ργΓΘ ΟΠ ΠΔΉΤ]Υ 710γ1- ΒΥ Ζαητίπα ἀοουπηθηῖ. 

160 ΤῊς Ὀγον τ οὗ ἀἰβουββίοη ρίνθη πιοβῖ ναγίδηϊς ἰ5 σγπιρτοπηδτίς οὐ Μειζρογ᾽ς Τόχιμαὶ 
( ογιριθηίαγγ. ΤῊ να] ]6 σοπίγαγν Ορίπίοη 8 ἜΧΡΓΘ5864 ὈῪ ἃ πηπουυ οἵ τπ6 [785 Οοπι- 
τηϊτῖθα οἰ ΠΠῸΓ ἀγα ποῖ πηθητΟΠ6α ΟΥ̓ ΔΓ 5ϊαϊθα 1 ονθη [6855 ἰπογπηδίίοη τη τΠαΐϊ Δ]Ποττοα 
το 1Π6 πηδ)ουῖτυ ἀδοϊκίοη. Α τοχῖμδὶ οοΠΠΊΘπἴαγν 5ΠΟ.]4 Ὀ6 ἔὰγ πιοῦα ἀθιδι θα δηἀ σοπιρτο- 
Βαηϑβίνα [πη τῃαΐ νΠΊΟἢ ννα ΟΟΓΓΘΠΤΥ ΡΟ 55688. 


583 


Αρρεπαῖχσ: ΤΠ6 (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡγΟΎΥ 


ἀβῖδι 64 ἜΧαΠΡ] 65 ν]Οἢ Π]5τγαῖα τ[Π6 νγογκίηρ ΡΓΙΠΟΙρ 65 δηα σοηοῖα- 
810η5 Οὗ [Π6 ΒυΖδῃτη6- ΓΙ ΟΥ̓ Προ 6515 ἃ5 οοπηραγοα ννΙἢ τῃο56 οὗ 
τη ἄστη ΘΟ] θοῦ Ο151|. 


ὙΝΏΠ6 τμ6 ργεβθηΐ δ558 0 οαηηοῖ ργθβθηΐ ἃ ἀοἴδι θα οχροϑβιτοη οὗ 
τῃς6 ΒυΖδῃτηθ- ΓΙΟΥ͂ ΤΠ ΘοΥν, [Ὁ 4065 ργονί 6 δῃ ονουνιον οἵ 115 ργα- 
ΒΌΙΡΡΟΒΙΓΠΟΠ5, ΡΓΙΠΟΙΡΙΘ5 Πα ρΊαχίβ, ἀθπηοηβίγαμηρ [561 τὸ 6 ἃ 
Ἰεριτπγαῖα ΓΠΘοΎΥῪ ππάογ Πα Ὀγοδα Ὀδηποῦ Οὗ ΝΤ ταχίμ] οΥ1Ο15Π|, Πα ἃ 
γα ]6 αἰτογηδῖνα τὸ πηοάδγῃ δβοϊθοιοἰϑηι. ΤῈ ΒυΖδητηθ-Ρ ΟΥΥ 
ΒΥρο ἢ 6515 15 [δ Γ ΠΊΟΓΕ σΟΠΊΡΙΕΧ [ΠΔη [ζ ΠΊΔΥ Ἀρραδαΐ; 1 4065 ποῖ βποοῦτ- 
Α96 ἃ 51Π1ρ]1501Ὁ Θοἰθοῖίο ΔρΡρΥοδοῇ ΠΟΥΓ ἃ Παίγον τΠθο]ορίοαὶ οὐ] οο Κ 
τονγαγά ἃ ργθαδιθιτη ηθα ταϑα]τ. ΤῈ ΠΑ] ἀθιθυτη! πδίίοη οἱ [παῖ τοχῖ 
ΓΕΠΊΔΙη5 ΡΓΟὈΙοπηαῖῖο ἴῃ ἴοο ΠΊΔΠΥ͂ Οοᾶ565, ἀδδριῖθ [5 ΡΓΙΠΊΔΓΙΠΥ 
Θχίθγη δ! ν- θα56 4 πηοιποάοίορυ. ΑΡβοϊαῖα σου ΠΥ ἴῃ τοραγά τὸ τΠ6 
ΘΠΓΓΟ ΝΤ τοχῖ οδη ποῖ θ6 Ὄχρεοῖαα, ρίνθ {Π6 ον άθησα ἃ5 ρῦεϑδοσναα. 
Τὕπαετ 811 τῃβου65, οὐ. 9070 οἵ τ{Π6 οὔἹρΊηΔ] τοχῖ οἵ [ῃ6 ΝΤ ἴς οοῃβί ἀθγϑά 
Ε5140Π15Π64. ΒυΖαητίη6- ΓΙΟΥ͂ ΠΊΘΓΕΙΥ αἴτοηηρῖβ ἴο οἜχίθηα τΠαΐ απδΔη- 
τίτν, ΓΟ] οννίηρ γεαβ οπδΌ]6 ΡΥ ΠΟΙΡΙ 65 οἵ ἰπίογηδὶ ἀηα οχίθγηδὶ ον! ἄθησα, 
Ὀαϊαπορα ὈΥζ ΠΙβτο ο4] Δη ἃ ΓΔ ἢ 51|15510Π4] [ΔοΐοΥ5. 


ΒυΖδητηθ- ΡΥ ΟΣ ργονί θα ἢῸ ἀοπηδίη ΟΥ 5} 6116 Γ ἴοσ τῃοβα 
ὉΠΎΠΠηρ το ἰαθοῦ ἀρ Θητ]ν, ΟΥ̓ ἔΟΥ ἀΠ5 ΠΟ] ΑΙ ᾿πΠ αν! ἀπι415 γῆ οβ6 ροδ] 
15 ΠΊΘΓΘΙΥ ἃ Ὀϊαβθα ΓΠΘΟ]ΟΡΊΟΔΙ ρογβρθοῖνα οὐ [Π6 δάνοοδου οἱ ἃ ραγίίοι- 
Ιαγ τγαηϑατίοη. Ἀδίμου, [Π6 ΤΠΘΟΥΥ πηδηϊ65ῖ5 ἃ σοΠΊρο!]Πηρ δηα Ἰορίοδὶ 
Ρεύβρβοῖίνα νῃ]Οἢ σδη δἴαπα οἡ 115 ΟΥ̓ ΠΊΘΓΙ 5. [Ὁ αἰτεπλρῖβ ἴο Ἔχρ δίῃ 
τῃ6 ον ἀθητα] ἀαῖα ργθβογνϑα ἴο οὐ 04] ΞΟ ΠΟ] ΑΓΒ ΠΡ ἴῃ [Π6 αιιδϑῖ τονγαγά 
τῃ6 φοδὶ] οἵ βϑιδ!Π 51] ηρ [6 ΟΥΙΡΊΠ4] τοχῖ οἵ τῃ6 σδηοηϊοδὶ ύθοκ ΝΝονν 
᾿δϑταπηθηΐῖ. 


ΒγυΖδῃτη6- ΡΥ ΟΥΥ Πᾶ5 ἃ πο  ΠΟοΙορίοαὶ σοη5:5τθηοΥ νη] οδη- 
ποῖ ΡῈ ἀοπηοηϑβίγαϊθα διηοηρ ἴΠ6 Το άθγη δοϊθοῖίο δἰτογηδίναβ. 115 
ΠΟ βἰδίθηου ἀσγῖνεα ἔγο ΠῚ Δη ἰπϑἰδίθηοα οὐ ἃ ρῥΓΙΠΊΔΓΠΥ ἀοσαΠΠΘΠΙΑΓΥ 
τ θοτΎ ([ο] οννίηρ γνεβῖοοῖς δηα Η στ). ΤῊϊ5 15 σουρ]οα ὙΠ δῃ ἀπ άογ- 
βίδῃαϊηρ οἱ ἰπΐργηδὶ ΡΥ ΠΟΙΡΙ65. ΙΓ Π]η ἃ {ΓΔΠ 5Π|155104- ΠΙϑτοΟ 4] 
Γγαηλθνγοσῖ. Δραγί ἔγοπη [Π15 6556 η114] θᾶ56, ΔΗΥ͂ ο41ΠῈ| ἴο ἈρΡρυοδοῇ ουὕ 
Θϑτ Δ ὈΠ15} δῃ δυϊτῃογιταῖίνε ΓοΟγΠΊ οἵ τ[Π6 οΥΙρίηΔ] ταχῖ οἵ {πε ΝΝὲνν 1δ5ῖα- 
ΠηΘηΐ σΟΠ 5506 Π{|Ὺ ΜΠ] [4]] 5Ποσί. 


ΤΠ6 Ρῥγοθ θη τ Π]η πηοάδθγη θοϊθοῦ!ο5 ΠῚ Πᾶ5 Ιοησ θ6θη τθοορ- 
ΠΪΖρά. (οἶννε}} ἀθοϊαγθα ἰη 1955, “ΤΠ σγϑαῖ [85Κ οἵ τθχῦμδὶ οὐ οἱ 51 [ΟΥ 
τῆς φεπδίαίοη οἱ βοῇ δα ΠΟ ἃ πον Ὀδριπηϊηρ ΓΠ6ῚΓ ΟΥΚ ἰ5 τῃ6 


161 ς 6 Ἀοδίηβοῃ, “ῬΙοΒοιοιην"; ἰάθη, “Ἀβοθηβίομδὶι ΝΝαϊτυγο"; δηὰ ἰάθη), “Τννο ραβϑβᾶρεβ 
ἴῃ Μαικ." 


584 


Αρρεπαῖχ: ΤΠ6 (δε ἔογ ΒυζΖδαητίηθ ΡΩΟΎΥ 


τονγ προ Οὗ ΤΠ Πἰδοτν οἔ τῆ τοχῦ ἀπά τῆ γεογοδιίοη οἔ τπθοῦυ. 2 Ὑοῖ 
Κοηποῖῃ νΧ ΟἸαγκ ἴῃ 1968 ςταῖεά, 


γ8 γβαυγα ἃ οὐ 04] ΠἰστοΥΥ οἱ [ΓΔ 5155} 00... . ΘΟΠΊ6 ΠΟΥ 
ΔΏΘ]6, ΞΟΠΊ6 ΠΟΙ Ἔχρεσιπηθηΐ πγαϑβῖ Ὀ6 {Γ166 1{νγα νγου]ά [ῃ 
ΟἿΓ {1π|6 δΔοῆϊονε ἃ Ὀγθακτῃγοιρῃ... .. ΤΠ15 15 τῃ6 ΓππάΔ- 
ΠηΘηῖα] περ α Ὀαίογα νγα ΠΊΑΥ ΠΊΟΥΕ Οἡ ἴο ἃ ΠογΟ ΠΡ δηά 
5. 516 ΠΊΔ110 ΓΕΥΊ5ΙΟΙ ΟΥἉ 1Π6 ΟΥ̓ 04] ταχῖ. ΠΕ ταπηχεᾶν ννὲ Πθϑά 
οδῇ ΟΠΪΥ σΟΠΊ6 ΓΠΓΟΌΡΉ ἃ θεῖτεῦ ἀϊαρηοϑ15. ΤΠ6 ἴπι6 ἀἴαρηο- 
515 Ὑ1Π ΟΥ̓ Ππεοαβϑίτυ θῈ ἃ πονν δπά αἰξέογθητς οπς.ἕ δ᾽ 


Ἐρρ ἴῃ 1974 ἀβοϊαγεά τῃδὺ “[Πξ βϑτδ]Π5ηπηθηΐ οἵ τη6 ΝΤ τοχῖ οδῃ 
θ6 δοῃϊενβά οἠἱγ ὈΥῪ ἃ γεοοηϑβίπιοιίοη οἵ [Π6 Πίβῦουν οἵ [πδ΄ ΘΑΓΙΥ τεχί. 
ενν ΟΡνίουιν, ἀοίπρ τ ϊ5 ἰς Ββαγάθγ τῃδη βαγίπρ τ. 61 


ΟΙαγκ δηα Ἐρρ αἵὰ οογγθοῦ: ἴογ ἴ[ῃ6 ραβδί σδηΐαγυ, δοϊθοῦοἱς πη μὰ 5 
Γαποτοηθα ψιτΠοιῖ δη ἰπτεργαϊθα ΠΙδτοΥΥ οἵ τοχμαὶ [ΓΑ 5 Πη15581 0 η. ΤΠδὶ 
15 Γαδυ]τδηΐ τοχῖ ῃᾶ5 ΠΟ τοοῖ ἰῃ ΔΠΥ͂ 5Ϊ1η9516 ἀοοιπηθηΐῖ, σΓΟῸΡ οἱ ἀοοσι- 
ΠηΘηΐ5, ΟΥ̓ ΤΟΧΕΥΡΕ ἰ5 Δη πηϊοιτιπηαῖα Ὀγ-ργοάποι οἵ [15 561{-᾿τηροβ6α 
τηϑτ ποάοϊορυ. Ἱπογουρηροιίηρ θοϊθοῦ!οΙ5 ΠῚ ΓΟΠΊΔΙη5 ἃ ϑ5ΟΠΟΪΑΓΥ 
δηάραγου ἀϊνογοδα ἔγοπ θχΐοθγηδὶ σοηϑΙ ἀγα! ΟΠ 5: Γραϑ ΟΠ Θα ΘΟΙΘΟΙΟΙ5 ΠῚ 
αἰτοπηρῖδ ἴο 5{Π|Κ6 ἃ θαΐδηοα Ὀθΐνγαθη ᾿Πῖογη 8] Δηα ὄχίογηδὶ ογτογία. Ὑδῖ 
Ὀοτἢ βυϑβῖθπηβ [41] ρυθο 56 Ὶγ δ [Π6 ροϊηΐ οἵ [ΓΔ Π5Π115510 14] ΠΙδτοΥΥ: {Π61Γ 
ΓΟϑα]ταηΐ ταχῖ γα πη 5 νΓΠΟὰΐ σοηϑἰδῖθηΐ ἀοοι ΘΠ ΤΑΓΥ 5Πρρογῖ, δηά 
ΓΕΡΓΘβθηΐβ ἃ ΡΟ] 4] Δ55 6 Ασα σΟΙΊΡΙ 564 οἱ ἃ αἀϊδραγαῖθ δηά 
ὉΠΓΕΙαϊΘα ηηόϊάηρο οἵ ργοίογγεα γοδάϊηρς τἀ Κθη [τομὴ ἰδοϊαϊθα ναγίδηῖ 
πηΐτα5. 5. Ατὐ τηϊς ροΐπτ ΒυΖαητίπο- ΡΥ οὐ ΤΠΘΟΥΥ ἄοος ποΐ ξαϊ], θυϊ 
οἴΐοις. ἃ {ΓΔ} 5Π1155] ΟΠ} 7 ἰδΘριτπηαῖθ τοϑα!ςταηῖ ταχύ ὙνῃΪοἢ ἰ5 
γγα]]-ϑυρρογῖθα δπηοηρ ἴΠ6 πηδηιιϑοσιρί Ῥᾶ56 παῖ υὑπάογριγάς τῃ6 
ΒγζΖαητίης Ἰδχίίογπ. Π{πποάθγη θοϊθοῖο ΤΠΘΟΥΥ ὙΠ [5 ΡΓΟΡΙΘπηδῖο 
ΓΟϑαΪτΔηΐ τοχῖ σα 5ΘΟΌΓ6 ἃ ΠΙΟΠ6 ΜΙΓΠΙη ΝΤ τοχίμδ] οΥἹ1015Π1, 50 ΠΟΙ 
τῆοΓα ἴΠ6 ΒυΖδητηθ- ΓΙ] ΟΥΥ Πγροῖμαβὶς ΜΠ 115 ἰΠδἰδῦθηοα Προη [Π6 
Θ51 Δ Π5Ππηδηΐ οἵ ἃ 5014 [ΓΔ 5Π115510 18] θᾶ56 ϑ ίοΥ ἈΡΡΙ γίηρ ρυ!ηοΙρ] 65 
Οἱ ἰπΐθγηδὶ δῃηα δχίθγηδὶ οὐ ἰοῖ5ηγ. ΒΥΖδητΠΘ-ΡΙΟΥΙΥ τΠτι5 σᾶη θ6 


162 Ὁ, Οοίννεὶ!, “Ἑογονογά" τὸ Βγιςς Μ. Μεΐζροι, ᾿πποίαιθα ΒΙΡιοργαρ᾽ν οὕ ἐρ6 Τὸχ- 
ἐμαὶ ΟΥΕϊοῖϑηι ΟΥ 1))6 ΝΝετυ Τξδείαηιθηὶ 1914-.1939, δταάίθς ἀπά Ποσυμηθηῖβ 16 ((ρθηπάρθη: 
Ἐ͵)παγ Μαηκβερδαγα, 1955) νι]. ΟΕ, Ἀοθογῖ ονγθοββο, ]πἰγοάπμοιίοη ἃ ᾿᾿ Εἰμαο ἀθς Μίαη μ βου τς 
Ογεος (Ρατίβ: [πιρτίπιοτίθ ἸΝατίοπαϊθ, ΓΙΡγαίτία (Ὁ. ΚΙΙποκβίθοκ, 1954) 175: “4 οττίχας 
τοχίι6116 ἀπ Νοῦνθαι Ἰδδιαπιθηΐϊ ἃ ἐοποιέ ἀΔη5 τΠ6 ἱπΊρα556.. .. ΠῚ [4Π|ἱτ ἄοῃς Θβϑαυϑὺ ᾿Π6 
ΠΟῦνΕ]16 πηέτποαα.᾽ 

163 ΚΘηΠοτῃ ΥΧ ΟἸατγκ, “Ἰοαδγ᾽ 5 ΡΓΟΡΙ6πη5 ν ἢ τῃ6 ΟΥτίοαὶ Ἰδχὺ οὗ της ΝΝονν ΤἸδϑιαπηθηῖ, 
ἴῃ 1. Οοοτῖ Ἀγ]δαγβάδπι εα., 7γαησιποης 11. Βιρίίοαὶ ϑοβροίαγς)ῖρ, Ἐ55αγ58 ἴῃ ΠΙνιπίτυ 6, σβη. 6α. 
7εγαα Ὁ. Βιαιμεγ ((πίοαρο: [7 ηἰνογϑιτν οὐ Οπίοαρο, 1968) 167, 168-9. ΤΠπα οὐτίοηῖϊ 
ΒυζΖδητίπο- ρυ]ουτΥ Πγροῖμοβὶ5 ἀογίνεβ ἔγΟ ΠῚ βαρσοϑίίοηβ πᾶ. Ὀγ Κοηποῖῃ ΝΥ ΟἸαγκ πο 
τῃε Ργθβθητ ὙΥΤΙΓΟΓ 50 πα 16 ἃ Ὑν1Π Πίτη ἔγοπι 1971-1977. 

161 Ἐρρ, “Ῥνϑητίθιῃ Οδητατν [πτουαάς, ΤΡοοΥν απ Μειροά, 96. 

165 Ἧς οἔ, τῃ6 σοηξάοης αϑβογτίοη οἵ Θογάοη ᾿. δα ἅπ4 Πουρας ϑτααγῖ, Πότ ἰο Κεαά 
ἐρο ΒΊρ᾽ο [ου ΑΙΪ 1 ον», 2πα εαἀ. (Οταπα Ἀαρίά5: Ζοπάογνδη, 1993) 33: “Ἔου τῇς Νὲνν 185- 
ταηθηῖ.. .. ἐρθ Ῥοϑὶ ἐοχί᾽ ὕάς αἰγοαγ ἤϑοη ἀθίθυηηηθα Ὁ ΞΟΠ οἷαι γῆ δα Ἔβχρεγίβ ἴῃ τῃϊς 
ΠΕΙ4Φ’ (επηραϑὶς δά 464). πο τῃθη πλαβῖ ννοηάου, ὝΝμαῖ ἡθθὰ πᾶνε να οἵ πιθοῦ ννἱῖ- 
Π65565)᾽ 


585 


Αρρεπαῖχ: ΤΠῸ (δβε ἔογ ΒυζΖαητίηθ ΡΩΟΥ ΤΥ 


δοςθρίαα 85 ἃ ργθίογαθ]ε δἰτογηδῦνα τὸ ποάθγη βοϊθοῖς ΓΠΘΟΥ 65 ΠΟ ἢ 
αἱ] πηδίε]ν [41] τὸ ργθβθηΐ ἃ [ΓΔ Π5Π|1551 00 4}γ ν]Δ0]6 “ΟΡ ῚΠ41" τοχί. 


Ιεβρίῖο πηοάθγῃ θοϊθοῖίο Ἔχριθϑϑίοηϑβ γοραγαάϊηρ γῆι ΝΤ τοχῖμδ] 
ΟΥ̓ ΙΟΙ5 πὶ ὝΘΑΙγ" 6645, συγγοηΐ τοχίτ- [104] ΤΠουρῊϊ 5τ ΘΔ Πν ΠΊονα5 
ΔΥΤΑΥ ἴτοπ [Π6 ΠΙρῃδϑι 1464]5 δηα σοαδὶβ. (ὐυγγαηῖ δοϊθοῦο βρθουδῦοη 
ἰηνοῖνος ΠοίθγοΟοχΧ βου 65 ΨΟ ἃΓῈ οἰαἰ πηθα ἴο ἤᾶνε ργθδεῦνθα ἃ ΠΟΤΕ 
σϑηυίπο ταχὺ τΠ8η τΠ6 οὐ Πποάοχ,  ΄ ἃς νν6 11 ἂἃ5. ἃ σθῆθγαὶ ᾿ΠοθυτΑΙ ΠΥ 
ὙΠ ΊΠοΥ [Π6 ΟΥΤΡΊΠΔ] τοχῖ οδῃ θ6 γεοονογαά, οὐ ΘΓ ΔηΥ σοηποορῖ οἵ 
Δῃ “ΟΥ̓ ρίΠ4]" τοχῦ οδῃ ε πγαϊπταϊηθά.͵ 57 Τῆς ΒυΖαητίπε- ρυἱοστν ροϑὶ- 
τἰΙοη οΟἴΐοιβ ἃ οἷθαῦ τπϑογϑίϊοαὶ δηα ργδοῖίοαὶ αἰτογηδῖίνα τὸ τΠ6 
ῬΘ551Π|15110 δ ρροϑβιτοη5 οἱ ροβιπιοάογη βο]θοῖίο δ] οτντῦν. 16 νατ- 
ΟἿ8. Θοίδοῖίο. βοῆοοὶβ οοηίίηιια τὸ Πουιπηάει τΠουῦ Δη ἀπ οιγίηρ 
ΒΙ5ΓΟΓΥ οἵἉ {ΓΔ 5Π}15510η ἴο βχρίδίη Δηα δποῆοΥ [Π6 Πγροιποιοδ!]ν “Ῥαβῖ 
αἰτδιη Δ ]6 ἢ ΝΤ ταχὺ ΏΙΟἢ τῃοῪ Πᾶνε σοπϑίπιοῖθα ουἵ οἵ Ὀ15 ΔΠα ρίθοθς 
οἵ βοαϊτεγοα γοδαϊηρϑβ. [ἢ [ῃ6 πηδδητπηθ, [6 ΒυΖδητη6- ΓΙΟΥ͂ ΤΠ ΒΟΥ 
ΓΕ ΠΊΔ1 5 νγ6}1-[οὐπ 64 Δη6 νΕΓῪ ΠηπΟῇ αἰΐνε, ἀδϑρίῖα τΠ6 ογαϊίοηβ δηά 
ἀφοϊαπηατίομϑ ΜΗ Ϊοἢ σοητίπαο το θ6 υττογϑά δραίηϑι ἰτ δ 


166 ςς Βαττ Π. ἙΒτπηδη, ΤΡε Ογίβοάοχ ( ογγηρίίουι ο[ δογίρίμγε: ΤΡο Εβέει ο[ Εαγὶν ΟΡυῖς- 
τοἰοσίοαὶ (οπίγουευςῖος οἡ 6 1δχι οὔ ἐρο Νοωυ Τεσίαηιθηὶ (Οχίογα: Οχίοσγα {Ππἰνουϑίτυ ΡΊα88, 
1993), ραγυου]ατῖν 3-31 δηα 274-280. Ὑεῖ οἵ. ΡΒ Ηφδητν, ὝΝΗΥ ἰ5 (ὐοπτοπιρογαιυ ϑο ΠΟ δύσῃ ρ 
50 Επδπηοῖοα οὗ Αποίοπε Ηογοτος᾿᾽ ἴῃ ΕΠ Ζαθετῃ Α. Γνϊηρβίοπο, 64., ϑέμάϊα Ραϊγίϑεῖοα, νοὶ. 
17, ραττ 1 (Οχίοσα: Ρεγραπιοη, 1982) 123-126, γγῇο 5ρβαῖκβ οἵ τῆς ροβιπηοάογηϊβι τίδα οἵ 
“ΔΠΟΙΠΟΓ ραγδαϊρηη ὙγΠ]ΟΠ 566 Π15.. . . Ὑ}6}} οἡ 1Π6 νγὰὺ ἴο Ὀθοοπηϊηρ ἃ βοΠο ΙΑ ν οὐ Ποάοχυ" 
(123): “τῇς Πογϑίίος ἂῦα τῃ6 για γο]ρίοιιβ σθηΐι565... .. ΤῊΝ ουγγοηΐ ξαβοϊηδίίοη ἰ5 ΠΊΟΓΘ 
ὙΠ Πογοτίος τῃΔη ΜῊ τΠοὶγ Πογαβίθϑ.. .. να τοηα ἴο 866 δνοιυτῃίηρ ἴῃ τοΥΠ15 Οἵ ροννοῦ 
ΒΓΟΙΡΟΙΟ5.. .. [4Π4] Δ550Π|Ί6 τΠαΐ ννῃαΐθνεν Πᾶρρβῃβ 15 πιοβῖ Δάἀθαμδίο!Υ Ὄχρίαϊηθα Ὀγ Πα 
ἀγῃδγηΐος οὗ ρο το5... . . Αηγοπθ ἰῃ δου. .. [15] απ 66Γ βιβρίοίοη. ΑΠά ἴῃ [Π6 δαγν 
ΟΒυτοι, της [οὐτποάοχ]) Εδίμοῖβ ἀγα... 1Πο86 Ψῆὴο σάπια ουΐ οη ἴορ. (σίνβη οἵ ἀ55ππρ- 
τίοηϑ, {Πεἰγ νοῦν ἰἀθηττΥ ἂ5 [οὐ ΠΟ ΘΟΧ] Ἐδίμοῖβ ραῖϑ τΠ6πὶ οὐ {τ4]" (124-6). 

167 ΤῊς ροβιπηοάεγη ραγδαΐρτη ἰ5 δἀπηίττεά ἰη ΕΡρ, “Μυϊίναϊεπος,᾽ 280: “ΤΠ τοῦτ “οτίρί- 
ΠΑ] Πᾶ5 Ἔχρ!οάδά ἰηῖο ἃ σοπηρίοχ ἀπά ΠΙΡΗΪν ἀππηαπάρθδῦ]α πιυ]τνα!θηῦ οπτίῖγ. . .. ΕΓΕ5ἢῃ 
αἰπηθηβίοη5 οἵ οὐ ρίΠδΠΥ οπιοῦρα ἔγοπη θΘ Πα τΠ6 ναγίαητ γοδαηρ5." Επταγα ταχίμδὶ οὐ [105 
5Που]α “ἕανου δοσοπηπηοάδιοη οἵ 1[Π6 τσ 6855 οἵ [Π6 πιδπιιβοτίρι τγδα!τοη, ΙΓ 105 πγα1τ|- 
ΡΙΠΟΙΥ οἵἉ τοχῖβ δηα [[5 πηυ]τἰνα!θηῖ ΟΥΙΡΊ Π415, γαῖ Π Ὶ [πη Π6 Ππηγορίο 4ιαϑ8ῖ ἔου ἃ βίπϑθ οτίρὶ- 
η4] τοχι᾽ (280-1). δοπηθ ΜΠ] 6 τμδηκι] τῃὺ “Ποῖ 411} νν1}} ἀργθθ" νι Ἐρρ (281), ἀπά σετ- 
ταί ΠΥ ποῖ τΠο56 ννογκίηρ νη ἃ ΒΥ ΖαπτΠ6- ΡΥ οὐ τ ἐγαπηθνγοσκ. ΤΠ6 σοα] οἵ γτεοοηϑβίγαοῖ- 
ἴηρ ἃ Οἷοβα δρρτγοχίπιδτίοῃ ἴὸ “ΠῸ᾽ οὐἹρίπαὶ τοχῦ γαπηαί 5 [6 ρ  ἰπλᾶῖα δη ἃ 5Π 014 ποῖ Ὀ6 ραίη- 
8814 Ὀγ τΠ6 5}1{π|πῸ ΓΕ ΠΠΡ ΕΓ Οὗ 1Π6 {1Π|68. 

168 Μοβι γθοθητῖν, οἱ, 7. 1. Νοόστῃ, ὝὍ1Ης Οχίογά Ποραῖα οα τῃς Τοχίσαὶ Οὐἰεἰοίβπι οὗ τμ6 
ΝΝενν Τεβιαπηθηῖ, Π6]4 δ 'Νενν (ο]]αρα οα Μᾶγ 6, 1897: Αη Ἐπά, ποῖ ἃ Βερίπηίηρ, ἴογ τῃ68 
Ἴεχτας Ἀδοερτα5," ἰη Ὁ. 6. Κι. Ἰλγίοτ, εα., ϑέμαάϊος ἴηι ἐρο Εαγίν Τόχι οὔ ἐν (σοφρεῖς «πα Αεἰς: 
ΤΡῸ Γάροὺς οὔ {6 ΕἸγσὶ Βιγηεησραηι (Οἰοχηίμηη ογι ε)6 Ἰδχίμαὶ ΟὙΠΙοῖσηι Οὗ 106 οι Τδεία- 
γιθηΐ, Ἰδχῖς δηα διπαϊεβ, 5τά 56.., βά5. ᾿). Ο.. Ῥαγκοῦ δηὰ Ὁ). 6. Κ. Ἰαγίον (Βιγηλίηρἤδηι: [7η1- 
γούβ τυ οὗ Βιγπηη ρα, 1999) 1-25; ΘΒ ρβοία Π]ν 25, ἢ. 51. 


586 


1151] ΟΕ ΑΒΒΚΕΨΙΑΤΙΟΝ5 


Βιῦδας Βιρίϊοίζοοα δάςγα 
ΕχρΤ Ἐχροκῖίογγν ΤΠΠΉ16ς 
ΗΤᾺ Παγυαγα ΤΡροϊορίοαἱ Κουϊοο 


18, 7ομγηαὶ ὁ Βιρίϊοαί {,1{ογαίηγο 

7Ε1ς 7ομγηαί οὔ. Ευαηροίοαί ΤΡοοίορτοαί δοςῖοῖν 
715 7ομγηαὶ ὁ ΤΡοοϊοριοαί διμαά1ος 

ΝΑΖ7 Κυτι Αἰδηά, Βαγθαγα Αἰδηά, εἴ αἱ., εά5. 


Νέοςιίο- Αἰαπὰ ΝΝουημηι Τδειαγηογίμγη σγάδςο, 271} δα. 
(ϑτυτῆραγι: [)ουΐδομο ΒΙΡ 6]  β}]ςομαῖτ, 1993). 


Νουῖ Νίουρη 165 4» )16} {1771 
ΝΤ5 Νίοιυ Τδείαγηογί δμα16ς 
50 δίθα!]ες δηα ᾿ϑοσυμπηθηΐβ 


50Ε Κυτί ΑἸαπά, εά., 
ϑγηοροῖς ᾿πμαϊμου Ευσηροίϊογμηι, 131} τον. δα. 
(ϑτυτῆραγι: [)λουΐδομο ΒΙΡοΙσ 56] ςομαῖτ, 1985). 

71] γϑεοιηεϊηείου ΤΡϑοϊοριοαί Πομγηαί 

ΖΝ ΖοΙ ΣΟΥ} ΜᾺ 16 πομίοοίαηηθητ1οἶγο Ν 55 θης ρα 
μηα αἴὸ Κηηαο ἀογ ἀϊίογορ Κιγοΐο 


587 


ΜΑΌΙΟΕ Α. ΚΟΒΙΝΘΟΝ Ρερδῃ 

δ᾽ παγίηρ ατεεκ ἰη 1965, Δηα ΝΤ τοχῖμα] 
οὐ το5π| ἰη 1966. ΗΝ οτΙρΊ ΠΑ] τγαϊηηρ 
ξο]]ονγβα τη6 ρούβρεοτῖνε οἵ τθαϑοπθά 
ΘοΙθοτο 5 1πη, ΠΟ ἢ Π6 σοπτϊππ6ά το 
δῖαν Πα ργδοτίοθ ἔου ΠΘΑΙΥ ἃ ἀθοδαθ. 


ΒΡΘΟΙΔΙΖοα 5στπαγ ἰπ τΠ6 ΠΕ οὗ 
τοχῖμδ] ΟΥΙΓΙς 5ΠῚ| ΤΟΟΚ ΡΙαο6 [ΤῸ ΠῚ 
1971-77 ππάον Καηποῖῃ ΥΧ ΟἸαγκ, τμθη 
Θπιογίτι5 οὕ κα {Ππἰνογβίτν. ᾿Πλατίπρ 115 τἰπια Πα γασεῖνϑα 
τΠ6 ἀερτθαβ οἵ Μδβῖεσ οἱ Πἰνι πίτυν (1973) ἀπα Μδϑβῖοσ οἵ 
ὙΠοοίορυ (1975) ἔγοπη ϑουτῃθαβίογη Βαρτίδὶ ΤΗθοΪ] οβίσαὶ 
δϑϑηλίηδγυ, ὑ ας Εογαβῖ, Νοστῃ (ὐλγο πα. [η 1982, ἢθ ννγᾶβ 
ἀνγατα θα της ΡΒ... ἴῃ ΝΝΊΤ τοχίμαὶ οὐ τἰοῖδπὶ Ὀγ δου Πνγεβίογη 
Βαρτίβι ΤΠπεοϊορίοδὶ δεπιίπαγυ, Ετ. γνοστῃ, Ἰδχαβ, νυ Π15 
αἰββδγτατίοη θαυ |66 δογῖναί ΠαΡιὶς αριοηρ Μαημηβουῖρίς οΥ 1})6 
Αροοαίγρε6. 


Αϑ5 ἃ γθϑι οὗ Πἰ5 βια165 ἀπάογ ΟἸΑγΚ, ΠῈ νγᾶβ 5] ΟΊ 
Ιεἀ το 5}1{15 ροϑβίτίοῃ ἔγοπι γθαβο πα ΘΟ] θοῦ οἱ 5ΠῚ τῸ 
ΒυζΖαητίπο- ρτοσίτν, δηα ἴῃ 1976 ]οἰποα νυ ἢ ὙΝΊΠΑπὶ ΡΙογροηῖ 
ἴῃ τΠ6 4ι6ϑ8ῖ ἴο 6β: 4 }15} δη δοοιγαῖα ΒΥ Ζδητίπα τοχῖ Πα νἱδὉ ]6 
ππάογνίηρ ΤΠ θοτγ. ϑίποθ τῃδῖ τἰπι6, Π6 Πᾶ5 ργεδθηϊτθα ΠΊΔΠΥ 
Ράρεῖβ ΔΠἃ δύο ]85 ἀθδ!ηρ 1 ΝΤ ταχῦαδὶ] οὐ 1015ΠῚ δἵ 
γΑΥΙΟΙΙ5 γ 6 Π1165. 


ἘἈορβίηβοῃ ἰ5 σαγγΘΠΤΙῪ ϑοηῖοῦ Ργοΐθβϑου οἵ Νονν 
᾿Ἰεβιαπηθηῖ πα Οταακ δἵ δουτμθαβίοση Βαρτίῖδὶ Τ ΠΟΙ Ορίοαὶ 
ϑθηηηδίυ, ὑ ας Βογεβῖ, Νουτῃ Οὐδγο δ. 


ΜΠΠΓΙΑΜ 6. ΡΙΕΚΡΟΝΤ Ρερδη 

δι παγίηρ τΠ6 Οτθοκ ΝΝονν Ταβταπηθηῖ ἰπ 
1932, πα νγαβ τγαϊπϑά ἴη τπ6 γνεβιοοτῖι- 
Ἡοτῖ τΠΘΟΥΥῪ δη4 πηοῖΠῃοά αἵ Εγεπ 5 
{Ππἰνογϑίτν, ὙΝΊομῖτα, Καπδ585. ΤῊ οἱοβοῦ 
ΘΧΑΠΊΪ πδτοη ΟὗἩ {Π6 τηδηιιβογρῖβ ἀπά 
τῃθογθιῖοαὶ ρογβρθοῖίνοβ ἀπά ουγίηρ {Ππᾶΐ 
ΔΡΡτΌΔΟἢ [64 ΠἰΠῚ ἰπῖο ἃ [{{6-Ἰἰοπρ σπᾶν 
ΟΥΝΤ τοχῦαδὶ οὐ τοί βτη τΠαΐ ἴῃ τΠ6 
τηϊά-19605 ταϑυ]τ64 [ἢ ΠΙ5 Βαρροτί ἀπά 
ἀεΐδηβα οἵ τῃ6 ΒγυζΖαπίιπα ἸδχιῖουΠΊ. 


Ῥίεύροηῖ νγογκοα ἴοσ ονεῦ 40 γϑαῖϑβ 85 ἃ Γθββθαγοῇ 
Θηρίηθοῦ δῦ Βεθοῇ Αἰτγογαῖτ ἴῃ ὙΝΊοΗΐτα. ἔνθη νΠ116 Θπιρὶ ουβα δἵ 
Βεδςῇ, ΡΙεγροηῖ νγᾶβ 8016 ποῖ Ο"]Υ ἴο σοπαπιοῖ Δη ἱπτθηβίνα 
5ἴπαγ οὗ ύεοκ ΝΤ τοχῖμαὶ οὐ τἰοἰβπη, Βαϊ 4150 το Δοααῖγ ἃ 
τοδάϊηρ ἀπ βρβακίηρ Κπον]θάρο οἵ τηούθ τΠ8Π ἴνγο ἀοΖθη 
γγουα Ιαηρπδρθ8, ἱπο!παΐηρ ΡΟ 5}: ἃπ4 Μαπάδγίη ΟΠ Π6886. 
ἘοΙΠονίηρ ΠΪ5 γοτίγεπηθηῖ, Ρίαγροηςῖ ἀδνοῖθά τΠ6 γεπιαίπάογ οὗ 
815 Π|6 το τοχι-ου τ104] ἀπ το]ατθα ᾿πνϑϑισατίνα ὑγουκ. 


Πἴατὰ Ρίεγροηῖ ννεηῖ τὸ θ6 ΜΠ της ΤΠ οτγὰ οα 
20 Βοριπιασυ 2003, δἔτου Πα Πδα οἰ πὶν ἀρρτονϑα τΠ6 ἢΠΔ] τοχὶ 
Δ Πα πιοβῖ οὗ {Π6 ρῥγοίδζογυ πιδίουίαὶ ἔου 1ῃ15 βαϊτίοη. 


Ῥηηιθά ἴη τῃ6 17.5.4. 
Οοργήρῃτς ΘΖ2005, Ομτοη Βοοκ ΡῈ] 5Πϊηρ 


Ῥμοῖο οἵ τ. Ἀοδίπβοη σουτῖοβυ οἵ ΤΠ6 
ϑουτῃθαβδίογη Βαρτίδς ΤΉ οΟΙ Ορῖοαὶ δα ΠΊ ΠΑΓῪ 


Γ 


Αςουζαίο ΒυΖαημίϊηο Τοχ οΥΠ 


Ἐδϑεγ-ίο-Γοδα ργοδεηΐδίοη 


Εὐμ]ν δοσοηίοά ἀπά ρυποίιπαίοα (οχί 


Γ 


ΜδριΠΔ] Θη Γι 65 ΓΘ ΠΕ Ὺ 5 ση!Πςοαπς ΒυΖαηίιηα ναγιδηΐβ 


Ἑοοίποία5 ΔΘ ΠΕ Υ ΝΑ2) 854 ναγδηΐβ 


Ιπο]Ἃ65 [Π6 ο55 4. “ἼΠε (δ56 ἴογ Βυζαηίηα ΡυΙΟΥὙ 


1464] ἔοτ 5. ο]αΐ8, ραϑίοιβ, ἀπη4 βδπάδηΐς 


3.10 - 3.26 ΚΑΤΑΙΩΑΝΝΗΝ 


δύναται ταῦτα γενέσθαι; "Ὁ Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, 
Σὺ εἶ ὁ διδάσκαλος τοῦ Ἰσραήλ, καὶ ταῦτα οὐ γινώσκεις; 
ΠΡΑμὴν ἀμὴν λέγω σοι ὅτι ὃ οἴδαμεν λαλοῦμεν, καὶ ὃ 
ἑωράκαμεν μαρτυροῦμεν: καὶ τὴν μαρτυρίαν ἡμῶν οὐ 
λαμβάνετε. "2 Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν καὶ οὐ πιστεύετε, πῶς, 
ἐὰν εἴπω ὑμῖν τὰ ἐπουράνια, πιστεύσετε; "5 Καὶ οὐδεὶς 


ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανόν. εἰ μὴ ὃ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, 
ὃ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὧν ἐν τῷ οὐρανῷ. "" Καὶ καθὼς Μωσῆς 
ὕψωσεν τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ 
ἀνθρώπου '“ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται. ἀλλ᾽ 
ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. 

Ἰδρὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν υἱὸν 
αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ 
ἀπόληται. ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. 7 Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν 
τὸν υἱὸν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα 


σωθῇ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ. ᾿" Ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐ κρίνεται: Ρ 
ὃ δὲ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται, ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα Αοΐμα! ἰοχί 51ΖΕ: 
τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ. "" Αὕτη δέ ἐστιν ἣ κρίσις, ὅτι τὸ 
φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι [ θεὸς ἃ 
μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς" ἦν γὰρ πονηρὰ αὐτῶν τὰ ἔργα. 
- ΝΣ π 20 Πὰς γὰρ ὁ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς, καὶ οὐκ ἔρχεται 
Μδύριπαὶ ἐΠΕ1{165 ΔΘ ΠΕΥ πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 2! Ὁ δὲ ποιῶν τὴν 
ϑιρῃΠοδηΐ ναγιδηΐς πῇ Π1π ἜΝ ἔρχεται πρὸς Ὁ φῶς, ἵνα φανερωθῇ αὐτοῦ τὰ ἔργα, 
{1Π6 ΒγυΖαπίιπα {ΓδαΠΠ!οἢ δ ἐδ ἀν τῶν 
τὸ Μετὰ ταῦτα ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὴν 
Ἰουδαίαν γῆν. καὶ ἐκεῖ διέτριβεν μετ᾽ αὐτῶν καὶ ἐβάπτιζεν. 
23 ν δὲ καὶ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Αἰνὼν ἐγγὺς τοῦ "Σαλήμ." 
ὅτι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ: καὶ παρεγίνοντο καὶ ἐβαπτίζοντο. 
2 Οὕπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης. 
25 Ἐγένετο οὖν ζήτησις ἐκ τῶν μαθητῶν Ἰωάννου μετὰ 
Ἰουδαίου περὶ καθαρισμοῦ. 25 Καὶ ἦλθον πρὸς τὸν Ἰωάννην 
καὶ εἶπον αὐτῷ, 'Ῥαββί, ὃς ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ᾧ 
σὺ μεμαρτύρηκας, ἴδε οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες ἔρχονται 
ὃ ὧν ἐν τῷ οὐρανῷ «--- αὐτοῦ εἰς « εἰς 
Μωσῆς . Μωῦσῆς 119. πονηρὰ αὑτῶν ὁ αὐτῶν πονηρὰ 
εἰς αὐτὸν ὁ ἐν αὐτῷ .23. Ἰωάννης οὁ Ἰωάννης 


μὴ ἀπόληται ἀλλ᾽ .-- .23. Σαλήμ « Σαλείμ 
αὐτοῦ «-- εἶπον ὁ εἶπαν. 


Τονγοῦ ἀρραγαίι5 ΔΘ ΠΕ 65 


ΝΑΖ27)υβ54 ναγιδηΐβ 


111} 5 15 1:10} 


15Β8Ν-10: 0-7598-0077-4 
158Ν-13: 9 7598-0077-9 


5 
ἘΝ [2118 5.979} 51979)} 4 
"ΑΞ [215918Ξ}4}}9 
ΘοΘΓΠΡογοιΡ., Μαββδοιιβείίς 
9578075955600779
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "The New Testament In The Original Greek Byzantine Textform [By, Maurice A. Robinson & William G. Pierpont] [© 2005]"

See other formats
